Odpowiedź na interpelację w sprawie pensum nauczycieli zajęć praktycznych Odpowiedź na interpelację nr 3843 w sprawie pensum nauczycieli zajęć praktycznych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 30-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, przekazuję wyjaśnienia dotyczące pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu. Czas pracy nauczycieli jest określony w art. 42 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986). Stosownie do art. 42 ust. 1 i 2 tej ustawy, czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć nie może przekroczyć 40 godzin na tydzień. W ramach tego czasu oraz ustalonego wynagrodzenia nauczyciel obowiązany jest do realizacji: zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami alb na ich rzecz, w wymiarze określonym w ust. 3 lub ustalonym na podstawie ust. 4a albo ust. 7; innych zajęć i czynności wynikających z zdań statutowych szkoły, w tym zajęć opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów; zajęć i czynności związanych z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Zgodnie z art. 42 ust. 3 lp. 3 ww. ustawy, tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć (tzw. pensum) nauczycieli przedmiotów z zakresu kształcenia ogólnego i teoretycznych przedmiotów zawodowych w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe, w tym w szkołach specjalnych i szkolenia rzemieślniczego w okręgowych ośrodkach wychowawczych, schroniskach dla nieletnich oraz zakładach poprawczych, przedmiotów teoretycznych na kwalifikacyjnych kursach zawodowych wynosi 18 godzin tygodniowo. Jednocześnie na mocy art. 42 ust. 7 pkt 3 lit. d ustawy – Karta Nauczyciela, organ prowadzący szkołę lub placówkę określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć: nauczycieli praktycznej nauki zawodu we wszystkich typach szkół i na kwalifikacyjnych kursach zawodowych, z tym że wymiar ten nie może przekraczać 20 godzin. Ponadto, w myśl art. 42 ust. 5c ustawy – Karta Nauczyciela, nauczycielom realizującym w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk o różnym tygodniowym obowiązkowym wymiarze godzin zajęć tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć ustala się jako iloraz łącznej liczby realizowanych godzin i sumy części etatów realizowanych w ramach poszczególnych tygodniowych wymiarów godzin zajęć, przy czym wynik zaokrągla się do pełnych godzin w ten sposób, że czas zajęć do pół godziny pomija się, a powyżej pół godziny liczy się za pełną godzinę. Godziny wyliczone ponad ten wymiar stanowią godziny ponadwymiarowe. Odnosząc się do kształcenia zawodowego uprzejmie wyjaśniam, że w każdym zawodzie realizowana jest praktyczna nauka zawodu, niezależnie od tego, czy jest to zawód nauczany na poziomie branżowej szkoły I stopnia, czy też na poziomie technika. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie ramowych planów nauczania[1] obowiązkowe zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia w zawodzie ustala dyrektor szkoły, który również dokonuje podziału godzin na przedmioty zawodowe teoretyczne i przedmioty zawodowe realizowane w formie zajęć praktycznych, przy czym w branżowej szkole I stopnia wymiar godzin przeznaczonych na zajęcia organizowane w formie zajęć praktycznych nie może być niższy niż 60% godzin przewidzianych na kształcenie zawodowe, natomiast w technikum, branżowej szkole II stopnia oraz szkole policealnej – nie może być niższy niż 50% godzin przewidzianych na kształcenie zawodowe. Należy przy tym zauważyć, że praktyczna nauka zawodu, która we wszystkich typach szkół prowadzących kształcenie zawodowe organizowana jest w formie zajęć praktycznych (w technikum, branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej – także w formie praktyk zawodowych)[2], może odbywać się m.in. w pracowniach szkolnych[3]. Zakres wiadomości i umiejętności nabywanych przez uczniów na zajęciach realizowanych w formie zajęć praktycznych oraz wymiar godzin tych zajęć określa program nauczania danego zawodu dopuszczony do użytku w danej szkole przez dyrektora szkoły. Wymiar pensum dydaktycznego obowiązującego nauczyciela w kształceniu zawodowym, bez względu na zawód, w jakim szkoła prowadzi kształcenie, zależy od tego, czy zajmowane przez niego stanowisko zostało zakwalifikowane przez dyrektora szkoły – zgodnie z realizowanym w danej szkole programem nauczania zawodu – jako stanowisko „nauczyciel przedmiotów teoretycznych” (pensum 18-godzinne), czy „nauczyciel praktycznej nauki zawodu” (pensum określone przez organ prowadzący, ale nie wyższe niż 20-godzin), czy też nauczyciel realizujący w ramach stosunku pracy obowiązki określone dla stanowisk: nauczyciel przedmiotów teoretycznych oraz nauczyciel praktycznej nauki zawodu (pensum określa się zgodnie z art. art. 42 ust. 5c ustawy – Karta Nauczyciela). Nie można zgodzić się z opinią, że nauczyciele praktycznej nauki zawodu są mniej obciążeni obowiązkami wynikającymi z organizacji i realizacji procesu dydaktycznego, niż nauczyciele teoretycznych przedmiotów zawodowych. W technikum, branżowej szkole I stopnia, branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej podział na grupy jest obowiązkowy m.in. na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego, dla których z treści programu nauczania zawodu wynika konieczność prowadzenia ćwiczeń, w tym laboratoryjnych – w oddziałach liczących więcej niż 30 uczniów. W przypadku kształcenia zawodowego realizowanego na podstawie modułowego programu nauczania zawodu, podział na grupy następuje zgodnie z wymogami określonymi w tym programie[4]. W świetle powyższego, nie każde obowiązkowe zajęcia edukacyjne realizowane w formie zajęć praktycznych odbywają się dla grup obejmujących 10. uczniów. Podział na grupy może wynikać na przykład ze specyfiki zawodu, wyposażenia szkoły do realizacji kształcenia zawodowego albo z konieczności zapewnienia uczniom bezpieczeństwa przy obsłudze różnych maszyn i urządzeń. Przypominam ponadto, że zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 26 kwietnia 2024 r. (Dz. Urz. ME z 2024 r. poz. 32) został powołany Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli jako organ pomocniczy Ministra Edukacji, którego zadaniem jest przygotowanie propozycji rozwiązań w zakresie pragmatyki zawodowej nauczycieli, które wymagają pogłębionej systemowej analizy. Ewentualne zmiany powinny być spójne z aktualnymi potrzebami systemu oświaty. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 80). [2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. poz. 391). [3] Art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.). [4] § 7 ust. 1 pkt 4-6 rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 kwietnia 2019 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 80)