Interpelacja w sprawie budowy zbiornika retencyjnego Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3925
do ministra infrastruktury
w sprawie budowy zbiornika retencyjnego Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie
Zgłaszający: Andrzej Grzyb
Data wpływu: 17-07-2024
Rząd RP w swoich pracach podnosi konieczność intensywnych działań mających na celu walkę ze skutkami suszy oraz znacznego wzrostu retencji wód w Polsce. Jedną z planowanych od kilkunastu lat koniecznych inwestycji jest zbiornik Wielowieś Klasztorna, stąd zwracam się do Pana Premiera z interpelacją dotyczącą zaawansowania prac i planów wykonania tej inwestycji.
Na przygotowanie tej inwestycji poniesione zostały wysokie nakłady organizacyjne, finansowe i uzyskano zgodę właścicieli gruntów, od których je wykupiono na terenie gmin: Godziesze Wielkie, Brzeziny - powiat kaliski, Sieroszewice - powiat ostrowski, Grabów nad Prosną i Kraszewice - powiat ostrzeszowski. Południowa Wielkopolska, na terenie której zaplanowany został zbiornik, należy do najbardziej deficytowych w wodę obszarów kraju. Przy obecnych zmianach klimatycznych powodujących wydłużanie okresów suchych, przy nawalnych opadach, obszar jest narażony także na powodzie. Zbiornik Wielowieś Klasztorna zapewni retencjonowanie wód dla zaspokojenia potrzeb rolnictwa, środowiska przyrodniczego, nie naruszając przepływu wód rzeki Prosny. Zapewni również w okresach powodzi bezpośrednią ochronę miasta Kalisza oraz spłaszczy falę powodziową poniżej ujścia rzeki Prosny do rzeki Warty. Samorząd województwa wielkopolskiego, a także wcześniej województwo kaliskie dokonały wykupu 1253,7 ha, na co wydano 94 480 000 zł z rezerwy celowej, programu „Odra 2006”, budżetu samorządu województwa wielkopolskiego, oraz przygotowały wymagane dokumenty formalnoprawne. Samorząd województwa wielkopolskiego występował o wsparcie finansowe dla tej inwestycji (od początku opracowania obecnych WRF) z funduszy w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Adresatami tych wystąpień byli minister rozwoju, minister środowiska i minister finansów.
Na podstawie zmiany ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 roku inwestycja ta została przekazana PGW Wody Polskie, stąd samorząd województwa wielkopolskiego nie jest właściwy do prowadzenia tej ważnej inwestycji.
Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej w 2018 roku poinformowało o opracowaniu „Memorandum informacyjnego dla projektu ubiegającego się o sfinansowanie w ramach EFIS oraz dokonanej aktualizacji Studium Wykonalności przedsięwzięcia". Z tego okresu pochodzi informacja, że inwestycja znajduje się na 21. miejscu „listy potencjalnych projektów rządowych do wsparcia w ramach EFIS”, ocenianych przez EBI.
Samorząd województwa wielkopolskiego jest gotowy do bezpłatnego przekazania gruntów pod inwestycję i w tej sprawie wystąpił do ministra gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej Marka Gróbarczyka pismem DG-II.772.248.2017 z 10 czerwca 2019 roku, jednak sprawa nie została podjęta. Również przy planowaniu KPO wskazywano, że ta inwestycja jest priorytetem w planach Wód Polskich.
Społeczeństwo Wielkopolski, samorządy, rolnicy, leśnicy od wielu lat wiążą z tą inwestycją wielkie nadzieje. Susza ostatnich lat zwiększa ich determinację w domaganiu się od władzy publicznej realizacji tej inwestycji, bowiem Wielkopolska jest regionem o najwyższym wskaźniku produkcji rolnej, szczególnie mleka, trzody i wołowiny oraz owoców i warzyw, a jednocześnie ma najwyższy niedobór wody.
Zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:
1. Czy inwestycja zbiornik Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie jest priorytetem rządu wśród inwestycji wodnych?
2. Jaki jest status projektu znajdującego się na 21. miejscu „listy potencjalnych projektów rządowych do wsparcia w ramach EFIS”?
3. Czy Ministerstwo Infrastruktury i PGW Wody Polskie podejmą prace nad przejęciem gruntów pod budowę zbiornika Wielowieś Klasztorna od samorządu województwa wielkopolskiego?
4. Czy istnieją projekty realizacji i sfinansowania budowy zbiornika Wielowieś Klasztorna z funduszy KPO?
Z wyrazami szacunku
dr Andrzej Grzyb
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5425 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-4.054.15.2024
Warszawa, 07 listopada 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3925 Posła na Sejm RP Pana Andrzeja Grzyba, przekazaną
przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów pismem z dnia 25 lipca br. (znak:
DSP.INT.4610.1058.2024) w sprawie budowy zbiornika retencyjnego Wielowieś
Klasztorna na rzece Prośnie, przedstawiam odpowiedzi na postawione pytania.
Pytanie 1. Czy inwestycja - zbiornik Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie jest priorytetem
rządu wśród inwestycji wodnych?
Zadanie pn. „Zbiornik Wielowieś Klasztorna na rzece Prośnie” zostało ujęte
w następujących rządowych dokumentach planistycznych: II aktualizacji planów
gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy, aktualizacji planów zarządzania
ryzykiem powodziowym, Planie przeciwdziałania skutkom suszy oraz Programie
przeciwdziałania niedoborowi wody. Zbiornik został również ujęty w planach
inwestycyjnych w gospodarce wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody
Polskie (PGW Wody Polskie), które są aktualnie weryfikowane.
W celu przyszłej realizacji inwestycji obejmującej budowę zbiornika Wielowieś Klasztorna
na rzece Prośnie, przed jej rozpoczęciem konieczne jest przygotowanie odpowiednich
dokumentów takich jak: aktualizacja studium wykonalności, wykonanie charakterystyki
hydrologicznej rzeki Prosny oraz, z wykorzystaniem ww. dokumentów, opracowanie
dokumentacji projektowo-kosztorysowej. Etap projektowy zbiornika będzie również
uwzględniać doświadczenia i wnioski zdobyte w trakcie tegorocznej powodzi, która
spowodowała znaczne straty w południowo-zachodniej części kraju.
Kolejnym krokiem jest uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych, w tym decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach oraz decyzji wodnoprawnej, a następnie
wystąpienie do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o wydanie pozwolenia na
realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowej. Proces przygotowania
inwestycji ostatecznie określi nieruchomości, które są konieczne do zajęcia pod zbiornik.
Uzyskanie pozwolenia jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia jakichkolwiek
czynności związanych ze zmianą stanu prawno-własnościowego gruntów, wypłaty
odszkodowań oraz przystąpienia do prac budowlanych.
-- 1 of 3 --
2
Realizacja zbiornika Wielowieś Klasztorna wymaga również rozstrzygnięcia wszystkich
postępowań dotyczących ustalenia linii brzegu rzeki Prosny i rozgraniczenia gruntów.
W ciągu ostatnich kilku lat PGW Wody Polskie systematycznie pozyskiwały stosowne
decyzje, wydawane przez Ministerstwo Infrastruktury. Do dnia dzisiejszego zakończono
37 z 39 postepowań. Ich zakończenie jest niezbędne do uzyskania pozwolenia
wodnoprawnego dla budowy zbiornika.
Pytanie 2. Jaki jest status projektu znajdującego się na 21. miejscu „listy potencjalnych
projektów rządowych do wsparcia w ramach EFIS”?
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej,
w.wym. lista projektów miała charakter wyłącznie monitoringowo-informacyjny i nie
miała przełożenia na przyznanie projektowi finansowania z Europejskiego Funduszu na
rzecz Inwestycji Strategicznych. Proces ten prowadzony był jako negocjacje kredytowe
pomiędzy promotorem projektu (Wielkopolskim Zarządem Melioracji i Urządzeń
Wodnych w Poznaniu, a od 2018 roku PGW Wody Polskie) a Europejskim Bankiem
Inwestycyjnym.
Ostatecznie Budowa zbiornika Wielowieś Klasztorna została usunięta z listy projektów,
z uwagi na termin realizacji zadania wykraczający poza okres funkcjonowania Funduszu.
Pytanie 3. Czy Ministerstwo Infrastruktury i PGW Wody Polskie podejmie pracę nad
przejęciem gruntów pod budowę zbiornika Wielowieś Klasztorna od samorządu
województwa wielkopolskiego?
Zarząd Województwa Wielkopolskiego wystąpił do PGW Wody Polskie Regionalnego
Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu (dalej RZGW w Poznaniu) z wnioskiem w sprawie
nieodpłatnego przekazania wszystkich nieruchomości wykupionych na rzecz
Województwa Wielkopolskiego w związku z planowaną budową zbiornika. Obecnie RZGW
w Poznaniu analizuje materiały, które pozwolą na dalsze procedowanie. Po
przeprowadzeniu analizy i przygotowaniu stosownej dokumentacji, PGW Wody Polskie
wystąpi do Zarządu Województwa Wielkopolskiego o przekazanie gruntów pod budowę
zbiornika.
Pytanie 4. Czy istnieją projekty realizacji i sfinansowania budowy zbiornika Wielowieś
Klasztorna z funduszy KPO?
W trakcie prac nad Krajowym Planem Odbudowy w 2021 r. podjęto decyzję o koncentracji
środków w ramach mniejszej liczby „wiązek”, co miało zwiększyć skalę działań
w wytypowanych do wsparcia obszarach. Na tej podstawie „wiązka” Ochrona
przeciwpowodziowa, duża retencja i rewitalizacja zbiorników, w ramach której możliwe
byłoby finansowanie budowy zbiornika Wielowieś-Klasztorna, została usunięta. Należy
równie zaznaczyć, że Krajowy Program Odbudowy obejmuje reformy i inwestycje, które
rozpoczęły się po 1 lutego 2020 r. i zakończą do 31 sierpnia 2026 r. Mając na uwadze
-- 2 of 3 --
3
zaawansowanie zadania nie jest możliwe zakończenie jego realizacji we wskazanej
perspektywie, ponieważ budowa zbiornika planowana jest do 2029 r.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 3 of 3 --