telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DSZ.050.1.2024.AD
Warszawa, 01 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 369 w sprawie czasu pracy lekarzy z dnia 10 stycznia
2024 r. Państwa Posłów Anny Gembickiej i Jarosława Sachajko uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższych informacji.
Obowiązujące przepisy prawa, w tym w szczególności ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r.
o działalności leczniczej (Dz. U. z 2023 r. poz. 991, z późn. zm.), a także ustawa z dnia 5
grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2023 r. poz. 1516, z późn.
zm.) dopuszczają zatrudnianie w podmiocie leczniczym lekarzy oraz innych osób
wykonujących zawody medyczne, zarówno na podstawie umów o pracę, jak i umów
cywilnoprawnych. Ustawodawca nie wskazał preferowanej formy zatrudnienia, stąd też,
zgodnie z zagwarantowaną w Konstytucji RP zasadą wolności wyboru i wykonywania
zawodu oraz zasadą swobody zawierania umów, decyzja i wybór nie tylko w zakresie
miejsca pracy, ale również podstawy zatrudnienia pozostawiona została woli stron danego
stosunku prawnego. Przepis art. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności
leczniczej stanowi, że lekarz może wykonywać swój zawód w ramach działalności leczniczej
w formie jednoosobowej działalności gospodarczej jako indywidualna praktyka lekarska,
w formie spółki cywilnej, spółki jawnej albo spółki partnerskiej jako grupowa praktyka
lekarska. Wykonywanie zawodu lekarza w podmiocie leczniczym jest zatem możliwe
zarówno na podstawie stosunku pracy jak i umowy cywilnoprawnej. Lekarz może ponadto
wykonywać zawód nie pozostając w stosunku prawnym z podmiotem leczniczym np. w
sytuacji gdy jako przedsiębiorca prowadzi praktykę lekarską i udziela świadczeń opieki
zdrowotnej zgłaszającym się do niego pacjentom. Takie uregulowanie zasad wykonywania
zawodu lekarza, ale również np. pielęgniarki, położnej, fizjoterapeuty wynika z uznania tych
zawodów za wolne zawody zaufania publicznego. Z faktu wykonywania zawodu zaufania
publicznego wynika w szczególności obowiązek kierowania się przy jego wykonywaniu
zasadami etyki, nakazującymi lekarzowi kierowanie się przede wszystkim dobrem chorego
oraz dbałością o dobro zawodu rozumiane jako działanie niepodważające zaufania do
zawodu lekarza.
Należy jednocześnie podkreślić, że odpowiedzialność za kształtowanie stosunków
prawnych łączących szpital z lekarzami i innymi osobami wykonującymi zawód medyczny,
w sposób który pozwoli należycie dbać o dobro pacjenta, spoczywa na kierowniku
podmiotu leczniczego. Umowa cywilnoprawna zawarta przez dyrektora szpitala z lekarzem
lub inną osobą wykonującą zawód medyczny, której przedmiotem jest udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej, powinna zapewniać nie tylko prawidłowe funkcjonowanie podmiotu
leczniczego, ale przede wszystkim gwarantować bezpieczeństwo zarówno pacjentom jak
i zatrudnionemu personelowi. Przepracowany lekarz bez wątpienia nie daje rękojmi
zapewnienia należytej opieki nad pacjentami. Jednakże również lekarz, pielęgniarka,

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
położna, fizjoterapeuta (wykonujący tzw. wolny zawód zaliczany do grupy zawodów
zaufania publicznego), których oświadczenie woli jest tak samo ważne przy zawieraniu
umowy cywilnoprawnej jak oświadczenie woli kierownika szpitala, powinien mieć na
względzie późniejszą możliwość faktycznej realizacji postanowień umowy zgodnie
z przewidzianymi prawem zasadami wykonywania zawodu oraz deontologii zawodowej.
Obowiązujący każdego lekarza Kodeks Etyki Lekarskiej wskazuje dobro chorego jako
nadrzędną zasadę wykonywania zawodu i stanowi, że z przestrzegania tej zasady nie
zwalniają lekarza wymagania administracyjne, naciski społeczne czy też mechanizmy
rynkowe.
Mając na względzie powyższe oraz odnosząc się do kwestii zbyt dużej liczby godzin pracy
lekarzy należy stwierdzić, że przyczyną powyższego są nie tyle niewystarczające
zabezpieczenia zawarte w przepisach prawa, ale przede wszystkim nienależyte stosowanie
obowiązujących regulacji. Czynnikiem mającym wpływ na opisywane niekorzystne zjawiska
jest obserwowany od lat deficyt kadr medycznych.
Odpowiadając na zawarte w interpelacji pytania uprzejmie informuję, że Ministerstwo
Zdrowia nieustannie podejmuje działania w zakresie zapewnienia na rynku pracy
optymalnej liczby lekarzy i lekarzy dentystów. Działania te mają na celu zniwelowanie do
minimum niekorzystnego obrazu demograficznego kadr lekarskich.
Najważniejsze działania mające na celu zwiększenie liczby osób wykonujących zawody
medyczne (lekarzy i lekarzy dentystów):
 wyodrębnienie dziedzin najważniejszych z punktu widzenia epidemiologicznego
kraju i ustanowienie dla nich specjalnych zasad - główną zachętą do podejmowania
kształcenia w dziedzinach priorytetowych jest wyższe wynagrodzenie
przysługujące lekarzom odbywającym szkolenie specjalizacyjne w tych dziedzinach
w trybie rezydenckim (finansowanym przez Ministra Zdrowia). Zaliczenie dziedziny
do dziedzin priorytetowych skutkuje corocznie (od lipca) przyznaniem wyższego
wynagrodzenia zasadniczego lekarzom w trybie specjalizacji rezydenckim, a także
przyznawaniem większej liczby miejsc szkoleniowych rezydenckich w stosunku do
pozostałych dziedzin.
Od 1 lipca 2023 roku wynagrodzenie zasadnicze brutto lekarza odbywającego specjalizację
z grupy specjalizacji priorytetowych wynosi:
o w pierwszych dwóch latach zatrudnienia w trybie rezydentury 8 308 zł
(wzrost o 4 706 zł w stosunku do lipca 2016 r. (stan na lipiec 2016 r.: 3 602
zł),
o a po dwóch latach zatrudnienia w tym trybie 9 063 zł (wzrost o 5 173 zł w
stosunku do lipca 2016 r. (stan na lipiec 2016 r.: 3 890 zł).
 W celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy w polskich podmiotach leczniczych,
finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu szkolenia
specjalizacyjnego, wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający
szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie
zasadnicze wyższe o 600 zł miesięcznie (w dziedzinie niepriorytetowej) lub wyższe
o 700 zł miesięcznie (w dziedzinie priorytetowej). Aby otrzymać to wynagrodzenie
lekarz musi zobowiązać się do przepracowania – w podmiocie leczniczym,
finansowanym ze środków publicznych – łącznie 2 lat w ciągu kolejnych pięciu lat
następujących po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
 Należy również wskazać, że począwszy od 2016 r. Minister Zdrowia znacznie
zwiększył limity przyjęć na kierunek lekarski. Limity na studia na kierunku
lekarskim i liczba studentów tego kierunku:
o w roku akademickim 2023/2024 w porównaniu z rokiem akademickim
2015/2016 limit przyjęć na studia na kierunku lekarskim zostały
zwiększone o 4 101 miejsc. Limit przyjęć na rok akademicki 2023/2024 na

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
kierunek lekarski wynosi łącznie 10 289 miejsc (w tym 1 829 to limit na
jednolite studia magisterskie prowadzone w formie
stacjonarnej/niestacjonarnej w języku innym niż język polski).
o dla porównania w roku akademickim 2015/2016 limit ten wynosił łącznie
6 188 miejsc (w tym 1 551 to limit na jednolite studia magisterskie
prowadzone w formie stacjonarnej/niestacjonarnej w języku innym niż
język polski).
o Wzrost limitów spowodowany jest zwiększeniem liczby uczelni
kształcących na tych kierunkach i działaniami Ministra Zdrowia mającymi
na celu, zwiększenie w przyszłości liczebności kadr lekarskich i lekarsko
dentystycznych. Należy jednak wspomnieć, że limit na uczelniach jest
uwarunkowany możliwościami lokalowymi, dydaktycznymi i finansowymi
danej uczelni.
 Dodatkowo aby ułatwić podejmowanie kształcenia na studiach odpłatnych
w języku polskim na kierunku lekarskim pod koniec 2021 r. wprowadzono
dodatkowe regulacje, które przewidują wsparcie finansowe dla osób
podejmujących tego typu studia. Wsparcie finansowe wiąże się jednak
z obowiązkiem późniejszego odpracowania kwoty uzyskanej od państwa
w publicznej służbie zdrowia. Zgodnie z treścią ww. regulacji, o kredyt na studia
medyczne mogą ubiegać się studenci odbywający studia na kierunku lekarskim
prowadzone w języku polskim na warunkach odpłatności w polskich uczelniach
wyższych począwszy od roku akademickiego 2021/2022. Studenci, którzy
zdecydują się na skorzystanie z kredytu na studia medyczne, uzyskają możliwość
całkowitego lub częściowego sfinansowania kosztu kształcenia na tych studiach ze
środków pochodzących z budżetu państwa, a następnie po spełnieniu warunków
określonych w ustawie, jego częściowego lub całkowitego umorzenia. Umorzenie
kredytu w całości, na kierunku lekarskim, będzie możliwe, pod warunkiem
spełnienia łącznie następujących warunków:
1. obowiązku odpracowania studiów po ich ukończeniu przez okres nie
krótszy niż 10 lat w okresie 12 kolejnych lat liczonych od dnia ukończenia
studiów, w podmiotach wykonujących działalność leczniczą na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych,
2. obowiązku uzyskania tytułu specjalisty w wyżej wskazanym okresie, w
dziedzinie medycyny uznanej za priorytetową w dniu rozpoczęcia przez
lekarza szkolenia specjalizacyjnego.
Przewiduje się, że wyżej wspomniane rozwiązania spowodują znaczny wzrost liczby
młodych lekarzy, a szczególnie liczby lekarzy specjalistów w dziedzinach priorytetowych.
Warto również wskazać, że wprowadzono też zmiany w procesie naboru na szkolenie
specjalizacyjne (tzw. Nabór Centralny), w tym możliwość ubiegania się o odbywanie
szkolenia specjalizacyjnego we wszystkich województwach jednocześnie oraz możliwość
wskazania 15 wyborów obejmujących dziedzinę, tryb i miejsce odbywania szkolenia
specjalizacyjnego w preferowanej kolejności. W przypadku niezakwalifikowania się przez
lekarza do odbywania specjalizacji w preferowanym województwie lub w preferowanej
dziedzinie będzie on mógł zostać zakwalifikowany na jeden z kolejnych „wyborów”
wskazanych we wniosku o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego, co do tej pory nie mogło
mieć miejsca. Powyższe rozwiązanie ma na celu zwiększenie liczby lekarzy odbywających
szkolenie specjalizacyjne w dziedzinach, które cieszą się mniejszym zainteresowaniem
lekarzy, poprzez umożliwienie im zakwalifikowania się do odbywania danej specjalizacji
w przypadku jeżeli lekarz nie zakwalifikuje się na preferowaną przez niego dziedzinę.
Zakłada się, że dzięki temu rozwiązaniu zostanie wykorzystana znacznie większa liczba
miejsc w dziedzinach priorytetowych.
Inne działania mające na celu zwiększanie liczebności kadr medycznych:

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
1. W celu zwiększenia potencjału dydaktycznego uczelni medycznych, zarówno
w aspekcie personalnym, jak również inwestycyjnym (laboratoria, biblioteki, domy
studenckie, centra symulacji, baza kliniczna) w Krajowym Programie Odbudowy
przewidziane zostały środki w wysokości ponad 700 mln EUR dla uczelni
publicznych prowadzących kształcenie na kierunkach medycznych, ze szczególnym
uwzględnieniem kierunku lekarskiego i pielęgniarskiego. Przy zachowaniu troski
o jakość kształcenia, dopuszczona zostanie możliwość prowadzenia kierunku
lekarskiego np. w uczelniach, które obecnie prowadzą kształcenie na kierunku
pielęgniarskim. Pozwoli to wygenerować kolejne miejsca szkoleniowe dla osób
chcących wykonywać zawód lekarza.
2. Od lipca 2020 r. wprowadzono wiele rozwiązań poprawiających proces kształcenia
lekarzy, które w przyszłości zaowocują zwiększeniem liczby specjalistów i
zmniejszeniem czasu oczekiwania na świadczenia zdrowotne. Najważniejsze z nich
to:
o umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do LEK i LDEK
lekarzy, którzy ukończyli przedostatni rok studiów, co skraca lukę czasową
oczekiwania na egzamin, który jest jednym z niezbędnych warunków do
spełnienia przy otrzymaniu PWZ,
o umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do PES lekarzy,
którzy ukończyli przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego,
o wprowadzenie rozwiązania zgodnie, z którym lekarze dentyści w czasie
stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego mogą udzielać
świadczeń zdrowotnych zarezerwowanych dotąd dla lekarzy,
o wprowadzenie przepisów umożliwiających uzyskiwanie uprawnień do
wykonywania zawodu lekarzom i lekarzom dentystom, którzy uzyskali
swoje dyplomy poza krajami UE poprzez zaliczenie Lekarskiego Egzaminu
Weryfikacyjnego i Lekarsko-Dentystycznego Egzaminu Weryfikacyjnego
sprawdzającego wiedzę na poziomie określonym wymogami unijnymi.
3. Wprowadzenie działań mających na celu poprawę atrakcyjności zawodów
medycznych i warunków pracy pracowników medycznych dotyczące aktualizacji
najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych w
podmiotach leczniczych w stosunku do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
brutto w Polsce.
Odnosząc się do pytań nr 1 i 4 zawartych w interpelacji pragnę wyjaśnić, że organem
powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w
szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów
dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej jest Państwowa Inspekcja
Pracy na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej
Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1614, z późn. zm.). Minister Zdrowia nie gromadzi i nie
dysponuje danymi na temat lekarzy z największą liczbą przepracowanych godzin.
Prowadzenie ewidencji czasu pracy jest jednym z najważniejszych obowiązków
pracodawcy, a wynikającym z art. 149 Kodeksu pracy. Dodatkowo należy podkreślić, że
wynikające z ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej maksymalne
dobowe i tygodniowe normy czasu pracy, wymagane okresy odpoczynku oraz zasady
pełnienia dyżurów medycznych odnoszą się wyłącznie do pracowników w rozumieniu art. 2
Kodeksu pracy i nie mają zastosowania w odniesieniu do lekarzy zatrudnionych w
podmiotach leczniczych na podstawie umów cywilnoprawnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --