Interpelacja nr 3928
Interpelacja w sprawie zakupu i rewitalizacji gruntów Reduty Ordona w Warszawie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zakupu i rewitalizacji gruntów Reduty Ordona w Warszawie
Interpelacja nr 3928
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zakupu i rewitalizacji gruntów Reduty Ordona w Warszawie
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 17-07-2024
Szanowna Pani Minister,
w 2015 roku dzięki staraniom społeczników z Komitetu Zachowania Reduty Ordona istniejąca część szańca i pola bitwy (ok. 2,33 ha) została wpisana do rejestru zabytków i wpis ten ostatecznie został utrzymany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2022 roku.
Organizacje skupione w Komitecie Zachowania Reduty Ordona zdołały częściowo zapewnić skuteczną ochronę pozostałości szańca i wykluczać zabudowę terenu. Jednakże sytuacja prawna i przyszłość szańca Reduty Ordona pomiędzy Alejami Jerozolimskimi a ul. Na Bateryjce w Warszawie jest niepewna albowiem na zabudowę tego terenu pozwala miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwalony wcześniej i dotąd niezmieniony.
Prywatni właściciele i deweloperzy, do których należy połowa terenu wpisanego do rejestru zabytków, próbują zagospodarować zgodnie z własnymi interesami finansowymi pod zabudowę, wśród której zaginie i zostanie zapomniana:
- część zachodnią (z pozostałościami prochowni i umocnień czoła Reduty, gdzie znajdowały się stanowiska dział i toczył się najcięższy bój) mają w dzierżawie wieczystej dwaj deweloperzy: hiszpańska firma Tremon Polska SA (ok. 0,7 ha) i firma Dynamic Development (ok. 0,06 ha),
- trzy działki w części wschodniej (z pozostałościami umocnień szyi Reduty) były i przypuszczalnie są nadal własnością osób fizycznych (łącznie ok. 0,4 ha),
- część północna należy do pasa drogowego Alej Jerozolimskich (Skarb Państwa, ok. 0,5 ha),
- w części środkowej (z dziedzińcem, pozostałościami umocnień boku południowego i bramy) oraz wzdłuż ul. Na Bateryjce znajdują się działki, należące do miasta Warszawy (łącznie z tą uliczką i działkami w dzierżawie czasowej ok. 0,67 ha).
Działania mające na celu przywrócenie pamięci o zabytku w przestrzeni społecznej podejmowały dotychczas wyłącznie organizacje pozarządowe takie jak Komitet Zachowania Reduty Ordona. Komitet ocenił, że jedyną drogą, gwarantującą ocalenie Reduty i zagospodarowanie tego miejsca w sposób odpowiadający jego randze, jest wykupienie terenu z rąk prywatnych przez władze samorządowe lub państwowe. W 2021 roku doszło do rozmów o przyszłości Reduty Ordona między przedstawicielami Komitetu, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu ds. Kombatantów, Dzielnicy Ochota i Muzeum Historii Polski. Na ich podstawie w styczniu 2022 roku Komitet przygotował rekomendację zawierającą analizę wszystkich uwarunkowań i rekomendował:
- zachowanie historycznego ukształtowania pola bitwy (stoki wzgórza, dziedziniec Reduty) i wszystkich zachowanych pod powierzchnią ziemi elementów fortyfikacji,
- wykluczenie zabudowy na tym obszarze i zagospodarowania terenu zielenią (park pamięci) z uczytelnieniem przebiegu fortyfikacji (różne możliwości - od zaznaczenia w powierzchni terenu po częściową rekonstrukcję wału i fosy, z ustawionymi na ławach działowych replikami armat i haubic),
- poza budową odpowiedniego pomnika możliwe jest wykonanie krypty grobowej i obiektu muzealnego (w sposób nienaruszający elementów fortyfikacji i układu przestrzennego szańca), w których zostałyby złożone szczątki poległych i wyeksponowane odnalezione tu przedmioty.
Dotychczasowa ocena sytuacji przez Ministra Piotra Glińskiego sprowadzała się do stwierdzenia, że postulowane działania są „zbyt drogie” i maksymalistyczne. Tymczasem działania podejmowane przez społeczników zmierzających do ocalenia Reduty Ordona od zapomnienia i dewastacji uwzględniają bezcenny i niemierzalny w bilansach zysków deweloperów aspekt kulturalny, historyczny, społeczny i patriotyczny.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie skłonne utworzyć zespół złożony z przedstawicieli instytucji państwowych, Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, zainteresowanych środowisk społecznych, specjalistów i historyków w celu przygotowania i przeprowadzenia debaty mającej na celu wypracowanie ogólnych zasad ochrony konserwatorskiej i zagospodarowania terenu Reduty jako miejsca pamięci narodowej?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może podjąć działania w celu powołania placówki muzealnej, która zarządzałaby całym terenem Reduty dążąc do upamiętnienia wydarzeń historycznych, prowadzenia badań archeologicznych, szerzenia i propagowania znaczenia kulturowego i historycznego Reduty Ordona?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może rozważyć, po znalezieniu odpowiednich środków, wykup terenu?
Z poważaniem
Klaudia Jachira
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 3928
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zakupu i rewitalizacji gruntów Reduty Ordona w Warszawie
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 17-07-2024
Szanowna Pani Minister,
w 2015 roku dzięki staraniom społeczników z Komitetu Zachowania Reduty Ordona istniejąca część szańca i pola bitwy (ok. 2,33 ha) została wpisana do rejestru zabytków i wpis ten ostatecznie został utrzymany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2022 roku.
Organizacje skupione w Komitecie Zachowania Reduty Ordona zdołały częściowo zapewnić skuteczną ochronę pozostałości szańca i wykluczać zabudowę terenu. Jednakże sytuacja prawna i przyszłość szańca Reduty Ordona pomiędzy Alejami Jerozolimskimi a ul. Na Bateryjce w Warszawie jest niepewna albowiem na zabudowę tego terenu pozwala miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uchwalony wcześniej i dotąd niezmieniony.
Prywatni właściciele i deweloperzy, do których należy połowa terenu wpisanego do rejestru zabytków, próbują zagospodarować zgodnie z własnymi interesami finansowymi pod zabudowę, wśród której zaginie i zostanie zapomniana:
- część zachodnią (z pozostałościami prochowni i umocnień czoła Reduty, gdzie znajdowały się stanowiska dział i toczył się najcięższy bój) mają w dzierżawie wieczystej dwaj deweloperzy: hiszpańska firma Tremon Polska SA (ok. 0,7 ha) i firma Dynamic Development (ok. 0,06 ha),
- trzy działki w części wschodniej (z pozostałościami umocnień szyi Reduty) były i przypuszczalnie są nadal własnością osób fizycznych (łącznie ok. 0,4 ha),
- część północna należy do pasa drogowego Alej Jerozolimskich (Skarb Państwa, ok. 0,5 ha),
- w części środkowej (z dziedzińcem, pozostałościami umocnień boku południowego i bramy) oraz wzdłuż ul. Na Bateryjce znajdują się działki, należące do miasta Warszawy (łącznie z tą uliczką i działkami w dzierżawie czasowej ok. 0,67 ha).
Działania mające na celu przywrócenie pamięci o zabytku w przestrzeni społecznej podejmowały dotychczas wyłącznie organizacje pozarządowe takie jak Komitet Zachowania Reduty Ordona. Komitet ocenił, że jedyną drogą, gwarantującą ocalenie Reduty i zagospodarowanie tego miejsca w sposób odpowiadający jego randze, jest wykupienie terenu z rąk prywatnych przez władze samorządowe lub państwowe. W 2021 roku doszło do rozmów o przyszłości Reduty Ordona między przedstawicielami Komitetu, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Urzędu ds. Kombatantów, Dzielnicy Ochota i Muzeum Historii Polski. Na ich podstawie w styczniu 2022 roku Komitet przygotował rekomendację zawierającą analizę wszystkich uwarunkowań i rekomendował:
- zachowanie historycznego ukształtowania pola bitwy (stoki wzgórza, dziedziniec Reduty) i wszystkich zachowanych pod powierzchnią ziemi elementów fortyfikacji,
- wykluczenie zabudowy na tym obszarze i zagospodarowania terenu zielenią (park pamięci) z uczytelnieniem przebiegu fortyfikacji (różne możliwości - od zaznaczenia w powierzchni terenu po częściową rekonstrukcję wału i fosy, z ustawionymi na ławach działowych replikami armat i haubic),
- poza budową odpowiedniego pomnika możliwe jest wykonanie krypty grobowej i obiektu muzealnego (w sposób nienaruszający elementów fortyfikacji i układu przestrzennego szańca), w których zostałyby złożone szczątki poległych i wyeksponowane odnalezione tu przedmioty.
Dotychczasowa ocena sytuacji przez Ministra Piotra Glińskiego sprowadzała się do stwierdzenia, że postulowane działania są „zbyt drogie” i maksymalistyczne. Tymczasem działania podejmowane przez społeczników zmierzających do ocalenia Reduty Ordona od zapomnienia i dewastacji uwzględniają bezcenny i niemierzalny w bilansach zysków deweloperów aspekt kulturalny, historyczny, społeczny i patriotyczny.
Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego będzie skłonne utworzyć zespół złożony z przedstawicieli instytucji państwowych, Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, zainteresowanych środowisk społecznych, specjalistów i historyków w celu przygotowania i przeprowadzenia debaty mającej na celu wypracowanie ogólnych zasad ochrony konserwatorskiej i zagospodarowania terenu Reduty jako miejsca pamięci narodowej?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może podjąć działania w celu powołania placówki muzealnej, która zarządzałaby całym terenem Reduty dążąc do upamiętnienia wydarzeń historycznych, prowadzenia badań archeologicznych, szerzenia i propagowania znaczenia kulturowego i historycznego Reduty Ordona?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może rozważyć, po znalezieniu odpowiednich środków, wykup terenu?
Z poważaniem
Klaudia Jachira
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Andrzej Wyrobiec
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
10.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3747 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 3928 Pani Poseł Klaudii Jachiry z 23 lipca 2024 roku
w sprawie zakupu i rewitalizacji gruntów Reduty Ordona w Warszawie, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wielokrotnie odbyło spotkania z władzami
m. st. Warszawy, Wojewodą Mazowieckim, Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem
Zabytków oraz Państwowym Muzeum Archeologicznym, podczas których omawiano
możliwości upamiętnienia miejsca bitwy.
Teren Reduty Ordona wraz z reliktami umocnienia obronnego – Dzieła Fortyfikacyjnego
nr 54, tzw. „Reduty Ordona”, w rejonie Alei Jerozolimskich – al. Bohaterów Września –
ul. Na Bateryjce (w dzielnicy Ochota) podlega ochronie prawnej poprzez wpis do rejestru
zabytków pod numerem A-1679 decyzją z 12 września 2016 r. jako miejsce walki stoczonej
6 września 1831 r. w czasie Powstania Listopadowego.
W piśmie z 22 stycznia 2019 r. Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków przedstawiło
wytyczne konserwatorskie dla wpisanego do rejestru zabytków terenu Reduty Ordona.
Zgodnie z wytycznymi na ww. obszarze m.in. nie dopuszcza się lokalizacji żadnych obiektów
budowlanych poza pawilonem muzealnym poświęconym Reducie nr 54, obronie Warszawy
w 1831 r. lub Powstaniu Listopadowemu wraz z obiektami małej architektury, powiązanymi
wizualnie i programowo z pawilonem.
Ad 2.
Powstawanie i działalność jednostek muzealnych regulowane jest przepisami ustawy z dnia
21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) oraz ustawy z dnia 25 października
1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87).
Jednak realizacja jakiejkolwiek inwestycji o charakterze upamiętnienia jest obecnie
niemożliwa ze względu na nieuregulowany status prawny nieruchomości należących
do m. st. Warszawy położonych na terenie Reduty Ordona - istnienie roszczeń byłych
właścicieli (patrz ad 3.), a w związku z tym powoływanie instytucji jest niecelowe.
MKiDN stoi na stanowisku, że najważniejsza jest organizacja miejsca spoczynku żołnierzy
poległych na Reducie Ordona, których doczesne szczątki znajdują się w depozycie
w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Ministerstwo zaproponowało
lokalizację i poczyniło wstępne starania dotyczące pochówku na cmentarzu przy parafii
św. Wawrzyńca na Woli.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Według wstępnych założeń sformułowanych podczas spotkań działki znajdujące się w
zasobie m. st. Warszawy miały zostać przekazane na rzecz MKiDN. Na ich terenie miało
powstać upamiętnienie. Działki te jednak, zgodnie z informacją przekazaną pismem
z 18 września 2023 r. przez Biuro Spraw Dekretowych Urzędu Miasta Stołecznego
Warszawy, są objęte roszczeniami byłych właścicieli. Roszczenia wynikają z następstw
prawnych Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na
obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 nr 50 poz. 279), tzw. dekretu Bieruta. Przejęcie
nieruchomości w obecnym stanie prawnym i własnościowym jest zatem niemożliwe.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 3928 Pani Poseł Klaudii Jachiry z 23 lipca 2024 roku
w sprawie zakupu i rewitalizacji gruntów Reduty Ordona w Warszawie, uprzejmie proszę
o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wielokrotnie odbyło spotkania z władzami
m. st. Warszawy, Wojewodą Mazowieckim, Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem
Zabytków oraz Państwowym Muzeum Archeologicznym, podczas których omawiano
możliwości upamiętnienia miejsca bitwy.
Teren Reduty Ordona wraz z reliktami umocnienia obronnego – Dzieła Fortyfikacyjnego
nr 54, tzw. „Reduty Ordona”, w rejonie Alei Jerozolimskich – al. Bohaterów Września –
ul. Na Bateryjce (w dzielnicy Ochota) podlega ochronie prawnej poprzez wpis do rejestru
zabytków pod numerem A-1679 decyzją z 12 września 2016 r. jako miejsce walki stoczonej
6 września 1831 r. w czasie Powstania Listopadowego.
W piśmie z 22 stycznia 2019 r. Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków przedstawiło
wytyczne konserwatorskie dla wpisanego do rejestru zabytków terenu Reduty Ordona.
Zgodnie z wytycznymi na ww. obszarze m.in. nie dopuszcza się lokalizacji żadnych obiektów
budowlanych poza pawilonem muzealnym poświęconym Reducie nr 54, obronie Warszawy
w 1831 r. lub Powstaniu Listopadowemu wraz z obiektami małej architektury, powiązanymi
wizualnie i programowo z pawilonem.
Ad 2.
Powstawanie i działalność jednostek muzealnych regulowane jest przepisami ustawy z dnia
21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385) oraz ustawy z dnia 25 października
1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 87).
Jednak realizacja jakiejkolwiek inwestycji o charakterze upamiętnienia jest obecnie
niemożliwa ze względu na nieuregulowany status prawny nieruchomości należących
do m. st. Warszawy położonych na terenie Reduty Ordona - istnienie roszczeń byłych
właścicieli (patrz ad 3.), a w związku z tym powoływanie instytucji jest niecelowe.
MKiDN stoi na stanowisku, że najważniejsza jest organizacja miejsca spoczynku żołnierzy
poległych na Reducie Ordona, których doczesne szczątki znajdują się w depozycie
w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Ministerstwo zaproponowało
lokalizację i poczyniło wstępne starania dotyczące pochówku na cmentarzu przy parafii
św. Wawrzyńca na Woli.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 3.
Według wstępnych założeń sformułowanych podczas spotkań działki znajdujące się w
zasobie m. st. Warszawy miały zostać przekazane na rzecz MKiDN. Na ich terenie miało
powstać upamiętnienie. Działki te jednak, zgodnie z informacją przekazaną pismem
z 18 września 2023 r. przez Biuro Spraw Dekretowych Urzędu Miasta Stołecznego
Warszawy, są objęte roszczeniami byłych właścicieli. Roszczenia wynikają z następstw
prawnych Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na
obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 nr 50 poz. 279), tzw. dekretu Bieruta. Przejęcie
nieruchomości w obecnym stanie prawnym i własnościowym jest zatem niemożliwe.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
PODSEKRETARZ STANU
Andrzej Wyrobiec
-- 2 of 2 --