Interpelacja w sprawie wykluczenia komunikacyjnego w nadmorskich miejscowościach turystycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3594
do ministra infrastruktury
w sprawie wykluczenia komunikacyjnego w nadmorskich miejscowościach turystycznych
Zgłaszający: Katarzyna Matusik-Lipiec
Data wpływu: 01-07-2024
Szanowny Panie Ministrze,
miejscowości nadmorskie są popularnym miejscem wypoczynku Polaków, w tym szczególnie mieszkańców południowych regionów naszego kraju, m.in. Małopolski. Chociaż wypoczynek nad morzem kojarzy się głównie z wakacjami, od kilku lat mieszkańcy południa Polski tłumnie spędzają nad Bałtykiem również długie weekendy majowe i czerwcowe, a także wypoczywają we wrześniu i październiku. Sprzyja temu poprawiająca się dostępność połączeń kolejowych z Krakowa i Katowic nad morze. Jeszcze kilkanaście lat temu podróż pociągiem pospiesznym z Krakowa do Gdańska zajmowała cały dzień, czas podróży wynosił nawet 12 godzin, obecnie podróż trwa zaledwie 5-7 godzin. W rozsądnym czasie i w dość komfortowych warunkach można też dojechać pociągiem z Krakowa do Kołobrzegu, a z jedną przesiadką również do innych miast nadmorskich: Władysławowa, Ustki czy Darłowa.
Poprawiająca się dostępność komunikacyjna w zakresie skomunikowania południa Polski z miejscowościami nadmorskimi sprawia, że do komunikacji publicznej po latach przerwy przekonuje się coraz więcej Polaków, którzy w ostatnim czasie podróżowali wyłącznie samochodami. Jest to bardzo pozytywne zjawisko, jednak należy nadmienić, że odbudowa zaufania do transportu publicznego nie jest prosta, bardzo łatwo można to zaufanie stracić i później już nie odzyskać. Ta sytuacja dotyczy w dużej mierze zmotoryzowanych mieszkańców Krakowa i Małopolski, którzy po latach przerwy w pewien sposób na próbę skorzystali w podróży nad morze z pociągu zamiast własnego samochodu. W przeważającej mierze pasażerowie są z samej podróży pociągiem zadowoleni, jednak problem leży gdzie indziej – w braku lokalnej komunikacji publicznej na miejscu lub braku niezawodnej, aktualnej i dostępnej informacji o lokalnej autobusowej komunikacji podmiejskiej.
Problem występuje m.in. w Kołobrzegu i Ustce. Do obu tych miast można bez problemu dojechać pociągiem, również z południa Polski (w przypadku Ustki – z przesiadką w Słupsku). Podczas pobytu turyści chcą jednak odwiedzić również sąsiednie miejscowości – np. z Kołobrzegu pojechać do Pogorzelicy, Niechorza i Rewala lub w drugą stronę do Gąsek i Sarbinowa, a z Ustki – do Rowów i Łeby. Niestety, w praktyce okazuje się, że nie jest to możliwe, bo poza wakacjami na tych trasach nie jeździ żaden autobus lub jeśli kursuje, brak jest go w rozkładach jazdy.
Problem wykluczenia komunikacyjnego dotyczy oczywiście całej Polski, ale w przypadku regionów turystycznych cechujących się dużą sezonowością, w tym zwłaszcza obszarów nadmorskich i częściowo górskich, wymaga szczególnego podejścia i niekonwencjonalnych rozwiązań. W polskich uwarunkowaniach prawnych za organizację publicznego transportu zbiorowego odpowiadają samorządy, ale wydaje się, że w przypadku obszarów nadmorskich wskazane byłoby wsparcie ze strony ministerstwa w zakresie dostarczenia samorządom nadmorskim wiedzy eksperckiej dotyczącej stworzenia dobrej jakości transportu publicznego na obszarach turystycznych z wykorzystaniem dobrych wzorców z zagranicy. Pomocne w tym może być lepsze niż obecnie wykorzystanie potencjału naukowego dwóch nadmorskich uczelni o profilu transportowym, które są nadzorowane przez Ministerstwo Infrastruktury: Politechniki Morskiej w Szczecinie i Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. Obie uczelnie, przy wsparciu finansowym i merytorycznym ministerstwa, mogą skutecznie wesprzeć samorządy nadmorskie w walce z wykluczeniem komunikacyjnym oraz stworzeniu dobrej jakości marketingu transportu publicznego, a wypracowane w tej formule rozwiązania mogłyby następnie zostać wykorzystane również w innych regionach kraju, w tym w Małopolsce i na Podkarpaciu.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo dostrzega opisany w interpelacji problem wykluczenia komunikacyjnego w gminach nadmorskich i jak resort ocenia skalę i przyczyny tego problemu?
2. Jak ministerstwo odnosi się do postulatu wsparcia eksperckiego gmin nadmorskich w zakresie walki z wykluczeniem komunikacyjnym i prowadzenia marketingu transportu publicznego z wykorzystaniem potencjału eksperckiego uczelni morskich podległych Ministerstwu Infrastruktury?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Matusik-Lipiec
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7740 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-2-1.054.1.2024
Warszawa, 16 sierpnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3594 Pani Katarzyny Matusik-Lipiec Poseł na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie wykluczenia komunikacyjnego w nadmorskich
miejscowościach turystycznych, przedstawiam następujące informacje.
Ad 1. Zasady organizacji i funkcjonowania regularnego przewozu osób w publicznym
transporcie zbiorowym realizowanego na terytorium Rzeczypospolitej oraz strefie
transgranicznej określa ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie
zbiorowym1.
Organizatorem publicznego transportu zbiorowego, w transporcie autobusowym,
właściwym ze względu na obszar działania lub zasięg przewozów, zgodnie z art. 7 ustawy
o publicznym transporcie zbiorowym, są jednostki samorządu terytorialnego oraz ich
związki na poziomie gminy, związku międzygminnego, powiatu, związku powiatów,
związku powiatowo – gminnego, związku metropolitarnego lub województwa.
Do zadań organizatorów publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z art. 8 ww. ustawy
należy między innymi: planowanie rozwoju transportu, organizowanie i zarządzanie
publicznym transportem zbiorowym. Jednocześnie należy wskazać, że organizator
publicznego transportu zbiorowego przy zamawianiu usług o charakterze użyteczności
publicznej powinien przede wszystkim kierować się potrzebą zaspokojenia oczekiwań
przewozowych mieszkańców swojego obszaru administracyjnego. Organizatorzy
publicznego transportu najlepiej znają potrzeby przewozowe swoich mieszkańców i tym
samym powinni decydować, które linie autobusowe należy uruchomić w celu
przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu i zapewnieniu większej dostępności
transportu publicznego dla pasażerów.
Minister właściwy do spraw transportu nie jest organizatorem publicznego transportu
zbiorowego w transporcie autobusowym i nie wpływa na jego funkcjonowanie na
obszarze właściwości poszczególnych organizatorów, w tym w gminach nadmorskich.
Minister właściwy do spraw transportu ma za zadanie stworzyć ramy prawne dla
funkcjonowania autobusowego publicznego transportu zbiorowego, tak aby dostęp do
transportu zbiorowego był zapewniony dla jak największej liczby pasażerów. Natomiast
za organizację autobusowego transportu publicznego odpowiadają jednostki samorządu
terytorialnego jako organizatorzy publicznego transportu zbirowego. W celu zachęcenia
samorządów do organizacji przewozów autobusowych, które mają na celu
1 Dz. U. z 2024 r. poz. 2778
-- 1 of 3 --
2
przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu resort infrastruktury przygotował
mechanizmy wsparcia finansowego, w ramach ustawy z dnia 16 maja 2019 r. o Funduszu
rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej2. Przepisy tej
ustawy weszły w życie z dniem 18 lipca 2019 r.
Środki Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej przeznacza na dofinansowanie realizacji zadań własnych organizatorów
w zakresie przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej poprzez
dopłatę do kwoty deficytu pojedynczej linii komunikacyjnej w przewozach autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej.
Funkcjonowanie Funduszu zostało zaplanowane w perspektywie wieloletniej. Roczne
planowane przychody Funduszu, ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy
o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw3, zostały zwiększone
od 2024 roku z 800 mln zł do 1 mld zł. Zwiększenie środków Funduszu wynikało z dużego
zainteresowania Funduszem i zapotrzebowania na te środki ze strony organizatorów
publicznego transportu zbiorowego. Według danych przekazanych przez Wojewodów, na
podstawie wniosków organizatorów o objęcie w 2024 r. dopłatą z Funduszu, dopłatą
objęto 7555 linii komunikacyjnych, a łączna wnioskowana kwota dopłaty z Funduszu
wynosi blisko 940 mln zł.
Rozwiązania przewidziane w ramach Funduszu dają jednostkom samorządu
terytorialnego, jako organizatorom publicznego transportu zbiorowego, możliwości
uruchamiania autobusowych przewozów o charakterze użyteczności publicznej, a także
tworzenia dobrze zorganizowanej sieci transportu publicznego na ich obszarze
z uwzględnieniem dofinansowania przewozów ze środków Funduszu.
Jednocześnie wskazuję, że zmniejszanie poziomu wykluczenia komunikacyjnego jest
jednym z priorytetowych działań Ministerstwa Infrastruktury. Wsparcie ze środków
Funduszu stanowi istotną pomoc dla organizatorów publicznego transportu zbiorowego,
w tym gmin nadmorskich, w realizacji ich zadań własnych w zakresie organizacji
publicznego transportu zbiorowego. Tym samym, dopłata ze środków Funduszu jest
jednym ze skutecznych narzędzi przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu.
Wiodąca rolę w walce z wykluczeniem komunikacyjnym, w przypadku transportu
autobusowego odgrywają jednak jednostki samorządu terytorialnego będące
organizatorami publicznego transportu zbiorowego.
Jednocześnie pragnę wskazać, że Ministerstwo Infrastruktury prowadzi rewizję podstaw
prawnych z zakresu przepisów dotyczących przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu w transporcie autobusowym, zasad wykonywania publicznego
transportu zbiorowego i funkcjonowania Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej.
Wspomniana powyżej rewizja została zapoczątkowana spotkaniem przedstawicieli
Ministerstwa Infrastruktury z organizatorami publicznego transportu zbiorowego
i przewoźnikami autobusowymi. Spotkanie odbyło się w dn. 25 kwietnia 2024 r. Resort
zapoznał się z uwagami i spostrzeżeniami branży publicznego transportu zbiorowego
w zakresie przepisów nakierowanych na przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu,
dotyczących zasad wykonywania autobusowego publicznego transportu zbiorowego,
a także funkcjonowania FRPA.
2 Dz. U. z 2024 r. poz. 402
-- 2 of 3 --
3
Obecnie MI prowadzi ocenę efektywności funkcjonujących aktualnie rozwiązań
dotyczących zasad wykonywania publicznego transportu zbiorowego i funkcjonowania
FRPA wraz z możliwością uwzględnienia postulatów branży publicznego transportu
zbiorowego.
Wyrażam nadzieję, że przepisy przygotowane w wyniku prowadzonej w resorcie analizy,
będą stanowiły odpowiedź na aktualne oczekiwania wszystkich podmiotów
uczestniczących w rynku publicznego autobusowego transportu zbiorowego.
Ad 2. W odpowiedzi na pytanie nr 2 interpelacji w sprawie wsparcia eksperckiego gmin
nadmorskich w zakresie walki z wykluczeniem komunikacyjnym i prowadzenia marketingu
transportu publicznego uprzejmie informuję, że uczelnie morskie zadeklarowały chęć
uczestnictwa i wsparcia eksperckiego w zakresie stworzenia i marketingu transportu
publicznego.
Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie
analizuje zagadnienia dotyczące wykluczenia transportowego, również w kontekście osób
starszych oraz z niepełnosprawnościami. Politechnika Morska w Szczecinie chętnie
podejmie się zbudowania zespołu, który mógłby realizować w tym zakresie prace
badawcze. Politechnika Morska w Szczecinie jest otwarta na dalszą dyskusję i gotowa do
podjęcia współpracy w celu rozwiązania problemów zgłoszonych w interpelacji.
Jednocześnie należy wskazać, że decyzja o wykorzystaniu przez gminy nadmorskie ww.
jednostek naukowych w walce z wykluczeniem komunikacyjnym oraz przy stworzeniu
i marketingu transportu publicznego należy do tych jednostek jako organizatorów
publicznego transportu zbiorowego na swoim obszarze właściwości.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 3 of 3 --