Interpelacja nr 3900
Interpelacja w sprawie finansowania programu "Maluch+" w latach 2022-2029
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (75%)
Edukacja i Szkolnictwo (65%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie finansowania programu "Maluch+" w latach 2022-2029
Interpelacja nr 3900
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania programu "Maluch+" w latach 2022-2029
Zgłaszający: Agnieszka Maria Kłopotek
Data wpływu: 15-07-2024
Wprowadzona forma nowego programu „Maluch+” w latach 2022-2029 przewiduje udzielanie wysokiego bieżącego dofinansowania, obniżającego opłatę, jaką ponosi rodzic za uczęszczanie dziecka do żłobka, klubu dziecięcego lub opiekuna dziennego, jednakże tylko i wyłącznie dla nowo powstałych miejsc opieki. To powoduje, że wielu przedsiębiorców, prowadzących dotychczas placówki żłobków, klubów dziecięcych, czy też punkty opiekunów dziennych jest pozbawionych takiego wsparcia. W wielu regionach Polski nie brakuje miejsc w żłobkach. Nie ma konieczności tworzenia nowych miejsc, jedynie umożliwić skorzystanie z dofinansowania dla już istniejących miejsc, które pozwoli obniżyć opłatę ponoszoną przez rodziców za pobyt dziecka w placówce. Praktycznie we wszystkich istniejących żłobkach są bowiem wolne miejsca, a zapisane dzieci często odchodzą do tańszych placówek publicznych lub do przedszkoli, gdy tylko skończą dwa i pół roku. Skutkuje to prowadzeniem przez przedsiębiorców placówek na granicy opłacalności lub nawet dokładanie do ich prowadzenia w nadziei, że wkrótce zmienią się zasady finansowania i będą mogli nadal funkcjonować.
W najbliższym czasie wzrosną drastycznie koszty płacy, opłat za energię, czynsze, zajęcia dodatkowe… Spowoduje to konieczność podniesienia czesnego o kolejne kilkaset złotych. Opłata za pobyt dziecka w żłobku już teraz wynosi, w zależności od regionu 1000-1200 zł, do czego należy doliczyć opłaty za wyżywienie. Jest to bezsporne obciążenie dla budżetu rodziny, których dziecko uczęszcza do placówki, która jest pozbawiona dofinansowania w obecnej edycji programu „Maluch+”. Podniesienie tej opłaty spowoduje kolejne wypowiedzenia umów, gdyż rodziców nie będzie stać na opłacanie placówki, a co za tym idzie rodzic będzie musiał rezygnować z pracy, by opiekować się dzieckiem. Dotowanie tylko i wyłącznie nowo powstałych miejsc powoduje, że większość rodziców przestanie kierować się wyborem placówki mając za główne kryterium jakość placówki, a zacznie się kierować kryterium kosztów.
Czy resort dostrzega ten problem, a jeśli tak, to czy należy spodziewać się zmian w programie „Maluch+” na lata 2022-2029 wychodząc naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, prowadzących od lat placówki opieki nad dzieckiem?
Interpelacja nr 3900
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie finansowania programu "Maluch+" w latach 2022-2029
Zgłaszający: Agnieszka Maria Kłopotek
Data wpływu: 15-07-2024
Wprowadzona forma nowego programu „Maluch+” w latach 2022-2029 przewiduje udzielanie wysokiego bieżącego dofinansowania, obniżającego opłatę, jaką ponosi rodzic za uczęszczanie dziecka do żłobka, klubu dziecięcego lub opiekuna dziennego, jednakże tylko i wyłącznie dla nowo powstałych miejsc opieki. To powoduje, że wielu przedsiębiorców, prowadzących dotychczas placówki żłobków, klubów dziecięcych, czy też punkty opiekunów dziennych jest pozbawionych takiego wsparcia. W wielu regionach Polski nie brakuje miejsc w żłobkach. Nie ma konieczności tworzenia nowych miejsc, jedynie umożliwić skorzystanie z dofinansowania dla już istniejących miejsc, które pozwoli obniżyć opłatę ponoszoną przez rodziców za pobyt dziecka w placówce. Praktycznie we wszystkich istniejących żłobkach są bowiem wolne miejsca, a zapisane dzieci często odchodzą do tańszych placówek publicznych lub do przedszkoli, gdy tylko skończą dwa i pół roku. Skutkuje to prowadzeniem przez przedsiębiorców placówek na granicy opłacalności lub nawet dokładanie do ich prowadzenia w nadziei, że wkrótce zmienią się zasady finansowania i będą mogli nadal funkcjonować.
