Interpelacja nr 3560
Interpelacja w sprawie rządowego programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rządowego programu "Czyste Powietrze"
Interpelacja nr 3560
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie rządowego programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Maciej Konieczny, Adrian Zandberg, Joanna Wicha, Paulina Matysiak, Dorota Olko, Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 27-06-2024
Szanowna Pani Minister,
mając na uwadze poprawę jakości powietrza i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych został wprowadzony przez rząd program „Czyste Powietrze” na wymianę źródła ciepła w istniejących budynkach mieszkalnych jednorodzinnych. W programie wyróżniono 3 poziomy dofinansowania uzależnione od dochodów.
Celem programu jest, zwiększenie liczby wymian nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe oraz termomodernizacji budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz bezpośrednią pomoc w realizacji przedsięwzięć w ramach 2. i 3. części programu priorytetowego „Czyste Powietrze” przez operatorów.
Zadaniem operatorów jest prowadzenie potencjalnych beneficjentów podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania programu „Czyste Powietrze”, którzy bez dodatkowego wsparcia nie są w stanie samodzielnie udźwignąć organizacji inwestycji realizowanej w ramach programu. Z założenia pomagają w identyfikacji potencjalnych beneficjentów, przekonaniu ich o niezbędności podjęcia działań związanych z wymianą nieefektywnego źródła ciepła lub termomodernizacją budynku mieszkalnego oraz przeprowadzeniu przez cały proces począwszy od wniosku o dotację, realizację przedsięwzięcia, aż do całkowitego rozliczenia dotacji.
Na rynku branżowym pojawia się coraz więcej podmiotów “operatorów”, którzy oferują swoje wsparcie. Mieszkańcy różnych miejscowości zgłaszają wątpliwe praktyki polegające na:
proponowaniu im podziału nieruchomości na części, aby uzyskać większą liczbę dofinansowań,
sugerowaniu potrzeby domeldowania innych członków rodziny, aby otrzymać maksymalne wsparcie,
podpisywaniu umowy in blanco tylko z podaniem danych właściciela obiektu bez doprecyzowania szczegółowego zakresu wsparcia w umowie.
Praktyki te mają na celu zmaksymalizować dofinansowanie zanim jeszcze zbadane zostaną faktyczne potrzeby danego budynku oraz zakres koniecznego działania i możliwości finansowe inwestora.
Wprowadzona konieczność posiadania pełnomocnictwa notarialnego jest w tej chwili jedynym możliwym zabezpieczeniem - zwłaszcza dla osób starszych - przed nie zawsze uczciwymi firmami i praktykami.
Powyższe działania zmierzają do maksymalizowania zysków operatorów i zwiększenia szansy uzyskania wsparcia finansowego oraz dopasowania ich wyceny do jego wysokości bez względu na faktyczne potrzeby konkretnego obiektu i inwestora. Tymczasem rolą programu jest dotarcie z koniecznym dofinansowaniem do jak największej liczby gospodarstw domowych w ramach dostępnej puli środków.
Równocześnie osoby zainteresowane skorzystaniem z programu “Czyste Powietrze” zgłaszają następujące bariery:
różnica dochodów warunkująca uzyskanie dofinansowania w poszczególnych progach dla osób samotnych prowadzących jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosi zaledwie 600 zł. Tymczasem jest to ta grupa osób, która musi samodzielnie opłacać wszystkie koszty stałe. Grupa ta przy zbyt niskim poziomie określonego progu w większości przypadków zobowiązana będzie do finansowej partycypacji w inwestycji. W takich okolicznościach zmuszeni są z niej zrezygnować ze względu na brak zdolności kredytowych i możliwości opłacenia raty. W przypadku osób starszych są to głównie kobiety, których średnia długość życia jest wyższa, a średnia emerytura niższa niż w przypadku mężczyzn,
dochody uwzględniane w dofinansowaniach w br. dokumentowane są za rok 2022. Takie rozwiązanie sprawia, że obecna sytuacja wielu osób jest nieadekwatna do ich faktycznych możliwości finansowania inwestycji, bądź też braku tych możliwości,
obecnie program zapewnia pewną waloryzację dochodów (2 lata wstecz), nie zapewnia jednak waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem, które sporządzono w 2019 r. To sprawia, że siła nabywcza dofinansowania spada.
W związku z powyższym zwracam się poniższymi pytaniami:
Czy powyższe praktyki były/są obecnie przedmiotem analiz, jeśli tak, czy zostały opracowane wytyczne/zalecenia/instrukcje?
Czy prowadzony jest wykaz bądź monitoring przedsiębiorstw - operatorów, którzy działają na podstawie pełnomocnictw notarialnych inwestorów w ramach wsparcia 2. i 3. programu? Jaki procent w ogólnej liczbie obecnie uzyskanych dofinansowań stanowią gospodarstwa jednoosobowe z podziałem na lata?
Czy planowane są zmiany w programie dla jednoosobowych gospodarstw domowych mające na celu zwiększenie partycypacji tej grupy w programie "Czyste Powietrze"?
Czy planowane są zmiany dotyczące waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem?
Interpelacja nr 3560
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie rządowego programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Maciej Konieczny, Adrian Zandberg, Joanna Wicha, Paulina Matysiak, Dorota Olko, Daria Gosek-Popiołek
Data wpływu: 27-06-2024
Szanowna Pani Minister,
mając na uwadze poprawę jakości powietrza i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych został wprowadzony przez rząd program „Czyste Powietrze” na wymianę źródła ciepła w istniejących budynkach mieszkalnych jednorodzinnych. W programie wyróżniono 3 poziomy dofinansowania uzależnione od dochodów.
Celem programu jest, zwiększenie liczby wymian nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe oraz termomodernizacji budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz bezpośrednią pomoc w realizacji przedsięwzięć w ramach 2. i 3. części programu priorytetowego „Czyste Powietrze” przez operatorów.
Zadaniem operatorów jest prowadzenie potencjalnych beneficjentów podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania programu „Czyste Powietrze”, którzy bez dodatkowego wsparcia nie są w stanie samodzielnie udźwignąć organizacji inwestycji realizowanej w ramach programu. Z założenia pomagają w identyfikacji potencjalnych beneficjentów, przekonaniu ich o niezbędności podjęcia działań związanych z wymianą nieefektywnego źródła ciepła lub termomodernizacją budynku mieszkalnego oraz przeprowadzeniu przez cały proces począwszy od wniosku o dotację, realizację przedsięwzięcia, aż do całkowitego rozliczenia dotacji.
Na rynku branżowym pojawia się coraz więcej podmiotów “operatorów”, którzy oferują swoje wsparcie. Mieszkańcy różnych miejscowości zgłaszają wątpliwe praktyki polegające na:
proponowaniu im podziału nieruchomości na części, aby uzyskać większą liczbę dofinansowań,
sugerowaniu potrzeby domeldowania innych członków rodziny, aby otrzymać maksymalne wsparcie,
podpisywaniu umowy in blanco tylko z podaniem danych właściciela obiektu bez doprecyzowania szczegółowego zakresu wsparcia w umowie.
Praktyki te mają na celu zmaksymalizować dofinansowanie zanim jeszcze zbadane zostaną faktyczne potrzeby danego budynku oraz zakres koniecznego działania i możliwości finansowe inwestora.
Wprowadzona konieczność posiadania pełnomocnictwa notarialnego jest w tej chwili jedynym możliwym zabezpieczeniem - zwłaszcza dla osób starszych - przed nie zawsze uczciwymi firmami i praktykami.
Powyższe działania zmierzają do maksymalizowania zysków operatorów i zwiększenia szansy uzyskania wsparcia finansowego oraz dopasowania ich wyceny do jego wysokości bez względu na faktyczne potrzeby konkretnego obiektu i inwestora. Tymczasem rolą programu jest dotarcie z koniecznym dofinansowaniem do jak największej liczby gospodarstw domowych w ramach dostępnej puli środków.
Równocześnie osoby zainteresowane skorzystaniem z programu “Czyste Powietrze” zgłaszają następujące bariery:
różnica dochodów warunkująca uzyskanie dofinansowania w poszczególnych progach dla osób samotnych prowadzących jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosi zaledwie 600 zł. Tymczasem jest to ta grupa osób, która musi samodzielnie opłacać wszystkie koszty stałe. Grupa ta przy zbyt niskim poziomie określonego progu w większości przypadków zobowiązana będzie do finansowej partycypacji w inwestycji. W takich okolicznościach zmuszeni są z niej zrezygnować ze względu na brak zdolności kredytowych i możliwości opłacenia raty. W przypadku osób starszych są to głównie kobiety, których średnia długość życia jest wyższa, a średnia emerytura niższa niż w przypadku mężczyzn,
dochody uwzględniane w dofinansowaniach w br. dokumentowane są za rok 2022. Takie rozwiązanie sprawia, że obecna sytuacja wielu osób jest nieadekwatna do ich faktycznych możliwości finansowania inwestycji, bądź też braku tych możliwości,
obecnie program zapewnia pewną waloryzację dochodów (2 lata wstecz), nie zapewnia jednak waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem, które sporządzono w 2019 r. To sprawia, że siła nabywcza dofinansowania spada.
W związku z powyższym zwracam się poniższymi pytaniami:
Czy powyższe praktyki były/są obecnie przedmiotem analiz, jeśli tak, czy zostały opracowane wytyczne/zalecenia/instrukcje?
Czy prowadzony jest wykaz bądź monitoring przedsiębiorstw - operatorów, którzy działają na podstawie pełnomocnictw notarialnych inwestorów w ramach wsparcia 2. i 3. programu? Jaki procent w ogólnej liczbie obecnie uzyskanych dofinansowań stanowią gospodarstwa jednoosobowe z podziałem na lata?
Czy planowane są zmiany w programie dla jednoosobowych gospodarstw domowych mające na celu zwiększenie partycypacji tej grupy w programie "Czyste Powietrze"?
Czy planowane są zmiany dotyczące waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8792 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.28.2024.EK
3270192.12953316.10427153
Warszawa, 22-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Macieja Koniecznego i grupy posłów w sprawie
Programu priorytetowego Czyste powietrze1 (K10INT3560)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
1. Czy powyższe praktyki były/są obecnie przedmiotem analiz, jeśli tak czy zostały
opracowane wytyczne/zalecenia/instrukcje?
W odniesieniu do pytania dotyczącego roli Operatorów działających w ramach Programu
wyjaśniam, że Operatorem w rozumieniu Programu nie może być dowolny podmiot
oferujący mieszkańcom swoje usługi w zakresie uzyskania dofinansowania w Programie.
Tym samym twierdzenie sformułowane w treści interpelacji, że „Na rynku branżowym
pojawia się coraz więcej podmiotów “operatorów”, którzy oferują swoje wsparcie” może
wprowadzać w błąd.
Operatorzy zostali wprowadzeni do Programu jako dodatkowe wsparcie dla osób
najuboższych, a ich zadaniem jest pomoc potencjalnym beneficjentom podwyższonego
i najwyższego poziomu dofinansowania, którzy bez dodatkowego wsparcia nie są w stanie
samodzielnie podołać ciężarowi organizacyjnemu inwestycji realizowanej w ramach
Programu.
Do zadań Operatorów należy m.in.:
- oszacowanie niezbędnych kosztów realizacji przedsięwzięcia,
- pomoc w wypełnieniu i złożeniu wniosku o dofinansowanie w ramach Programu,
- pomoc w wyborze potencjalnych wykonawców audytu lub przeprowadzenie audytu,
jeśli Operator posiada stosowne kompetencje,
- doradztwo w zakresie wyboru dalszych działań na podstawie audytu energetycznego,
- wsparcie w koordynacji procesu inwestycyjnego u poszczególnych beneficjentów,
- pomoc w wyborze wykonawcy oraz pełny nadzór nad prawidłowością realizacji prac
w zgodzie z warunkami PPCP,
1 dalej: PPCP
-- 1 of 4 --
- pomoc w wypełnieniu i złożeniu wniosków o płatność,
- kontynuacja współpracy z beneficjentem do czasu końcowego rozliczenia dotacji.
Operatorzy, w rozumieniu Programu, to podprogram w ramach Programu Czyste
Powietrze, wprowadzony w formie pilotażu w 2 województwach - małopolskim
i świętokrzyskim, w celu wypracowania najlepszych rozwiązań w zakresie działania
Operatorów, w każdym z tych województw w innym wariancie:
Pierwszy wariant dotyczy umiejscowienia Operatorów w gminach, które prowadzą punkty
konsultacyjno-informacyjne Programu i jest testowany w województwie świętokrzyskim.
W tym wariancie przygotowano aneksy do porozumień dla gmin, które podejmą się roli
Operatora na rzecz swoich mieszkańców, poszerzone o zakres zadań Operatora oraz
związane z tym wynagrodzenie. Łącznie, na koniec 2023 r., Wojewódzki Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach zawarł w tym zakresie aneksy do porozumień
z 29 świętokrzyskimi gminami.
Drugi wariant – obejmuje zarówno umiejscowienie Operatorów w gminach, a także
równolegle polega na wyborze operatorów na podstawie naboru wniosków w trybie
konkursowym zgodnie ze specjalnie opracowanym programem priorytetowym Operatorzy
w programie „Czyste Powietrze” – pilotaż w województwie małopolskim i jest testowany
wyłącznie na terenie województwa małopolskiego.
Aneksy do Porozumień w sprawie wdrażania Programu, poszerzone o zakres zadań
realizowanych przez Operatora oraz wynagrodzenie związane z realizacją tych zadań,
zawarły 23 gminy, które zgłosiły się do roli Operatora. Należy zaznaczyć, że gminy te
działają wyłącznie na swoim terenie (województwo małopolskie). Jednocześnie,
województwo małopolskie zostało podzielone na 5 regionów. W każdym z tych regionów
działa inny Operator, spośród 5-ciu wyłoniony w przeprowadzonym, przez Narodowy
Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej2, konkursie. Z każdym z nich
NFOŚiGW zawarł w dniu 22 listopada 2023 r. odrębną umowę.
Na podstawie wyników przeprowadzonych pilotaży wypracowane zostaną zasady działania
i finansowania Operatorów w skali całej Polski.
2. Czy prowadzony jest wykaz bądź monitoring przedsiębiorstw - operatorów, którzy działają
na podstawie pełnomocnictw notarialnych inwestorów w ramach wsparcia 2 i 3 programu?
Operatorami Programu innymi niż gminy – jak wspomniano powyżej – jest aktualnie tylko 5
podmiotów działających w woj. małopolskim, które zostały wybrane w ramach konkursu
organizowanego przez NFOŚiGW oraz zawarły umowę w tym zakresie. Oznacza to, że inne
podmioty, nie wymienione na stronie Programu, a powołujące się na pełnienie funkcji
Operatora robią to w sposób nieuprawniony.
Również do NFOŚiGW i Ministerstwa Klimatu i Środowiska3 docierają informacje o
różnych nadużyciach, które mają miejsce. Dotychczas najbardziej jaskrawe przykłady
nadużyć powiązane były z rynkiem pomp ciepła - i ryzyka w tym obszarze są ograniczane
poprzez wprowadzanie zmian w Programie. Ostatnie takie zmiany nastąpiły w dniu 22
kwietnia 2024 r. i 14 czerwca 2024 r. (w tym np.: obowiązkowa lista zielonych urządzeń i
materiałów (ZUM), jedna szansa na najwyższe dofinansowanie, doprecyzowanie
prefinansowania i pełnomocnictwa).
2 dalej: NFOŚiGW
3 dalej: MKiŚ
-- 2 of 4 --
Jednocześnie, sukcesywnie, poprzez działania komunikacyjne prowadzone bezpośrednio
przez NFOŚiGW, jak i za pośrednictwem wojewódzkich funduszy ochrony środowiska
i gospodarki wodnej4 i gmin, uwrażliwiamy właścicieli domów jednorodzinnych na
nierzetelnych wykonawców, czy podmioty które podające się za Operatorów Programu,
choć nimi nie są. Do gmin kierowane są komunikaty i grafiki, oraz specjalne listy do
mieszkańców, w celu zamieszczenia na gminnych stronach internetowych, tablicach
sołeckich, w gazetkach gminnych i ulotkach.
Zgodnie z umową o dofinansowanie w Programie, to właściciel budynku, beneficjent
Programu, decyduje o wyborze audytora i podmiotu wykonawczego – dlatego NFOŚiGW
komunikuje właścicielom budynków jednorodzinnych jak powinni reagować na kierowane
do nich propozycje takich podmiotów, oraz gdzie szukać potwierdzenia, że komunikuje się z
nimi rzetelny wykonawca. Jednocześnie, jeśli zgłoszenie nieprawidłowości dotyczy
konkretnego podmiotu działającego na określonym obszarze, NFOŚiGW podejmuje we
współpracy z właściwym wfośigw oraz gminą. W przypadku powzięcia przez NFOŚiGW
informacji o nieuprawnionym posługiwaniu się nazwą Operatora lub logotypami
NFOŚiGW, podmioty stosujące takie nieuczciwe praktyki są wzywane do zaprzestania
takich działań oraz informowane o możliwych skutkach prawnych.
W bieżącym roku NFOŚiGW poświęca wiele uwagi wprowadzaniu zmian w Programie,
które poprawią jego skuteczność i uszczelnią przed stosowaniem nieuczciwych praktyk. Jak
to zostało wskazane powyżej, pierwsze zmiany już nastąpiły, a aktualnie NFOŚiGW pracuje
nad kolejnymi.
3. Jaki procent w ogólnej liczbie obecnie uzyskanych dofinansowań stanowią gospodarstwa
jednoosobowe z podziałem na lata?
Z danych roboczych pozyskanych od wfośigw za okres ostatnich, niepełnych 2 miesięcy
(czerwiec - lipiec 2024 r.) wynika, że ok. 20% beneficjentów części 2 i 3 Programu stanowią
gospodarstwa jednoosobowe. Jest to informacja na podstawie 10 990 wniosków złożonych
w tym okresie w ramach cz. 2 i 3. Programu. Dla części 1 Programu dane takie nie są
gromadzone.
4. Czy planowane są zmiany w programie dla jednoosobowych gospodarstw domowych mające
na celu zwiększenie partycypacji tej grupy w Programie Czyste powietrze?
Aktualnie w NFOŚiGW trwają prace nad rewizją Programu, w tym również prowadzone są
analizy dotyczące progów dochodowych. W chwili obecnej trudno jednak jednoznacznie
wskazać ostateczne zmiany jakie mogą zostać wprowadzone w ramach wymogów dla grup
beneficjentów kwalifikujących się do poszczególnych części Programu. Należy podkreślić,
że NFOŚiGW oraz MKiŚ czynią starania, aby z Programu mogła skorzystać jak największa
liczba mieszkańców domów jednorodzinnych potrzebujących wsparcia w procesie
termomodernizacji i wymiany nieefektywnego źródła ciepła na paliwa stałe i aby realna
pomoc była adekwatna do ich konkretnego zapotrzebowania.
5. Czy planowane są zmiany dotyczące waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem?
Ewentualna potrzeba aktualizacji maksymalnych kwot dotacji w ramach poszczególnych
kosztów kwalifikowanych również obecnie jest przedmiotem analiz. Przed zakończeniem
analiz nie można jednoznacznie określić, czy obowiązujące od 03.01.2023 r. maksymalne
kwoty dotacji jako progi kwalifikowalności ulegną zmianie.
Proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.
4 dalej: wfośigw
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DFE-WNF.050.28.2024.EK
3270192.12953316.10427153
Warszawa, 22-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Macieja Koniecznego i grupy posłów w sprawie
Programu priorytetowego Czyste powietrze1 (K10INT3560)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
1. Czy powyższe praktyki były/są obecnie przedmiotem analiz, jeśli tak czy zostały
opracowane wytyczne/zalecenia/instrukcje?
W odniesieniu do pytania dotyczącego roli Operatorów działających w ramach Programu
wyjaśniam, że Operatorem w rozumieniu Programu nie może być dowolny podmiot
oferujący mieszkańcom swoje usługi w zakresie uzyskania dofinansowania w Programie.
Tym samym twierdzenie sformułowane w treści interpelacji, że „Na rynku branżowym
pojawia się coraz więcej podmiotów “operatorów”, którzy oferują swoje wsparcie” może
wprowadzać w błąd.
Operatorzy zostali wprowadzeni do Programu jako dodatkowe wsparcie dla osób
najuboższych, a ich zadaniem jest pomoc potencjalnym beneficjentom podwyższonego
i najwyższego poziomu dofinansowania, którzy bez dodatkowego wsparcia nie są w stanie
samodzielnie podołać ciężarowi organizacyjnemu inwestycji realizowanej w ramach
Programu.
Do zadań Operatorów należy m.in.:
- oszacowanie niezbędnych kosztów realizacji przedsięwzięcia,
- pomoc w wypełnieniu i złożeniu wniosku o dofinansowanie w ramach Programu,
- pomoc w wyborze potencjalnych wykonawców audytu lub przeprowadzenie audytu,
jeśli Operator posiada stosowne kompetencje,
- doradztwo w zakresie wyboru dalszych działań na podstawie audytu energetycznego,
- wsparcie w koordynacji procesu inwestycyjnego u poszczególnych beneficjentów,
- pomoc w wyborze wykonawcy oraz pełny nadzór nad prawidłowością realizacji prac
w zgodzie z warunkami PPCP,
1 dalej: PPCP
-- 1 of 4 --
- pomoc w wypełnieniu i złożeniu wniosków o płatność,
- kontynuacja współpracy z beneficjentem do czasu końcowego rozliczenia dotacji.
Operatorzy, w rozumieniu Programu, to podprogram w ramach Programu Czyste
Powietrze, wprowadzony w formie pilotażu w 2 województwach - małopolskim
i świętokrzyskim, w celu wypracowania najlepszych rozwiązań w zakresie działania
Operatorów, w każdym z tych województw w innym wariancie:
Pierwszy wariant dotyczy umiejscowienia Operatorów w gminach, które prowadzą punkty
konsultacyjno-informacyjne Programu i jest testowany w województwie świętokrzyskim.
W tym wariancie przygotowano aneksy do porozumień dla gmin, które podejmą się roli
Operatora na rzecz swoich mieszkańców, poszerzone o zakres zadań Operatora oraz
związane z tym wynagrodzenie. Łącznie, na koniec 2023 r., Wojewódzki Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach zawarł w tym zakresie aneksy do porozumień
z 29 świętokrzyskimi gminami.
Drugi wariant – obejmuje zarówno umiejscowienie Operatorów w gminach, a także
równolegle polega na wyborze operatorów na podstawie naboru wniosków w trybie
konkursowym zgodnie ze specjalnie opracowanym programem priorytetowym Operatorzy
w programie „Czyste Powietrze” – pilotaż w województwie małopolskim i jest testowany
wyłącznie na terenie województwa małopolskiego.
Aneksy do Porozumień w sprawie wdrażania Programu, poszerzone o zakres zadań
realizowanych przez Operatora oraz wynagrodzenie związane z realizacją tych zadań,
zawarły 23 gminy, które zgłosiły się do roli Operatora. Należy zaznaczyć, że gminy te
działają wyłącznie na swoim terenie (województwo małopolskie). Jednocześnie,
województwo małopolskie zostało podzielone na 5 regionów. W każdym z tych regionów
działa inny Operator, spośród 5-ciu wyłoniony w przeprowadzonym, przez Narodowy
Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej2, konkursie. Z każdym z nich
NFOŚiGW zawarł w dniu 22 listopada 2023 r. odrębną umowę.
Na podstawie wyników przeprowadzonych pilotaży wypracowane zostaną zasady działania
i finansowania Operatorów w skali całej Polski.
2. Czy prowadzony jest wykaz bądź monitoring przedsiębiorstw - operatorów, którzy działają
na podstawie pełnomocnictw notarialnych inwestorów w ramach wsparcia 2 i 3 programu?
Operatorami Programu innymi niż gminy – jak wspomniano powyżej – jest aktualnie tylko 5
podmiotów działających w woj. małopolskim, które zostały wybrane w ramach konkursu
organizowanego przez NFOŚiGW oraz zawarły umowę w tym zakresie. Oznacza to, że inne
podmioty, nie wymienione na stronie Programu, a powołujące się na pełnienie funkcji
Operatora robią to w sposób nieuprawniony.
Również do NFOŚiGW i Ministerstwa Klimatu i Środowiska3 docierają informacje o
różnych nadużyciach, które mają miejsce. Dotychczas najbardziej jaskrawe przykłady
nadużyć powiązane były z rynkiem pomp ciepła - i ryzyka w tym obszarze są ograniczane
poprzez wprowadzanie zmian w Programie. Ostatnie takie zmiany nastąpiły w dniu 22
kwietnia 2024 r. i 14 czerwca 2024 r. (w tym np.: obowiązkowa lista zielonych urządzeń i
materiałów (ZUM), jedna szansa na najwyższe dofinansowanie, doprecyzowanie
prefinansowania i pełnomocnictwa).
2 dalej: NFOŚiGW
3 dalej: MKiŚ
-- 2 of 4 --
Jednocześnie, sukcesywnie, poprzez działania komunikacyjne prowadzone bezpośrednio
przez NFOŚiGW, jak i za pośrednictwem wojewódzkich funduszy ochrony środowiska
i gospodarki wodnej4 i gmin, uwrażliwiamy właścicieli domów jednorodzinnych na
nierzetelnych wykonawców, czy podmioty które podające się za Operatorów Programu,
choć nimi nie są. Do gmin kierowane są komunikaty i grafiki, oraz specjalne listy do
mieszkańców, w celu zamieszczenia na gminnych stronach internetowych, tablicach
sołeckich, w gazetkach gminnych i ulotkach.
Zgodnie z umową o dofinansowanie w Programie, to właściciel budynku, beneficjent
Programu, decyduje o wyborze audytora i podmiotu wykonawczego – dlatego NFOŚiGW
komunikuje właścicielom budynków jednorodzinnych jak powinni reagować na kierowane
do nich propozycje takich podmiotów, oraz gdzie szukać potwierdzenia, że komunikuje się z
nimi rzetelny wykonawca. Jednocześnie, jeśli zgłoszenie nieprawidłowości dotyczy
konkretnego podmiotu działającego na określonym obszarze, NFOŚiGW podejmuje we
współpracy z właściwym wfośigw oraz gminą. W przypadku powzięcia przez NFOŚiGW
informacji o nieuprawnionym posługiwaniu się nazwą Operatora lub logotypami
NFOŚiGW, podmioty stosujące takie nieuczciwe praktyki są wzywane do zaprzestania
takich działań oraz informowane o możliwych skutkach prawnych.
W bieżącym roku NFOŚiGW poświęca wiele uwagi wprowadzaniu zmian w Programie,
które poprawią jego skuteczność i uszczelnią przed stosowaniem nieuczciwych praktyk. Jak
to zostało wskazane powyżej, pierwsze zmiany już nastąpiły, a aktualnie NFOŚiGW pracuje
nad kolejnymi.
3. Jaki procent w ogólnej liczbie obecnie uzyskanych dofinansowań stanowią gospodarstwa
jednoosobowe z podziałem na lata?
Z danych roboczych pozyskanych od wfośigw za okres ostatnich, niepełnych 2 miesięcy
(czerwiec - lipiec 2024 r.) wynika, że ok. 20% beneficjentów części 2 i 3 Programu stanowią
gospodarstwa jednoosobowe. Jest to informacja na podstawie 10 990 wniosków złożonych
w tym okresie w ramach cz. 2 i 3. Programu. Dla części 1 Programu dane takie nie są
gromadzone.
4. Czy planowane są zmiany w programie dla jednoosobowych gospodarstw domowych mające
na celu zwiększenie partycypacji tej grupy w Programie Czyste powietrze?
Aktualnie w NFOŚiGW trwają prace nad rewizją Programu, w tym również prowadzone są
analizy dotyczące progów dochodowych. W chwili obecnej trudno jednak jednoznacznie
wskazać ostateczne zmiany jakie mogą zostać wprowadzone w ramach wymogów dla grup
beneficjentów kwalifikujących się do poszczególnych części Programu. Należy podkreślić,
że NFOŚiGW oraz MKiŚ czynią starania, aby z Programu mogła skorzystać jak największa
liczba mieszkańców domów jednorodzinnych potrzebujących wsparcia w procesie
termomodernizacji i wymiany nieefektywnego źródła ciepła na paliwa stałe i aby realna
pomoc była adekwatna do ich konkretnego zapotrzebowania.
5. Czy planowane są zmiany dotyczące waloryzacji wycen objętych dofinansowaniem?
Ewentualna potrzeba aktualizacji maksymalnych kwot dotacji w ramach poszczególnych
kosztów kwalifikowanych również obecnie jest przedmiotem analiz. Przed zakończeniem
analiz nie można jednoznacznie określić, czy obowiązujące od 03.01.2023 r. maksymalne
kwoty dotacji jako progi kwalifikowalności ulegną zmianie.
Proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.
4 dalej: wfośigw
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 4 --