tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 16 lipca 2024 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 3570 Pani Poseł Małgorzaty Pępek
Znak sprawy: FN7.054.6.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 3570, sporządzonego przez panią poseł na Sejm RP
Małgorzatę Pępek w sprawie większej ochrony konsumentów w przypadku
kradzieży środków finansowych z kont bankowych, poniżej przedstawiam
następujące wyjaśnienia.
1. Czy wobec częstego niewywiązywania się przez banki zwrotu ukradzionych w skutek
oszustw konsumentom środków finansowych z kont bankowych możliwe jest zwiększenie
kompetencji organów nadzorujących instytucje finansowe, aby jak najbardziej ograniczyć
ww. proceder?
Zgodnie z przepisami art. 46 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych
(Dz. U. 2024 poz. 30, z późn. zm.) (dalej: „u.u.p.”) w przypadku wystąpienia
nieautoryzowanej transakcji płatniczej dostawca płatnika niezwłocznie, nie później
jednak niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia
nieautoryzowanej transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu
otrzymania stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej
transakcji płatniczej, z wyjątkiem przypadku gdy dostawca płatnika ma uzasadnione
i należycie udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo, i poinformuje o
tym w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przypadku gdy

-- 1 of 4 --

2/4
płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony
rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca
nieautoryzowana transakcja płatnicza.
Natomiast na podstawie art. 15a u.u.p. dostawca, którym w opisanym w piśmie
przypadku jest bank, wprowadza i stosuje procedury rozpatrywania reklamacji
użytkowników dotyczących praw i obowiązków wynikających z ustawy. W związku
z powyższym przepisem istnieje możliwość złożenia reklamacji do dostawcy usług
płatniczych, którym w przypadku opisanym w piśmie jest bank, przez użytkownika
tych usług.
Mając na względzie powyższe, pragnę wskazać na istotę podmiotu jakim jest
Rzecznik Finansowy, działający na podstawie przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia
2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku
Finansowym i o Funduszu Edukacji Narodowej (Dz. U. 2023 poz. 1809 z późn. zm.)
(dalej: „ustawa o Rzeczniku Finansowym”). Do zadań Rzecznika Finansowego należy
w szczególności rozpatrywanie wniosków w indywidualnych sprawach, wniesionych
na skutek nieuwzględnienia roszczeń klienta przez podmiot rynku finansowego w
trybie rozpatrywania reklamacji oraz wniosków dotyczących niewykonania
czynności wynikających z reklamacji rozpatrzonej zgodnie z wolą klienta. Rzecznik
Finansowy może wytoczyć powództwo na rzecz klientów podmiotów rynku
finansowego w sprawach dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych
dotyczących działalności tych podmiotów, jak również za zgodą powoda wziąć
udział w toczącym się już postępowaniu. Na podmiot rynku finansowego, który
narusza obowiązki informacyjne w zakresie określenia procedury rozpatrywania
reklamacji czy też narusza terminy rozpatrywania reklamacji określone w ustawie o
Rzeczniku Finansowym, Rzecznik Finansowy może, w drodze decyzji, nałożyć karę
pieniężną do wysokości 100 000 zł.
W zakresie zapewnienia ochrony konsumentów wskazać należy również na
podmioty, jakimi są Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „UOKiK”)
oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes UOKiK”),
działające na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie
konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2024 poz. 594 z późn. zm.) (dalej: „ustawa o
uokik”). Prezes UOKiK jest centralnym organem administracji rządowej właściwym
w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów. Prowadzi on postępowania w
sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, a także w
sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. UOKiK może
zakazać stosowania praktyki uznanej za naruszającą zbiorowe interesy
konsumentów oraz nakładać kary finansowe na przedsiębiorców, którzy takie
praktyki stosują. Przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów
rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie
przedsiębiorcy, w szczególności m.in. nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny
nieuczciwej konkurencji. Skargi i zawiadomienia o praktykach przedsiębiorców, w
tym podmiotów rynku finansowego, naruszających zbiorowe interesy
konsumentów można składać m.in. osobiście poprzez złożenie pisma w siedzibie

-- 2 of 4 --

3/4
UOKiK. Skarga lub zawiadomienie – jeśli jest zasadna – może, ale nie musi być
przyczynkiem do wszczęcia postępowania o naruszenie zbiorowych interesów
konsumentów. Prezes UOKiK nie ma bowiem obowiązku wszczynania na wniosek
skarżącego postępowania w każdej takiej sprawie. Ponadto zgłaszający skargę nie
będzie stroną postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów
konsumentów.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać na charakter organu nadzorczego
rynku finansowego, którym jest Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: „KNF” lub
„Nadzorca”). Kompetencje KNF określone zostały w ustawie z dnia 21 lipca 2006
roku o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. 2024 poz. 135 z późn. zm.) (dalej:
„ustawa o nadzorze”) oraz w ustawach regulujących działalność poszczególnych
sektorów rynku finansowego, m.in. bankowego oraz usług płatniczych. Celem
nadzoru KNF nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego
funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości,
zaufania do rynku finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów
uczestników tego rynku również poprzez rzetelną informację dotyczącą
funkcjonowania rynku. Cele KNF realizuje pełniąc następujące funkcje: licencyjną,
regulacyjną, kontrolną i dyscyplinującą. Nadzorca wydaje bowiem zezwolenia na
prowadzenie działalności przez m.in. banki czy krajowe instytucje płatnicze.
Zgodnie z przepisami regulującymi działalność rynku finansowego, Nadzorca
posiada odpowiedni katalog uprawnień do sprawowania odpowiedniego,
efektywnego nadzoru nad rynkiem, w tym szereg kompetencji w zakresie
stosowania środków nadzorczych. W przypadku stwierdzenia naruszenia
obowiązujących przepisów prawa KNF może nakładać kary finansowe przewidziane
w przepisach prawa, a także cofnąć zezwolenie na prowadzenie działalności przez
instytucję finansową. Jeśli jakaś praktyka rynkowa budzi kontrowersje, to KNF
może wydać zalecenia, kierowane indywidualnie do danego podmiotu, lub
rekomendacje czy wytyczne, których celem jest oddziaływanie na cały sektor rynku
finansowego. Nadzorca na bieżąco analizuje raporty przesyłane przez instytucje
finansowe oraz ocenia, czy wypełniają one określone przepisami prawa wymogi
kapitałowe. Do kompetencji KNF należy również prowadzenie kontroli w
podmiotach nadzorowanych.
W zakresie istoty odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje płatnicze
pragnę wskazać, iż obecnie trwają prace na szczeblu Unii Europejskiej nad
Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług płatniczych w
ramach rynku wewnętrznego i zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 –
COM (2023) 367 (dalej: „Projekt”), którego art. 59 reguluje odpowiedzialność
dostawcy usług płatniczych za bezprawne podawanie się za inną osobę, zgodnie z
którym użytkownik usług płatniczych będący konsumentem uległ manipulacji osoby
trzeciej udającej pracownika dostawcy usług płatniczych konsumenta, bezprawnie
wykorzystującej nazwisko lub nazwę bądź adres e-mail lub numer telefonu tego
dostawcy usług płatniczych, a w wyniku tej manipulacji doszło następnie do
nielegalnych autoryzowanych transakcji płatniczych, dostawca usług płatniczych
zwróci konsumentowi pełną kwotę nielegalnej autoryzowanej transakcji płatniczej

-- 3 of 4 --

4/4
pod warunkiem, że konsument niezwłocznie zgłosił oszustwo policji oraz
powiadomił dostawcę usług płatniczych.
W stosunku do uprawnień nadzorczych dla organu właściwego w sprawowaniu
nadzoru nad rynkiem finansowym, jakim w Polsce jest KNF, powyższy Projekt na
chwilę obecną nie przewiduje rozszerzenia katalogu uprawnień Nadzorcy wobec
rynku ani innych zmian w przedmiotowym zakresie.
2. Kiedy można spodziewać się odpowiednich przepisów w tym zakresie?
Mając na względzie informacje wskazane w odpowiedzi na poprzednie pytanie, w
istocie uprawnień nadzorczych dla organu właściwego w sprawowaniu nadzoru nad
rynkiem finansowym, jakim w Polsce jest KNF, Projekt na obecną chwilę nie
przewiduje rozszerzenia katalogu uprawnień Nadzorcy wobec rynku ani innych
zmian w przedmiotowym zakresie, ani nie jest obecnie procedowany projekt ustawy
zapewniający takie rozwiązania.
Tym niemniej pragnę zaznaczyć, analogicznie do informacji zawartych w powyższym
pytaniu, że obecnie procedowany unijny Projekt zawiera rozwiązanie zawarte w art.
59, zgodnie z którym w wyniku manipulacji stosowanej przez osobę trzecią na
konsumencie, co doprowadzi do nielegalnych autoryzowanych transakcji
płatniczych, to dostawca usług płatniczych będzie zobowiązany zwrócić
konsumentowi pełną kwotę tejże nielegalnej transakcji, pod warunkiem
niezwłocznego zgłoszenia przez konsumenta policji o zaistniałym przestępstwie
oraz powiadomi dostawcę usług płatniczych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 4 of 4 --