Interpelacja nr 3858
Interpelacja w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego pomniejszenia świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki i Finanse (73%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego pomniejszenia świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę
Interpelacja nr 3858
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego pomniejszenia świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę
Zgłaszający: Krzysztof Szczucki, Urszula Rusecka
Data wpływu: 12-07-2024
Szanowna Pani Minister,
w dniu 4 czerwca 2024 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że niezgodny z konstytucją jest przepis, który pozwala na pomniejszenie świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę.
Według wyliczeń ZUS zmiany mogą objąć około 200 tys. obywateli. Chodzi o:
- kobiety urodzone w latach 1949–1959 (z wyłączeniem rocznika 1953, który został uwzględniony w innym wyroku TK),
- oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 i w 1954 r.
Osoby te złożyły wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r., a prawo do emerytury powszechnej nabyły po 2012 r. Dane ZUS przekazane PAP przedstawiają szacunkowe skutki finansowe wprowadzenia dla tych osób mechanizmu ponownego obliczenia świadczeń, ale już bez pomniejszania podstawy emerytury o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych.
Według danych ZUS wprowadzenie od 1 stycznia 2024 r. nowych zasad obliczeń emerytur oznaczałoby wzrost wydatków dla budżetu państwa od 2,3 mld w bieżącym roku do 2,6 mld zł w 2033 r. Dodatkowo ZUS wyliczył skutki finansowe wyrównań za cały okres, w którym świadczenie wypłacane było w niższej wysokości. Przyjęto, że koszt wyrównań wyniósłby w styczniu 2024 r. ponad 9,5 mld zł. Z danych ZUS wynika, że przeliczenie emerytur obejmie około 150 tys. osób, które wystąpiły już o emeryturę powszechną. Dla nich przeciętna miesięczna podwyżka świadczenia wyniosłaby 1191 zł, a przeciętna kwota wyrównania 64 075 zł. W statystyce uwzględniono także 53,1 tys. osób, które pobierały emerytury wcześniejsze przed 1 stycznia 2013 r. i jeszcze nie przeszły na emeryturę powszechną, ale są do tego uprawnione. One również skorzystałyby ze zmian. W ich przypadku przeciętna miesięczna podwyżka świadczenia wyniosłaby 4493 zł. Koszt tych zmian wyniósłby od 3 mld zł w 2024 r. do 3,3 mld zł w 2033 r.
Mając powyższe na względzie, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad zagwarantowaniem jednolitych zasad zwrotu świadczeń należnych uprawnionym?
Do kiedy można spodziewać się projektu stosownego aktu prawnego?
W jaki sposób obywatele, których emerytury zostały pomniejszone, będą mogli ubiegać się o wypłatę stosownego wyrównania?
Czy MRPiPS planuje przeprowadzić kampanię informacyjną zaadresowaną do osób, o których mowa w wyroku TK z 4 czerwca 2024 r.?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 3858
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego pomniejszenia świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę
Zgłaszający: Krzysztof Szczucki, Urszula Rusecka
Data wpływu: 12-07-2024
Szanowna Pani Minister,
w dniu 4 czerwca 2024 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że niezgodny z konstytucją jest przepis, który pozwala na pomniejszenie świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę.
Według wyliczeń ZUS zmiany mogą objąć około 200 tys. obywateli. Chodzi o:
- kobiety urodzone w latach 1949–1959 (z wyłączeniem rocznika 1953, który został uwzględniony w innym wyroku TK),
- oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 i w 1954 r.
Osoby te złożyły wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r., a prawo do emerytury powszechnej nabyły po 2012 r. Dane ZUS przekazane PAP przedstawiają szacunkowe skutki finansowe wprowadzenia dla tych osób mechanizmu ponownego obliczenia świadczeń, ale już bez pomniejszania podstawy emerytury o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych.
