Odpowiedź na interpelację w sprawie sytuacji uczelni wyższych, w których wykryto nieprawidłowości w procesie kształcenia Odpowiedź na interpelację nr 3910 w sprawie sytuacji uczelni wyższych, w których wykryto nieprawidłowości w procesie kształcenia Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska Warszawa, 07-08-2024 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Krystyny Skowrońskiej w sprawie sytuacji uczelni wyższych, w których wykryto nieprawidłowości w procesie kształcenia. Szanowna Pani Poseł, w odpowiedzi na interpelację w sprawie sytuacji uczelni, w których wykryto nieprawidłowości w procesie kształcenia, uprzejmie informuję co następuje. Utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu wymaga pozwolenia ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, udzielonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), zwanej dalej „pswn”. Postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu wszczynane jest na wniosek uczelni, składany zgodnie z art. 53 i art. 54 pswn – w przypadku ubiegania się o pozwolenie na utworzenie studiów w siedzibie uczelni oraz art. 54 i art. 57 pswn – w przypadku ubiegania się o pozwolenie na utworzenie studiów w filii uczelni. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki wydaje pozwolenie na utworzenie studiów po zasięgnięciu opinii Polskiej Komisji Akredytacyjnej w sprawie spełnienia warunków prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu oraz związku studiów ze strategią uczelni, a w przypadku studiów na kierunkach lekarskim, lekarsko-dentystycznym i farmacja, również po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw zdrowia. W sytuacji ubiegania się o pozwolenie na utworzenie studiów w zagranicznej filii uczelni, wymagane jest również uzyskanie pozytywnej opinii ministra właściwego do spraw zagranicznych. Przed przekazaniem wniosku o pozwolenie na utworzenie studiów do zaopiniowania poddawany jest on formalnej weryfikacji, w szczególności pod względem zgodności z przepisami prawa. Wniosek o udzielenie pozwolenia na utworzenie studiów wymaga spełnienia wymogów formalnoprawnych określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów (Dz. U. z 2023 r. poz. 2787), w szczególności w § 3-6, 9-11 rozporządzenia. Należy również zaznaczyć, iż przepisy z zakresu prawa o szkolnictwie wyższym i nauce umożliwiają samodzielne utworzenie studiów przez uczelnię, pod warunkiem posiadania odpowiedniej kategorii naukowej, bądź też zawierających się w dziedzinie określonej w ocenie kompleksowej Polskiej Komisji Akredytacyjnej. W przypadku kierunków już utworzonych istotnym jest, iż podlegają one ocenie jakości kształcenia. Wspomnianej oceny dokonuje Polska Komisja Akredytacyjna – na wniosek Ministra Nauki, bądź systemowo – zgodnie z wewnętrznym planem Polskiej Komisji Akredytacyjnej. W sytuacji, gdy uczelnia otrzyma negatywną ocenę jakości kształcenia na ocenianym przez Polską Komisję Akredytacyjną kierunku studiów, zgodnie z art. 56 ust. 1 pswn, Minister Nauki może cofnąć pozwolenie na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu. Minister Nauki, na podstawie art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 224), kontroluje podległe mu lub przez niego nadzorowane organy lub jednostki organizacyjne, jednostki podległe tym organom lub przez nie nadzorowane oraz podmioty, które otrzymały środki budżetowe z części, których dysponentem jest minister właściwy do spraw nauki i szkolnictwa wyższego. Zgodnie z art. 11 przywołanej wyżej ustawy kontrole przeprowadza się w trybie zwykłym lub uproszczonym. Komórka do spraw kontroli prowadzi kontrole zgodnie z przyjętym planem kontroli na dany rok. Planowanie działalności kontrolnej nie wyklucza podejmowania kontroli pozaplanowych, tj. kontroli doraźnych. W toku przeprowadzanej przez Ministra Nauki kontroli dokonywane są ustalenia dotyczące działalności jednostki objętej kontrolą, a formułowane oceny, zalecenia i wnioski wynikają wyłącznie z tych ustaleń i są przedstawiane w dokumencie pokontrolnym. Wystąpienia pokontrolne z przeprowadzonych kontroli, które zawierają zalecenia pokontrolne, publikowane są zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret 2 z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod ogólnodostępnym adresem: https://www.gov.pl/web/nauka/kontrola-resortowa-w-jednostkach-podleglych-i-nadzorowanych-oraz-innych-podmiotach. Kierownik jednostki kontrolującej wskazuje termin do poinformowania go o sposobie wykorzystania uwag i wniosków oraz wykonania zaleceń pokontrolnych, a także o podjętych działaniach lub przyczynach ich niepodjęcia oraz zapewnia monitorowanie realizacji wyników kontroli. Odnośnie Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych „Varsovia” (poprzednio: Collegium Humanum – Szkoła Główna Menedżerska) wyjaśniam, iż obecnie trwają czynności kontrolne w związku z prowadzoną kontrolą Ministra Nauki w Uczelni. Po ich zakończeniu sporządzony zostanie dokument pokontrolny zawierający ocenę, ewentualne zalecenia i wnioski pokontrolne. Jednocześnie informuję, że w przypadku pojawiających się w uczelni nieprawidłowości Minister Nauki dysponuje uprawnieniami nadzorczymi określonymi w przepisach pswn. Minister Nauki, jak wskazuje art. 427 ust. 1 pswn, może żądać informacji i wyjaśnień od uczelni, jak również od założyciela uczelni. Natomiast w przypadku, gdy: uczelnia lub założyciel narusza przepisy prawa lub pozwolenie na utworzenie studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, instytut PAN, instytut badawczy lub instytut międzynarodowy narusza przepisy dotyczące kształcenia w szkole doktorskiej – Minister Nauki wzywa do zaprzestania tej działalności i usunięcia naruszenia, określając termin usunięcia naruszenia. Możliwość wezwania uczelni do zaprzestania naruszenia prawa na podstawie art. 427 ust. 4 pswn istnieje także w sytuacji, gdy uczelnia, lub założyciel uczelni niepublicznej, nie zrealizowali wniosków lub zaleceń sporządzonych w wyniku kontroli, o której mowa w art. 427 ust. 1 pswn (art. 427 ust. 5 pswn). Minister Nauki może również postawić uczelnię w stan likwidacji. Przesłanki do postawienia uczelni w stan likwidacji określa art. 430 ust. 1 i 2 pswn. Minister Nauki, w drodze decyzji administracyjnej, może nakazać założycielowi likwidację uczelni niepublicznej, w przypadku gdy: po dniu wydania decyzji o wpisie do ewidencji zaistniały przesłanki określone w art. 40 ust. 1 pkt 1-5 pswn, uczelnia nie posiada żadnego pozwolenia na utworzenie studiów, działania lub zaniechania założyciela lub organów uczelni uniemożliwiają funkcjonowanie uczelni zgodnie z prawem, uczelnia uniemożliwia lub utrudnia przeprowadzenie oceny programowej lub ewaluacji jakości kształcenia w szkole doktorskiej, uczelnia lub założyciel uniemożliwiają lub utrudniają przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 427 ust. 1, lub nie zrealizowali wniosków lub zaleceń z tej kontroli, lub w wyznaczonym terminie nie zastosowali się do wezwania, o którym mowa w art. 427 ust. 4 pkt 1. Działania nadzorcze podejmowane przez Ministra Nauki zależą od okoliczności danej sytuacji. Minister Nauki po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w danej sprawie podejmuje indywidualne decyzje co do zastosowania adekwatnych do sytuacji środków nadzorczych. Jednocześnie wskazuję, iż przepisy pswn zapewniają ochronę interesów studentów w przypadku likwidacji uczelni. Jak wskazuje art. 45 ust. 4 pswn, Uczelnia zostaje postawiona w stan likwidacji z dniem wskazanym w akcie potwierdzającym postawienie uczelni w stan likwidacji. Z tym dniem: założyciel przejmuje kompetencje organów uczelni; wygasa kadencja organów uczelni; uczelnia nie prowadzi przyjęć na studia, studia podyplomowe, kształcenie specjalistyczne i inne formy kształcenia, a także do szkół doktorskich; uczelnia nie nadaje stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki; przepis art. 36 ust. 11 pswn stosuje się odpowiednio; uczelnia traci prawo do otrzymywania środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 2, 6, 7 i 9 pswn; środki finansowe, o których mowa w art. 365 pkt 3 pswn, są przekazywane uczelni w niezbędnym zakresie. Zgodnie z art. 45 ust. 5 pswn, w uczelni postawionej w stan likwidacji prowadzone kształcenie może być kontynuowane nie dłużej niż do końca roku akademickiego, zaś stosunki pracy nauczycieli akademickich wygasają z końcem roku akademickiego, w którym postawiono uczelnię w stan likwidacji. W sytuacji postanowienia uczelni w stan likwidacji, zastosowanie mają przepisy art. 82 i art. 206 pswn, zgodnie z którymi w przypadku zaprzestania prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu uczelnia zapewnia studentom możliwość kontynuowania studiów na tym samym poziomie i profilu oraz takim samym albo innym kierunku studiów związanym z dyscypliną, do której był przyporządkowany dotychczas prowadzony kierunek, zaś w przypadku zaprzestania kształcenia doktorantów w danej dyscyplinie, podmiot prowadzący szkołę doktorską zapewnia doktorantom przygotowującym w tej dyscyplinie rozprawę doktorską możliwość kontynuowania kształcenia w innej szkole doktorskiej w tej dyscyplinie. Z wyrazami szacunku Z up. Ministra Maria Mrówczyńska Podsekretarz Stanu