W najbliższym czasie wzrosną drastycznie koszty płacy, opłat za energię, czynsze, zajęcia dodatkowe… Spowoduje to konieczność podniesienia czesnego o kolejne kilkaset złotych. Opłata za pobyt dziecka w żłobku już teraz wynosi, w zależności od regionu 1000-1200 zł, do czego należy doliczyć opłaty za wyżywienie. Jest to bezsporne obciążenie dla budżetu rodziny, których dziecko uczęszcza do placówki, która jest pozbawiona dofinansowania w obecnej edycji programu „Maluch+”. Podniesienie tej opłaty spowoduje kolejne wypowiedzenia umów, gdyż rodziców nie będzie stać na opłacanie placówki, a co za tym idzie rodzic będzie musiał rezygnować z pracy, by opiekować się dzieckiem. Dotowanie tylko i wyłącznie nowo powstałych miejsc powoduje, że większość rodziców przestanie kierować się wyborem placówki mając za główne kryterium jakość placówki, a zacznie się kierować kryterium kosztów.
Czy resort dostrzega ten problem, a jeśli tak, to czy należy spodziewać się zmian w programie „Maluch+” na lata 2022-2029 wychodząc naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, prowadzących od lat placówki opieki nad dzieckiem?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 10 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (10)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9669 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.391.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją, nr 3900 Pani Poseł Agnieszki Marii Kłopotek w sprawie
finansowania programu "Maluch+" w latach 2022-2029, przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Według danych z Rejestru Żłobków na dzień 31.05.2024r. w Polsce funkcjonuje 8 112
instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (4774 żłobków, 937 klubów dziecięcych oraz
2401 dziennych opiekunów), oferujących łącznie 236 297 miejsc opieki (202826 w żłobkach,
18 776 w klubach dziecięcych i 14695 u dziennych opiekunów). 81 % stanowią instytucje
prywatne (6 583 z 8 112), oferujące łącznie 64% (150 206 z 236 297) wszystkich miejsc
opieki. Ogólnopolski wskaźnik użłobkowienia wynosi, uwzględniając dane o nianiach, 36%.
Liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna instytucjonalna forma opieki nad małymi
dziećmi wynosi 1047 (42% gmin ogółem).
Program Aktywny Maluch 2022-2029 (pierwotnie wprowadzony jako Maluch+) ogłoszono
na początku 2023 roku jako finansowany ze środków „Funduszy Europejskich dla Rozwoju
Społecznego (FERS)”, z „Krajowego Planu Odbudowy i Odporności (KPO)” oraz budżetu
państwa. Gdy rząd przejęła Koalicja 15 października, poziom zawieraniu umów
z ostatecznymi odbiorcami wsparcia tzw. OOW był dalece niezadowalający - zawarto 994
umowy, w tym 589 z gminami i 405 z innymi podmiotami (co stanowiło jedynie 43%
wszystkich umów). Wówczas zakontraktowano liczbę miejsc 31 628 (20 737 z KPO i 10 891
z FERS), a liczba miejsc wpisanych do rejestru wyniosła w przypadku żłobków i klubów
wynosiła 116 z FERS. Wiele podmiotów wycofało się z deklaracji chęci tworzenia nowych
miejsc ze względu na mało atrakcyjne warunki.
W związku z kondycją stanu realizacji programu Aktywny Maluch 2022-2029 wszczęto
działania naprawcze, mające na celu zwiększenie liczby miejsc opieki nad małymi dziećmi.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeprowadziło konsultacje z urzędami
wojewódzkim, które są kluczowymi partnerami we wdrażaniu programu oraz z gminami
i związkami samorządowymi. W ich wyniku została przygotowana zmiana programu
Aktywny Maluch 2022-2029, mająca na celu podniesienie jego skuteczności
i uprzystępnienie zasad uczestnictwa. Zwiększono też dofinansowanie w ramach Krajowego
Planu Odbudowy, które zwiększa alokację środków przyznawanych na tworzenie miejsc
opieki dla gmin w przeliczeniu na jedno miejsce opieki o ponad 21 tys. zł do, w sumie,
57 528 zł (bez VAT) na jedno miejsce opieki.
Obecnie, po pozytywnie zakończonej rewizji KPO, budżet Programu wynosi blisko
6,5 mld zł. Gminy, którym środki przyznano w ramach rozstrzygnięć naborów ogłaszanych
od 19 stycznia 2023 r. w oparciu o kwotę dofinansowania wynoszącą 35 862 zł bez VAT,
mogą wnioskować o ich zwiększenie. Wstrzymany 1 marca 2024 r. nabór ruszył ponownie
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
25 kwietnia 2024 r. w oparciu o nowe zapisy programu pod szyldem Aktywnego Malucha
2022-2029. Zmianie uległy następujące zasady:
wnioskodawca w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia wyników danej tury musi dostarczyć
do Wojewody dokumenty niezbędne do podpisania umowy. Jeśli tego nie zrobi,
Wojewoda może zrezygnować z jej zawarcia;
w przypadku nieosiągnięcia wskaźnika obsadzenia miejsc opieki na wymaganym
minimalnym poziomie 80%, wojewoda otrzymał możliwość odstąpienia od dochodzenia
zwrotu środków na tworzenie miejsc w przypadku środków z KPO, jeśli podmiot
udowodni, że nieosiągnięcie wymaganego obsadzenia było spowodowane
obiektywnymi okolicznościami;
dofinansowanie do funkcjonowania na utworzone w ramach Programu miejsca opieki,
nieobsadzone powyżej minimalnego wymaganego progu 80%, będzie przyznane, jeśli
w przypadku tych nieobsadzonych miejsc tworzący je podmiot zapewni dostępność
usługi;
dla podmiotów niepublicznych skrócono do 2 lat okres trwałości i obniżono wskaźniki
obsadzenia miejsc w okresie trwałości z 80% na 60%. Jeśli dany podmiot nie osiągnie
60% wskaźnika, ale wykaże gotowość do udostępnienia miejsc, nie będzie musiał
zwracać środków.
Wnioskowanie o przystąpienie do „Aktywnego Malucha” możliwe będzie do 2025 r., do
wyczerpania środków lub osiągnięcia wskaźników określonych w programie. Docelowo
utworzonych ma zostać 102 tys. miejsc, z czego 47,5 tys. sfinansowane zostanie ze środków
KPO, a 55 tys. z FERS.
12 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej ogłoszona została ustawa
z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka – „Aktywny rodzic”(Dz. U. poz. 858), będąca elementem kompleksowej reformy
systemu wspierania opieki nad dziećmi do lat 3. Program „Aktywny rodzic” stanowi realizację
zapowiedzi wskazanej w expose Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska. Ustawa
wprowadza do polskiego systemu prawnego 3 nowe świadczenia:
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
świadczenie „aktywnie w żłobku”;
świadczenie „aktywnie w domu”.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
dzieci w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której
poziom i rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania świadczenia. Świadczenie będzie
przysługiwać w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy. W przypadku dzieci
legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności
stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień
opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, kwota świadczenia będzie
przysługiwała rodzicom w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
Z kolei „aktywnie w żłobku” zastąpi obecnie funkcjonujące i zdecydowanie mniej korzystne
dofinansowanie do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna, które przysługuje w wysokości do 400 zł miesięcznie i jest uregulowane w ustawie
z dnia z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3. Świadczenie to kierowane jest do
rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna
i będzie przysługiwało w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
miesięcznie na dziecko niepełnosprawne z zastrzeżeniem, że nie może ono przewyższać
opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki (do opłaty tej nie wlicza się
opłaty za wyżywienie). Podobnie jak w przypadku dofinansowania do opłaty za pobyt
dziecka w instytucji opieki, świadczenie wniosek o „aktywnie w żłobku” będzie składał rodzic,
zaś miesięczne świadczenie będzie przekazywane bezpośrednio podmiotowi prowadzącemu
instytucję opieki na wskazany przezeń rachunek bankowy, z przeznaczeniem na obniżenie
opłat ponoszonych przez rodziców dziecka. Wraz z wprowadzeniem świadczenia „aktywnie
w żłobku” uchylone zostaną dotychczas obowiązujące przepisy ustawy o opiece nad dziećmi
w wieku do lat 3, dotyczące dofinansowania do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie
dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Rodzic będzie mógł jednak zachować prawo do
wcześniej przyznanego dofinansowania w tej formie na zasadzie ochrony praw nabytych,
z możliwością przejścia na nowe świadczenia, w szczególności zdecydowanie bardziej
korzystne „aktywnie w żłobku”.
Trzecim filarem programu „Aktywny rodzic” będzie świadczenie „aktywnie w domu” które
zastąpi dotychczas funkcjonujący i mniej korzystny rodzinny kapitał opiekuńczy. „Aktywnie
w domu” będzie przysługiwało na każde dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesiąca
życia i będzie wypłacane w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to wsparcie
kierowane do tych rodziców małych dzieci, którzy nie będą uprawnieni lub z własnej woli nie
zdecydują się na skorzystanie ze świadczeń „aktywni rodzice w pracy” lub „aktywnie
w żłobku”. Wprowadzenie świadczenia „aktywnie w domu” będzie wiązało się z uchyleniem
dotychczas obowiązującej ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, przy jednoczesnym
zachowaniu praw nabytych, tj. zagwarantowaniu rodzicowi prawa do zachowania wcześniej
przyznanego rodzinnego kapitału opiekuńczego, z możliwością przejścia przez niego na
nowe świadczenia.
Jednocześnie ustawa przewiduje, że wybór jednego z trzech powyższych świadczeń zależny
będzie od decyzji rodzica przy założeniu, że na to samo dziecko, za dany miesiąc, może być
wypłacone tylko jedno ze świadczeń. Rodzic będzie miał także możliwość wielokrotnej
zmiany świadczeń, tj. rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na inną.
Wnioski o nowe świadczenia będzie można składać od 1 października 2024 r. Podobnie jak
w przypadku świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału
opiekuńczego i dofinansowania opłaty żłobkowej, wnioski o świadczenia „aktywny rodzic”
będzie przyjmował i wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto, ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka „Aktywny rodzic”, wprowadza regulacje pozwalające na realizację dodatkowych
programów związanych z rozwojem opieki wczesnodziecięcej, w tym szerokich programów
szkoleniowych służących wzrostowi jakość opieki żłobkowej w całej Polsce.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.391.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją, nr 3900 Pani Poseł Agnieszki Marii Kłopotek w sprawie
finansowania programu "Maluch+" w latach 2022-2029, przekazuję poniższe wyjaśnienia.
Według danych z Rejestru Żłobków na dzień 31.05.2024r. w Polsce funkcjonuje 8 112
instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 (4774 żłobków, 937 klubów dziecięcych oraz
2401 dziennych opiekunów), oferujących łącznie 236 297 miejsc opieki (202826 w żłobkach,
18 776 w klubach dziecięcych i 14695 u dziennych opiekunów). 81 % stanowią instytucje
prywatne (6 583 z 8 112), oferujące łącznie 64% (150 206 z 236 297) wszystkich miejsc
opieki. Ogólnopolski wskaźnik użłobkowienia wynosi, uwzględniając dane o nianiach, 36%.
Liczba gmin, w których nie funkcjonuje żadna instytucjonalna forma opieki nad małymi
dziećmi wynosi 1047 (42% gmin ogółem).
Program Aktywny Maluch 2022-2029 (pierwotnie wprowadzony jako Maluch+) ogłoszono
na początku 2023 roku jako finansowany ze środków „Funduszy Europejskich dla Rozwoju
Społecznego (FERS)”, z „Krajowego Planu Odbudowy i Odporności (KPO)” oraz budżetu
państwa. Gdy rząd przejęła Koalicja 15 października, poziom zawieraniu umów
z ostatecznymi odbiorcami wsparcia tzw. OOW był dalece niezadowalający - zawarto 994
umowy, w tym 589 z gminami i 405 z innymi podmiotami (co stanowiło jedynie 43%
wszystkich umów). Wówczas zakontraktowano liczbę miejsc 31 628 (20 737 z KPO i 10 891
z FERS), a liczba miejsc wpisanych do rejestru wyniosła w przypadku żłobków i klubów
wynosiła 116 z FERS. Wiele podmiotów wycofało się z deklaracji chęci tworzenia nowych
miejsc ze względu na mało atrakcyjne warunki.
W związku z kondycją stanu realizacji programu Aktywny Maluch 2022-2029 wszczęto
działania naprawcze, mające na celu zwiększenie liczby miejsc opieki nad małymi dziećmi.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeprowadziło konsultacje z urzędami
wojewódzkim, które są kluczowymi partnerami we wdrażaniu programu oraz z gminami
i związkami samorządowymi. W ich wyniku została przygotowana zmiana programu
Aktywny Maluch 2022-2029, mająca na celu podniesienie jego skuteczności
i uprzystępnienie zasad uczestnictwa. Zwiększono też dofinansowanie w ramach Krajowego
Planu Odbudowy, które zwiększa alokację środków przyznawanych na tworzenie miejsc
opieki dla gmin w przeliczeniu na jedno miejsce opieki o ponad 21 tys. zł do, w sumie,
57 528 zł (bez VAT) na jedno miejsce opieki.
Obecnie, po pozytywnie zakończonej rewizji KPO, budżet Programu wynosi blisko
6,5 mld zł. Gminy, którym środki przyznano w ramach rozstrzygnięć naborów ogłaszanych
od 19 stycznia 2023 r. w oparciu o kwotę dofinansowania wynoszącą 35 862 zł bez VAT,
mogą wnioskować o ich zwiększenie. Wstrzymany 1 marca 2024 r. nabór ruszył ponownie
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
25 kwietnia 2024 r. w oparciu o nowe zapisy programu pod szyldem Aktywnego Malucha
2022-2029. Zmianie uległy następujące zasady:
wnioskodawca w ciągu 3 miesięcy od ogłoszenia wyników danej tury musi dostarczyć
do Wojewody dokumenty niezbędne do podpisania umowy. Jeśli tego nie zrobi,
Wojewoda może zrezygnować z jej zawarcia;
w przypadku nieosiągnięcia wskaźnika obsadzenia miejsc opieki na wymaganym
minimalnym poziomie 80%, wojewoda otrzymał możliwość odstąpienia od dochodzenia
zwrotu środków na tworzenie miejsc w przypadku środków z KPO, jeśli podmiot
udowodni, że nieosiągnięcie wymaganego obsadzenia było spowodowane
obiektywnymi okolicznościami;
dofinansowanie do funkcjonowania na utworzone w ramach Programu miejsca opieki,
nieobsadzone powyżej minimalnego wymaganego progu 80%, będzie przyznane, jeśli
w przypadku tych nieobsadzonych miejsc tworzący je podmiot zapewni dostępność
usługi;
dla podmiotów niepublicznych skrócono do 2 lat okres trwałości i obniżono wskaźniki
obsadzenia miejsc w okresie trwałości z 80% na 60%. Jeśli dany podmiot nie osiągnie
60% wskaźnika, ale wykaże gotowość do udostępnienia miejsc, nie będzie musiał
zwracać środków.
Wnioskowanie o przystąpienie do „Aktywnego Malucha” możliwe będzie do 2025 r., do
wyczerpania środków lub osiągnięcia wskaźników określonych w programie. Docelowo
utworzonych ma zostać 102 tys. miejsc, z czego 47,5 tys. sfinansowane zostanie ze środków
KPO, a 55 tys. z FERS.
12 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej ogłoszona została ustawa
z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka – „Aktywny rodzic”(Dz. U. poz. 858), będąca elementem kompleksowej reformy
systemu wspierania opieki nad dziećmi do lat 3. Program „Aktywny rodzic” stanowi realizację
zapowiedzi wskazanej w expose Prezesa Rady Ministrów Donalda Tuska. Ustawa
wprowadza do polskiego systemu prawnego 3 nowe świadczenia:
świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
świadczenie „aktywnie w żłobku”;
świadczenie „aktywnie w domu”.
Świadczenie „aktywni rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
dzieci w wieku od 12 do 35 miesiąca życia. Ustawa definiuje aktywność zawodową, której
poziom i rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania świadczenia. Świadczenie będzie
przysługiwać w wysokości 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy. W przypadku dzieci
legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności
stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną
możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień
opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, kwota świadczenia będzie
przysługiwała rodzicom w podwyższonej wysokości 1900 zł miesięcznie.
Z kolei „aktywnie w żłobku” zastąpi obecnie funkcjonujące i zdecydowanie mniej korzystne
dofinansowanie do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego
opiekuna, które przysługuje w wysokości do 400 zł miesięcznie i jest uregulowane w ustawie
z dnia z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3. Świadczenie to kierowane jest do
rodziców dzieci uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna
i będzie przysługiwało w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
miesięcznie na dziecko niepełnosprawne z zastrzeżeniem, że nie może ono przewyższać
opłaty, jaką rodzic ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki (do opłaty tej nie wlicza się
opłaty za wyżywienie). Podobnie jak w przypadku dofinansowania do opłaty za pobyt
dziecka w instytucji opieki, świadczenie wniosek o „aktywnie w żłobku” będzie składał rodzic,
zaś miesięczne świadczenie będzie przekazywane bezpośrednio podmiotowi prowadzącemu
instytucję opieki na wskazany przezeń rachunek bankowy, z przeznaczeniem na obniżenie
opłat ponoszonych przez rodziców dziecka. Wraz z wprowadzeniem świadczenia „aktywnie
w żłobku” uchylone zostaną dotychczas obowiązujące przepisy ustawy o opiece nad dziećmi
w wieku do lat 3, dotyczące dofinansowania do opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie
dziecięcym lub u dziennego opiekuna. Rodzic będzie mógł jednak zachować prawo do
wcześniej przyznanego dofinansowania w tej formie na zasadzie ochrony praw nabytych,
z możliwością przejścia na nowe świadczenia, w szczególności zdecydowanie bardziej
korzystne „aktywnie w żłobku”.
Trzecim filarem programu „Aktywny rodzic” będzie świadczenie „aktywnie w domu” które
zastąpi dotychczas funkcjonujący i mniej korzystny rodzinny kapitał opiekuńczy. „Aktywnie
w domu” będzie przysługiwało na każde dziecko w rodzinie w wieku od 12 do 35 miesiąca
życia i będzie wypłacane w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące. Jest to wsparcie
kierowane do tych rodziców małych dzieci, którzy nie będą uprawnieni lub z własnej woli nie
zdecydują się na skorzystanie ze świadczeń „aktywni rodzice w pracy” lub „aktywnie
w żłobku”. Wprowadzenie świadczenia „aktywnie w domu” będzie wiązało się z uchyleniem
dotychczas obowiązującej ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, przy jednoczesnym
zachowaniu praw nabytych, tj. zagwarantowaniu rodzicowi prawa do zachowania wcześniej
przyznanego rodzinnego kapitału opiekuńczego, z możliwością przejścia przez niego na
nowe świadczenia.
Jednocześnie ustawa przewiduje, że wybór jednego z trzech powyższych świadczeń zależny
będzie od decyzji rodzica przy założeniu, że na to samo dziecko, za dany miesiąc, może być
wypłacone tylko jedno ze świadczeń. Rodzic będzie miał także możliwość wielokrotnej
zmiany świadczeń, tj. rezygnacji z jednej formy wsparcia i przejścia na inną.
Wnioski o nowe świadczenia będzie można składać od 1 października 2024 r. Podobnie jak
w przypadku świadczenia wychowawczego, świadczenia dobry start, rodzinnego kapitału
opiekuńczego i dofinansowania opłaty żłobkowej, wnioski o świadczenia „aktywny rodzic”
będzie przyjmował i wypłacał Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto, ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu
dziecka „Aktywny rodzic”, wprowadza regulacje pozwalające na realizację dodatkowych
programów związanych z rozwojem opieki wczesnodziecięcej, w tym szerokich programów
szkoleniowych służących wzrostowi jakość opieki żłobkowej w całej Polsce.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --