+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska - Bluszcz
BK-VII.0520.198.2024
Warszawa, 22 października 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3728 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Marka Matuszewskiego w sprawie egzekucji zobowiązań alimentacyjnych,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ad 1
Wskazać należy, że w 2023 roku w 40 655 sprawach o alimenty i zmianę alimentów (poza
alimentami orzeczonymi w trakcie rozwodu) zapadły prawomocne orzeczenia. W ramach
powyższej liczby wyszczególnić można 36 133 sprawy o alimenty na rzecz dzieci oraz
o zmianę alimentów rzecz na dzieci, 308 spraw o alimenty na rzecz rodziców, 317 spraw
o alimenty na rzecz małżonka, 50 spraw na zaspokojenie potrzeb rodziny (małżonków i ich
dzieci), a także 689 spraw o ustalenie ojcostwa oraz 3168 spraw z powództwa innych osób.
Łączną wysokość alimentów zasądzonych w 2023 roku w powyższych sprawach
przedstawiają poniższe dane:
 39 751 872 zł – ogółem;
 35 414 658 zł – na rzecz dzieci;
 240 738 zł – na rzecz rodziców;
 299 559 zł – na rzecz małżonka;
 66 125 zł – na zaspokojenie potrzeb rodziny;
 527 754 zł – w sprawach o ustalenie ojcostwa;
 3 203 038 zł – w sprawach z powództwa innych osób.
Średnia wysokość alimentów zasądzona w ww. sprawach w 2023 roku wyniosła:
 977,5 zł – ogółem;
 980,1 zł – na rzecz dzieci;
 781,6 zł – na rzecz rodziców;
 945 zł – na rzecz małżonka;
 1 322,5 zł – na zaspokojenie potrzeb rodziny;

-- 1 of 5 --

 766 zł – przy ustaleniu ojcostwa;
 1 011,1 zł – w sprawach z powództwa innych osób.
W zakresie liczby spraw dotyczących alimentów zasądzonych w postępowaniach
rozwodowych liczba spraw w 2023 roku wyniosła 28 488. W 27 274 sprawach zasądzono
alimenty na dzieci, w 960 sprawach zasądzono alimenty na rzecz małżonka,
a w 254 sprawach zasądzono alimenty na zaspokojenie potrzeb rodziny (małżonków i ich
dzieci).
Łączna wysokość alimentów prawomocnie zasądzona w postępowaniach rozwodowych
w 2023 roku kształtuje się następująco:
 38 902 589 zł – ogółem;
 36 813 218 zł – na rzecz dzieci;
 1 284 223 zł – na rzecz małżonka;
 805 149 zł – na zaspokojenie potrzeb rodziny.
Średnia wysokość zasądzonych alimentów zasądzonych w sprawach rozwodowych
w 2023 roku wynosi:
 1 365,6 zł – ogółem;
 1 349,8 zł – na rzecz dzieci;
 1 337,7 zł – na rzecz małżonka;
 3 169,9 zł – na zaspokojenie potrzeb rodziny.
Ponadto dane obrazujące wpływ spraw egzekucyjnych – alimentacyjnych oraz liczbę
załatwionych spraw w 2023 roku, w tym przez wyegzekwowanie świadczenia, zostały
przedstawione w poniższej tabeli:
Załatwiono
Rodzaje spraw egzekucyjnych Wpływ ogółem
w tym poprzez
wyegzekwowanie
świadczenia
2023 r.
Alimentacyjne 44 076 47 760 10 522
świadczeń z Funduszu
Alimentacyjnego wypłacanych
osobie na podst. ustawy
z dnia 7 września 2007 r.
o pomocy osobom
uprawnionym do alimentów
10 394 13 314 2 667
w tym sprawy,
w których
egzekwowane
kwoty są
przeznaczone
na poczet
należności
z tytułu
zaliczek alimentacyjnych
wypłacanych osobie
uprawnionej na podstawie
ustawy z dnia 22 kwietnia
2005 r. o postępowaniu
wobec dłużników
alimentacyjnych oraz zaliczce
alimentacyjnej
872 5 440 1 637

-- 2 of 5 --

należności likwidatora
Funduszu Alimentacyjnego
powstałe z tytułu świadczeń
alimentacyjnych wypłaconych
na podstawie ustawy z dnia
18 lipca 1974 r. o funduszu
alimentacyjnym
1 160 7 474 2 565
Ad 2
Obowiązek alimentacyjny jest świadczeniem osobistym rodziców dziecka, a zasady
ustalania jego wysokości zostały precyzyjnie określone w polskim ustawodawstwie.
Na etapie sporu obowiązek ten z reguły przyjmuje wymiar finansowy ze strony tego
z rodziców, który nie sprawuje bezpośredniej pieczy nad dzieckiem. Zakres świadczenia
alimentacyjnego, jak wskazuje art. 135 § 1 k.r.o., zależy od usprawiedliwionych potrzeb
uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepis ten
pozwala sądowi na pewną elastyczność, która sprzyja uwzględnieniu wielu czynników
mających wpływ na zakres obowiązku alimentacyjnego, leżących czy to po stronie
uprawnionego, czy zobowiązanego.
Ocena zakresu świadczeń alimentacyjnych należy do sądu orzekającego w danej sprawie.
Obecne regulacje prawne nie zabraniają ustalania wysokości świadczenia
alimentacyjnego w formie procentowej od np. minimalnego wynagrodzenia,
czy wynagrodzenia zobowiązanego. Jeżeli powództwo obejmowało będzie takie żądanie,
a sąd uzna je za celowe, to nie ma przeszkody aby w takiej formie zostało one ujęte
w orzeczeniu.
Praktyka sądowa w obecnej chwili przyjęła określanie świadczenia w formie kwotowej,
co wydaje się uzasadnione z uwagi na ewentualne późniejszą egzekucję tego świadczenia.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości nie jest więc celowe wprowadzanie regulacji
obligujących do ustalania świadczenia alimentacyjnego w formie procentu
od minimalnego wynagrodzenia. Obecna formuła jest elastyczna co pozwala
na dostosowanie orzeczeń do różnorodnych stanów faktycznych i żądań stron.
Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa jednak wprowadzenie alternatywnego dla
obecnego sytemu sposób określania świadczenia alimentacyjnego. Zakłada się, że
funkcjonowałby on obok sytemu istniejącego obecnie. System ten, roboczo nazwany
„alimenty natychmiastowe”, ma sprzyjać szybkiemu uzyskaniu orzeczenia sądu.
Jednocześnie wciąż byłoby to świadczenie alimentacyjne – ale dochodzone
w odrębnym trybie. Zaletą tej instytucji jest jej prostota i przewidywalność co do szybkiego
uzyskania orzeczenia w przedmiocie alimentów oraz ich wysokości.
W tym projektowanym systemie wysokość świadczeń miałaby być uzależniona
od minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia
10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r., poz. 2207)
oraz od liczby dzieci pochodzących od tych samych rodziców. Na podstawie stawki
procentowej, w zależności od liczby uprawnionych dzieci oraz minimalnego
wynagrodzenia, ustalana byłaby kwota natychmiastowych świadczeń alimentacyjnych,

-- 3 of 5 --

przy czym stawka procentowa przy jednym dziecku wynosiłaby 21% minimalnego
wynagrodzenia, przy dwojgu dzieci – 19% minimalnego wynagrodzenia, przy trojgu dzieci
– 17% minimalnego wynagrodzenia, przy czworgu dzieci – 15% minimalnego
wynagrodzenia, a przy pięciorgu oraz większej liczbie dzieci – 13% minimalnego
wynagrodzenia.
Wysokość natychmiastowych świadczeń alimentacyjnych miałaby być corocznie
waloryzowana według aktualnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Następowałoby to z mocy prawa, o czym strony miałyby być pouczane przez sąd.
W przypadku podwyższenia minimalnego wynagrodzenia za pracę, podwyższeniu
uległaby także wysokość natychmiastowych świadczeń alimentacyjnych przyznanych
nakazem zapłaty. Nie wymagałoby to wydania orzeczenia przez sąd, w tym w
szczególności nie wymagałoby zmiany nakazu zapłaty. Informacja o aktualnej,
obowiązującej w danym roku wysokości natychmiastowego świadczenia alimentacyjnego
byłaby zamieszczana na stronach internetowych sądów.
Mając na względzie coroczny wzrost wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę
można zakładać stały wzrost natychmiastowych świadczeń alimentacyjnych. W przypadku
znacznego wzrostu kosztów utrzymania uprawnionego do alimentów (np. choroba,
wyższe koszty edukacji) istniałaby możliwość wniesienia zwykłego powództwa opartego o
kryteria zawarte w art. 138 k.r.o.
Zaletą projektowanej koncepcji jest szybkość uzyskania orzeczenia sądowego
w przedmiocie alimentów w postaci nakazu zapłaty. Wnoszący pozew nie byłby
jednocześnie zobowiązany do wskazywania wartości przedmiotu sporu, gdyż ustalona
z urzędu wysokość należnych alimentów byłaby zawsze wiadoma, a zależna jedynie
od liczby uprawnionych. Uproszczenie postępowania polegałoby również na ograniczeniu
liczby dowodów, przy jednoczesnym położeniu nacisku na oświadczenia strony
powodowej – dowodem niezbędnym będzie jedynie odpis aktu urodzenia dziecka.
Nadto pozew w tym postępowaniu byłby składany obligatoryjnie na urzędowym
formularzu, co powinno się przyczynić do uproszczenia procesu jego sporządzania przez
stronę.
Na marginesie pragnę poinformować, że w Ministerstwie Sprawiedliwości podjęte zostały
prace mające na celu wypracowanie tabeli alimentacyjnej, która stanowić ma narzędzie
dla sądów i stron w sprawach o ustalenie wysokości świadczenia alimentacyjnego.
Założeniem jest wskazanie w oparciu o dochód zobowiązanego oraz wiek uprawnionego
uśrednionej wysokości takiego świadczenia. Ewentualne odstępstwa od tej wartości
podlegałyby ocenie sądu, który zważy ich zasadność i przesądzi o ostatecznej wysokości
alimentów.
Ad 3
Ustawodawca uregulował również zasady zmiany wysokości świadczenia
alimentacyjnego. Zgodnie z art. 138 k.r.o. w razie zmiany stosunków można żądać zmiany
orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego. Przez pojęcie „stosunków" należy
rozumieć okoliczności istotne z punktu widzenia ustawowych przesłanek obowiązku

-- 4 of 5 --

alimentacyjnego i jego zakresu, czyli zmianę potrzeb uprawnionego do alimentów
oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.
Należy podkreślić, że zmieniające się warunki ekonomiczne wpływają na sytuację zarówno
uprawnionego, jak i zobowiązanego. Zwiększeniu lub zmniejszeniu mogą ulec potrzeby
dziecka, ale również możliwości zarobkowe zobowiązanego. Zakres tych zmian jest
każdorazowo poddawany szczegółowej ocenie sądu, który na podstawie zgromadzonych
dowodów podejmuje decyzję o zmianie zakresu świadczenia alimentacyjnego.
Sąd w trakcie postępowania ma zapewnić obiektywną ocenę sytuacji stron w zakresie
ich potrzeb i możliwości oraz wydać orzeczenie w oparciu o poczynione ustalenia.
Przedstawiony w odpowiedzi na drugie z zadanych pytań alternatywny sposób zasądzania
alimentów, przewiduje automatyczną waloryzację świadczenia, która miałaby być
uzależniona od wysokości minimalnego wynagrodzenia. Niewątpliwie automatyczna
waloryzacja świadczenia alimentacyjnego przyczyniłaby się do ograniczenia liczby spraw
rozpoznawanych w wydziałach rodzinnych i należy w tym zakresie poszukiwań nowych
rozwiązań. Jak już wskazano jednym z nich są „alimenty natychmiastowe”. Jednocześnie
sądy nie są ograniczone w orzekaniu świadczeń w formie procentów od wynagrodzenia
zobowiązanego, czy jakiejkolwiek innej wartości określającej poziom wynagrodzeń
w kraju. Aby jednak sąd mógł to zrobić strona powodowa musi takie żądanie zawrzeć
w pozwie.
Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 5 of 5 --