+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.185.2024
Warszawa, 03 września 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3566 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Jacka Tomczaka w sprawie grupy roboczej w Ministerstwie Sprawiedliwości,
uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Zadaniem grupy roboczej, o której mowa w złożonej interpelacji jest wyłącznie
opracowanie projektu tzw. tablic alimentacyjnych. Natomiast na podstawie
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 marca 2024 r. w sprawie utworzenia, organizacji
i trybu działania Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego (Dz. U. poz. 349) z dniem 15
maja 2024 r., została powołana Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego – jako organ
działający przy Ministrze Sprawiedliwości. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego
pracuje nad założeniami do kompleksowej reformy prawa rodzinnego i opiekuńczego oraz
postępowań w sprawach rodzinnych, mającej obejmować wszystkie poruszone
w interpelacji problemy.
Ponadto w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są prace analityczne, w ramach
których analizowane są ustawodawstwa innych krajów, w szczególności ustawodawstwa
krajów europejskich, które normują egzekucję świadczeń alimentacyjnych. Zagadnienie to
zostało również przedstawione Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego, która
przedstawi propozycję co do kierunków koniecznych zmian legislacyjnych.
Odnosząc się do zagadnienia pieczy naprzemiennej (pieczy współdzielonej), uprzejmie
wskazuję, że w Ministerstwie Sprawiedliwości został opracowany projekt ustawy, który
wprowadza expressis verbis materialnoprawną podstawę orzekania o pieczy
naprzemiennej (pieczy współdzielonej), w przypadku rodziców żyjących w rozdzieleniu.
Projekt ten przewiduje nowelizację ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny
i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809), dalej: „Kodeks rodzinny i opiekuńczy” lub
„k.r.o.”, w tym m.in. nowelizację art. 58 i art. 107 k.r.o., w ten sposób, by wyraźnie
dookreślić możliwość naprzemiennego (współdzielonego) wykonywania pieczy nad
dzieckiem przez oboje rodziców po ich rozstaniu. Dodatkowo przy orzeczeniu o pieczy
naprzemiennej (współdzielonej) projekt wprowadza obowiązek rozstrzygnięcia o miejscu
zamieszkania dziecka, zgodnie z treścią art. 26 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.
– Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061), dalej: „k.c.”. Projekt ustawy został
przedstawiony Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego do zaopiniowania.
Równocześnie zauważyć trzeba, że obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego (art. 58 i 107 k.r.o.), zwłaszcza po nowelizacji ustawą z dnia 25 czerwca

-- 1 of 3 --

2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1062), w sytuacji rozstania się rodziców nie
tylko umożliwiają powierzenie im obojgu władzy rodzicielskiej, ale wręcz takie rozwiązanie
uznają za preferowane i priorytetowe. Przepisy te w pierwszej kolejności nakazują
uwzględnienie porozumienia rodzicielskiego, które może być przez sąd nieuwzględnione
tylko wówczas, gdy jest niezgodne z dobrem dziecka.
Powyższe przepisy wskazują tym samym, że to sami rodzice powinni decydować
o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po
rozwodzie (separacji) lub po ich rozstaniu. Również w sytuacji, gdy takiego porozumienia
nie da się osiągnąć, sąd – mając na względzie prawo dziecka do wychowania przez oboje
rodziców – rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy i utrzymaniu
kontaktów. Zatem także w tym przypadku zasadą jest wspólne wykonywanie władzy
rodzicielskiej przez oboje rodziców. Konsekwencją takiego orzeczenia, jest możliwość
zamieszkiwania przez dziecko (naprzemiennie) u każdego z rodziców w okresach
wskazanych w orzeczeniu. Formalnoprawny wyraz możliwości rozstrzygnięcia o pieczy
naprzemiennej (współdzielonej) znajduje się w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964
r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.), dalej: „k.p.c.”.
Przepisy art. 5821 § 4 k.p.c., art. 59822 k.p.c. i art. 7562 § 1 pkt 3 i § 2 k.p.c. stanowią wprost
o orzeczeniach, w których sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców
w powtarzających się okresach. Dopiero, w przypadku, gdy przemawia za tym dobro
dziecka, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców,
ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień.
Dodatkowo w Ministerstwie Sprawiedliwości prowadzone są prace legislacyjne nad
zmianą unormowań regulujących postępowania w sprawach rodzinnych, zwłaszcza
w sprawach o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i w sprawach o odebranie dziecka
podlegającego władzy rodzicielskiej lub opiece, które mają na celu wypracowanie
efektywnych rozwiązań gwarantujących ich skuteczność i rzeczywistą wykonalność.
W ramach prac nad tym projektem ustawy analizowane są różne mechanizmy, które
mogłyby zapewnić, że orzeczenia sądu, ugody zawarte przed sądem albo przed
mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, będą wykonywane przez
uprawnionych do kontaktów z dzieckiem, jak i przez zobowiązanych do wydania dziecka,
w tym analizowana jest możliwość penalizacji uporczywego niewykonywania obowiązków
wynikających z takich orzeczeń czy ugód. Opracowywany aktualnie projekt ustawy
zostanie w najbliższym czasie przedstawiony Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego,
która dokona oceny projektowanych unormowań.
Na marginesie wskazuję, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie stosuje terminu „alienacja
rodzicielska” występującego w treści interpelacji. Grupa Ekspertów Rady Europy ds.
Przeciwdziałania Przemocy wobec Kobiet i Przemocy Domowej (GREVIO) w przyjętym w
dniu 23 czerwca 2021 r. raporcie ws. realizacji przez Polskę Konwencji Rady Europy o
zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet
i przemocy domowej (konwencji stambulskiej)1 wezwała Polskę do podjęcia wszelkich
środków, w tym legislacyjnych, aby zapewnić, że wszystkie właściwe podmioty, w tym
pracownicy socjalni czy sędziowie, przy podejmowaniu decyzji w sprawie opieki i widzeń
z dzieckiem, powstrzymują się od używania koncepcji „alienacji rodzicielskiej”. Jak
wskazuje GREVIO, koncepcja alienacji rodzicielskiej niesie ze sobą duże ryzyko wtórnej
wiktymizacji kobiet, które sprzeciwiają się lub są niechętne kontaktom dzieci z powodu
przemocy, jakiej doznały od ojca dziecka.
1 https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2022-02/RAPORT_GREVIO_PL.pdf

-- 2 of 3 --

Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --