+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.160.2024
Warszawa, 12 sierpnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3659 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Bartosza Józefa Kownackiego w sprawie udziału w posiedzeniach zespołu ds.
rozliczeń PiS, uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.
Ad 1.
Źródła prawa powszechnie obowiązującego zostały określone enumeratywnie w art. 87
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78 poz.
483 z późn. zm.), są nimi: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe
i rozporządzenia oraz na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa
miejscowego. Uchwały Zespołów Parlamentarnych nie należą do żadnej z wyżej
wymienionych kategorii, a zatem nie mogą być uznane za samodzielne źródła prawa
powszechnie obowiązującego.
Ad 2.
Zgodnie z art. 188 Konstytucji RP w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych
z Konstytucją orzeka Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie należy zauważyć, że zmiany
w zakresie Trybunału Konstytucyjnego, zainicjowane pod koniec 2015 r. uchwaleniem
przez Sejm, w nocy z 23 na 24 grudnia, nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym,
a także praktyka ich stosowania w następnych latach, zdeformowały Trybunał, co
skutkowało utratą przez ten organ zdolności do realizacji konstytucyjnej funkcji strażnika
nadrzędności Konstytucji, zasad demokratycznego państwa prawnego, a w konsekwencji
również organu stojącego na straży ochrony wolności i praw jednostki. W obecnym
składzie Trybunału Konstytucyjnego zasiadają osoby nieuprawnione do orzekania,
ponieważ ich wybór do Trybunału nastąpił z naruszeniem postanowień Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Twierdzenie to znajduje oparcie
w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego: z 9 grudnia 2015 r. (sygn. akt K 35/15) oraz
z 9 marca 2016 r. (sygn. akt K 47/15), jak również w wyroku Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka (dalej: ETPCz) z 7 maja 2021 r. w sprawie Xero Flor przeciwko Polsce (sygn.
4907/18) wskazującym, że obecność w składzie Trybunału osób nieuprawnionych do
orzekania narusza art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

-- 1 of 3 --

W efekcie, szereg orzeczeń wydanych przez Trybunał pod rządami aktualnie
obowiązujących przepisów ustawowych nie wywiera skutków prawnych określonych
w art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji, co potwierdza m.in. postanowienie Sądu Najwyższego
z 16 września 2021 r. (sygn. akt I KZ 29/21).
Ad 3.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że odpowiedzialność urzędników, w tym również
funkcjonariuszy publicznych została uregulowana w Kodeksie pracy1 oraz w szeregu ustaw
szczególnych, tj. w ustawie o służbie cywilnej2, w ustawie o pracownikach urzędów
państwowych3 i ustawie o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za
rażące naruszenie prawa. Kodeks pracy przewiduje, że w przypadku nieprzestrzegania
przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów
bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego
sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania
nieobecności w pracy, pracodawca może stosować karę upomnienia lub karę nagany
(art. 108 § 1 kp).
Pracodawca może również stosować karę pieniężną, gdy pracownik nie przestrzega
przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, a także
w sytuacji opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia, stawienia się do pracy w stanie
nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie
do alkoholu lub spożywania alkoholu lub zażywania środka działającego podobnie
do alkoholu w czasie pracy (art. 108 § 2 kp). Ponadto, jeżeli wskutek niewykonania lub
nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych pracownik ze swej winy wyrządził
pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną (art. 114 kp).
Natomiast, zgodnie z art. 113 uSC członek korpusu służby cywilnej odpowiada
dyscyplinarnie za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej, do których
należy przestrzeganie Konstytucji Rzeczypospolitej i innych przepisów prawa (art. 76 § 1
pkt 1 uSC). Katalog kar dyscyplinarnych zawarty w art. 114 uSC został podzielony na dwie
kategorie względem statusu karanego jako członka korpusu służby cywilnej. Pierwsza
grupa odnosi się do urzędnika służby cywilnej i obejmuje kary: upomnienia, nagany,
pozbawienia możliwości awansowania na okres dwóch lat na wyższy stopień służbowy,
obniżenia wynagrodzenia zasadniczego, nie więcej jednak niż o 25% przez okres nie
dłuższy niż sześć miesięcy, obniżenia stopnia służbowego służby cywilnej, a nawet
wydalenia ze służby cywilnej. Druga grupa obejmuje osoby zajmujące wyższe stanowiska
w służbie cywilnej oraz jej pracowników, a katalog kar możliwych do zastosowania jest
krótszy o karę w postaci pozbawienia możliwości awansowania oraz obniżenia stopnia
służbowego.
1 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 1465 z późn. zm.); dalej: kp.
2 Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 409); dalej: uSC.
3 Ustawa z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz. U. z 2023 r., poz.
1917); dalej: uPUP.

-- 2 of 3 --

Prawomocne orzeczenie kary wydalenia z pracy w urzędzie powoduje z mocy prawa
wygaśnięcie stosunku pracy, a zgodnie z dyspozycją art. 114 ust. 4 uSC, prawomocność
orzeczenia kary pociąga za sobą również sutek w postaci zakazu ubiegania się
o zatrudnienie w korpusie służby cywilnej przez okres 5 lat4. Analogicznie urzędnicy
państwowi mianowani - stosownie do art. 34 ust. 1 uPUP - ponoszą odpowiedzialność
porządkową lub dyscyplinarną za naruszenie obowiązków pracownika, do których należy
przestrzeganie Konstytucji Rzeczypospolitej i innych przepisów prawa (art. 17 ust. 2 pkt 1
uPUP). Za przewinienie mniejszej wagi udzielana jest kara porządkowa w postaci
upomnienia (art. 34 ust. 2 uPUP). Natomiast stosownie do art. 34 ust. 3 uPUP karami
dyscyplinarnymi są: nagana; nagana z ostrzeżeniem; nagana z pozbawieniem możliwości
awansowania przez okres do dwóch lat do wyższej grupy wynagrodzenia lub na wyższe
stanowisko; przeniesienie na niższe stanowisko i wydalenie z pracy w urzędzie.
Dodatkowo, odpowiedzialność urzędników będących funkcjonariuszami publicznymi
z tytułu wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej szkody oraz za działania lub
zaniechania prowadzące do rażącego naruszenia prawa przewiduje również ustawa
o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa.
Na mocy tej ustawy i w trybie w niej określonym, przeciwko urzędnikowi może zostać
wytoczone powództwo przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu o zapłatę
odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej
z rażącym naruszeniem prawa, które toczy się według przepisów Kodeksu postępowania
cywilnego.
Ad 4.
Członkowie kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, stosowanie do zakresu
czynności zastrzeżonych na ich rzecz, uczestniczą w wielu spotkaniach i wydarzeniach
związanych między innymi z kwestiami praworządności. Jednocześnie udział w takich
inicjatywach, obejmujący również uczestnictwo w posiedzeniach innych zespołów
sejmowych, o których mowa w art. 8 ust. 6 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej,
uwarunkowany jest możliwościami czasowymi wynikającymi z realizacji obowiązków
ustawowych.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
4 D. Książek [w:] Ustawa o służbie cywilnej. Komentarz, red. K. W. Baran, Warszawa 2021, art.
114.

-- 3 of 3 --