Interpelacja w sprawie renaturyzacji jeziora Rudno (Orchowe) w ramach Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3802
do ministra infrastruktury
w sprawie renaturyzacji jeziora Rudno (Orchowe) w ramach Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 09-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
w 2020 roku jezioro Rudno (Orchowe) w gm. Kolsko w woj. lubuskim jako jedno z pięciu polskich jezior zostało zakwalifikowane do pilotażu jako Obszar Priorytetowy działań renaturyzacyjnych w ramach Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych (KPRWP). Zaplanowane pilne działania miały na celu przywrócenie quasi-naturalnego reżimu wahań poziomu wód jeziora oraz ich przepływu, przywrócenie ciągłości hydromorfologicznej i ekologicznej, poprawę różnorodności i stanu siedlisk w obrębie misy jeziornej oraz strefy brzegowej, a także zwiększenie możliwości adaptacji do zmian klimatu. Zaznaczyć przy tym należy, że KPRWP miał charakter kierunkowy, a ostateczne decyzje w zakresie planowanych do realizacji działań renaturyzacyjnych oraz harmonogramu ich wdrażania miały zostać podjęte na etapie opracowywania drugiej aktualizacji planów gospodarowania wodami i zawartego w nich programu działań. Jak wskazało wówczas Ministerstwo Klimatu i Środowiska, doprecyzowanie i określenie konkretnego sposobu działania dla jeziora Rudno (Orchowe) wymagało dalszych szczegółowych analiz w skali lokalnej, a przygotowanie projektu i jego realizacja miały wymagać zaangażowania RZGW we Wrocławiu. Minęły jednak cztery lata od momentu poinformowania włodarzy gm. Kolsko o zakwalifikowaniu się jeziora znajdującego się na jej obszarze do Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych, a żadne z powyższych działań nie zostały dotychczas podjęte.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o ustosunkowanie się do przedstawionej sprawy i udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo zamierza kontynuować realizację Krajowego Programu Renaturyzacji Wód Powierzchniowych? Jeśli tak, to czy jego założenia pozostaną niezmienione, czy też zostaną poddane modyfikacjom? Jeśli zaś nie, jaka jest przyczyna braku kontynuacji?
Czy została już opracowana wspomniana wyżej druga aktualizacja planów gospodarowania wodami? Jeśli tak, jakie są w niej uwzględnione działania dla jeziora Rudno (Orchowe)?
Na jakim etapie jest obecnie realizacja ww. Programu dla jeziora Rudno (Orchowe)?
Jakie działania podjął już w tej kwestii RZGW we Wrocławiu?
Jakie kolejne działania dla jeziora Rudno (Orchowe) zostaną podjęte i jak będzie wyglądać harmonogram ich wdrażania?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8784 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGWiŻŚ-8.054.7.2024
Warszawa, 16 września 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3802 z dnia 11 lipca br. Poseł na Sejm RP, Pani Katarzyny
Osos w sprawie renaturyzacji jeziora Rudno (Orchowe) w ramach Krajowego Programu
Renaturyzacji Wód Powierzchniowych, poniżej przekazuję stosowne informacje
w zakresie właściwości Ministerstwa Infrastruktury.
1. Czy Ministerstwo zamierza kontynuować realizację Krajowego Programu
Renaturyzacji Wód Powierzchniowych? Jeśli tak, to czy jego założenia pozostaną
niezmienione, czy też zostaną poddane modyfikacjom? Jeśli zaś nie, jaka jest
przyczyna braku kontynuacji?
Podstawowymi dokumentami planistycznymi wskazującymi działania służące poprawie
stanu, w tym także stanu ekologicznego, wód są plany gospodarowania wodami na
obszarach dorzeczy (PGW). Jednym z zadań wskazanych w aktualizacji PGW z 2016 r. do
realizacji przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie było opracowanie
Krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych (KPRWP). Dokument ten
powstał na zlecenie Wód Polskich w 2020 r. KPRWP jako własny dokument programowy
Wód Polskich został wykorzystany podczas przygotowania drugiej aktualizacji PGW do
zaproponowania działań z zakresu poprawy stanu hydromorfologicznego i biologicznego
wód powierzchniowych, z uwzględnieniem celów środowiskowych jednolitych części wód
powierzchniowych (JCWP).
Zaproponowane w KPRWP w skali całego kraju potencjalne rozwiązania, w oparciu
o opracowany dla każdego typu wód katalogu działań renaturyzacyjnych, wymagają
doprecyzowania i dalszych szczegółowych analiz w skali lokalnej, biorąc pod uwagę
aktualne uwarunkowania, stopień przekształcenia oraz zdolności ekosystemów wodnych
do samoistnej regeneracji.
W ramach prac nad IIaPGW szczegółowo zweryfikowano propozycje przedstawione
w KPRWP w zakresie możliwości ich wdrożenia w danej JCWP, w szczególności
w kontekście zdiagnozowania przyczyn złego stanu wód. Nie zawsze o złym stanie
decydowały presje hydromorfologiczne, ale również wskaźniki fizykochemiczne lub
chemiczne.
-- 1 of 4 --
2
W zakresie renaturyzacji do zestawów działań IIaPGW włączono te działania, które
posłużą poprawie stanu hydromorfologicznego – dla tych JCWP, dla których presje
hydromorfologiczne są presją znaczącą, czyli spowodują ryzyko nieosiągnięcia celów
środowiskowych JCWP lub obszarów chronionych. W tym celu dokonano szczegółowej
weryfikacji najnowszych danych dotyczących presji hydromorfologicznych. Zawarte
w KPRWP propozycje rozwiązań były odpowiedzią na zidentyfikowane presje
hydromorfologiczne, zgodnie ze stanem na podstawie danych Głównego Inspektoratu
Ochrony Środowiska z 2017-2018 r. Na potrzeby IIaPGW analizy w zakresie wpływu presji
hydromorfologicznych na stan wód zaktualizowano o dane monitoringu GIOŚ z lat 2019-
2020, a także projekty opracowane w 2020 r., w tym „Analizy znaczących oddziaływań
antropogenicznych wraz z oceną ich wpływu na stan JCWP”, wskazując źródła presji
znaczących powodujących ryzyko dla celów środowiskowych. Ponadto wykonano
aktualizację bazy danych „HYMO” zawierającej dane o presjach hydromorfologicznych,
w tym budowli piętrzących, na podstawie, której tworzono KPRWP.
W odniesieniu do jezior uszczegółowiono zestawy działań uwzględniając czynniki
dodatkowe takie jak: zagrożenie suszą, brak przepływu w ciekach zasilających, presje
na wody podziemne, a także stan jakościowy.
Ostatecznie w ramach IIaPGW zaplanowano ponad 2 tys. działań mających na celu
poprawę stanu elementów hydromorfologicznych w zakresie spełnienia celów
środowiskowych, w tym ponad 500 działań o charakterze renaturyzacyjnym,
realizowanych przez jednostki PGW Wody Polskie oraz 1,5 tys. działań naprawczych dla
obszarów chronionych w zakresie utrzymania naturalnego charakteru koryta (za ich
wdrożenie odpowiadają jednostki sprawujące nadzór nad obszarami chronionymi).
Jednocześnie w skali kraju, w katalogu działań krajowych, uwzględniono także działania
mogące w istotny sposób przyczynić się do poprawy stanu elementów biologicznych
i hydromorfologicznych cieków. Dla kategorii „Kształtowanie stosunków wodnych oraz
ochrona ekosystemów od wód zależnych, w tym morfologia i zachowanie ciągłości
biologicznej cieków” zaplanowano w szczególności działanie pn. “Prowadzenie prac
utrzymaniowych zgodnie z Katalogiem dobrych praktyk prac utrzymaniowych i robót
hydrotechnicznych”, katalog stanowi źródło wiedzy i jednocześnie narzędzie do
promowania dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego oraz oszczędnego
gospodarowania zasobami wodnymi. Tym samym opracowywane obecnie, na zlecenie
PGW Wody Polskie, nowe Plany utrzymania wód będą zawierać pakiet niezbędnych prac
utrzymaniowych o jak najmniejszej ingerencji w środowisko z uwzględnieniem nie tylko
obowiązujących przepisów prawa, ale także rozwiązań i zaleceń określonych
m.in. w „Katalogu dobrych praktyk w zakresie robót hydrotechnicznych i prac
utrzymaniowych wraz z ustaleniem zasad ich wdrażania” oraz „Podręczniku dobrych
praktyk renaturyzacji wód powierzchniowych”, stanowiącym dokument wspomagający
wdrażanie krajowego programu renaturyzacji wód powierzchniowych oraz kompendium
wiedzy na temat renaturyzacji rzek, jezior, wód przejściowych i przybrzeżnych w Polsce.
-- 2 of 4 --
3
2. Czy została już opracowana wspomniana wyżej druga aktualizacja planów
gospodarowania wodami? Jeśli tak, jakie są w niej uwzględnione działania dla
jeziora Rudno (Orchowe)?
Druga aktualizacja planów gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (IIaPGW)
została przyjęta w 2023 r. w drodze rozporządzeń Ministra Infrastruktury. Zgodnie
z metodyką zestawu działań IIaPGW, zaplanowane do wdrożenia w cyklu planistycznym
2022-2027 działania zweryfikowano w zakresie ich wpływu na możliwość
likwidacji/redukcji presji znaczących zidentyfikowanych w danej JCWP.
W przypadku jeziora Orchowe (kod JCWP: LW10015) presją determinującą stan wód jest
presja na elementy chemiczne. Z uwagi na powyższe, dla tej JCWP zaplanowano działania
pn.:
„Kontrola przestrzegania warunków stosowania środków ochrony roślin” (kod
działania IIaPGW: LWP_02.01) – działanie kontrolne Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Jednostki odpowiedzialne za realizację: WIORiN
Wojewódzka Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN) Poznań, WIORiN
Gorzów Wielkopolski;
„Aktualizacja programu ochrony środowiska pod kątem poprawy efektywności
dotyczącej ograniczania dopływu zanieczyszczeń do jcwp” (kod działania IIaPGW:
LWP_08.01) – działania własne JST. Jednostki odpowiedzialne za realizację: Urząd
Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, Urząd Marszałkowski
Województwa Lubuskiego; powiat nowosolski, powiat zielonogórski, powiat
wolsztyński; gmina Kargowa, gmina Wolsztyn, gmina Kolsko;
„Kontrola gospodarowania wodami oraz przeglądy pozwoleń wodnoprawnych”
(kod działania IIaPGW: LWP_09.01) – działania kontrolne GIOŚ / PGW Wody
Polskie. Jednostki odpowiedzialne za realizację: Państwowe Gospodarstwo
Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu,
Zarząd Zlewni w Zielonej Górze, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w
Poznaniu, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gorzowie
Wielkopolskim.
3. Na jakim etapie jest obecnie realizacja w/w Programu dla jeziora Rudno
(Orchowe)?
4. Jakie działania podjął już w tej kwestii RZGW we Wrocławiu?
Działania zaplanowane dla jeziora Rudno w ramach II aPGW, wskazane w punkcie 2. to
działania ciągłe, realizowane w trakcie trwania danego sześcioletniego cyklu
planistycznego. Więcej informacji na temat ww. działań znajduje się w kartach
charakterystyk opracowanych w ramach IIaPGW. Karty te są dostępne publicznie na
stronie administrowanej przez Wody Polskie: http://karty.apgw.gov.pl:4200/informacje.
-- 3 of 4 --
4
5. Jakie kolejne działania dla jeziora Rudno (Orchowe) zostaną podjęte i jak będzie
wyglądać harmonogram ich wdrażania?
Zgodnie z harmonogramem wdrażania działań zaplanowanych w ramach IIaPGW,
działania dla jeziora Orchowe, mające na celu prawidłowe stosowanie środków ochrony
roślin dla zapewnienia ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniem oraz kontrolę
przestrzegania warunków ustalonych w decyzjach i korzystania z wód stanowią działanie
ciągłe, tj. są kontynuowane również po zakończeniu danego cyklu planistycznego.
Natomiast jako termin zakończenia realizacji działania ukierunkowanego na poprawę
efektywności dotyczącego ograniczania dopływu zanieczyszczeń do JCWP wskazano
2027 r.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --