Interpelacja w sprawie ratowania historycznej Parowozowni w Gnieźnie i przekształcenia jej w Narodowe Muzeum Kolejnictwa

Interpelacja nr 3838

do ministra kultury i dziedzictwa narodowego

w sprawie ratowania historycznej Parowozowni w Gnieźnie i przekształcenia jej w Narodowe Muzeum Kolejnictwa

Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski

Data wpływu: 11-07-2024

Gniezno, 11 lipca 2024 r.

Szanowna Pani Minister,

parowozownia w Gnieźnie należy do największych nie tylko w Wielkopolsce, ale i w całym kraju. Jej historia, jak i zarazem historia kolei w Gnieźnie zaczęła się w 1875 roku od budowy pierwszych budynków – w tym 4 stanowisk parowozowni. Warto tutaj dodać, że gnieźnieńskie hale wachlarzowe rozbudowane zostały ostatecznie do 47 stanowisk, co sprawia, że jest to jeden z największych tego typu obiektów w Europie. Parowozownia służyła obsłudze pociągów aż do początku XXI wieku. W ciągu niemal półtora stulecia na jej terenie powstały dwie imponujące hale lokomotywowni, obrotnica, wieża wodna, własna elektrownia oraz liczne budynki zaplecza. Od lat 90. następował spadek znaczenia obiektu, który powoli zaczął pustoszeć. Od 2012 roku parowozownia nie jest czynna i eksploatowana.

Od 2010 roku parowozownią opiekuje się Gnieźnieńskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei, które prowadzi prace remontowe oraz oprowadza turystów po obiekcie. Od 2010 roku na jej terenie organizowane są ,,Dni Pary”, podczas których można lepiej poznać historię tego miejsca.

W zasadzie już teraz gotowe do zwiedzania są, oprócz historycznych hal wachlarzowych, inne atrakcje. Są to m.in. budynek dawnej kotłowni i elektrowni czy też hala naprawy wagonów z ciekawym mechanizmem (suwnicą torową) do przemieszczania wagonów pomiędzy stanowiskami, gdzie przeprowadzany był demontaż burt, naprawa konstrukcji czy też nowe malowanie. Są jeszcze wieża ciśnień z 1905 roku, budynek dyspozytorni, budynek nastawni, interesująca dyspozytornia bramowa pochodzącą z czasów II wojny światowej, budynek noclegowni dla maszynistów, wielki kran wodny do napełniania parowozów wodą, jak również z ciekawostek - jednoosobowy schron przeciwlotniczy.

Na terenie stacji Gniezno występowały trzy rodzaje trakcji: parowa, spalinowa i elektryczna. Jako pozostałość tej drugiej możemy zobaczyć niedużą stację paliw dla lokomotyw. Pozostałością po parowozach jest za to unikatowy w skali Europy żuraw węglowy. Jego konstrukcja nośna jest stalowa, ale za to nadbudowa wykonana jest z drewna – bardzo interesujący obiekt.

Bardzo dobrym pomysłem na ratowanie historycznej parowozowni w Gnieźnie byłoby przekształcenie jej w placówkę historyczną – Narodowe Muzeum Kolejnictwa. Zaangażowanie państwa w utworzenie instytucji muzealnej, w której zbiory byłyby gromadzone, opracowywane naukowo, ale przede wszystkim restaurowane i udostępniane w realnym, naturalnym otoczeniu, zatrzymałoby proces niszczenia tej historycznej placówki.

Byłaby to również atrakcja turystyczna Gniezna i Wielkopolski. W Gnieźnie - pierwszej stolicy Polski - nie mamy żadnego muzeum narodowego.
Tak wielkiej parowozowni na 40 lokomotyw, która na dodatek jest zachowana w doskonałym stanie nie ma już w Polsce i trudno znaleźć w Europie.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

Jaki jest bieżący stan realizacji planów związanych z utworzeniem Narodowego Muzeum Kolejnictwa?

Czy w budżecie państwa przewidziane są środki finansowe zabezpieczające ten obiekt naszego regionalnego dziedzictwa przed dalszą degradacją techniczną?

Z wyrazami szacunku

Tadeusz Tomaszewski