Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WKSE.050.12.2024.PS
3304988.13101701.10559638
Warszawa, 16-08-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację K10INT3920 Pana Posła Patryka Jaskulskiego w sprawie luki
energetycznej uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
Ad 1. Jakie są obecne prognozy dotyczące zapotrzebowania na energię w Polsce na najbliższe 10
lat? Jakie scenariusze wzrostu zapotrzebowania zostały uwzględnione w tych prognozach?
Krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu to kluczowy dokument Ministerstwa Klimatu i
Środowiska zarówno dla polskiej energetyki, jak i pozostałych sektorów gospodarki. Polska
przygotowała wstępną wersję aktualizacji Krajowego plan w dziedzinie energii i klimatu
(aKPEiK), którą przekazano do Komisji Europejskiej w dn. 1 marca 2024 r. aKPEiK to
dokument, który zawiera szczegółowe informacje w zakresie pytań Pana Posła, dlatego w
tym miejscu serdecznie zachęcam do korzystania z opublikowanych dokumentów
Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ). Przedmiotowy dokument wraz z załącznikami
jest dostępny do pobrania na stronie https://www.gov.pl/web/klimat/krajowy-plan-na-
rzecz-energii-i-klimatu.
aKPEiK zawiera wyniki analiz i prognoz w tzw. scenariuszu WEM (ang. with existing measures),
który rozumiany jest jako scenariusz bazowy tj. scenariusz transformacji w warunkach
rynkowo-technicznych. Scenariusz WEM uwzględnia działania i polityki obowiązujące na
etapie przygotowania raportu lub takie, co do których decyzja polityczna została już podjęta.
Za wdrożone polityki przyjęto, zgodnie z wytycznymi określonymi w unijnym
rozporządzeniu 2018/1999, polityki i środki, co do których ma zastosowanie co najmniej
jedno z poniższych kryteriów: obowiązują bezpośrednio stosowane przepisy unijne lub
przepisy krajowe, zawarto co najmniej jedną dobrowolną umowę, przyznano środki
finansowe, bądź zmobilizowano zasoby ludzkie.
Analizy prognostyczne, na podstawie których określane są cele aKPEiK opracowywane są
przez specjalistyczne podmioty analityczne – tj. konsorcjum, w skład którego wchodzą
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy oraz Agencja Rynku Energii
S.A. Powyższe podmioty zapewniają profesjonalność opracowań w oparciu o statystykę,
literaturę branżową, ekspercką wiedzę i doświadczenie własne, jak również współpracę i
kontakty z podmiotami branżowymi, w tym stowarzyszeniami, izbami i think thankami.
Zgodnie z aKPEiK wynika, że prognozowane zużycie energii pierwotnej i finalnej ogółem
przedstawia się następująco [ktoe]:
2005 2010 2015 2020 2025 2030
Zużycie energii pierwotnej* 92 905 101 819 96 061 103 280 101 355 95 433
Zużycie energii pierwotnej 92 582 101 604 95 868 102 979 100 967 94 993
Finalne zużycie energii* 61 700 70 380 65 169 77 134 75 642 72 234
Finalne zużycie energii 57 473 65 250 60 863 70 257 70 171 66 845
*ze zużyciem nieenergetycznym

-- 1 of 10 --

2
Ad 2. Jakie są aktualne i planowane moce wytwórcze polskiego sektora energetycznego? Czy są
one wystarczające do zaspokojenia przewidywanego wzrostu zapotrzebowania na energię?
Zgodnie z danymi operatora systemu przesyłowego, Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.
na koniec 2023 r. moc osiągalna w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym wynosiła
66 311 MW. Zgodnie z analizami przekazanym w aKPEiK moc osiągalna netto źródeł
wytwarzania energii elektrycznej według technologii kształtuje się następująco [MW]:
2005 2010 2015 2020 2025 2030
EL_Węgiel brunatny 8 197 8 145 8 643 7 445 7 012 6 566
EL_Węgiel kamienny 14 613 14 655 13 617 15 889 14 911 9 860
EL_Gaz/wodór 0 0 0 0 1 332 5 957
EL_Wodne 914 935 964 987 1 008 1 118
EL_Szczytowo-pompowe 1 679 1 679 1 705 1 705 1 767 2 507
EC_Przemysłowe 6140 6126 1 605 1 945 2 093 2 124
EC_WK 4 968 5 226 4 578 4 149
EC_Gaz/wodór
6140
760
760
6126
807
807 928 2 688 3 515 5 071
EL i EC_Biomasa 102 140 513 534 669 1283
EC_Biogaz 102 140 216 241 326 454
EL_Wiatrowe na lądzie 121 1 108 4 886 6 499 11 096 15 842
EL_Wiatrowe na morzu 0 0 0 0 0 5 927
Fotowoltaika 0 0 108 1 229 19 979 29 269
DSR/Magazyny energii 0 0 150 615 1 080 2 420
Razem 32 526 33 594 38 302 45 002 69 365 92 547
Analizy prognostyczne, o których mowa w części horyzontalnej aKPEiK, dotyczące m.in.
zaspokojenia przewidywanego wzrostu zapotrzebowania na energię, zostały skorelowane z
prognozami dotyczącymi dostępnych mocy wytwórczych. Wyniki tych analiz wskazują, że
obecne i planowane inwestycje w infrastrukturę energetyczną do 2030 r. są wystarczające,
aby sprostać rosnącym potrzebom. Szersze informacje w tym zakresie są dostępne w ramach
dokumentu Projekt aKPEiK_2024-02-291 w filarze 3. Bezpieczeństwo energetyczne,
obszarze 3.7. Pokrycie zapotrzebowania na energię elektryczną.
Ad 3. Jakie działania podejmuje rząd w celu zmniejszenia luki energetycznej, w tym inwestycje w
odnawialne źródła energii, modernizację istniejącej infrastruktury oraz rozwój technologii
magazynowania energii?
W celu zmniejszenia luki energetycznej Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje
działania i prace legislacyjne wspierające rozwój m.in. w następujących obszarach:
Lądowa energetyka wiatrowa
Energetyka wiatrowa, obok morskiej, będzie odgrywać istotną rolę w miksie energetycznym,
a tym samym w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski. Rekordowy na
przestrzeni ostatnich lat poziom inflacji, a także sytuacja geopolityczna skutkująca potrzebą
pilnego uniezależniania się od dostaw paliw i surowców energetycznych pochodzących z
Rosji oraz innych niewiarygodnych i nierzetelnych dostawców stanowi czynnik motywujący
do przyśpieszenia transformacji energetycznej Polski, w której to energetyka wiatrowa musi
odgrywać znaczącą rolę. W tym celu przygotowano projekt ustawy o zmianie ustawy o
inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw. W dniu 8 lipca
2024 r. uzyskał on wpis do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
nr UD89.
1 https://www.gov.pl/attachment/27ef31c4-4434-488b-822e-c2d2ce65030a

-- 2 of 10 --

3
Oznacza to, że dla projektu ustawy opracowano i uzgodniono ocenę skutków regulacji, co
pozwoliło na skierowanie projektu na kolejny etap prac legislacyjnych. Obecnie w fazie
końcowej jest opracowanie szczegółowych przepisów, aby w nadchodzących tygodniach
projekt ustawy wraz z uzasadnieniem oraz oceną skutków regulacji mógł zostać skierowany
do uzgodnień wewnętrznych a następnie do konsultacji publicznych, opiniowania i
uzgodnień zewnętrznych.
Należy wskazać, że na przyjęciu przepisów skorzystają wszyscy odbiorcy energii a w
szczególności przemysł. Uruchomienie nowych inwestycji w energetyce wiatrowej umożliwi
obniżenie kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorstw energochłonnych i śladu
węglowego oferowanych produktów. Według niezależnych analiz obecnie przyjęta zasada
odległościowa ustalona na poziomie 700 m pozwoliła na uwolnienie nawet 18 000 km2 pod
potencjalne inwestycje wiatrakowe, a z kolei zmiana tej odległości do poziomu 500 m
pozwoli na uzyskanie oczekiwanego efektu w postaci uwolnienia 32 500 km2, co stanowi
zwiększenie dopuszczalnego obszaru, aż o 44%.
Według analiz firmy Ember utrzymanie odległości minimalnej 700 metrów oznaczać będzie,
że do 2030 r. powstaną co najwyżej 4 GW nowych mocy wiatrowych. Dla porównania,
wprowadzenie odległości 500 m oznacza szansę na budowę w tym czasie ponad 10 GW
nowych wiatraków na lądzie. Oznacza to zwiększenie potencjału wzrostu mocy
zainstalowanej w lądowej energetyce wiatrowej o ok. 6 GW do 2030 r.
Morska energetyka wiatrowa
Inwestycje w morską energetykę wiatrową mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia
bezpieczeństwa i suwerenności energetycznej, a także stanowią ważny impuls do rozwoju
gospodarczego Polski. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podejmuje aktywne działania na
rzecz zapewnienia otoczenia regulacyjnego umożliwiającego realizację i rozwój morskich
farm wiatrowych w Polsce w sposób sprawny i niezakłócony.
Wejście w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii
elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (ustawa offshore) umożliwiło faktyczny
rozwój tych inwestycji. Bazując na pierwszych doświadczeniach i odpowiadając na wyzwania
wynikające z ogólnoświatowej sytuacji gospodarczej oraz problemów wywołanych sytuacją
pandemiczną oraz inwazją Rosji na Ukrainę, Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło
działania mające na celu poprawę warunków inwestycyjnych dla realizowanych projektów
morskich farm wiatrowych.
Na chwilę obecną jednym z ważniejszych stojących przed Ministerstwem Klimatu
i Środowiska i całą branżą zadań jest skuteczne przeprowadzenie pierwszej aukcji dla
morskiej energetyki wiatrowej, która ma się odbyć w 2025 r. Obecnie w Ministerstwie trwają
prace nad pakietem zmian legislacyjnych, które mają zapewnić efektywne przeprowadzenie
procesu aukcji zakończonych rozstrzygnięciem w 2025 r.
Biorąc pod uwagę rolę energetyki wiatrowej w skutecznej transformacji polskiej gospodarki
w kierunku neutralności klimatycznej, Ministerstwo Klimatu i Środowiska stoi na
stanowisku, że morskie farmy wiatrowe powinny mieć zapewnioną dostępność
przyłączeniowa. W przekazanym przez PSE do konsultacji projekcie Planu rozwoju w
zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na
lata 2025-2034 uwzględniono zmiany w ustawie offshore wind zwiększające wsparcie do
poziomu prawie 18 GW, a co za tym idzie wzmocnienie sieci w północno-zachodniej i
zachodniej części kraju. Plan uwzględnia także kontynuację prac związanych z budową linii
HVDC łączącej obszary północnej i południowej części kraju, aby stworzyć warunki dla
przesyłania energii elektrycznej wytworzonej w lądowych i morskich źródłach wiatrowych
zgromadzonych na północy do odbiorców zlokalizowanych na południu.
Permitting
Zdecydowanym priorytetem implementacyjnym jest obszar przepisów dotyczących
uproszczeń w procesie inwestycyjnym w celu przyspieszenia rozwoju OZE. Obecnie

-- 3 of 10 --

4
procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz
niektórych innych ustaw (UD41) przewiduje rozwiązania polegające na skróceniu czasu
uzyskiwania niektórych pozwoleń dla instalacji PV na dachach budynków i położonych na
terenie tej samej nieruchomości magazynów energii, urządzeń i instalacji niezbędnych do
przyłączenia do sieci danej instalacji OZE. Kolejną planowaną inicjatywą legislacyjną będzie
wypracowanie ram prawnych dla obszarów przyspieszonego rozwoju OZE. Warto
zaznaczyć, że w tej kwestii szczególnie istotne są art. 15c oraz 16a dyrektywy RED III, ale
także kamień milowy G2L KPO. Podobnie jak w poprzednio poruszanej kwestii, wspomniane
artykuły dyrektywy RED III oraz kamień milowy są ze sobą spójne.
Obszary przyspieszonego rozwoju OZE:
Jedną z planowanych inicjatyw legislacyjnych będzie wypracowanie ram prawnych dla
obszarów przyspieszonego rozwoju OZE, czyli stworzenie stref, w których obowiązywać
będą uproszczone procedury administracyjne wymagane do realizacji inwestycji. Obecnie
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prace analityczno-koncepcyjne mające na celu
implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 z dnia
18 października 2023 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2018/2001, rozporządzenie (UE)
2018/1999 i dyrektywę 98/70/WE w zakresie promowania energii ze źródeł odnawialnych
oraz uchylającej dyrektywę (UE) 2015/652 (RED lII). Wśród najważniejszych wymogów
dyrektywy RED III należy wyróżnić przepisy dotyczące mapowania potencjału OZE oraz
utworzenia obszarów przyspieszonego rozwoju energii ze źródeł odnawialnych. Prace w tym
zakresie mają charakter wielokierunkowy i są przedmiotem współpracy z kluczowymi
partnerami, tj. Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska i Ministrem Rozwoju i
Technologii.
Potencjał biometanu
Biometan jest obecnie najbardziej skalowalną formą gazu odnawialnego, którego proces
wytwarzania został zoptymalizowany w Europie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat.
Może on bezpośrednio zastąpić gaz ziemny, a do tego łatwo go magazynować i wdrażać w
całym systemie energetycznym, wykorzystując istniejącą infrastrukturę gazową. Biometan
może być wykorzystany do zapewnienia realizacji celów OZE w transporcie wynikających z
przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia
2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (dyrektywa
REDII) jak również do zbilansowania niestabilnych OZE. To zielone paliwo jest w stanie
zapewnić znaczące, długoterminowe korzyści mierzalne oraz niemierzalne dla całej
gospodarki i środowiska naturalnego, wykraczające poza dostarczanie energii ze źródeł
odnawialnych, wspierając w ten transformację w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym.
Zgodnie z wytycznymi KE, tworząc systemy wsparcia dla odnawialnych źródeł energii, z
wyłączeniem tzw. małych projektów, należy wprowadzać rozwiązania umożliwiające
wyłonienie podmiotów obejmowanych wsparciem w procedurze gwarantującej
konkurencyjność ofert. Takie podejście mobilizuje wytwórców do optymalizacji kosztów
oraz maksymalizacji wykorzystania dostępnych zasobów. W tym świetle prowadzone są
prace legislacyjne mające na celu stworzenie systemu aukcyjnego dla wytwórców biometanu
w instalacjach OZE z biogazu albo z biogazu rolniczego. Ustawa z 17 sierpnia 2023 r. o
zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii i niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz.
1762) wprowadziła regulacje dla rynku biometanu wraz z systemem wsparcia dla biometanu
w postaci programu dopłat do ceny referencyjnej. Ten system wsparcia dedykowany jest dla
wytwórców biometanu w instalacjach OZE o mocy do 1 MW. Cena referencyjna dla
biometanu wytworzonego oddzielnie z biogazu i z biogazu rolniczego została opublikowana
rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie ceny referencyjnej biometanu
(Dz. U. z 2023 r. poz. 2477).
Energetyka prosumencka

-- 4 of 10 --

5
Prosumenci, których dzisiaj mamy ponad 1,4 mln, to ważny filar wzmacniania
bezpieczeństwa i suwerenności energetycznej Polski. Dlatego szczególną uwagę
poświęcamy temu, aby Polacy, którzy zainwestowali we własne źródła produkcji energii,
mogli nie tylko obniżyć swoje rachunki za energię elektryczną, ale pełnili jeszcze większą rolę
w systemie elektroenergetycznym. Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło
zapowiadane korzystne rozwiązania dla potencjalnych inwestorów zainteresowanych
zakładaniem paneli fotowoltaicznych i produkcją energii ze słońca w ramach projektu
ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw
(UD41), który został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady
Ministrów
8 kwietnia 2024 r.
Wejście w życie przepisów będzie zależne od tempa prac parlamentarnych. W ramach prac
nad projektem UD41 przygotowano propozycje zmiany zasad rozliczenia prosumentów
funkcjonujących w systemie net-billing. Zmiany te mają na celu zwiększenie opłacalności
inwestycji w mikroinstalacje prosumenckie. Zakłada się utrzymanie możliwości rozliczania w
oparciu o rynkową miesięczną cenę energii elektrycznej (RCEm) prosumentów, którzy
wytworzyli i wprowadzili do sieci energię elektryczną po raz pierwszy do dnia 1 lipca 2024 r.
Przedmiotowa propozycja adresuje kwestię ceny minimalnej, która w układzie miesięcznym
chroni istniejących prosumentów przed niskimi cenami za energię wprowadzaną do sieci.
Prosumenci będą jednak mogli, składając stosowne oświadczenie do sprzedawcy energii,
zmienić sposób rozliczeń na rozliczenie w oparciu o rynkową godzinową cenę energii
elektrycznej (RCE). Zachętą do rozliczenia się prosumentów w oparciu o RCE będzie
możliwość zwiększenia wartości zwrotu niewykorzystanych przez prosumenta środków za
wprowadzoną do sieci energię elektryczną w okresie kolejnych 12 miesięcy (tzw. nadpłaty),
zapisanych na depozycie prosumenckim do 30%. Jeżeli natomiast prosument zdecyduje się
nadal stosować sposób rozliczeń oparty o RCEm, to wysokość jego nadpłaty nie ulegnie
podwyższeniu i jak dotychczas będzie wynosić do 20% wartości energii elektrycznej
wprowadzonej do sieci w miesiącu kalendarzowym, którego dotyczy zwrot nadpłaty.
Dodatkowo zakłada się wprowadzenie modyfikacji mechanizmu rozliczeń prosumentów
w systemie net-billing poprzez zwiększenie wartości depozytu prosumenckiego dotyczącego
danego miesiąca kalendarzowego o współczynnik korekcyjny 1,23 i jego przyporządkowanie
do konta prosumenckiego w kolejnym miesiącu kalendarzowym. W efekcie wzrośnie
opłacalność rozliczeń w systemie net-billing, poprzez zmniejszenie różnicy między rynkową
ceną energii dla prosumenta energii odnawialnej, a oferowaną stawką z taryfy operatora.
Z kolei stworzenie ram prawnych działania obywatelskich społeczności energetycznych ma
na celu umożliwienie odbiorcom końcowym energii elektrycznej bezpośredniego udziału w
wytwarzaniu, zużyciu oraz dzieleniu się energią elektryczną z innymi odbiorcami. Pozwala to
na zapewnienie jej członkom przystępnej cenowo energii elektrycznej w odróżnieniu od
tradycyjnych przedsiębiorstw energetycznych, których głównym celem działania jest
dążenie do osiągnięcia zysku. Nowe rozwiązania legislacyjne z tego zakresu zostały ujęte w
ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz
niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1762). Celem tej interwencji prawnej było
zapewnienie przejrzystych zasad współpracy w ramach klastrów energii, obejmujących
usprawnienia administracyjno-prawne i dedykowany system wsparcia, a także
stymulowanie rozwoju spółdzielni energetycznych, co wpłynie na zwiększenie udziału
odnawialnych źródeł energii w krajowym miksie energetycznym i zwiększy niezależność
energetyczną społeczności lokalnych. Uczestnictwo w obywatelskiej społeczności
energetycznej może się przysłużyć również do zwiększenia efektywności energetycznej na
poziomie gospodarstw domowych dzięki zmniejszeniu zużycia energii elektrycznej i
obniżeniu cen dostaw.
Magazynowanie energii

-- 5 of 10 --

6
Mając na uwadze znaczenie magazynowania energii, w tym wytwarzanej przez
prosumentów, dla zapewnienia stabilnej pracy systemu elektroenergetycznego, ale również
dalszego rozwoju OZE, Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspiera rozwój tej technologii
zarówno na poziomie otoczenia prawno-regulacyjnego, jak i zapewnienia dedykowanych
programów finansowania.
Wsparcie magazynowania energii w zakresie prosumentów ma głównie charakter dotacyjny
w ramach programów takich jak Mój Prąd, Energia dla Wsi czy też jest zakładane w
planowanym programie Moja Elektrownia Wiatrowa. Należy zaznaczyć, że Ministerstwo
Klimatu i Środowiska wspólnie z Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem
Finansów podjęło prace nad uwzględnieniem w ramach ulgi termomodernizacyjnej
inwestycji w magazyny energii. We wrześniu ruszyć ma również kolejna VI edycja programu
Mój Prąd. W ramach programu będzie można m.in. uzyskać dofinansowanie na zakup
przydomowego magazynu energii.
Ponadto w ustawie – Prawo energetyczne określono ramy prawne funkcjonowania
magazynów energii. Dzięki ustawie o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie elektrowni
szczytowo-pompowych oraz inwestycji towarzyszących, zadbano o uproszczenie warunków
prowadzenia inwestycji w ten najwydajniejszy z dostępnych sposób magazynowania energii.
W celu zabezpieczenia środków na finansowanie inwestycji w magazyny energii Rząd
współpracuje przy konstruowaniu programów wsparcia, dla dużych magazynów energii
będących integralnym elementem systemu elektroenergetycznego, adresowany jest
(zasilany środkami z Funduszu Modernizacyjnego (FM)) program priorytetowy Wsparcie
wykorzystania magazynów oraz innych urządzeń na cele stabilizacji sieci - program dla Operatorów
Sieci Dystrybucyjnych z budżetem 1 mld zł na lata 2021-2026.
Kolejny program ze środków FM przygotowywany do szybkiego uruchomienia i skierowany
do przedsiębiorców, to program Magazyny energii elektrycznej i związana z nimi infrastruktura
dla poprawy stabilności polskiej sieci elektroenergetycznej z budżetem 4 mld zł. Program ten
czeka na akceptację przez Europejski Bank Inwestycyjny i zakończenie procesu notyfikacji
pomocy publicznej.
Ad 4. W jaki sposób rząd zamierza zapewnić stabilność dostaw energii w okresach szczytowego
zapotrzebowania oraz w sytuacjach kryzysowych?
Minister Klimatu i Środowiska, jako minister właściwy do spraw energii, prowadzi stały
monitoring bezpieczeństwa pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, w tym
dostaw energii elektrycznej do odbiorców oraz stanu zapasów paliw w przedsiębiorstwach
energetycznych. W tym celu współpracuje z przedstawicielami administracji rządowej
odpowiedzialnymi za funkcjonowanie sektora energetycznego w Polsce, Prezesem Urzędu
Regulacji Energetyki oraz operatorem systemu przesyłowego - Polskie Sieci
Elektroenergetyczne SA.
Mając na uwadze kwestię zapewnienia stabilności dostaw energii w okresach szczytowego
zapotrzebowania oraz w sytuacjach kryzysowych należy wskazać, że Polskie Sieci
Elektroenergetyczne (PSE) S.A. jako operator systemu przesyłowego (OSP)
elektroenergetycznego planuje pracę Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) dla
różnych horyzontów czasowych – od dłuższego horyzontu czasowego w ramach planów
wieloletnich po zarządzanie pracą systemu w czasie rzeczywistym przez służby
dyspozytorskie. W ramach planowania pracy systemu, OSP weryfikuje bilans mocy na każdy
horyzont planowania niezależnie, sprawdzając czy jest możliwe zrównoważenie produkcji
energii elektrycznej z zapotrzebowaniem odbiorców na tę energię, przy zapewnieniu
wymaganej nadwyżki mocy. Wyznaczenie prognoz stopnia pokrycia zapotrzebowania na
energię elektryczną i moc w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym pozwala na
przewidywanie ewentualnych zagrożeń dla pracy systemu i umożliwia podejmowanie

-- 6 of 10 --

7
działań naprawczych i przygotowanie odpowiednich procedur, mających na celu
zapobieżenie ich wystąpienia lub mitygowanie skutków na wypadek ich wystąpienia.
Podstawowym środkiem zapewnienia bilansowania systemu są mechanizmy rynkowe, czyli
dokonywany przez uczestników rynku zakup i sprzedaż energii elektrycznej na rynku
hurtowym. W przypadku, gdy w wyniku działania mechanizmów rynkowych OSP
zidentyfikuje brak wymaganego poziomu rezerwy mocy w systemie, jest on zobowiązany
podjąć wszelkie możliwe działania dla jej odtworzenia. Do działań podejmowanych przez
OSP w przypadku niewystarczającej rezerwy mocy należą:
 Przywołanie dostępnych jednostek wytwórczych do pracy przez wydanie polecenia
uruchomienia dostępnych i sprawnych technicznie jednostek wytwórczych, z puli
jednostek dysponowanych przez operatora.
 Zmiana terminów prac remontowych dotyczących elementów sieci i jednostek
wytwórczych – w przypadku gdy jest taka możliwość, operator uzgadnia z
operatorami jednostek wytwórczych przesunięcia planowych remontów jednostek.
 Skorzystanie z elektrowni szczytowo-pompowych – rodzaj elektrowni wodnych,
zdolny do przepompowania wody do wyżej położonego zbiornika a następnie jej
zrzutu do niżej położonego zbiornika - wytwarzając w ten sposób energię elektryczną.
Praca takich elektrowni jest zbliżona koncepcyjnie do idei pracy magazynów energii,
pozwalając na zmagazynowanie nadmiaru energii w chwilach jej nadpodaży i
wykorzystaniu jej w momentach zmniejszonej podaży.
 Skorzystanie z usługi „praca w przeciążeniu” – skorzystanie z możliwości
dodatkowego dociążenia tych jednostek wytwórczych, które są w stanie zwiększyć
poziom wytwarzanej mocy ponad moc znamionową. Dotyczy wybranych jednostek i
jest ograniczone w czasie.
 Skorzystanie z usług generacji wymuszonej – skorzystanie z możliwości zwiększenia
poziomu generacji mocy przez elektrociepłownie (możliwe w określonych
warunkach).
 Skorzystanie z usługi zarządzania popytem – odbiorcy gotowi do obniżenia swojego
zapotrzebowania składają odpowiednie oferty redukcji mocy na rynek bilansujący.
 Ogłoszenie okresu przywołania na rynku mocy – w przypadku ryzyka niedotrzymania
wymaganej nadwyżki mocy, ogłaszany jest tzw. okres przywołania. W takiej sytuacji
posiadacze kontraktów mocowych są zobowiązani dostarczyć zakontraktowaną moc
do systemu i przedstawić ją do dyspozycji operatora, składając odpowiednie plany
pracy lub oferty bilansujące.
 Zakup interwencyjny mocy za granicą w ramach międzyoperatorskiej pomocy
awaryjnej – w sytuacji zaistnienia takiej potrzeby operator może zwrócić się o
wsparcie do swojego odpowiednika z innego kraju. Dotyczy to podstawowo pomocy
udzielanej na bieżąco, tzn. brak jest strukturalnej możliwości skorzystania z pomocy
awaryjnej do celów bilansowych z wyprzedzeniem.
W kontekście zapewnienia wystarczalności mocy wytwórczych, w perspektywie
długoterminowej, należy podkreślić wprowadzenie w 2018 r. do polskiego porządku
prawnego rynku mocy. W ramach rynku mocy, podmioty zobowiązują się, na żądanie
operatora systemu elektroenergetycznego, do zapewnienia mocy w systemie
elektroenergetycznym, zgodnie z podpisanymi umowami mocowymi.
Funkcjonujący od kilku lat rynek mocy zapewnia finansowanie dla nowych, niskoemisyjnych
źródeł wytwórczych oraz zapewnia modernizację już istniejących elektrowni. Na dotychczas
przeprowadzonych aukcjach zakontraktowano ok. 10,5 GW nowych mocy dyspozycyjnych
(obowiązku mocowego), które wygrały aukcje mocy i zawarły kontrakty mocowe (w tym ok.
5,8 GW mocy w jednostkach gazowych, ok. 2,4 GW w jednostkach opalanych węglem
kamiennym, ok. 1,9 GW mocy w magazynach elektrochemicznych i ok. 0,4 GW w jednostkach
opalanych węglem brunatnym). Ponadto na dotychczasowych aukcjach zakontraktowano

-- 7 of 10 --

8
ponad 14 GW mocy w ramach modernizacji jednostek wytwórczych. Co równie istotne,
rynek mocy zapewnia również impuls rozwojowy dla innowacyjnych rozwiązań takich jak
środki po stronie popytowej (DSR ang. demand-side response).
Zgodnie z art. 103. ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o rynku mocy Rada Ministrów
przedstawi Sejmowi RP informację zawierającą ocenę funkcjonowania rynku mocy oraz
rekomendacje w zakresie przyszłości mechanizmu. Informacja ta zostanie przekazana
Sejmowi RP do końca 2024 roku.
W przypadku, gdy opisane powyżej działania nie umożliwią zbilansowania systemu, OSP jest
zobowiązany do przeciwdziałania zagrożeniu bezpieczeństwa pracy KSE, poprzez
zbilansowanie systemu za pomocą działań nadzwyczajnych, przewidzianych w sytuacji
zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej. Może to zrobić dokonując
ingerencji w zapotrzebowanie odbiorców poprzez wprowadzenie ograniczeń w dostarczaniu
i poborze energii elektrycznej, czyli ogłoszenie tzw. „stopni zasilania (zgodnie z art. 11 ustawy
z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne), tak aby uniknąć wystąpienia awarii w
całym systemie.
Wprowadzenie ograniczeń w poborze energii elektrycznej dokonywane jest na podstawie
wcześniej przekazanych odbiorcom planów wprowadzania ograniczeń, gdzie operatorzy
systemów elektroenergetycznych wyznaczyli dopuszczalny maksymalny pobór energii
elektrycznej w każdym z tzw. stopni zasilania.
OSP ma możliwość ogłoszenia takich ograniczeń na okres nie dłuższy niż 72 godziny, a ich
dłuższe obowiązywanie wymaga wydania rozporządzenia Rady Ministrów. Ograniczenia w
postaci stopni zasilania dotyczą dużych odbiorców, których moc umowna wynosi ponad 300
kW. Ze stosowania ograniczeń wyłączeni są m.in. odbiorcy indywidualni, szpitale czy
instytucje o kluczowym znaczeniu dla obronności i bezpieczeństwa państwa.
Należy przy tym podkreślić, że wprowadzenie ograniczeń dotyczy sytuacji nadzwyczajnej i
jest działaniem mającym charakter zapobiegawczy, który ma chronić przed masowymi
wyłączeniami zasilania energią elektryczną całych obszarów, których skutki byłyby o wiele
większe niż chwilowe ograniczenie poboru energii elektrycznej. Warto przy tym zauważyć,
że przez ostatnie 30 lat przepisy rozporządzenia w sprawie ograniczeń zastosowano w
praktyce tylko w 2015 r.
Dodatkowo na ewentualność wystąpienia awarii o nagłym i niespodziewanym charakterze,
skutkującej przerwami w dostawach energii elektrycznej operatorzy systemów
elektroenergetycznych opracowują Plany Obrony i Odbudowy systemu, określające sposób
działania oraz zasady postępowania operatorów oraz innych podmiotów przyłączonych do
systemu elektroenergetycznego w warunkach wystąpienia zakłóceń pracy systemu
elektroenergetycznego. Plany obrony systemu stanowią podstawowy czynnik mitygowania
i likwidacji awarii w systemie elektroenergetycznym, celem powstrzymania
rozprzestrzeniania się awarii oraz minimalizacji jej skutków dla odbiorców energii
elektrycznej. W przypadku, gdy działania okażą się niewystarczające i ze względu na
wielkość i specyfikę awarii nastąpi zanik napięcia w systemie (tzw. blackout), podejmowane
są działania z zakresu Planu odbudowy celem przywrócenia dostaw energii elektrycznej do
odbiorców energii elektrycznej.
Ad 6. Jakie kroki podejmuje rząd w celu dywersyfikacji źródeł energii, w szczególności w
kontekście zmniejszenia zależności od importu surowców energetycznych?
Informacje objęte pytaniem, dotyczące dywersyfikacji źródeł energii, w szczególności w
kontekście zmniejszenia zależności od importu surowców energetycznych dostępne są w
ramach omawianego już wcześniej dokumentu Projekt aKPEiK 2024-02-29 w filarze 3.
Bezpieczeństwo energetyczne, obszarze 3.1. Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego
– cel ogólny, a także w pozostałych podrozdziałach filaru 3.

-- 8 of 10 --

9
Ad 5. Czy istnieją plany dotyczące zwiększenia efektywności energetycznej w różnych sektorach
gospodarki, które mogłyby przyczynić się do zmniejszenia luki energetycznej? oraz Ad 7. Czy rząd
rozważa wprowadzenie specjalnych programów wsparcia dla sektora prywatnego, które mogłyby
zachęcić do inwestycji w nowe technologie energetyczne i poprawę efektywności energetycznej?
W Polsce funkcjonuje wiele instrumentów wsparcia efektywności energetycznej.
Najważniejszym z nich jest system zobowiązujący do efektywności energetycznej, zwany inaczej
systemem białych certyfikatów. W ramach tego systemu promuje się przedsięwzięcia służące
poprawie efektywności energetycznej, m.in. modernizacji instalacji przemysłowych,
termomodernizacji budynków czy wymiany oświetlenia.
Dane dotyczące oszczędności energii końcowej wynikających z instrumentów wsparcia są
gromadzone w Centralnym Rejestrze Oszczędności Energii Końcowej. Rejestr agreguje
oszczędności energii realizowane dzięki tzw. działaniom alternatywnym, które finansowane są
m.in. z budżetu państwa, budżetu samorządowego, funduszy europejskich oraz środków
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Obecnie ponad 100 różnych
programów wspiera efektywność energetyczną u odbiorcy końcowego.
W poniższej tabeli przedstawiono wykaz przykładowych programów w zakresie efektywności
energetycznej, wdrażanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej w zakresie efektywności energetycznej:
Program Budżet (mln zł)
FENX.01.01 Efektywność energetyczna średnich przedsiębiorstwach 188
Wsparcie dla przemysłu energochłonnego 4 000
Energia dla wsi 3 000
Energia Plus 4 000
Efektywność energetyczna i OZE w przedsiębiorstwach 1 340
Polska z uwagi na uwarunkowania klimatyczne posiada znaczące zużycie energii finalnej i
pierwotnej w sektorze ciepłowniczym. Przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące działalność
w tym sektorze mogą ubiegać się o dofinansowanie realizowanych inwestycji, których efektem
jest zmniejszenie zużycia energii pierwotnej i finalnej.
W poniższej tabeli przedstawiono wykaz funduszy dedykowanych dla sektora ciepłowniczego,
wdrażanych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej:
Program Budżet (mln zł)
Fundusz Modernizacyjny 14 700
KPO 1 344
FEnIKS 5 793
Mając na uwadze rozwój nowych technologii należy wskazać na technologię wodorowe. W
tym przypadku głównym dokumentem określającym kierunki i kamienie milowe tworzenia i
rozwoju polskiej gospodarki wodorowej jest Polska Strategia Wodorowa do roku 2030 z
perspektywą do roku 20402 (PSW).
Działania podejmowane przez MKiŚ są zgodnie z PSW i obejmują zarówno prace nad
realizacją inwestycji określonych w Krajowym Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności
(KPO) jak i prace nad innymi rozwiązaniami umożliwiającymi wsparcie rozwoju gospodarki
wodorowej w Polsce.
2 https://www.gov.pl/web/klimat/polska-strategia-wodorowa-do-roku-2030

-- 9 of 10 --

10
Obecnie w ramach KPO - wiązka B2.1.1. „Inwestycje w technologie wodorowe, wytwarzanie,
magazynowanie i transport wodoru” – realizowane są dwie inwestycje. W czerwcu 2024 r.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłosił nabór wniosków w
ramach programu priorytetowego „Wodoryzacja Gospodarki”. Celem programu jest
wsparcie technologii, dotyczących budowy, wdrożenia oraz komercjalizacji innowacyjnych
jednostek transportowych napędzanych wodorem. Wnioski można składać do 2 września
2024 r. Więcej informacji dostępnych jest na stronie:
https://www.gov.pl/web/nfosigw/nabor-wnioskow-2024. Wartość programu wsparcia to
110 mln EUR.
Drugą inwestycją w ramach KPO jest program realizowany przez MKiŚ i Bank Gospodarstwa
Krajowego (tzw. Fundusz BGK), dzięki któremu przedsiębiorcy będą mogli ubiegać się o
środki na rozwój instalacji do produkcji wodoru odnawialnego (w tym na budowę
elektrolizerów). Jego start zaplanowano na IV kw. 2024 r. Wartość programu wsparcia to
640 mln EUR.
Poza inwestycjami z KPO, MKiŚ pracuje nad programem kontraktu różnicowego dla wodoru,
który będzie wspierał przedsiębiorstwa w inwestycjach w gospodarkę wodorową. Będzie to
wsparcie w formie dopłaty do ceny 1kg wyprodukowanego i wykorzystanego wodoru
odnawialnego. Program ma na celu wsparcie producentów i odbiorców wodoru poprzez
zmniejszanie różnicy w cenie wodoru odnawialnego i wodoru otrzymywanego z surowców
kopalnych. Oczekuje się, że wsparcie zapewni nie tylko rozwój polskiej gospodarki
wodorowej ale też pozwoli znacząco obniżyć emisyjność polskiego przemysłu. W prace nad
programem zaangażowali się członkowie Porozumienia sektorowego na rzecz rozwoju
gospodarki wodorowej działający w ramach powołanej specjalnie do tego celu Grupy
konsultacyjnej.
Podsumowując wszystkie powyższej wymienione strategie oraz działania i projektowane
rozwiązania mają na celu zwiększenie elastyczności systemu elektroenergetycznego oraz
zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego, w tym zminimalizowanie ryzyka wystąpienia
luki energetycznej w systemie w kolejnych latach.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 10 of 10 --