Interpelacja nr 3600
Interpelacja w sprawie praktyk ZUS podczas przeprowadzania kontroli w polskich firmach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (73%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie praktyk ZUS podczas przeprowadzania kontroli w polskich firmach
Interpelacja nr 3600
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktyk ZUS podczas przeprowadzania kontroli w polskich firmach
Zgłaszający: Anna Gembicka
Data wpływu: 01-07-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie informacji oraz zajęcie stanowiska w stosunku do działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które mogą nosić zmiana utrudniania prowadzenia działalności gospodarczej przez polskich przedsiębiorców i wychodzeniem poza przyznane ZUS-owi kompetencje.
W przestrzeni publicznej jak i w trakcie rozmów z przedsiębiorcami, coraz częściej pojawiają się informacje o praktyce ZUS-u polegającej na kontynuowaniu przeprowadzania kontroli w firmach w oparciu o zapis prawny, który sugeruje podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przez przedsiębiorcę, a realnie stosowany jest jedynie, aby takiej kontroli nie finalizować. W rezultacie, ZUS prowadzi kontrole nieograniczone czasowo. Istnieje podejrzenie, że taka praktyka jest stosowana szeroko i systemowo, a nie jedynie w uzasadnionych przypadkach, co zapewne było ideą ustawodawcy (art. 55 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców).
Ta praktyka jest niepokojąca, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, że przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców wyłączają możliwość wniesienia sprzeciwu w przypadku, gdy organ przeprowadzający kontrolę powołuje się na przepisy, o których mowa w art. 59 ust. 2 Pp.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1) Jaka jest skala przypadków, z których ZUS przedłuża kontrole prowadzone u przedsiębiorców w oparciu o art. 55 ust. 2 pkt 2 Pp? Czy stosowanie tego przepisu przez ZUS istotnie zmieniało się na przestrzeni ostatnich lat?
2) W ilu sprawach ZUS powołując się na art. 55 ust. 2 pkt 2 Pp finalnie informuje prokuraturę lub działa na zlecenie prokuratury?
3) Czy Pani Minister planuje podjęcie działań mających na celu monitorowanie tej praktyki, aby nie utrudniała ona bieżącej działalności polskich przedsiębiorców?
Interpelacja nr 3600
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie praktyk ZUS podczas przeprowadzania kontroli w polskich firmach
Zgłaszający: Anna Gembicka
Data wpływu: 01-07-2024
Szanowna Pani Minister,
zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie informacji oraz zajęcie stanowiska w stosunku do działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które mogą nosić zmiana utrudniania prowadzenia działalności gospodarczej przez polskich przedsiębiorców i wychodzeniem poza przyznane ZUS-owi kompetencje.
W przestrzeni publicznej jak i w trakcie rozmów z przedsiębiorcami, coraz częściej pojawiają się informacje o praktyce ZUS-u polegającej na kontynuowaniu przeprowadzania kontroli w firmach w oparciu o zapis prawny, który sugeruje podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przez przedsiębiorcę, a realnie stosowany jest jedynie, aby takiej kontroli nie finalizować. W rezultacie, ZUS prowadzi kontrole nieograniczone czasowo. Istnieje podejrzenie, że taka praktyka jest stosowana szeroko i systemowo, a nie jedynie w uzasadnionych przypadkach, co zapewne było ideą ustawodawcy (art. 55 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców).
Ta praktyka jest niepokojąca, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, że przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców wyłączają możliwość wniesienia sprzeciwu w przypadku, gdy organ przeprowadzający kontrolę powołuje się na przepisy, o których mowa w art. 59 ust. 2 Pp.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:
1) Jaka jest skala przypadków, z których ZUS przedłuża kontrole prowadzone u przedsiębiorców w oparciu o art. 55 ust. 2 pkt 2 Pp? Czy stosowanie tego przepisu przez ZUS istotnie zmieniało się na przestrzeni ostatnich lat?
2) W ilu sprawach ZUS powołując się na art. 55 ust. 2 pkt 2 Pp finalnie informuje prokuraturę lub działa na zlecenie prokuratury?
3) Czy Pani Minister planuje podjęcie działań mających na celu monitorowanie tej praktyki, aby nie utrudniała ona bieżącej działalności polskich przedsiębiorców?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
28%
Konkretność
72%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9248 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.372.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z otrzymaną interpelacją nr 3600 Pani Poseł Anny Gembickiej w sprawie praktyk
ZUS podczas przeprowadzania kontroli w polskich firmach, w oparciu o stanowisko Centrali
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej „ZUS”) został ustawowo zobowiązany na podstawie
art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U
z 2024 r., poz. 497 z późn. zm., dalej: „ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych”) - do
kontroli wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez
płatników składek. Kontrola swym zakresem obejmuje w szczególności (art. 86 ust. 2 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych):
zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych;
prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych
składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład;
ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych
świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu;
prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne
i rentowe;
wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych.
Celem przeprowadzonej przez ZUS kontroli jest ocena wywiązywania się płatników składek
z obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi.
Zgodnie z art. 92a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do kontroli płatnika składek
będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo
przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236). Podkreślić należy w tym miejscu, że ZUS jest
uprawniony do prowadzenia kontroli w celu przeciwdziałania popełnieniu wykroczenia lub
przestępstwa, co określają przepisy powołanej ustawy, co także zostało potwierdzone
w orzecznictwie sądowym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt
V SA/Wa 1857/19, wyrok NSA z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I GSK 90/21). Przepisy
ustawy Prawo przedsiębiorców stanowią przy tym, że jeżeli kontrola jest wszczynana w celu
przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia wówczas organ kontroli:
nie ma obowiązku zawiadamiania o zamiarze wszczęcia kontroli płatnika składek (art. 48
ust. 11 Prawo przedsiębiorców);
może wykonywać czynności kontrolne bez obecności przedsiębiorcy lub osoby przez
niego upoważnionej (art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawo przedsiębiorców);
może równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jedną kontrolę działalności
przedsiębiorcy (art. 54 ust. 1 pkt 2 Prawo przedsiębiorców);
nie jest ograniczony czasem trwania wszystkich kontroli organu kontroli
u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym (art. 55 ust. 2 pkt 2 Prawo
przedsiębiorców). Jednocześnie w takim przypadku wniesienie sprzeciwu przez płatnika
składek nie jest dopuszczalne (art. 59 ust. 2 Prawo przedsiębiorców).
Celem prowadzenia kontroli w trybie przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub
wykroczenia jest możliwe jak najszybsze reagowanie przez ZUS na naruszenia przepisów
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w sferze ubezpieczeń społecznych przez przedsiębiorcę, które to naruszenia mogą stanowić
znamiona czynu zabronionego. W związku z tym, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
płatnik składek swoim działaniem lub zaniechaniem popełnia czyn zabroniony w sferze
ubezpieczeń społecznych, Zakład jest zobowiązany podjąć przewidziane przepisami prawa
działania. W tym celu Zakład może wszcząć również kontrolę, aby przeciwdziałać
popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia.
Ponadto w praktyce występują sytuacje, w których z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli
występują organy ściągania na przykład prokurator, który prowadzi własne postępowanie,
często wykraczające poza czas trwania kontroli określony w przepisach ustawy Prawo
przedsiębiorców. ZUS jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia kontroli w zakresie
dotyczącym ubezpieczeń społecznych, a uzasadnienie o wskazanym trybie działania nie
zawsze jest uzależnione od organu kontroli, a jest podyktowane działaniem organów
ścigania. Tryb prowadzenia kontroli w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub
wykroczenia jest trybem szczególnym, którego celem jest przeciwdziałanie przestępstwu
lub wykroczeniu.
ZUS prowadząc kontrolę w tym trybie jest zobowiązany podejmować możliwie jak
najszybsze działania w celu przeciwdziałania niezgodnym z prawem praktykom
przedsiębiorców, które to praktyki mogą stanowić przestępstwo lub wykroczenie.
Odnosząc się do przedstawionych przez Panią Poseł Annę Gembicką szczegółowych pytań,
pozwolę sobie jednocześnie przekazać następujące wyjaśnienia.
Departament Kontroli Płatników Składek Centrali ZUS - wskazał, że w I kwartale 2024 r.
przeprowadzonych zostało 14 kontroli płatników składek w trybie przeciwdziałania
popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. W porównaniu z liczbą wszystkich kontroli
płatników składek przeprowadzonych przez ZUS w I kwartale 2024 r. (7 433 kontroli),
stanowi to niewielki odsetek wynoszący 0,2%.
Jednocześnie pragnę podkreślić, że tryb prowadzenia kontroli w celu przeciwdziałania
popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia jest trybem szczególnym, którego celem jest
przeciwdziałanie przestępstwu lub wykroczeniu. Stosowany jest on jedynie
w uzasadnionych przypadkach, przede wszystkim gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
płatnik składek swoim działaniem lub zaniechaniem popełnienia czyn zabroniony w sferze
ubezpieczeń społecznych i praktyka stosowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na
przestrzeni lat w tym zakresie nie uległa zmianie.
Wewnętrzne akty prawne ZUS zobowiązują do zarządzania kontroli w tym trybie wyłącznie
w określonych przypadkach, tj. gdy:
wszczęcie kontroli wystąpiła Policja lub Prokuratura;
analiza akt sprawy potwierdzona opinią wydziału prawnego wskazuje, że zachodzi
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
z analizy ryzyka prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania
działalności gospodarczej wynika, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa lub wykroczenia.
Podkreślenia wymaga również fakt, że przepis ten od dnia wejścia w życie ustawy Prawo
przedsiębiorców nie uległ zmianie.
Centrala ZUS poinformowała, że w przypadku 14 kontroli płatników składek
przeprowadzonych w trybie przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia
w I kwartale 2024 r. w 3 przypadkach skierowane zostało zawiadomienie o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa do Prokuratury, a jedna kontrola przeprowadzona była na
wniosek Prokuratury. Należy również podkreślić, że uregulowana przepisami ustawy Prawo
przedsiębiorców kontrola w trybie szczególnym ma na celu przeciwdziałanie przestępstwu
lub wykroczeniu. W związku z powyższym, nie każda kontrola prowadzona w tym trybie
kończy się skierowaniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do Prokuratury, ale
również wnioskiem o ukaranie kierowanym do sądu. Katalog wykroczeń wymieniony został
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w art. 98 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a wśród nich wyróżnia się
między innymi: brak dopełniania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne
w przewidzianym przepisami terminie, brak zgłaszania wymaganych ustawą danych lub
zgłaszanie nieprawdziwych danych albo udzielanie w tych sprawach nieprawdziwych
wyjaśnień lub odmowa ich udzielenia czy udaremnianie lub utrudnianie przeprowadzenia
kontroli.
W przypadku 2 kontroli do sądu kierowany był wniosek o ukaranie płatnika składek za
udaremnianie lub utrudnianie kontroli (art. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych).
Centrala ZUS przekazując powyższe informacje podkreśliła jednak jednocześnie fakt, że
w związku z krótkim okresem od zakończenia powołanych kontroli płatników składek, dane
te nie są ostateczne i mogą ulec zmianie.
W ślad za Centralą ZUS pragnę równocześnie zapewnić, że na bieżąco prowadzony jest
monitoring kontroli prowadzonych w trybie przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub
wykroczenia. Z przekazanych powyżej danych wynika, że odsetek tego typu kontroli
w przeciągu kwartału bieżącego roku jest znikomy w relacji do liczby przeprowadzonych
kontroli w zwykłym trybie.
Przedstawione dane wskazujące na jednostkowe przypadki tego typu kontroli nie
potwierdzają postawionej tezy o szerokim i systemowym zastosowaniu tego
nadzwyczajnego trybu prowadzenia kontroli.
Podkreślić należy również, że prowadzenie kontroli w tym trybie poprzedzone jest analizą
ryzyka prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywanej działalności
gospodarczej, z której wynika, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa
lub wykroczenia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.372.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z otrzymaną interpelacją nr 3600 Pani Poseł Anny Gembickiej w sprawie praktyk
ZUS podczas przeprowadzania kontroli w polskich firmach, w oparciu o stanowisko Centrali
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej „ZUS”) został ustawowo zobowiązany na podstawie
art. 68 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U
z 2024 r., poz. 497 z późn. zm., dalej: „ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych”) - do
kontroli wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez
płatników składek. Kontrola swym zakresem obejmuje w szczególności (art. 86 ust. 2 ustawy
o systemie ubezpieczeń społecznych):
zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych;
prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych
składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład;
ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych
świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu;
prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne
i rentowe;
wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń społecznych.
Celem przeprowadzonej przez ZUS kontroli jest ocena wywiązywania się płatników składek
z obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi.
Zgodnie z art. 92a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do kontroli płatnika składek
będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo
przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236). Podkreślić należy w tym miejscu, że ZUS jest
uprawniony do prowadzenia kontroli w celu przeciwdziałania popełnieniu wykroczenia lub
przestępstwa, co określają przepisy powołanej ustawy, co także zostało potwierdzone
w orzecznictwie sądowym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. akt
V SA/Wa 1857/19, wyrok NSA z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt I GSK 90/21). Przepisy
ustawy Prawo przedsiębiorców stanowią przy tym, że jeżeli kontrola jest wszczynana w celu
przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia wówczas organ kontroli:
nie ma obowiązku zawiadamiania o zamiarze wszczęcia kontroli płatnika składek (art. 48
ust. 11 Prawo przedsiębiorców);
może wykonywać czynności kontrolne bez obecności przedsiębiorcy lub osoby przez
niego upoważnionej (art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawo przedsiębiorców);
może równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jedną kontrolę działalności
przedsiębiorcy (art. 54 ust. 1 pkt 2 Prawo przedsiębiorców);
nie jest ograniczony czasem trwania wszystkich kontroli organu kontroli
u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym (art. 55 ust. 2 pkt 2 Prawo
przedsiębiorców). Jednocześnie w takim przypadku wniesienie sprzeciwu przez płatnika
składek nie jest dopuszczalne (art. 59 ust. 2 Prawo przedsiębiorców).
Celem prowadzenia kontroli w trybie przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub
wykroczenia jest możliwe jak najszybsze reagowanie przez ZUS na naruszenia przepisów
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w sferze ubezpieczeń społecznych przez przedsiębiorcę, które to naruszenia mogą stanowić
znamiona czynu zabronionego. W związku z tym, jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
płatnik składek swoim działaniem lub zaniechaniem popełnia czyn zabroniony w sferze
ubezpieczeń społecznych, Zakład jest zobowiązany podjąć przewidziane przepisami prawa
działania. W tym celu Zakład może wszcząć również kontrolę, aby przeciwdziałać
popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia.
Ponadto w praktyce występują sytuacje, w których z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli
występują organy ściągania na przykład prokurator, który prowadzi własne postępowanie,
często wykraczające poza czas trwania kontroli określony w przepisach ustawy Prawo
przedsiębiorców. ZUS jest wówczas zobowiązany do przeprowadzenia kontroli w zakresie
dotyczącym ubezpieczeń społecznych, a uzasadnienie o wskazanym trybie działania nie
zawsze jest uzależnione od organu kontroli, a jest podyktowane działaniem organów
ścigania. Tryb prowadzenia kontroli w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub
wykroczenia jest trybem szczególnym, którego celem jest przeciwdziałanie przestępstwu
lub wykroczeniu.
ZUS prowadząc kontrolę w tym trybie jest zobowiązany podejmować możliwie jak
najszybsze działania w celu przeciwdziałania niezgodnym z prawem praktykom
przedsiębiorców, które to praktyki mogą stanowić przestępstwo lub wykroczenie.
Odnosząc się do przedstawionych przez Panią Poseł Annę Gembicką szczegółowych pytań,
pozwolę sobie jednocześnie przekazać następujące wyjaśnienia.
Departament Kontroli Płatników Składek Centrali ZUS - wskazał, że w I kwartale 2024 r.
przeprowadzonych zostało 14 kontroli płatników składek w trybie przeciwdziałania
popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia. W porównaniu z liczbą wszystkich kontroli
płatników składek przeprowadzonych przez ZUS w I kwartale 2024 r. (7 433 kontroli),
stanowi to niewielki odsetek wynoszący 0,2%.
Jednocześnie pragnę podkreślić, że tryb prowadzenia kontroli w celu przeciwdziałania
popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia jest trybem szczególnym, którego celem jest
przeciwdziałanie przestępstwu lub wykroczeniu. Stosowany jest on jedynie
w uzasadnionych przypadkach, przede wszystkim gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że
płatnik składek swoim działaniem lub zaniechaniem popełnienia czyn zabroniony w sferze
ubezpieczeń społecznych i praktyka stosowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na
przestrzeni lat w tym zakresie nie uległa zmianie.
Wewnętrzne akty prawne ZUS zobowiązują do zarządzania kontroli w tym trybie wyłącznie
w określonych przypadkach, tj. gdy:
wszczęcie kontroli wystąpiła Policja lub Prokuratura;
analiza akt sprawy potwierdzona opinią wydziału prawnego wskazuje, że zachodzi
uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
z analizy ryzyka prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywania
działalności gospodarczej wynika, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia
przestępstwa lub wykroczenia.
Podkreślenia wymaga również fakt, że przepis ten od dnia wejścia w życie ustawy Prawo
przedsiębiorców nie uległ zmianie.
Centrala ZUS poinformowała, że w przypadku 14 kontroli płatników składek
przeprowadzonych w trybie przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia
w I kwartale 2024 r. w 3 przypadkach skierowane zostało zawiadomienie o podejrzeniu
popełnienia przestępstwa do Prokuratury, a jedna kontrola przeprowadzona była na
wniosek Prokuratury. Należy również podkreślić, że uregulowana przepisami ustawy Prawo
przedsiębiorców kontrola w trybie szczególnym ma na celu przeciwdziałanie przestępstwu
lub wykroczeniu. W związku z powyższym, nie każda kontrola prowadzona w tym trybie
kończy się skierowaniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do Prokuratury, ale
również wnioskiem o ukaranie kierowanym do sądu. Katalog wykroczeń wymieniony został
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w art. 98 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a wśród nich wyróżnia się
między innymi: brak dopełniania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne
w przewidzianym przepisami terminie, brak zgłaszania wymaganych ustawą danych lub
zgłaszanie nieprawdziwych danych albo udzielanie w tych sprawach nieprawdziwych
wyjaśnień lub odmowa ich udzielenia czy udaremnianie lub utrudnianie przeprowadzenia
kontroli.
W przypadku 2 kontroli do sądu kierowany był wniosek o ukaranie płatnika składek za
udaremnianie lub utrudnianie kontroli (art. 98 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych).
Centrala ZUS przekazując powyższe informacje podkreśliła jednak jednocześnie fakt, że
w związku z krótkim okresem od zakończenia powołanych kontroli płatników składek, dane
te nie są ostateczne i mogą ulec zmianie.
W ślad za Centralą ZUS pragnę równocześnie zapewnić, że na bieżąco prowadzony jest
monitoring kontroli prowadzonych w trybie przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub
wykroczenia. Z przekazanych powyżej danych wynika, że odsetek tego typu kontroli
w przeciągu kwartału bieżącego roku jest znikomy w relacji do liczby przeprowadzonych
kontroli w zwykłym trybie.
Przedstawione dane wskazujące na jednostkowe przypadki tego typu kontroli nie
potwierdzają postawionej tezy o szerokim i systemowym zastosowaniu tego
nadzwyczajnego trybu prowadzenia kontroli.
Podkreślić należy również, że prowadzenie kontroli w tym trybie poprzedzone jest analizą
ryzyka prawdopodobieństwa naruszenia prawa w ramach wykonywanej działalności
gospodarczej, z której wynika, że istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa
lub wykroczenia.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --