Interpelacja nr 3963
Interpelacja w sprawie płatnej diagnozy zachorowania na krztusiec
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (60%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie płatnej diagnozy zachorowania na krztusiec
Interpelacja nr 3963
do ministra zdrowia
w sprawie płatnej diagnozy zachorowania na krztusiec
Zgłaszający: Joanna Wicha
Data wpływu: 21-07-2024
Szanowna Pani Minister,
w marcu tego roku epidemia krztuśca stała się w Polsce istotnym zagrożeniem. To choroba, która nie jest powszechnie rozpoznawana i często diagnozowana w naszym kraju, dlatego w wielu przypadkach mylono ją z zapaleniem zatok. Jednocześnie w Czechach i w Bułgarii – czyli miejscach, które są w Polsce powszechnie wybierane jako turystyczne destynacje – od wiosny panuje epidemia krztuśca.
Trudny do zdiagnozowania kaszel, będący jednym z objawów krztuśca, jest także mylony z alergią. Dotyczy to osób w każdym wieku. Metodą na wykrycie choroby jest badanie serologiczne wykrywające swoiste przeciwciała klasy IgG, IgA oraz IgM.
Otrzymałam informację, że badanie, które trzeba wykonać, aby zdiagnozować krztusiec, jest możliwe do zrealizowania wyłącznie prywatnie, a każda diagnostyka w kierunku tej choroby jest w Polsce odpłatna.
W związku z tym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Dlaczego diagnostyka w kierunku krztuśca jest każdorazowo płatna, zwłaszcza w sytuacji, w której zachorowanie na tę chorobę staje się powszechne w Europie, a epidemia dociera do Polski?
2. Jakie kroki podjęło Ministerstwo Zdrowia w kierunku zniwelowania zachorowania na krztusiec oraz promocji badania w tym kierunku?
Interpelacja nr 3963
do ministra zdrowia
w sprawie płatnej diagnozy zachorowania na krztusiec
Zgłaszający: Joanna Wicha
Data wpływu: 21-07-2024
Szanowna Pani Minister,
w marcu tego roku epidemia krztuśca stała się w Polsce istotnym zagrożeniem. To choroba, która nie jest powszechnie rozpoznawana i często diagnozowana w naszym kraju, dlatego w wielu przypadkach mylono ją z zapaleniem zatok. Jednocześnie w Czechach i w Bułgarii – czyli miejscach, które są w Polsce powszechnie wybierane jako turystyczne destynacje – od wiosny panuje epidemia krztuśca.
Trudny do zdiagnozowania kaszel, będący jednym z objawów krztuśca, jest także mylony z alergią. Dotyczy to osób w każdym wieku. Metodą na wykrycie choroby jest badanie serologiczne wykrywające swoiste przeciwciała klasy IgG, IgA oraz IgM.
Otrzymałam informację, że badanie, które trzeba wykonać, aby zdiagnozować krztusiec, jest możliwe do zrealizowania wyłącznie prywatnie, a każda diagnostyka w kierunku tej choroby jest w Polsce odpłatna.
W związku z tym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Dlaczego diagnostyka w kierunku krztuśca jest każdorazowo płatna, zwłaszcza w sytuacji, w której zachorowanie na tę chorobę staje się powszechne w Europie, a epidemia dociera do Polski?
2. Jakie kroki podjęło Ministerstwo Zdrowia w kierunku zniwelowania zachorowania na krztusiec oraz promocji badania w tym kierunku?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.7 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7069 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.39.2024.PM
Warszawa, 06 sierpnia 2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 3963 w sprawie płatnej diagnozy zachorowania
na krztusiec, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Krztusiec jest ostrą zakaźną chorobą układu oddechowego wywoływaną przez bakterie,
tzw. pałeczki krztuśca. Nasilenie objawów krztuśca zależy od wieku chorego i stanu
uodpornienia, najbardziej typowe a jednocześnie niebezpieczne objawy krztuśca występują
u nieuodpornionych niemowląt i małych dzieci, a najmniej typowe, łagodne u młodzieży
i osób dorosłych. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Po dostaniu się do organizmu,
bakterie wnikają do tkanek, gdzie namnażają się produkując toksynę krztuścową i inne
czynniki zjadliwości. W pierwszych tygodniach choroby objawy krztuśca są podobne do
przeziębienia, tj. suchy kaszel, katar, stany podgorączkowe, zapalenie gardła. Następnie
pojawiają się typowe i przedłużające się napady uciążliwego długotrwałego kaszlu, który
często kończy się głośnym wdechem (zwanym pianiem), wymiotami lub bezdechem. Sam
kaszel o różnym nasileniu może utrzymywać się wiele tygodni. Krztusiec u niemowląt
i noworodków związany jest z ryzykiem wystąpienia powikłań, tj. zapalenie płuc, bezdech,
drgawki, encefalopatia. Powikłania u nastolatków i dorosłych, tj. nietrzymanie moczu,
złamania żeber, zapalenia płuc, drgawki występują rzadziej.
Zaszczepienie przeciw krztuścowi ani jego przechorowanie nie daje trwałej odporności.
W związku z powyższym okresowo powtarzają się tzw. epidemie wyrównawcze krztuśca
i docelowo nie jest możliwa trwała eliminacja tej choroby. Dlatego kluczowa jest ochrona
przed zachorowaniem tym przede wszystkim tych osób, które są narażone na najcięższy
przebieg choroby tzn. niemowląt do 6 r.ż.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie z danymi Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (dalej ECDC)
nastąpił wzrost liczby przypadków krztuśca notowany od połowy 2023 r. w niektórych
krajach UE/EOG (m.in. Dania, Belgia, Norwegia, Szwecja, Hiszpania, Czechy)
z jednoczesnym zgłaszaniem przez niektóre kraje zgonów związanych z zachorowaniami na
krztusiec. W chwili obecnej wydaje się, że najpoważniejsza sytuacja epidemiologiczna
obserwowana jest w Czechach, gdzie liczba przypadków jest największa od ponad 60 lat.
Z dotychczas dostępnych danych wynika, że wzrost liczby przypadków dotyczy wszystkich
grup wiekowych, przy czym większość przypadków diagnozuje się wśród osób w wieku 15-
19 lat, a także wśród osób zaszczepionych. Jako przyczynę tej sytuacji wskazuje się głównie
niższą cyrkulację patogenu podczas pandemii COVID-19, która niosła ze sobą mniejszą
liczbę interakcji społecznych, ale też nieoptymalny poziom zaszczepienia przeciwko
krztuścowi.
W roku 2023 również w Polsce zanotowano zwiększoną liczbę zachorowań na krztusiec
(927 przypadków w porównaniu z 371 przypadkami krztuśca zarejestrowanymi w 2022 r.),
jednak należy zauważyć, że liczba zachorowań na krztusiec w 2023 r. była nadal znacznie
niższa niż liczba zachorowań notowana w latach przed pandemią COVID-19. W 2019 r.
zarejestrowano aż 1629 przypadków krztuśca, a w 2018 r. – 1584. W latach wcześniejszych
notowano nawet ponad 3 tysiące zachorowań rocznie. Obecnie w całej Europie
obserwowany jest wzrost liczby zachorowań na krztusiec. W okresie od 1 stycznia 2024 r.
do 15 lipca 2024 r. wystąpiło 6844 przypadków w Polsce (w tym samym okresie w roku
poprzednim zaledwie 448 przypadków zachorowań).
Wśród przyczyn pogorszenia sytuacji epidemiologicznej zachorowań na krztusiec
wymieniane są takie czynniki, jak:
obniżenie odporności populacji w związku z pandemią COVID-19,
naturalne wygasanie odporności po zaszczepianiu lub przechorowaniu krztuśca,
ewolucja pałeczki krztuśca obejmujące zmiany antygenowe w jego budowie
powodujące wymykania się odpowiedzi poszczepiennej,
spadek akceptacji dla szczepień i podążanie za ruchami antyszczepionkowymi,
szerzącymi nieprawdziwe treści w zakresie szczepień przez co zmniejsza się stan
zaszczepienia przeciw krztuścowi.
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej podejmują działania mające na celu
monitorowanie sytuacji epidemiologicznej. Ponadto państwowi inspektorzy sanitarni
zostali zobligowani do stosowania rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia odnośnie
krztuśca, zgodnie z którymi w celu zmniejszenia ryzyka transmisji choroby i jej ciężkiego
przebiegu, zwłaszcza u dzieci, należy dołożyć wszelkich starań, aby postępować zgodnie ze
schematem szczepień obowiązkowych niemowląt (określonym w Programie Szczepień
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ochronnych od 2 miesiąca życia) oraz utrzymać wysoki stan zaszczepienia (≥ 90%) co
najmniej 3 dawkami na poziomie krajowym i regionalnym.
Stan zaszczepienia przeciw krztuścowi:
Dane dotyczące wykonanych szczepień pochodzą ze wszystkich placówek ochrony
zdrowia. Dane są przekazywane są do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego –
Państwowego Zakładu Higieny (NIZP PZH-PIB) przez Wojewódzkie Stacje Sanitarno-
Epidemiologiczne (WSSE), jako dane zbiorcze, zebrane przez Powiatowe Stacje Sanitarno-
Epidemiologiczne (PSSE). Stan zaszczepienia odnoszony jest do kohorty urodzeniowej. Link
do raportów Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny:
https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatruciach w Polsce w 2024 r.
w zestawieniach dwutygodniowych w porównaniu z porównywalnym okresem 2023 r.:
https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/index_mp.html
Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357,
z późn. zm.) świadczenia na rzecz osób z chorobami zakaźnymi, w tym z krztuścem,
finansowane ze środków publicznych, są udzielane w ramach porady specjalistycznej –
choroby zakaźne oraz choroby zakaźne u dzieci. W celu ustalenia optymalnej ścieżki
terapeutycznej lekarz specjalista zleca pacjentowi wykonanie niezbędnych badań
diagnostycznych. Wśród badań diagnostycznych w kierunku krztuśca, które są
świadczeniami gwarantowanymi finansowanymi ze środków publicznych, można wymienić:
Bordetella pertussis Przeciwciała IgA,
Bordetella pertussis Przeciwciała IgG,
Bordetella pertussis Przeciwciała IgM,
Bordetella pertussis Przeciwciała IgG/ IgM (anty-B. pertusis IgG/ IgM),
Bordetella pertussis IgA/ toksyna,
Bordetella pertussis IgG/ toksyna,
Bordetella pertussis IgM/ toksyna (anty-B.pertusis toksyna IgM),
Bordetella pertussis Przeciwciała IgG/ IgA (anty-B. pertusis toksyna IgG/ IgA).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.39.2024.PM
Warszawa, 06 sierpnia 2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 3963 w sprawie płatnej diagnozy zachorowania
na krztusiec, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Krztusiec jest ostrą zakaźną chorobą układu oddechowego wywoływaną przez bakterie,
tzw. pałeczki krztuśca. Nasilenie objawów krztuśca zależy od wieku chorego i stanu
uodpornienia, najbardziej typowe a jednocześnie niebezpieczne objawy krztuśca występują
u nieuodpornionych niemowląt i małych dzieci, a najmniej typowe, łagodne u młodzieży
i osób dorosłych. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Po dostaniu się do organizmu,
bakterie wnikają do tkanek, gdzie namnażają się produkując toksynę krztuścową i inne
czynniki zjadliwości. W pierwszych tygodniach choroby objawy krztuśca są podobne do
przeziębienia, tj. suchy kaszel, katar, stany podgorączkowe, zapalenie gardła. Następnie
pojawiają się typowe i przedłużające się napady uciążliwego długotrwałego kaszlu, który
często kończy się głośnym wdechem (zwanym pianiem), wymiotami lub bezdechem. Sam
kaszel o różnym nasileniu może utrzymywać się wiele tygodni. Krztusiec u niemowląt
i noworodków związany jest z ryzykiem wystąpienia powikłań, tj. zapalenie płuc, bezdech,
drgawki, encefalopatia. Powikłania u nastolatków i dorosłych, tj. nietrzymanie moczu,
złamania żeber, zapalenia płuc, drgawki występują rzadziej.
Zaszczepienie przeciw krztuścowi ani jego przechorowanie nie daje trwałej odporności.
W związku z powyższym okresowo powtarzają się tzw. epidemie wyrównawcze krztuśca
i docelowo nie jest możliwa trwała eliminacja tej choroby. Dlatego kluczowa jest ochrona
przed zachorowaniem tym przede wszystkim tych osób, które są narażone na najcięższy
przebieg choroby tzn. niemowląt do 6 r.ż.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zgodnie z danymi Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (dalej ECDC)
nastąpił wzrost liczby przypadków krztuśca notowany od połowy 2023 r. w niektórych
krajach UE/EOG (m.in. Dania, Belgia, Norwegia, Szwecja, Hiszpania, Czechy)
z jednoczesnym zgłaszaniem przez niektóre kraje zgonów związanych z zachorowaniami na
krztusiec. W chwili obecnej wydaje się, że najpoważniejsza sytuacja epidemiologiczna
obserwowana jest w Czechach, gdzie liczba przypadków jest największa od ponad 60 lat.
Z dotychczas dostępnych danych wynika, że wzrost liczby przypadków dotyczy wszystkich
grup wiekowych, przy czym większość przypadków diagnozuje się wśród osób w wieku 15-
19 lat, a także wśród osób zaszczepionych. Jako przyczynę tej sytuacji wskazuje się głównie
niższą cyrkulację patogenu podczas pandemii COVID-19, która niosła ze sobą mniejszą
liczbę interakcji społecznych, ale też nieoptymalny poziom zaszczepienia przeciwko
krztuścowi.
W roku 2023 również w Polsce zanotowano zwiększoną liczbę zachorowań na krztusiec
(927 przypadków w porównaniu z 371 przypadkami krztuśca zarejestrowanymi w 2022 r.),
jednak należy zauważyć, że liczba zachorowań na krztusiec w 2023 r. była nadal znacznie
niższa niż liczba zachorowań notowana w latach przed pandemią COVID-19. W 2019 r.
zarejestrowano aż 1629 przypadków krztuśca, a w 2018 r. – 1584. W latach wcześniejszych
notowano nawet ponad 3 tysiące zachorowań rocznie. Obecnie w całej Europie
obserwowany jest wzrost liczby zachorowań na krztusiec. W okresie od 1 stycznia 2024 r.
do 15 lipca 2024 r. wystąpiło 6844 przypadków w Polsce (w tym samym okresie w roku
poprzednim zaledwie 448 przypadków zachorowań).
Wśród przyczyn pogorszenia sytuacji epidemiologicznej zachorowań na krztusiec
wymieniane są takie czynniki, jak:
obniżenie odporności populacji w związku z pandemią COVID-19,
naturalne wygasanie odporności po zaszczepianiu lub przechorowaniu krztuśca,
ewolucja pałeczki krztuśca obejmujące zmiany antygenowe w jego budowie
powodujące wymykania się odpowiedzi poszczepiennej,
spadek akceptacji dla szczepień i podążanie za ruchami antyszczepionkowymi,
szerzącymi nieprawdziwe treści w zakresie szczepień przez co zmniejsza się stan
zaszczepienia przeciw krztuścowi.
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej podejmują działania mające na celu
monitorowanie sytuacji epidemiologicznej. Ponadto państwowi inspektorzy sanitarni
zostali zobligowani do stosowania rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia odnośnie
krztuśca, zgodnie z którymi w celu zmniejszenia ryzyka transmisji choroby i jej ciężkiego
przebiegu, zwłaszcza u dzieci, należy dołożyć wszelkich starań, aby postępować zgodnie ze
schematem szczepień obowiązkowych niemowląt (określonym w Programie Szczepień
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ochronnych od 2 miesiąca życia) oraz utrzymać wysoki stan zaszczepienia (≥ 90%) co
najmniej 3 dawkami na poziomie krajowym i regionalnym.
Stan zaszczepienia przeciw krztuścowi:
Dane dotyczące wykonanych szczepień pochodzą ze wszystkich placówek ochrony
zdrowia. Dane są przekazywane są do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego –
Państwowego Zakładu Higieny (NIZP PZH-PIB) przez Wojewódzkie Stacje Sanitarno-
Epidemiologiczne (WSSE), jako dane zbiorcze, zebrane przez Powiatowe Stacje Sanitarno-
Epidemiologiczne (PSSE). Stan zaszczepienia odnoszony jest do kohorty urodzeniowej. Link
do raportów Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny:
https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/index_p.html
Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatruciach w Polsce w 2024 r.
w zestawieniach dwutygodniowych w porównaniu z porównywalnym okresem 2023 r.:
https://wwwold.pzh.gov.pl/oldpage/epimeld/2024/index_mp.html
Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357,
z późn. zm.) świadczenia na rzecz osób z chorobami zakaźnymi, w tym z krztuścem,
finansowane ze środków publicznych, są udzielane w ramach porady specjalistycznej –
choroby zakaźne oraz choroby zakaźne u dzieci. W celu ustalenia optymalnej ścieżki
terapeutycznej lekarz specjalista zleca pacjentowi wykonanie niezbędnych badań
diagnostycznych. Wśród badań diagnostycznych w kierunku krztuśca, które są
świadczeniami gwarantowanymi finansowanymi ze środków publicznych, można wymienić:
Bordetella pertussis Przeciwciała IgA,
Bordetella pertussis Przeciwciała IgG,
Bordetella pertussis Przeciwciała IgM,
Bordetella pertussis Przeciwciała IgG/ IgM (anty-B. pertusis IgG/ IgM),
Bordetella pertussis IgA/ toksyna,
Bordetella pertussis IgG/ toksyna,
Bordetella pertussis IgM/ toksyna (anty-B.pertusis toksyna IgM),
Bordetella pertussis Przeciwciała IgG/ IgA (anty-B. pertusis toksyna IgG/ IgA).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --