Interpelacja w sprawie finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3711
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest
Zgłaszający: Jan Warzecha, Fryderyk Sylwester Kapinos
Data wpływu: 08-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
za rządów Prawa i Sprawiedliwości istniały programy, które finansowały usuwanie wyrobów zawierających azbest, między innymi „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”, którego obecna odsłona realizowana jest od 2019 do 2024 r. z budżetem 100 mln złotych. Samorządowcy zwracają się z zapytaniem, co zastąpi ten program, by nadal móc efektywnie wspierać gospodarstwa rolne, a także gospodarstwa domowe w usuwaniu tego szkodliwego materiału.
„Program usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski”, który Rada Ministrów przyjęła w 2002 roku, zakłada, że do dnia 31 grudnia 2032 roku ma zostać zakazane używanie azbestu. Jednak przy obecnym tempie realizacji zadań Polska nie ma możliwości dotrzymania terminu oczyszczenia kraju z azbestu ustalonego przez rząd na koniec 2032 r. Jak podaje NiK, usunięto w przybliżeniu 17% z ok. 8,5 mln ton zinwentaryzowanych wyrobów azbestowych.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Czy ministerstwo planuje wdrożenie nowych programów finansujących usuwanie azbestu? Jeżeli tak, to jakie są to programy i na jak długi czas przewidziane jest ich funkcjonowanie?
2. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie wsparcia finansowego dla obywateli (a nie tylko dla gospodarstw rolnych), których nie stać na usunięcie azbestu z własnych środków finansowych?
3. Czy nastąpi kontynuacja programu „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”?
Z poważaniem
Jan Warzecha
Podsekretarz stanu Ignacy Niemczycki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13431 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DGN-I.054.3.2024
Warszawa, 23 lipca 2024 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację poselską nr 3711 Panów Posłów Jana Warzechy
i Fryderyka Sylwestra Kapinosa w sprawie finansowania usuwania wyrobów zawierających
azbest
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 3711 w sprawie finansowania usuwania
wyrobów zawierających azbest, przedstawiam następujące informacje.
Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009—2032 został przyjęty przez Radę
Ministrów uchwałą z dnia 14 lipca 2009 r. Za koordynację realizacji Programu odpowiada
Minister Rozwoju i Technologii.
Program grupuje zadania przewidziane do realizacji na poziomie centralnym, wojewódzkim
i lokalnym, w pięciu blokach tematycznych:
1) zadania legislacyjne;
2) działania edukacyjno-informacyjne skierowane do dzieci i młodzieży, szkolenia
pracowników administracji rządowej i samorządowej, opracowywanie materiałów
szkoleniowych, promocja technologii unicestwiania włókien azbestowych,
organizacji krajowych i międzynarodowych szkoleń, seminariów, konferencji,
kongresów i udział w nich;
3) zadania w zakresie usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest z obiektów
budowlanych, z obiektów użyteczności publicznej, terenów byłych producentów
wyrobów azbestowych, oczyszczania terenów nieruchomości, budowy składowisk
oraz instalacji do unicestwiania włókien azbestowych;
4) monitoring realizacji Programu przy pomocy elektronicznego systemu informacji
przestrzennej (Baza Azbestowa wraz z portalem GeoAzbest);
5) działania w zakresie oceny narażenia i ochrony zdrowia.
W ramach realizacji zadań legislacyjnych w Ministerstwie Rozwoju i Technologii trwają
prace nad projektem ustawy o wyrobach zawierających azbest. Celem projektu ustawy
o wyrobach zawierających azbest jest wdrożenie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2023/2668 z dnia 22 listopada 2023 r. w sprawie zmiany dyrektywy
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
2009/148/WE w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem
na działanie azbestu w miejscu pracy. Jednocześnie, mając na względzie potrzebę
znalezienia dodatkowych sposobów na wsparcie finansowe związane z usuwaniem
azbestu, planuje się wprowadzenie zmian w obecnie obowiązujących przepisach, tak aby
rozszerzać dostępne programy o finansowanie usuwania azbestu.
Z danych gromadzonych w Bazie Azbestowej wynika, że to właśnie na terenach wiejskich
występuje najwięcej wyrobów zawierających azbest pozostających w dyspozycji osób
fizycznych. W związku z tym, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania
Odporności, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uruchomił program dofinansowania do
wymiany w gospodarstwach rolnych pokryć dachu wykonanych z materiałów
zawierających azbest. Program realizuje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wynika to także z faktu, że dotychczas nie było odrębnego narzędzia wsparcia dla tej
grupy społecznej.
W Programie Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032 fundusze ochrony
środowiska zostały wskazane jako pełniące rolę wspierającą w zakresie finansowania
usuwania wyrobów zawierających azbest.
Już od 2010 r. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska Gospodarki Wodnej,
nadzorowany przez Ministra Klimatu i Środowiska, realizuje program priorytetowy
pn.: „Ogólnopolski program finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest” (dalej:
„Program”) dedykowany wsparciu działań w zakresie demontażu, zbierania, transportu
oraz unieszkodliwienia odpadów zawierających azbest.
W latach 2010-2023 NFOŚiGW przeznaczył łącznie na usuwanie wyrobów zawierających
azbest kwotę 266 mln zł, co przyniosło efekt w postaci trwałego usunięcia 515 692 ton
azbestu. Konstrukcja Programu zakłada, że wkład NFOŚiGW pokrywa 50% kosztów
zadania, a druga połowa jest finansowana ze środków wojewódzkich funduszy ochrony
środowiska i gospodarki wodnej, czasami przy wsparciu beneficjentów końcowych.
W 2019 r. NFOŚiGW, dostrzegając potrzebę dostosowania oferty finansowej dla
obywateli z uboższych gmin, dokonał zmiany Programu wprowadzając zróżnicowaną
intensywność dofinansowania ze środków NFOŚiGW i wfośigw w zależności od wskaźnika
(G) dochodów podatkowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca gminy, określonego dla
roku poprzedzającego złożenie wniosku.
W 2021 r. NFOŚiGW dokonał kolejnej zmiany warunków finansowych Programu,
polegającej na uzależnieniu kwoty udostępnienia środków dla wfośigw od wysokości
przychodów z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska uzyskiwanych przez wfośigw.
Nawiązując do wcześniej wspomnianego instrumentu wsparcia przeznaczonego dla
rolników w ramach KPO, należy dodać, że w 2023 r. NFOŚiGW wprowadził zmianę
w Programie poprzez dodanie części 2) umożliwiającej zminimalizowanie negatywnego
oddziaływania odpadów zawierających azbest na mieszkańców obszarów wiejskich. Celem
tej części Programu jest unieszkodliwienie odpadów zawierających azbest
w gospodarstwach rolnych należących do beneficjentów KPO. Okres realizacji wsparcia
przewidziano na lata 2023-2027.
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Problem finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest nadal jest aktualny,
dlatego też NFOŚiGW, po zakończeniu realizacji obecnego naboru, dokona
ewaluacji/przeglądu wdrażania programu pn. „Ogólnopolski program finansowania
usuwania wyrobów zawierających azbest, Część 1) Przedsięwzięcia w zakresie demontażu,
zbierania, transportu oraz unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest, zgodne
z gminnymi programami usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest”, celem
określenia propozycji zmian w ofercie Programu w ramach nowego naboru. Uruchomienie
kolejnego naboru wniosków uwarunkowane będzie również dostępnością środków
w budżecie na realizację tego Programu oraz określeniem wpływów do NFOŚiGW, które
będą mogły być redystrybuowane na ten cel.
Obok środków krajowych, od lat, usuwanie wyrobów zawierający azbest było
finansowane ze środków unijnych. Przykładowo, w 2021 r. wydatkowano ze środków
unijnych ponad 52 mln zł, w 2022 r. – ponad 5 mln zł. W nowej perspektywie polityki
spójności na lata 2021-2027 także jest możliwość ujmowania usuwania wyrobów
zawierających azbest jako kosztów kwalifikowanych w regionalnych programach
operacyjnych. We wrześniu 2023 r. uzyskano pozytywną opinię Komisji Europejskiej
w zakresie interpretacji art. 7.1 (f) Rozporządzenia w sprawie Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego i Funduszu Spójności 2021/1058 w zakresie kwalifikowalności
wydatków na transport i składowanie odpadów zawierających azbest. Wydatki związane
z transportem odpadów zawierających azbest na składowisko i kosztem ich składowania
można ujmować w programach regionalnych w perspektywie finansowej 2021-2027.
Działania w tym zakresie podejmują poszczególne Urzędy Marszałkowskie.
Potrzeba usuwania wyrobów zawierających azbest jest sygnalizowana także
w dokumentach, które nie są bezpośrednio związane z problematyką azbestową.
Usuwanie wyrobów zawierających azbest i zastępowanie ich wyrobami bezazbestowymi
zostało uwzględnione w Krajowej Polityce Miejskiej 2030 w ramach Wyzwania V –
Poprawa jakości środowiska przyrodniczego w miastach, jako element działań
poprawiających efektywność energetyczną budynków.
Także Długoterminowa strategia renowacji budynków wskazuje na potrzebę ujmowania
usuwania wyrobów zawierających azbest i zastępowania ich wyrobami bezazbestowymi
w publicznych programach wsparcia renowacji budynków w zakresie poprawy
efektywności energetycznej i transformacji do gospodarki neutralnej klimatycznie.
Ministerstwo pracuje nad opracowaniem Krajowego planu renowacji budynków, który
zastąpi Długoterminową strategię renowacji budynków. Plan będzie dokumentem
strategicznym, który przedstawi założenia kompleksowej polityki integrującej szerokie
spektrum działań mających na celu zapewnienie renowacji krajowych zasobów budynków
mieszkalnych i niemieszkalnych, zarówno publicznych, jak i prywatnych, w wysoce
energooszczędne, bezemisyjne i zdekarbonizowane zasoby budowlane do 2050 r. Plan
będzie kompasem wyznaczającym najoptymalniejsze kierunki działań. Będzie obejmował
również zarys potrzeb inwestycyjnych w zakresie renowacji budynków, źródła i środki
finansowania oraz niezbędne zasoby. Plan będzie uwzględniał działania
współtowarzyszące remontom i termomodernizacjom w postaci usunięcia wyrobów
zawierających azbest z budynków. W dokumencie ocenione zostaną obowiązujące
systemy mechanizmów finansowania renowacji budynków i zaproponowane zostaną ew.
propozycje ich ulepszenia lub wypracowanie nowych inteligentnych mechanizmów
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
finansowania oraz zachęt finansowych zapewniających równy i sprawiedliwy dostęp dla
wszystkich grup konsumentów i zachęcający podmioty do renowacji budynków
publicznych i prywatnych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Ignacy Niemczycki
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i
Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507
Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na
ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki administratora jest
dyrektor Departamentu Gospodarki Niskoemisyjnej.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o
wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w
związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. -
Regulamin pracy Rady Ministrów (M. P. z 2022 r., poz. 348) oraz art. 193 uchwały
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Rozwoju i Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 6 of 6 --