Interpelacja w sprawie dotacji dla ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3719
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dotacji dla ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej
Zgłaszający: Michał Gramatyka, Łukasz Osmalak, Kamil Wnuk
Data wpływu: 08-07-2024
Specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających przemocy domowej pełnią ważną funkcję w systemie przeciwdziałania przemocy domowej. Zatrudniają wyspecjalizowaną kadrę pracowniczą: pracowników socjalnych, psychologów, terapeutów/psychoterapeutów, pedagogów i prawników. Pracownicy tych jednostek mają bezpośredni kontakt z ofiarami przemocy domowej, często całodobowo. Pracownicy zatrudnieni w takich ośrodkach muszą mieć wyższe wykształcenie, odpowiedni staż pracy lub co najmniej 100 godzin szkoleń w zakresie przemocy domowej.
Praca ta jest w ciągłym systemie czasu pracy, nierzadko z dyżurami nocnymi, obarczona wysokim stresem zawodowym, z wynagrodzeniem niewiele wyższym niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Wszystko to sprawia, że staje się mało atrakcyjna i takim ośrodkom ciężko jest utrzymać zespół pracowniczy. Ośrodkom brakuje jednak przynależności strukturalnej. W świetle ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. 2023 poz. 901, 1693, 1938, 2760) specjalistyczne ośrodki wsparcia dla osób doznających przemocy domowej nie zostały ujęte w kafeterii jednostek organizacyjnych pomocy społecznej. Skutkiem powyższego działania jest pominięcie tych placówek w zakwalifikowaniu do przyznania dodatkowych środków od miesiąca lipca bieżącego roku (rządowy dodatek do pensji 1000 zł brutto) dla osób pracujących w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej (ośrodki pomocy społecznej, powiatowe centra pomocy rodzinie, ośrodki interwencji kryzysowej, itp.).
Pomimo funkcjonowania całodobowego w okresie pandemii również nie otrzymały one dodatkowych środków finansowych, które otrzymały np. domy pomocy społecznej. Ośrodki nie są jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej, dlatego pracownicy są również pozbawieni dodatku za świadczenie pracy socjalnej.
Placówka „Przystań“ w Świętochłowicach finansowana jest z budżetu państwa, a środki przyznane na 2024 rok nie pozwalają na opłatę wszystkich miesięcznych zobowiązań, a co dopiero na odpowiednie wynagrodzenie dla zatrudnionej wykwalifikowanej kadry. Szacowane wydatki placówki to 92 000,00 zł, dotacja, którą otrzymuje, to zaledwie 55 000,00 zł. Kwota transzy od wielu lat nie ulega zmianie pomimo rosnących kosztów utrzymania. Niezrozumiałe jest też zabezpieczenie w Rządowym Programie Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024–2030 kwoty w wysokości 900 000,00 zł na tworzenie nowych ośrodków, gdy te istniejące borykają się z problemami finansowymi, które mogą doprowadzić do zakończenia ich działalności. Placówka ta pomaga potrzebującym nie tylko ze Śląska, ale również innych województw, więc jest to problem ogólnokrajowy.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytania:
1. Czy możliwe jest zwiększenie dotacji z budżetu państwa na realizację tego zadania z zakresu administracji rządowej dające bezpieczeństwo finansowe przez cały rok i godne wynagrodzenie dla pracowników ośrodkom już istniejącym?
2. Czy możliwe jest objęcie pracowników ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej dodatkiem za świadczenie pracy socjalnej?
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6806 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.373.2024
Warszawa, dnia /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolita Polska
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację z 11 lipca 2024 r., Pana Posła Michała Gramatyki, znak
K10INT3719, w sprawie dotacji dla ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy
domowej, proszę przyjąć poniższe informacje.
Przekazuję stanowisko Departamentu do spraw Równego Traktowania przy Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów, będącego właściwym do udzielenia wyjaśnień w powyżej sprawie.
Działania na rzecz zwalczania zjawiska przemocy domowej uregulowane są w ustawie z dnia
29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 424) oraz
w przyjętym Uchwałą Nr 205 Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2023 r. Rządowym
Programie Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024-2030 (M.P. poz. 1232).
Finansowanie specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy
domowej, zgodnie z art. 6 ust. 4 i 5 ww. ustawy, należy do zadań z zakresu administracji
rządowej. Środki finansowe na ten cel gwarantuje budżet państwa i są one zapisane
w Rządowym Programie Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024- 2030. Wartym
odnotowania jest fakt, że wysokość środków przeznaczanych na utrzymanie
specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej, pomimo
wskazania na niedostateczne finansowanie, od kilku lat znacząco wzrasta i w bieżącym roku
wynosi 25 080 000 zł, podczas gdy jeszcze w 2016 r. powiaty na ten cel otrzymały kwotę
w wysokości 12 180 000 zł. Na kolejne lata obowiązywania Rządowego Programu również
zaplanowano podniesienie finansowania, zakładając jednocześnie zwiększenie od 2025 r.
liczby placówek oraz coroczne podwyższanie środków wydatkowanych miesięcznie na
utrzymanie ośrodków do poziomu 60 000 zł w roku 2030.
Ponadto, z otrzymanych informacji wynika, że do Wydziałów Polityki Społecznej Urzędów
Wojewódzkich zostało skierowane pismo z prośbą o dokonanie bieżącej analizy budżetów
województw w tym zakresie. Przekazane informacje stanowią podstawę podjętych
z Ministerstwem Finansów rozmów i starań o pozyskanie dodatkowych środków
finansowych jeszcze na ten rok.
Odnosząc się do kwestii przyznania pracownikom ośrodków wsparcia dla osób doznających
przemocy domowej dodatku za świadczenie pracy socjalnej wyjaśniam, że zgodnie z art. 121
ust. 3 a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283)
pracownikowi socjalnemu zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy
w samorządowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, do którego
podstawowych obowiązków należy świadczenie pracy socjalnej w środowisku lub
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych poza siedzibą jednostki,
przysługuje wypłacany co miesiąc dodatek do wynagrodzenia w wysokości 400 zł.
W przypadku zatrudnienia w mniejszym wymiarze czasu pracy dodatek przysługuje
w wysokości proporcjonalnej do czasu pracy.
Przepis określa przesłanki nabycia prawa do dodatku, którymi są:
wykonywanie zawodu pracownika socjalnego,
zatrudnienie w samorządowych jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej,
świadczenie poza siedzibą jednostki pracy socjalnej w środowisku, wykonywane
w ramach podstawowych obowiązków lub przeprowadzanie rodzinnych wywiadów
środowiskowych poza siedzibą.
Prawo do dodatku przysługuje pracownikom socjalnym, posiadającym kwalifikacje
określone w ww. ustawie, zatrudnionym na stanowiskach pracownika socjalnego, starszego
pracownika socjalnego, specjalisty pracy socjalnej, starszego specjalisty pracy socjalnej
i głównego specjalisty.
Świadczenie pracy socjalnej, zgodnie z art. 6 pkt 12 ustawy o pomocy społecznej, to
działalność zawodowa, mająca na celu pomoc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub
odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie
odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków sprzyjających temu celowi.
Realizowana jest głównie w środowisku, w miejscu zamieszkania osób i rodzin
korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, wiąże się z procesem usamodzielniania
oraz integracji ze środowiskiem pewnych grup osób, wykonywaniem czynności związanych
z realizacją kontraktu socjalnego, planowaniem pomocy oraz codziennym wykonywaniem
działań w środowisku na rzecz poprawy funkcjonowania osób i rodzin, jeśli wykonywane są
one poza siedzibą jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.
Termin „rodzinny wywiad środowiskowy”, użyty w art. 121 cytowanej wyżej ustawy oznacza
wywiad, o którym mowa w art. 107 ustawy o pomocy społecznej.
Ponadto treść cytowanego przepisu wskazuje, że świadczenie pracy socjalnej poza siedzibą
jednostki lub przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych musi być
wykonywane w ramach podstawowych obowiązków pracowników socjalnych,
uprawnionych do dodatku (obowiązek ten powinien być zapisany w zakresie obowiązków
pracownika).
Intencją ustawodawcy przy wprowadzaniu tego zapisu było podkreślenie, że wykonywanie
pracy socjalnej w środowisku i przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych,
rozumiane jako praca wykonywana w terenie, poza siedzibą jednostek organizacyjnych
pomocy społecznej, nosi znamiona pracy wykonywanej w trudnych warunkach i powinno być
wynagradzane dodatkowo, jak w przypadku innych zawodów tego typu zawodów. Praca ta
powinna być również świadczona faktycznie i stale, nie zaś sporadycznie (np. w ramach
zastępstwa za pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim lub urlopie
wypoczynkowym) lub w wyniku zdarzenia losowego (np. interwencje, nadzór na
wykonywaniem pracy przez pracownika socjalnego). Pracownik socjalny wykonujący swoje
obowiązki jedynie lub najczęściej w siedzibie jednostki organizacyjnej podlega innym
(mniejszym) obciążeniom, zarówno psychicznym i fizycznym w kontekście zdrowotnym,
względem pracownika świadczącego pracę na rzecz klientów pomocy społecznej
w środowisku.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dodatek ma być rekompensatą za trudne warunki pracy pracownika socjalnego pracującego
w środowisku, nie zaś z tytułu zatrudnienia na stanowisku pracownika socjalnego. Należy
także podkreślić brak przepisów wskazujących na niezbędny wymiar czasowy świadczenia
pracy socjalnej do uzyskania dodatku. Dla każdego pracownika będzie on bowiem inny.
Ocena, czy pracownik socjalny spełnia kryteria do przyznania takiego dodatku należy do
pracodawcy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --