tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 5 sierpnia 2024 roku
Sprawa: Ulga uczniowska
Znak sprawy: DD2.054.11.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 3962, Pana Posła Krzysztofa Szczuckiego z 23 lipca
2024 r., w sprawie ulgi uczniowskiej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Ulga uczniowska została zlikwidowana z dniem 1 stycznia 2004 r., z zachowaniem
praw nabytych.
Podatnikom, którzy przed dniem 1 stycznia 2004 r. nabyli prawo do obniżki podatku
dochodowego o kwotę ulgi uczniowskiej w zakresie i na zasadach określonych
w przepisach ustaw podatkowych, w brzmieniu obowiązującym przed dniem
1 stycznia 2004 r., a odliczenia te nie znalazły pokrycia w podatku dochodowym
obliczonym za lata poprzedzające rok 2004, przysługuje prawo do dokonywania
tych odliczeń na zasadach określonych w tych przepisach, w brzmieniu
obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2004 r.1
Oznacza to, że pomimo likwidacji ulgi uczniowskiej, ulga ta funkcjonuje nadal na
zasadzie praw nabytych. Podatnik, który nabył do niej prawo przed 2004 r. i nie
wykorzystał przyznanej mu kwoty w całości, może kontynuować odliczenie aż do
pełnego wykorzystania kwoty przyznanej ulgi. Podatnik może dokonywać
1 Art. 13 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 202 poz. 1956, z późn. zm.) i art. 4 ustawy z dnia 12 listopada 2003 r. o zmianie
ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz
ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 202 poz.
1958, z późn. zm.).

-- 1 of 3 --

2/3
odliczenia, nawet jeżeli zlikwidował działalność gospodarczą, obniżając podatek
dochodowy obliczony od dochodów z innych źródeł, np. emerytury lub renty.
Prawo do realizacji ulgi uczniowskiej nie jest ograniczone czasowo. Odliczenie od
podatku z tytułu nabytego prawa do ulgi uczniowskiej może być realizowane do
czasu pełnego odliczenia ulgi.
Ulga uczniowska jest ulgą podatkową w rozumieniu przepisów ustawy – Ordynacja
podatkowa2. Okoliczność, że ulga uczniowska jest ulgą podatkową determinuje
sposób jej realizacji wyłącznie poprzez obniżenie podatku dochodowego. Tym
samym Państwo w zamian za wyszkolenie uczniów w ramach prowadzonej przez
podatnika działalności gospodarczej rezygnuje z części wpływów budżetowych
z tytułu podatku dochodowego. Ulga uczniowska nie może być zatem zrealizowana,
np. poprzez jednorazową wypłatę jej równowartości.
Ulga uczniowska jest realizowana poprzez odliczenie od podatku dochodowego
również po zmianach, które weszły w życie od 2022 r. Sposobu jej realizacji nie
zmienia okoliczność, że niektóre osoby nie płacą podatku dochodowego ze względu
na podwyższenie kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł. Ulga uczniowska była
konstruowana przy założeniu, że jej realizacja będzie następować wyłącznie
poprzez obniżenie podatku dochodowego. Biorąc pod uwagę, że obniżenie podatku
o wysokość przyznanej ulgi uczniowskiej następuje na zasadzie praw nabytych
wprowadzenie możliwości realizacji ulgi uczniowskiej w inny sposób niż poprzez
obniżenie podatku np. poprzez jednorazową wypłatę jej równowartości, byłoby de
facto nadaniem tej grupie podatników nowych praw przyznających świadczenia,
wykraczające poza zakres realizacji praw nabytych. Stawiałoby również tych
podatników w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do podatników, którzy z uwagi
na podwyższenie kwoty wolnej do 30 tys. zł, nie płacą podatku i z tego względu nie
mogą korzystać z innych ulg, np. ulgi rehabilitacyjnej, czy ulgi termomodernizacyjnej.
Przedstawiając powyższe, uprzejmie informuję, że nie prowadzimy prac, które
umożliwiłyby realizację ulgi uczniowskiej w inny sposób niż poprzez odliczenie od
podatku, np. poprzez jednorazową wypłatę niewykorzystanej części tej ulgi.
Odnosząc się do pytania dotyczącego dziedziczenia ulgi uczniowskiej przez
spadkobierców, uprzejmie informuję, że stosownie do art. 97 § 1 Ordynacji
podatkowej spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa
podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Przepis ten nie jest
obwarowany kryterium dalszego prowadzenia działalności po spadkodawcy na
własny rachunek. Kryterium takie przewidziane jest dopiero w art. 97 § 2 Ordynacji
podatkowej – przepis ten odnosi się jednak do praw o charakterze niemajątkowym,
które byłyby związane z działalnością gospodarczą spadkodawcy. Spadkobiercy
podatnika przejmują także prawa i obowiązki wynikające z decyzji wydanych na
podstawie przepisów prawa podatkowego (art. 97 § 4 Ordynacji podatkowej).
2 Art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, z późn. zm.).

-- 2 of 3 --

3/3
Istota problemu sprowadza się zatem do majątkowego lub niemajątkowego
charakteru prawa do ulgi uczniowskiej.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że zakresem
sukcesji „majątkowych praw” w rozumieniu art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej są
objęte prawa istniejące przed śmiercią spadkodawcy, bezpośrednio uwarunkowane
interesem ekonomicznym uprawnionego. Niezbędne jest przy tym wystąpienie
skutku materialnego, w postaci powstania prawa (konkretyzacja tego prawa) za
życia spadkodawcy. Jako przykłady praw o charakterze majątkowym wskazywane
są w orzecznictwie i doktrynie prawa do ulg podatkowych.
Prawo do korzystania z ulgi uczniowskiej ma więc charakter prawa majątkowego,
wobec czego podlega sukcesji prawnopodatkowej w trybie art. 97 § 1 Ordynacji
podatkowe, a nie w trybie art. 97 § 2 Ordynacji podatkowej (tj. bez wymogu dalszego
prowadzenia działalności gospodarczej po podatniku). Pogląd taki znajduje
odzwierciedlenie w judykaturze – zob. np. wyroki NSA z 14 kwietnia 2021 r., sygn.
akt II FSK 3509/18 oraz z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 2780/20.
Wobec przedstawionego stanu prawnego, proponowaną zmianę legislacyjną należy
uznać za bezprzedmiotową. Przejęcie przez spadkobierców podatnika prawa do
korzystania z ulgi uczniowskiej, jako prawa o charakterze majątkowym, nie jest
bowiem obwarowane wymogiem dalszego prowadzenia działalności gospodarczej
na własny rachunek.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu

-- 3 of 3 --