Według danych ZUS wprowadzenie od 1 stycznia 2024 r. nowych zasad obliczeń emerytur oznaczałoby wzrost wydatków dla budżetu państwa od 2,3 mld w bieżącym roku do 2,6 mld zł w 2033 r. Dodatkowo ZUS wyliczył skutki finansowe wyrównań za cały okres, w którym świadczenie wypłacane było w niższej wysokości. Przyjęto, że koszt wyrównań wyniósłby w styczniu 2024 r. ponad 9,5 mld zł. Z danych ZUS wynika, że przeliczenie emerytur obejmie około 150 tys. osób, które wystąpiły już o emeryturę powszechną. Dla nich przeciętna miesięczna podwyżka świadczenia wyniosłaby 1191 zł, a przeciętna kwota wyrównania 64 075 zł. W statystyce uwzględniono także 53,1 tys. osób, które pobierały emerytury wcześniejsze przed 1 stycznia 2013 r. i jeszcze nie przeszły na emeryturę powszechną, ale są do tego uprawnione. One również skorzystałyby ze zmian. W ich przypadku przeciętna miesięczna podwyżka świadczenia wyniosłaby 4493 zł. Koszt tych zmian wyniósłby od 3 mld zł w 2024 r. do 3,3 mld zł w 2033 r.
Mając powyższe na względzie, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad zagwarantowaniem jednolitych zasad zwrotu świadczeń należnych uprawnionym?
Do kiedy można spodziewać się projektu stosownego aktu prawnego?
W jaki sposób obywatele, których emerytury zostały pomniejszone, będą mogli ubiegać się o wypłatę stosownego wyrównania?
Czy MRPiPS planuje przeprowadzić kampanię informacyjną zaadresowaną do osób, o których mowa w wyroku TK z 4 czerwca 2024 r.?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
3 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
10.1 / 1k zn.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5335 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.384.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją znak: K10INT3858, Pani Posłanki Urszuli Ruseckiej i Pana Posła
Krzysztofa Szczuckiego „w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego
pomniejszenia świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia
na wcześniejszą emeryturę”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych do resoru zabezpieczenia społecznego zaczęły napływać liczne wystąpienia
osób niezadowolonych z tego rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej
emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 6
marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej
emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy.
Wykonanie wyroku, a więc odpowiednie skorygowanie mechanizmu odliczania kwot
pobranych świadczeń, nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r.
poz. 1222) i dotyczyło osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę
wcześniejszą przyznaną na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed
1 stycznia 2013 r. i pobierały to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury
z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego.
Przyjęte rozwiązania nie spotkały się jednak z zadowoleniem osób z rocznika 1953, jak
również pozostałych osób z innych roczników niż objętych skutkami wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze emerytury przed
1 stycznia 2013 r. Osoby te występują do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
o zmianę funkcjonujących przepisów, składają petycje, m.in. do senackiej Komisji Petycji.
Dotyczy to w szczególności petycji nr P11-06/23, ale też petycji nr PW11-01/23 czy nr P11-
14/23.
Jest to trudne i wieloaspektowe zagadnienie, gdyż należy zwrócić uwagę, że zniesienie
mechanizmu potrącania wynikającego z art. 25 ust. 1b wobec ubezpieczonych z roczników innych
niż 1953, wywołałoby taki skutek, że wcześniejsi emeryci korzystaliby ze sztucznej kapitalizacji
wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania dotychczasowego świadczenia
i nieodprowadzania składek staliby się beneficjentami opóźnienia daty przejścia na emeryturę
w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększałaby się z uwagi
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych o wypłacone
emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego okresu dalszego trwania
życia. Powstałaby zatem sytuacja, w której im dłużej pobierana byłaby emerytura wcześniejsza,
tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, który jest gwarantem wypłacalności tego funduszu. W 2024 r. przewiduje się, że
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji z budżetu państwa na poziomie
ok. 72,7 mld zł.
Natomiast realizacja proponowanego rozwiązania spowodowałaby bardzo znaczny wzrost
wydatków sektora finansów publicznych.
Zgodnie z szacunkami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, proponowane rozwiązanie
dotyczyłoby w warunkach roku 2023 grupy ok. 200 tys. osób, w tym ponad 53 tys. osób, które
nadal pobierają tzw. emeryturę wcześniejszą, gdyż nie wystąpiły z wnioskiem o emeryturę
powszechną. Szacunkowe zwiększenie wydatków z tego tytułu na emerytury to kwota rzędu
ponad 5 -5,5 mld zł rocznie oraz dodatkowo koszt wyrównań szacowany na prawie 10 mld zł.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega jednak wagę poruszonego w
interpelacji problemu i podejmuje działania zmierzające do znalezienia optymalnego
mechanizmu jego rozwiązania. Z tego powodu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej z udziałem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęło analizy prawne i
finansowe różnych wariantów rozwiązania problemów zgłaszanych przez
świadczeniobiorców, wobec których ZUS zastosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej,
uwzględniając przedstawioną złożoność problemu, skutki społeczne i ekonomiczne, a także
potrzebę wyważenia różnych wartości konstytucyjnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.384.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją znak: K10INT3858, Pani Posłanki Urszuli Ruseckiej i Pana Posła
Krzysztofa Szczuckiego „w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego
pomniejszenia świadczenia emerytalnego, gdy dana osoba skorzystała z możliwości przejścia
na wcześniejszą emeryturę”, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W związku z wejściem w życie od 1 stycznia 2013 r. rozwiązań wynikających z art. 25 ust. 1b
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych do resoru zabezpieczenia społecznego zaczęły napływać liczne wystąpienia
osób niezadowolonych z tego rozwiązania. W szczególności dotyczyło to kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej
emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. W 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 6
marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy kobiet urodzonych
w roku 1953, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej
emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy.
Wykonanie wyroku, a więc odpowiednie skorygowanie mechanizmu odliczania kwot
pobranych świadczeń, nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r.
o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r.
poz. 1222) i dotyczyło osób urodzonych w roku 1953, które przeszły na tzw. emeryturę
wcześniejszą przyznaną na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przed
1 stycznia 2013 r. i pobierały to świadczenie, a następnie nabyły uprawnienia do emerytury
z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego.
Przyjęte rozwiązania nie spotkały się jednak z zadowoleniem osób z rocznika 1953, jak
również pozostałych osób z innych roczników niż objętych skutkami wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., które przeszły na wcześniejsze emerytury przed
1 stycznia 2013 r. Osoby te występują do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
o zmianę funkcjonujących przepisów, składają petycje, m.in. do senackiej Komisji Petycji.
Dotyczy to w szczególności petycji nr P11-06/23, ale też petycji nr PW11-01/23 czy nr P11-
14/23.
Jest to trudne i wieloaspektowe zagadnienie, gdyż należy zwrócić uwagę, że zniesienie
mechanizmu potrącania wynikającego z art. 25 ust. 1b wobec ubezpieczonych z roczników innych
niż 1953, wywołałoby taki skutek, że wcześniejsi emeryci korzystaliby ze sztucznej kapitalizacji
wartości emerytury powszechnej. Mimo pobierania dotychczasowego świadczenia
i nieodprowadzania składek staliby się beneficjentami opóźnienia daty przejścia na emeryturę
w nowym systemie. Wysokość emerytury z nowego systemu zwiększałaby się z uwagi
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na parametr zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych o wypłacone
emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznego okresu dalszego trwania
życia. Powstałaby zatem sytuacja, w której im dłużej pobierana byłaby emerytura wcześniejsza,
tym wyższa byłaby wysokość emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Należy podkreślić, że system emerytalny ma charakter repartycyjny i jest zbudowany na
zasadach międzypokoleniowej solidarności. Dodatkowo, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych
jest funduszem deficytowym, który corocznie wymaga wielomiliardowych dotacji z budżetu
państwa, który jest gwarantem wypłacalności tego funduszu. W 2024 r. przewiduje się, że
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych będzie wymagał dotacji z budżetu państwa na poziomie
ok. 72,7 mld zł.
Natomiast realizacja proponowanego rozwiązania spowodowałaby bardzo znaczny wzrost
wydatków sektora finansów publicznych.
Zgodnie z szacunkami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, proponowane rozwiązanie
dotyczyłoby w warunkach roku 2023 grupy ok. 200 tys. osób, w tym ponad 53 tys. osób, które
nadal pobierają tzw. emeryturę wcześniejszą, gdyż nie wystąpiły z wnioskiem o emeryturę
powszechną. Szacunkowe zwiększenie wydatków z tego tytułu na emerytury to kwota rzędu
ponad 5 -5,5 mld zł rocznie oraz dodatkowo koszt wyrównań szacowany na prawie 10 mld zł.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega jednak wagę poruszonego w
interpelacji problemu i podejmuje działania zmierzające do znalezienia optymalnego
mechanizmu jego rozwiązania. Z tego powodu Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej z udziałem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęło analizy prawne i
finansowe różnych wariantów rozwiązania problemów zgłaszanych przez
świadczeniobiorców, wobec których ZUS zastosował art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej,
uwzględniając przedstawioną złożoność problemu, skutki społeczne i ekonomiczne, a także
potrzebę wyważenia różnych wartości konstytucyjnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --