telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.60.2024.EB
Warszawa, 12 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 4048, Pani Marii Koźlakiewicz Poseł na Sejm RP, przesłaną
do Ministerstwa Zdrowia dnia 29 lipca 2024 r., w sprawie problematyki i kondycji zdrowia
psychicznego dzieci i młodzieży w Polsce, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
informacji.
W zakresie działań planowanych przez Ministerstwo Zdrowia w celu zwiększenia liczby
psychiatrów dziecięcych w Polsce, należy wskazać, że Ministerstwo Zdrowia nieustannie
podejmuje działania w zakresie zapewnienia na rynku pracy optymalnej liczby lekarzy i
lekarzy dentystów posiadających kwalifikacje specjalisty, w tym również dla dziedziny
psychiatrii.
W celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy w polskich podmiotach leczniczych,
finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego,
wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne w
ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie zasadnicze wyższe o 600 zł
miesięcznie (w dziedzinie nie priorytetowej) lub wyższe o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie
priorytetowej– dziedziny psychiatryczne w tym psychiatria i psychiatria dzieci i młodzieży
należą do dziedzin priorytetowych). Aby otrzymać to wynagrodzenie lekarz musi
zobowiązać się do przepracowania– w podmiocie leczniczym, finansowanym ze środków
publicznych – łącznie 2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat następujących po zakończeniu
szkolenia specjalizacyjnego.

-- 1 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Do najważniejszych działań, mających na celu zwiększenia liczby osób wykonujących
zawody medyczne, w tym z zakresu psychiatrii i psychiatrii dzieci i młodzieży, należą także:
 zwiększenie limitów przyjęć na kierunek lekarski,
 aby ułatwić podejmowanie kształcenia na studiach odpłatnych w języku polskim na
kierunku lekarskim pod koniec 2021 r. wprowadzono dodatkową regulację, która
przewiduje wsparcie finansowe dla osób podejmujących tego typu studia. Wsparcie
finansowe wiąże się jednak z obowiązkiem późniejszego odpracowania kwoty
uzyskanej od państwa w publicznym systemie ochrony zdrowia. Studenci, którzy
zdecydują się na skorzystanie z kredytu na studia medyczne, uzyskają możliwość
całkowitego lub częściowego kosztu kształcenia na tych studiach ze środków
pochodzących z budżetu państwa, a następnie po spełnieniu warunków
określonych w projektowanej ustawie, jego częściowego lub całkowitego
umorzenia (jednym z obowiązków jest uzyskania tytułu specjalisty w wyżej
wskazanym okresie, w dziedzinie medycyny uznanej za priorytetową w dniu
rozpoczęcia przez lekarza szkolenia specjalizacyjnego),
 zmiany w procesie naboru na szkolenie specjalizacyjne (tzw. Nabór Centralny), w
tym możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we
wszystkich województwach jednocześnie oraz możliwość wskazania 15 wyborów
obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w
preferowanej kolejności. Powyższe rozwiązanie ma na celu zwiększenie liczby
lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne w dziedzinach, które cieszą się
mniejszym zainteresowaniem lekarzy, poprzez umożliwienie im zakwalifikowania
się do odbywania danej specjalizacji w przypadku jeżeli lekarz nie zakwalifikuje się
na preferowaną przez niego dziedzinę. Zakłada się, że dzięki temu rozwiązaniu
zostanie wykorzystana znacznie większa liczba miejsc w dziedzinach
priorytetowych,
 umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do Lekarskiego
Egzaminu Końcowego i Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Końcowego lekarzy,
którzy ukończyli przedostatni rok studiów, co skraca lukę czasową oczekiwania na
egzamin, który jest jednym z niezbędnych warunków do spełnienia przy
otrzymaniu prawa wykonywania zawodu,
 umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do Państwowego
Egzaminu Specjalizacyjnego lekarzy, którzy ukończyli przedostatni rok szkolenia
specjalizacyjnego,
 wprowadzenie przepisów umożliwiających uzyskiwanie uprawnień do
wykonywania zawodu lekarzom i lekarzom dentystom, którzy uzyskali swoje
dyplomy poza krajami Unii Europejskiej poprzez zaliczenie Lekarskiego Egzaminu

-- 2 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Weryfikacyjnego i Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Weryfikacyjnego
sprawdzającego wiedzę na poziomie określonym wymogami unijnymi,
 wprowadzenie działań mających na celu poprawę atrakcyjności zawodów
medycznych i warunków pracy pracowników medycznych, dotyczące aktualizacji
najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych w stosunku do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
brutto w Polsce.
Ponadto, w odniesieniu do pytania o skrócenie czasu oczekiwania na wizyty u specjalistów
w ramach NFZ oraz zapewnienia bardziej efektywnego wsparcia psychologicznego dla
dzieci i młodzieży, uprzejmie informuję Ministerstwo Zdrowia realizuje reformę systemu
ochrony zdrowia psychicznego, której głównym założeniem jest rozwijanie
środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej w duchu procesu
deinstytucjonalizacji oraz wyrównanie dostępu do opieki psychiatrycznej we wszystkich
regionach kraju.
Model środowiskowy poprzez udzielanie świadczeń zdrowotnych blisko miejsca
zamieszkania umożliwia prowadzenie procesu terapeutycznego w sposób adekwatny do
potrzeb pacjentów, pozwala na wczesne wykrywanie kryzysów psychicznych, może
przyczynić się do zwiększenia efektów terapeutycznych, jak również zapobiega zjawisku
stygmatyzacji pacjentów.
Celem działania Ministerstwa Zdrowia jest objęcie terenu całego kraju siecią dobrze
działających placówek zapewniających profesjonalną pomoc dla dzieci i młodzieży
doświadczających zaburzeń psychicznych. Sieć ta składa się z trzech poziomów
referencyjnych które umożliwiają dostosowanie wsparcia do stanu zdrowia dziecka.
Pierwszym miejscem oferującym taką pomoc są Zespoły i Ośrodki środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży, nazywane I stopniem
referencyjnym. To dzięki nim opieka specjalistów ma być dostępna, przyjazna, dopasowana
do potrzeb oraz włączająca w pomoc środowisko młodego pacjenta a także jego bliskich.
Aktualnie na terenie całej Polski działa 487 Zespołów/Ośrodków środowiskowej opieki
psychologicznej i psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży. Młodzi pacjenci mogą
skorzystać z oferty tych placówek tj. pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej oraz
terapii środowiskowej, bezpłatnie i bez skierowania.
W ośrodkach tych pomoc mogą uzyskać osoby, które nie potrzebują diagnozy
psychiatrycznej lub farmakoterapii. W przypadku wielu zaburzeń psychicznych,
pojawiających się w dzieciństwie, można bowiem udzielić skutecznej pomocy za pomocą
takich interwencji jak psychoterapia indywidualna i grupowa, terapia rodzinna czy praca z

-- 3 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
grupą rówieśniczą. Ośrodki I poziomu zapewnią także pomoc w zdrowieniu dla osób, które
w przeszłości ze względu na kryzys psychiczny przebywały na oddziale psychiatrycznym –
dzięki zapewnieniu pomocy blisko miejsca zamieszkania możliwe będzie skrócenie czasu
pobytu w szpitalu i zapobieganie rehospitalizacji.
Niezwykle istotne jest również wzmocnienie współpracy na poziomie lokalnym ze szkołami
i poradniami psychologiczno-pedagogicznymi. To środowisko szkolne, obok środowiska
rodzinnego, w olbrzymim stopniu wpływa na uwarunkowania emocjonalne i może sprzyjać
lub nie rozwijaniu się problemów zdrowia psychicznego.
W ramach systemu ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży powstało też 171
Centrów Zdrowia Psychicznego dla dzieci i młodzieży - II poziomu referencyjnego, które
działają w dwóch trybach:
 poradnie zdrowia psychicznego – gdzie można skorzystać z wizyty u lekarza
psychiatry, psychologa i psychoterapeuty
 poradnie zdrowia psychicznego i oddziały dzienne – gdzie pomoc mogą uzyskać
młodzi pacjenci, którzy potrzebują bardziej intensywnej opieki
II poziom referencyjny jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży których stan zdrowia
wymaga konsultacji z lekarzem psychiatrią dziecięcym – w celu postawienia diagnozy
psychiatrycznej lub wdrożenia farmakoterapii. Ponadto w części placówek jest możliwość
pobytu dziecka na oddziale dziennym. Oddziały dzienne są niezastąpioną częścią systemu –
umożliwiają bowiem prowadzenie intensywnego procesu diagnozy i leczenia (w trybie
codziennych spotkań) bez konieczności wyrywania dziecka z jego środowiska rodzinnego i
rówieśniczego. Rozwój tej formy opieki daje nadzieję na ograniczenie hospitalizacji na
oddziałach całodobowych psychiatrycznych – co jest podstawowym kierunkiem zmian w
psychiatrii dziecięcej.
W zakresie III poziomu referencyjnego, NFZ posiada umowy o realizację świadczeń dla 33
Ośrodków Wysokospecjalistycznej Całodobowej Opieki Psychiatrycznej (34 oddziały
szpitalne).
Świadczenia stacjonarne realizowane są przez lekarzy psychiatrów, psychologów,
psychoterapeutów i terapeutów zajęciowych.
W kwestii pytania, dotyczącego wprowadzenia obowiązkowych programów edukacji
zdrowia psychicznego w szkołach, w celu poprawy przygotowania nauczycieli do
rozpoznawania i reagowania na problemy psychiczne uczniów, Ministerstwo Zdrowia, w
porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej, uprzejmie informuje, iż w ramach
swoich kompetencji Minister Edukacji w kwietniu 2024 roku powołał międzyresortowy

-- 4 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
zespół ds. edukacji zdrowotnej, który pracuje nad przygotowaniem założeń i podstawy
programowej nowego przedmiotu
edukacja zdrowotna.
Koordynatorem zespołu został prof. Zbigniew Izdebski pedagog, seksuolog, kierownik
Katedry Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Seksuologii Wydziału Pedagogicznego
Uniwersytetu Warszawskiego. Przedmiot pn.
edukacja zdrowotna będzie traktował
zdrowie człowieka w sposób kompleksowy i będzie obejmował zagadnienia z zakresu
zdrowia psychicznego, fizycznego, kwestii zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu
uzależnień oraz edukację seksualną.
Przedmiot jest przewidziany dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych, a także klas I-III
szkół ponadpodstawowych – liceów ogólnokształcących, techników, branżowych szkół I
stopnia.
Edukacja zdrowotna ma być nauczana w szkołach podstawowych i
ponadpodstawowych od 1 września 2025 roku.
Ponadto, w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021- 2025, Ministerstwo
Edukacji Narodowej przygotowuje narzędzie informatyczne -
Platformę do diagnozy
czynników chroniących i czynników ryzyka, która będzie pomagać dyrektorom szkół w
podejmowaniu trafnych, opartych na podstawach naukowych, działań wychowawczo-
profilaktycznych w tym zakresu ochrony zdrowia psychicznego uczniów.
Przeprowadzono badanie pilotażowe w szkołach i placówkach oraz opracowano, na
podstawie wyników, rekomendacje działań wychowawczo-profilaktycznych (rekomendacje
merytoryczne) do zastosowania w szkole i placówce oraz zbadano skuteczność ich
wdrożenia, poprzez wykorzystanie Platformy do diagnozy, przeprowadzono szkolenia dla
dyrektorów, pracowników szkół i placówek z obsługi narzędzia informatycznego,
interpretowania i zastosowania uzyskanych rekomendacji, a także określono do
wprowadzenia konieczne modyfikacje funkcjonalne i merytoryczne Platformy do diagnozy.
Przygotowano również koncepcję możliwości wykorzystania tego narzędzia do warunków
pracy w klasach I-III szkół podstawowych.
Wartością dodaną będzie także możliwość wykorzystania zbiorczych efektów systemu
diagnostycznego przez jednostki samorządu terytorialnego: samorządy gminne, powiatowe
i wojewódzkie oraz na szczeblu centralnym do skutecznego planowania polityki związanej z
promocją zdrowia, profilaktyką zachowań ryzykownych i wychowaniem.
W ramach Narodowego Programu Zdrowia, Ministerstwo Edukacji Narodowej
przygotowało także narzędzie informatyczne Portal Poradni on-line, który obecnie
przygotowuje do wdrożenia.
Portal powstał w odpowiedzi na potrzebę zwiększenia dostępności pomocy
psychologicznej dla uczniów, rodziców i nauczycieli.

-- 5 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Minister Edukacji planuje także ogłosić w 2024 roku otwarty konkurs ofert na realizację
zadania z zakresu zdrowia publicznego pn.
Realizacja projektów i programów edukacyjnych,
wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych opartych na podstawach
naukowych, w tym programów profilaktyki uniwersalnej, wskazującej i selektywnej, w
ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025, cel operacyjny 3. Promocja
zdrowia psychicznego.
Dodatkowo, Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Fundacją Rozwoju
Systemu Edukacji przygotowuje się do realizacji (w ramach działania FERS.05.01 Innowacje
społeczne) projektu Wparcia Rówieśniczego w Zakresie Zdrowia Psychicznego Młodzieży.
Głównym celem projektu będzie opracowanie i przetestowanie w szkołach
ponadpodstawowych metody wsparcia dla uczniów i uczennic w kryzysach psychicznych,
opartej o wsparcie rówieśnicze, tzw. metodę
peer support.
Ministerstwo Edukacji Narodowej zakłada, że wypracowana i przetestowana w projekcie
metoda, polegająca na ścisłej współpracy młodzieży z osobami pracującymi w zawodzie
psychologa i pedagoga, przyczyni się do poprawy klimatu środowiska szkolnego, zwiększy
zaufanie do nauczycieli i innych osób dorosłych oraz umożliwi wypracowanie dobrych
praktyk w tym zakresie. Termin realizacji szacuje się do końca 2028 roku.
Warto także podkreślić, iż szkoły mają obowiązek opracowania programu wychowawczo-
profilaktycznego na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w
środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i
czynników ryzyka. Program obejmuje treści i działania o charakterze wychowawczym
skierowane do uczniów oraz o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów,
nauczycieli i rodziców. Diagnoza pozwala szkole na dobranie trafnych oddziaływań
profilaktycznych, zarówno przed zaistniałym kryzysem jak i po jego wystąpieniu.
W celu realizacji działań profilaktycznych szkoły i placówki mogą korzystać z materiałów,
które Ośrodek Rozwoju Edukacji na stronie internetowej www.ore.edu.pl upowszechnia,
dotyczących rekomendowanych programów promocji zdrowia i profilaktyki zachowań
ryzykownych dzieci i młodzieży. Programy te oparte na naukowych podstawach i
posiadające skuteczność potwierdzoną badaniami ewaluacyjnymi dobierane są przez
dyrektora szkoły adekwatnie do zdiagnozowanych potrzeb uczniów. Wszystkie programy
znajdujące się w Bazie programów rekomendowanych mają służyć realizacji celów,
polegających przede wszystkim na kształtowaniu umiejętności psychofizycznych uczniów,
postaw i zachowań promujących nadrzędną wartość jaką jest zdrowie – fizyczne i
psychiczne.

-- 6 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Ośrodek Rozwoju Edukacji prowadzi także na bieżąco doskonalenie zawodowe nauczycieli,
dotyczące kompetencji profilaktycznych oraz przygotowuje dla nich materiały
informacyjno- edukacyjne z tematyki zdrowia psychicznego, które są udostępnione do
bezpłatnego pobrania ze strony internetowej Ośrodka. W zakładce
Wychowanie i
profilaktyka znajduje się szereg bezpłatnych materiałów m.in. na temat ucznia z
zaburzeniami psychicznymi w szkole, kryzysu dorastania, ochrony zdrowia psychicznego
dzieci i młodzieży w szkole, depresji, zaburzeń tikowych czy zaburzeń lękowych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 7 of 7 --