Interpelacja w sprawie nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie ulgi na zabytki
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3803
do ministra finansów
w sprawie nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie ulgi na zabytki
Zgłaszający: Krystyna Szumilas
Data wpływu: 09-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. 2022 poz. 1265) znowelizowano, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2023 r., przepis art. 26hb ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nowelizacja zmieniła niektóre rozwiązania dotyczące ulgi na zbytki. W wyniku wprowadzonych zmian została wyłączona możliwość odliczenia wydatków na nabycie zabytku nieruchomego. Co więcej, zakresem ulgi zostały objęte wydatki na prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane wyłącznie przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków, zaś odliczenie wydatków będzie możliwe w zeznaniu podatkowym dopiero po otrzymaniu zaświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków potwierdzającego wykonanie prac zgodnie z pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków. Na mocy przepisu przejściowego tylko wydatki poniesione do 31 grudnia 2022 r. będą odliczane w ramach ulgi na zabytki na dotychczasowych zasadach.
Do mojego biura poselskiego zgłoszono sprawę rozpoczęcia przez właściciela zabytku inwestycji przed 2023 r. w zakresie układu urbanistycznego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dotychczas podatnik realizując inwestycję, mógł korzystać z ulgi na ww. inwestycję, co zostało zmienione ustawą nowelizującą z 2022 r. Pewność i stabilność przepisów prawnych szczególnie w zakresie podatków i procesów inwestycyjnych w budownictwie powinna pozwalać planować i optymalnie przeprowadzić remont zabytku, którego podjęła się osoba zgłaszająca sprawę do mojego biura. Mimo realizacji inwestycji, w trakcie jej trwania przepisy uległy znaczącej zmianie bez zapewnienia ciągłości obowiązywania dotychczasowych przepisów dla trwających już remontów. Wobec powyższego na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2022 poz. 1339) zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie jest stanowisko ministerstwa w zakresie korzystania z ulgi na zabytki na dotychczasowych zasadach, jeżeli inwestycja w zakresie układu urbanistycznego została rozpoczęta przed 2023 r.? Czy wówczas korzystając z wykładni in dubio pro tributario podatnik mógłby nadal korzystać z ulgi na zabytki mimo literalnej zmiany przepisów?
Czy ministerstwo przewiduje modyfikację przepisów umożliwiającą odliczenie ulgi na zabytki na zasadach sprzed 2023 r., jeżeli inwestycja ta została rozpoczęta przed wprowadzeniem nowych przepisów?
Czy państwo finansowo wspomaga w jakikolwiek inny sposób realizację inwestycji w zakresie inwestycji w układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane, które zostały wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami?
Podsekretarz stanu Jarosław Neneman
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6606 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/3
Warszawa, 25 lipca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 3803
Znak sprawy: DD3.054.23.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pani Poseł Krystyny Szumilas, w sprawie nowelizacji
ustawy PIT1 w zakresie ulgi na zabytki, wyjaśniam co następuje.
Podatkowa ulga na zabytki obowiązuje od 2022 r. Mogą z niej korzystać podatnicy
podatku dochodowego od osób fizycznych. Ulga polega na odliczeniu od dochodu
(w przypadku podatników na skali lub na dziewiętnastoprocentowym podatku
liniowym) albo od przychodu (w przypadku podatników na ryczałcie od przychodów
ewidencjonowanych) wydatków poniesionych na ochronę lub opiekę nad zabytkiem
nieruchomym.
Rodzaje wydatków oraz zasady i warunki ich odliczenia określa art. 26hb ustawy PIT.
Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, ilekroć dla potrzeb ulgi na zabytki mowa jest
o zabytku nieruchomym, oznacza to zabytek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1c–
e ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami2, czyli będący dziełami
architektury i budownictwa, dziełami budownictwa obronnego lub obiektami
techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami
przemysłowymi.
Z zakresu definicji zabytku nieruchomego (dla potrzeb ulgi na zabytki) wyłączone są
zatem zabytki nieruchome będące na przykład krajobrazami kulturowymi, układami
urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi, cmentarzami, parkami,
ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni, czy miejscami
1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 226, ze zm.).
2 Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z
2022 r. poz. 84, ze zm.).
-- 1 of 3 --
2/3
upamiętniającymi wydarzenia historyczne, bądź działalność wybitnych osobistości
lub instytucji.
Takie rozumienie pojęcia zabytku nieruchomego (dla potrzeb ulgi na zabytki)
obowiązuje od samego początku, tj. od 1 stycznia 2022 r. Stanowi o tym art. 26hb
ust. 12 ustawy PIT.
Przy czym nowelizacja ustawy PIT z 9 czerwca 2022 r.3 nie zawęziła tego pojęcia, ani
go nie rozszerzyła. Ograniczyła jedynie zakres przedmiotowy ulgi na zabytki między
innymi w ten sposób, że zlikwidowała prawo do odliczenia wydatków poniesionych
po 31 grudnia 2022 r. na nabycie zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru
zabytków lub udziału w takim zabytku.
Zmiany tej, jak i w odniesieniu do wydatków na prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane w zabytku nieruchomym, dokonano
z zachowaniem praw nabytych. Oznacza to, że niezależnie od zakresu
podmiotowego i przedmiotowego ulgi na zabytki w brzmieniu obowiązującym od
2023 r., jeśli w 2022 r. podatnik poniósł podlegające odliczeniu wydatki na:
na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane w zabytku
nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków lub znajdującym się ewidencji
zabytków;
na odpłatne nabycie zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru
zabytków lub udziału w takim zabytku, pod warunkiem, ze podatnik na
nabytą nieruchomość poniósł wydatek na prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane
a wydatki te nie znalazły w pełni pokrycia w dochodach (przychodach) podatnika za
2022 lub warunek dotyczący poniesienia wydatków na prace konserwatorskie,
restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku nieruchomym nabytym
w 2022 r. został spełniony dopiero po 31 grudnia 2022 r., to podatnik zachowuje
prawo do odliczenia tych wydatków w latach następnych, na zasadach
obowiązujących do końca 2022 r.
Prawa te wynikają z art. 20 ustawy z 9 czerwca 2022 r.3.
W interpelacji jest mowa o rozpoczęciu przed 2023 r. inwestycji w zakresie układu
urbanistycznego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, ustawy o ochronie
zabytków i opiece nad zabytkami2.
Mając powyższe na uwadze, należy zauważyć, że zarówno w stanie prawnym
obowiązującym w 2022 r., jak i w zmienionym ustawą z 9 czerwca 2023 r.3, żaden
przepis ustawy PIT nie uprawnia do ulgi na zabytki z tytułu nabycia zabytku
nieruchomego będącego układami urbanistycznymi, podobnie jak z tytułu
wykonania przy nim prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót
budowlanych.
3 Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób
fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1265, ze zm.).
-- 2 of 3 --
3/3
Konsekwencją braku prawa do obliczenia tych wydatków w 2022 r. jest nieobjęcie
ich prawami nabytymi, o których mowa w art. 20 ustawy z 9 czerwca 2022 r.3.
Ochrona praw nabytych dotyczy bowiem wyłącznie paw skutecznie nabytych. Skoro
prawo nie zostało nabyte, to nie może być chronione.
Kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości, co wyklucza zastosowanie wykładni in
dubio pro tributario. Ten rodzaj wykładni ma uzasadnione podstawy tylko wówczas,
gdy nie da się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego.
W omawianej sprawie warunek ten nie jest spełniony. Przepisy dotyczące ulgi na
zabytki nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do zakresu podmiotowego i
przedmiotowego tej preferencji.
Mając powyższe na uwadze, informuję, że nie są obecnie prowadzone prace mające
na celu zmianę istniejącego zakresu ulgi na zabytki.
Odnosząc się natomiast do ostatniego pytania, wyjaśniam, że ulga na zabytki nie jest
jedyną zachętą dla podatników, którzy angażują się w ochronę dziedzictwa
narodowego. Na przykład wolne od podatku są dotacje, w rozumieniu przepisów o
finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek
samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy PIT.
Dotyczy to również dotacji na ochronę zabytków.
Dodatkowo podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą odliczać od
dochodu darowizny na społecznie pożądane cele. W tej kategorii mieszczą się
między innymi darowizny przekazane przez podatnika organizacjom non-profit na
prowadzoną przez nie działalność pożytku publicznego w sferze ochrony dóbr
kultury w Polsce (art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy PIT). Ten rodzaj działalności
podatnicy mogą również wspierać przekazując, w trakcie corocznego rozliczenia
podatkowego, organizacjom pożytku publicznego, które działają na rzecz ochrony
dziedzictwa narodowego kwotę w wysokości nieprzekraczającej 1,5% podatku
należnego wynikającego z zeznania podatkowego.
Z wyrazami szacunku,
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jarosław Neneman
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów
-- 3 of 3 --