tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 22 stycznia 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 355 w sprawie
niedozwolonych na terytorium RP
środków ochrony roślin, antybiotyków jak również
bezpieczeństwa rolników oraz konsumentów
Znak sprawy: DC5.8870.57.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 355 z 10 stycznia 2024 r., w sprawie
niedozwolonych na terytorium RP środków ochrony roślin, antybiotyków jak
również bezpieczeństwa rolników oraz konsumentów, poniżej uprzejmie
przedstawiam odpowiedzi na przesłane pytania, w zakresie działań,
podejmowanych przez Ministerstwo Finansów/Krajową Administrację
Skarbową, związanych z monitorowaniem i kontrolą przemieszczania
środków ochrony roślin.
Jaki procent środków ochrony roślin i antybiotyków na polskim rynku
stanowią środki nielegalne oraz podrobione?
Ministerstwo Finansów/KAS nie posiada danych dotyczących udziału
procentowego nielegalnych i podrobionych środków ochrony roślin na rynku
krajowym.
Krajowa Administracja Skarbowa w formie elektronicznej gromadzi dane
dotyczące:
 zatrzymań nielegalnych środków ochrony roślin w przemycie;
 z powodu naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 1107/2009,
w zakresie braku zgłoszenia przemieszczenia środków ochrony roślin
do wojewódzkiego inspektoratu ochrony roślin i nasiennictwa, tj.
naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o środkach ochrony roślin, które

-- 1 of 7 --

2/7
skutkuje zatrzymaniem środków ochrony roślin i zgłoszeniem jako
nieprawidłowość, do czasu dostarczenia takiego powiadomienia;
 zatrzymań z powodu naruszenia praw własności intelektualnej.
Jakie działania podejmuje Ministerstwo, aby uświadomić rolnikom
konsekwencje stosowania nielegalnych i podrobionych środków ochrony
roślin i antybiotyków?
Jakie działania były podejmowane w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022,
2023?
Wskazać należy, iż działania związane z podnoszeniem świadomości
w zakresie nielegalnych środków ochrony roślin nie należy do zadań, które
obligatoryjnie powinny być realizowane przez resort finansów. Dostrzegając
jednak prewencyjne znaczenie takich działań od kilku lat Krajowa
Administracja Skarbowa bierze udział w kampanii edukacyjnej Polskiego
Stowarzyszenia Ochrony Roślin, Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin
i Nasiennictwa oraz Policji przeciwko nielegalnym, w tym podrobionym
środkom ochrony roślin. Celem kampanii jest edukacja rolników, jak i osób
przewożących środki ochrony roślin z krajów trzecich oraz z innych krajów
Unii Europejskiej. W ramach tej akcji na przejściach granicznych
dystrybuowane są m.in. plakaty i ulotki w różnych językach.
Przedstawiciele Krajowej Administracji Skarbowej udzielają również
wywiadów radiowo-telewizyjnych oraz odpowiadają na zapytania
dziennikarzy, w zakresie działań podejmowanych przez organy KAS
w przedmiotowym zakresie, podkreślając zagrożenia związane ze
stosowaniem nielegalnych środków ochrony roślin.
Czy prowadzone są prace mające doprowadzić do uszczelnienia granic
i zatrzymania procederu wprowadzania na terytorium Polski i Unii
Europejskiej nielegalnych i podrobionych środków ochrony roślin
i antybiotyków? Jakie działania były podejmowane w roku: 2006, 2007,
2014, 2015, 2022, 2023?
Nielegalne środki ochrony roślin stanowią zagrożenie dla zdrowia człowieka
i środowiska. Stosowanie środków ochrony roślin niewiadomego
pochodzenia wiąże się z dużym ryzkiem, zarówno dla rolników i sadowników
(poprzez zniszczenie upraw, możliwość zatruć i poparzeń podczas
wykonywania oprysków), jak również konsumentów spożywających żywność
mogącą zawierać toksyczne pozostałości nieznanych, niezarejestrowanych
substancji aktywnych oraz zanieczyszczeń, które w legalnych środkach
ochrony roślin nie występują. Dlatego, niezmiernie ważne jest podejmowanie
działań w celu przeciwdziałania napływowi na teren nie tylko Polski ale całej
Unii Europejskiej tych niebezpiecznych produktów.

-- 2 of 7 --

3/7
W celu wzmocnienia współpracy Krajowej Administracji Skarbowej
i Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w zakresie skutecznej
realizacji zadań wynikających z ustawy o środkach ochrony roślin oraz
zapobiegania nielegalnemu przywozowi środków ochrony roślin w dniu
20 marca 2018r. zostało podpisane porozumienie pomiędzy Głównym
Inspektorem Ochrony Roślin i Nasiennictwa i Szefem Krajowej
Administracji Skarbowej w sprawie współdziałania w zakresie nadzoru nad
przemieszczaniem i wprowadzaniem do obrotu środków ochrony roślin.
Celem porozumienia jest zapewnienie skutecznej realizacji zadań
wynikających z ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin
(Dz. U. poz. 455, z późn. zm.), w szczególności zadań wynikających
z egzekwowania przez Krajową Administrację Skarbową zadań w zakresie
przywozu z państw trzecich środków ochrony roślin. Porozumienie było
poprzedzone porozumieniem z dnia 20 marca 2015 r. pomiędzy Głównym
Inspektorem Ochrony Roślin i Nasiennictwa i Szefem Służby Celnej
w sprawie współdziałania w zakresie nadzoru nad przemieszczaniem
i wprowadzaniem do obrotu środków ochrony roślin.
Na podstawie przedmiotowego porozumienia, Krajowa Administracja
Skarbowa cyklicznie przekazuje do Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin
i Nasiennictwa dane dotyczące importowanych środków ochrony roślin oraz
informacje o zatrzymanych nielegalnych środkach.
Także na poziomie lokalnym zostały podpisane porozumienia o współpracy
pomiędzy dyrektorami izb administracji skarbowej i Wojewódzkimi
Inspektorami PIORiN.
Funkcjonariusze oraz pracownicy KAS uczestniczą w szkoleniach
poświęconych tematyce nadzoru nad przemieszczaniem i wprowadzaniem
do obrotu środków ochrony roślin. Są to zarówno szkolenia wewnętrze jak
i z udziałem ekspertów zewnętrznych.
W ramach Krajowej Administracji Skarbowej zostały opracowane
elektroniczne instrukcje m.in. dotyczące środków ochrony roślin, które
dostępne są w intranecie KAS. Mogą z nich korzystać wszyscy
funkcjonariusze oraz pracownicy KAS, którzy chcą uzyskać aktualne
informacje związane z egzekwowaniem przez organy KAS przepisów
dotyczących środków ochrony roślin.
Corocznie od 2016 r. Krajowa Administracja Skarbowa wspólnie
z Państwową Inspekcją Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz Policją bierze
udział w operacji międzynarodowej kontrolnej „Silver Axe” polegającej na
przeprowadzaniu wzmożonych kontroli środków ochrony roślin oraz
substancji czynnych, w celu wykrycia i zatrzymania nielegalnych

-- 3 of 7 --

4/7
i podrobionych środków ochrony roślin oraz substancji czynnych.
Koordynatorem przedmiotowej Operacji jest Europol.
Wszystkie edycje Operacji „Silver Axe” opierają się na takich samych
zasadach i celach, przy czym w każdej edycji bierze udział więcej państw oraz
trwają dłużej, co skutkuje coraz większą ilością zatrzymanych nielegalnych
i podrabianych środków ochrony roślin.
Intensyfikacja działań kontrolnych dotyczy środków ochrony roślin
i substancji czynnych:
 wprowadzanych na obszar Unii Europejskiej w ruchu drogowym,
morskim, lotniczym i kolejowym;
 wyprowadzanych z obszaru Unii Europejskiej;
 składowanych w składach celnych;
 w obrocie pocztowym;
 w gospodarstwach rolnych i sadowniczych;
 będących przedmiotem handlu na targowiskach.
Chciałbym podkreślić, że działania związane z monitorowaniem i kontrolą
przemieszczania środków ochrony roślin podejmowane są przez organy
KAS na bieżąco a nie tylko podczas konkretnych operacji kontrolnych.
Na szczeblu międzynarodowym przedstawiciele Krajowej Administracji
Skarbowej biorą udział w pracach: grupy roboczej ds. zwalczania
nielegalnego przemieszczania pestycydów ONIP (Network of National
Competent Authorities fighting the illegal international trade of pesticides),
działającej przy OECD, Światowej Organizacji Ceł (WCO), Komisji
Europejskiej, Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych
(OLAF) oraz Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)
w zakresie działań mających na celu zwalczanie nielegalnego obrotu
środkami ochrony roślin.
Ile było przypadków ujawnienia przemytu środków ochrony roślin oraz
antybiotyków w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?
Ministerstwo Finansów nie posiada danych za lata: 2006, 2007, 2014
w zakresie rocznego zestawienia zatrzymań nielegalnych środków ochrony
roślin.
Dane za 2015 r. obejmują zatrzymania nielegalnych środków ochrony roślin
w przemycie od 1 maja 2015r., gdyż obowiązek raportowania takich
zatrzymań został ustanowiony na podstawie ww. Porozumienia z dnia 20
marca 2015r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Roślin
i Nasiennictwa i Szefem Służby Celnej.

-- 4 of 7 --

5/7
Poniżej w tabeli znajdują się dane dotyczące zatrzymań nielegalnych
środków ochrony roślin w przemycie oraz z powodu naruszenia przepisów
rozporządzenia (WE) nr 1107/2009, w zakresie braku zgłoszenia
przemieszczenia środków ochrony roślin do wojewódzkiego inspektoratu
ochrony roślin i nasiennictwa, tj. naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy o środkach
ochrony roślin skutkowało zatrzymaniem środków ochrony roślin
i zgłoszeniem jako nieprawidłowość, do czasu dostarczenia takiego
powiadomienia.
Okres Ilość ujawnień Nielegalny przywóz
Ilość [kg/l]
Naruszenia w
zakresie braku
zgłoszenia do
WIORiN
Ilość [kg/l]
2015
od 01.05 272 1223,45 kg/l 0
2022 37 1021,23 kg/l 0
2023 147 941,175 kg/l 28860 l
Poniżej dane dotyczące zatrzymań środków ochrony roślin z powodu
naruszenia praw własności intelektualnej.
Okres Rodzaj
interwencji Rodzaj towaru Ilość
ujawnień
Ilość
towaru
środki ochrony
roślin 150 1 648 przemyt
opakowania ŚOR 3 56 2014
procedury celne środki ochrony
roślin 3 16 500
środki ochrony
roślin 188 7 311 2015 przemyt
opakowania ŚOR 10 824
2022 przemyt środki ochrony
roślin 9 182
środki ochrony
roślin 9 224 2023 przemyt
etykiety ŚOR 1 5 932
Od stycznia 2022r., we wdrożonym ogólnopolskim systemie PKWD-SINGLE
WINDOW Krajowa Administracja Skarbowa na bieżąco zasila swój
wewnętrzny „Rejestr Środków Ochrony Roślin” aktualnymi danymi

-- 5 of 7 --

6/7
pochodzącymi z właściwego rejestru prowadzonego i udostępnianego przez
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Dzięki temu system obsługujący
zgłoszenia celne (AIS/IMPORT) może automatycznie sprawdzać, czy
zadeklarowane w zgłoszeniu zezwolenie zostało zatwierdzone i czy jest
ważne. Przyspiesza to proces obsługi zgłoszenia celnego. Ponadto,
w oddziałach celnych, po zalogowaniu do PKWD-SINGLE WINDOW
funkcjonariusze mają szybki i bieżący dostęp do danych o wydanych
pozwoleniach na dopuszczenie do obrotu środków ochrony roślin.
Od 10 października 2022r. Krajowa Administracja Skarbowa w ramach
serwisu Single Window udostępniła na portalu PUESC e-usługę dla klientów
Uzyskaj graniczne dokumenty dotyczące środków ochrony roślin, przygotowaną
przy współpracy z Głównym Inspektorem Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Dzięki niej przedsiębiorcy mogą składać w serwisie Single Window
z wyprzedzeniem informacje o zamiarze przywozu środków ochrony roślin
przeznaczonych do stosowania w innym państwie członkowskim /
przeznaczonych do stosowania w państwie trzecim, kierowane do
właściwych Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
W odpowiedzi, tą samą drogą klienci mogą uzyskać opinię WIORiN do
informacji o zamiarze wprowadzenia środków ochrony roślin na terytorium
RP. Wydaną w systemie Single Window opinię można wykorzystuje się
w zgłoszeniu celnym, składanym do systemów NCTS2 (w tranzycie) lub
AIS/IMPORT (w przywozie).
Działania podejmowane przez organy Krajowej Administracji Skarbowej
w zakresie zwalczania nielegalnego obrotu środkami ochrony roślin skutkują
coraz mniejszą ilością zatrzymań nielegalnych środków ochrony roślin.
Obecnie nie obserwujemy nielegalnego przywozu z takich państw jak: Chiny,
Wietnam, Kambodża, itp. w obrocie morskim. Skuteczne działania Krajowej
Administracji Skarbowej w tym obszarze doprowadziły do unikania przez
nieuczciwe podmioty gospodarcze odpraw nielegalnych środków ochrony
roślin na terytorium RP. Aktualnie w zdecydowanej większości przypadków
są to zatrzymania w przemycie środków ochrony roślin z Ukrainy w ruchu
osobowym. W wielu przypadkach środki te są legalne na Ukrainie a nielegalne
w Polsce z powodu braku stosownego pozwolenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi jak również braku etykiety w języku polskim. W takich
przypadkach, środki ochrony roślin są konfiskowane i niszczone, podróżni zaś
karani są mandatami karnymi.

-- 6 of 7 --

7/7
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
Otrzymują:
1.Adresat.
2.aa.

-- 7 of 7 --

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 31 stycznia 2024 r.
znak sprawy: DHR.kor.058.1.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 355 „w sprawie niedozwolonych na terytorium RP środków
ochrony roślin, antybiotyków jak również bezpieczeństwa rolników oraz
konsumentów”.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z przekazaniem przez posłów na Sejm RP Annę Gembicką i Jarosława
Sachajkę Interpelacji „w sprawie niedozwolonych na terytorium RP środków ochrony
roślin, antybiotyków jak również bezpieczeństwa rolników oraz konsumentów”,
przekazuję poniżej stosowne informacje i wyjaśnienia.
I. Środki ochrony roślin
Ad 1. Jaki procent środków ochrony roślin na Polskim rynku stanowią środki nielegalne
oraz podrobione?
Nielegalne środki ochrony roślin, czyli preparaty podrobione i pochodzące
z nielegalnego źródła, to szara strefa, której wielkość jest trudna do oszacowania. Skala
procederu podrabiania środków ochrony roślin w Unii Europejskiej szacowana jest
przez Komisję Europejską na około 14 %, natomiast według EUROPOL-u,
w niektórych krajach może stanowić nawet ok. 25 %. Według opublikowanego
w czerwcu 2019 r. przez Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO)
„Raportu o stanie naruszenia praw własności intelektualnej” („Status Report on IPR

-- 1 of 13 --

Infringement”) podrobione środki ochrony roślin i agrochemikalia stanowią jeden z 11
kluczowych sektorów gospodarki, który przyczynia się do prawie 60 miliardów euro
strat rocznie w całej Unii Europejskiej. Z obserwacji Państwowej Inspekcji Ochrony
Roślin i Nasiennictwa (dalej PIORiN) wynika natomiast, że podrabianie środków
ochrony roślin jest zjawiskiem o charakterze fluktuacyjnym. W okresie
rozpoczynającego się i wzmożonego sezonu wegetacyjnego proceder jest częściej
ujawniany. W różnych latach, w różnych województwach dokonuje się ujawnień
nielegalnych środków ochrony roślin, mają one jednak charakter jednostkowy i PIORiN
nie identyfikuje obszarów szczególnie narażonych na nielegalne środki ochrony roślin,
chociaż można oczekiwać, że regiony o dużym udziale produkcji rolnej są
w szczególności narażone na ten proceder.
Ad 2. Jakie działania podejmuje MRIRW aby uświadomić rolnikom konsekwencje
stosowania nielegalnych i podrobionych środków ochrony roślin? Jakie działania były
podejmowane w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?
Podnoszenie świadomości rolników, jako grupy najbardziej narażonej na kontakt ze
sfałszowanymi środkami ochrony roślin, odnośnie zagrożeń wynikających
z zastosowania nielegalnych preparatów jest kluczowym zadaniem, mającym na celu
przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu i stosowaniu podrobionych środków
ochrony roślin.
Zagrożenia wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin dla
zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska oraz metody rozpoznawania podrobionych
środków ochrony roślin są elementem obowiązkowych szkoleń dla rolników,
doradców oraz dystrybutorów środków ochrony roślin. Szczegółowe programy
szkoleń, powtarzanych co 5 lat, określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 8 maja 2013 r. w sprawie szkoleń w zakresie środków ochrony roślin. Na
zlecenie Ministerstwa opracowywane są także i kolportowane materiały informacyjne
(plakaty i ulotki) zwracające uwagę na te zagrożenia.
Informacje na temat zagrożeń związanych z nielegalnymi środkami ochrony roślin są
także zamieszczane na opracowanej na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
internetowej Platformie Sygnalizacji Agrofagów, stanowiącej nowoczesne narzędzie
transferu wiedzy w zakresie ochrony roślin dla rolników i doradców.

-- 2 of 13 --

Ważnym elementem walki z nielegalnymi środkami ochrony roślin jest też
prowadzenie przez PIORiN kampanii informacyjnych, warsztatów i ogólnopolskich
szkoleń, również we współpracy z innymi organami i organizacjami (tj. KAS, Policja
i Polskie Stowarzyszenie Ochrony Roślin), których głównym celem jest ostrzeżenie
rolników przed konsekwencjami zakupu i stosowania takich produktów. Przykładem
takiego działania mającego na celu szerzenie wiedzy na temat nielegalnych, w tym
podrobionych środków ochrony roślin, był udział PIORiN w przygotowaniu przez
PSOR filmu szkoleniowego, którego emisja odbyła się w listopadzie 2017 r. Film jest
w dalszym ciągu publikowany i dostępny pod linkiem:
https://www.youtube.com/watch?v=0z_r3hrNiAg
W latach 2022 - 2023 prowadzona była kampania „Kupując podróbki tracisz wiele
razy”, w której PIORiN wspólnie z Krajową Administracją Skarbową (KAS) i Polskim
Stowarzyszeniem Ochrony Roślin (PSOR) przestrzega przed zakupem podrobionych
środków ochrony roślin oraz zwraca uwagę jakie ryzyko niosą ze sobą podróbki.
Kampania ta jest prowadzona cyklicznie i w 2024 r. będzie miała już swoją szóstą
odsłonę. W opracowywanych wspólnie materiałach informacyjno-szkoleniowych
PIORiN przypomina o głównych zasadach nabywania tych produktów, rekomenduje
dokonywanie zakupów środków ochrony roślin wyłącznie w sklepach, hurtowniach
lub od dystrybutorów, którzy są zarejestrowani przez PIORiN i sprzedają produkty
z polską etykietą, zarejestrowane w Polsce przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
oraz wystawiają dowód zakupu. W bieżącym roku szczególną uwagę zwracamy na
ryzyko zakupu środków ochrony roślin na okazyjnych i anonimowych aukcjach
internetowych.
Do działań mających na celu podnoszenie świadomości rolników na temat
konsekwencji stosowania nielegalnych i podrobionych środków ochrony roślin należy
również zaliczyć wypowiedzi przedstawicieli PIORiN dla programu rolniczego
„Agrobiznes” emitowanego w TVP1. W 2022 r. i 2023 r. przedstawiciel PIORiN
wypowiadał się na temat operacji Silver Axe i jej wyników. Również w 2022 r. i 2023 r.
przedstawiciel PIORiN udzielał wypowiedzi na temat prowadzonej kampanii „Kupując
podróbki tracisz wiele razy” oraz ryzyka jakie niosą ze sobą nielegalne, w tym
podrobione środki ochrony roślin.

-- 3 of 13 --

Dodatkowo corocznie na stronie internetowej PIORiN www.piorin.gov.pl
zamieszczany jest komunikat przypominający o zasadach nabywania środków ochrony
roślin, których przestrzeganie ma pomóc rolnikom uniknąć zetknięcia się z podróbką
i przestrzec przed stosowaniem nielegalnych środków ochrony roślin.
Ponadto, na stronie internetowej utworzono pod koniec 2017 r. konto poczty email
umożliwiające anonimowe zgłaszanie do PIORiN podejrzenia przypadków
nielegalnych, w tym podrobionych środków ochrony roślin. Przekierowanie do
wiadomości e-mail na adres: nielegalnesrodki@piorin.gov.pl następuje poprzez
kliknięcie w pole tekstowe: „Zgłoś podróbkę środka ochrony roślin”.
Ad 3. Czy prowadzone są prace mające doprowadzić do uszczelnienia granic
i zatrzymania procederu wprowadzania na terytorium Polski i Unii Europejskiej
nielegalnych i podrobionych środków ochrony roślin? Jakie działania były
podejmowane w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?
Podstawowe narzędzia prawne, mające na celu ograniczenie obrotu nielegalnymi
środkami ochrony roślin, daje ustawa z 8 marca 2023 r. o środkach ochrony roślin
(Dz.U. z 2023 r. poz. 340 z późn. zm.). Przepisy te zostały rozszerzone, a sankcje
związane z obrotem nielegalnymi preparatami zaostrzone, ustawą z dnia 13 lutego
2020 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (Dz.U. z 2023 r. poz.
1992). Zgodnie z wprowadzonym przez tą ustawę regulacjami, kto wytwarza,
konfekcjonuje lub wprowadza do obrotu nielegalne środki ochrony roślin podlega
grzywnie lub karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat 3.
PIORiN jako organ nadzorujący obrót i stosowanie środków ochrony roślin od samego
początku pojawienia się na rynku polskim nielegalnych środków ochrony roślin,
aktywnie angażuje się w działania na rzecz ograniczenia tego zjawiska. Biorąc pod
uwagę fakt, że jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla polskiego rynku środków
ochrony roślin stanowi wprowadzanie do obrotu nielegalnych, w tym podrobionych
produktów spoza Unii Europejskiej, PIORiN podjął ścisłą współpracę z KAS w zakresie
nadzoru nad wprowadzaniem środków ochrony roślin na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej z państw trzecich.

-- 4 of 13 --

W dniu 20 marca 2015 r. podpisano porozumienie pomiędzy Głównym Inspektorem
Ochrony Roślin i Nasiennictwa a Szefem Krajowej Administracji Skarbowej w sprawie
współdziałania w zakresie nadzoru nad przemieszczaniem i wprowadzaniem do obrotu
środków ochrony roślin. Porozumienie to określiło ramy współpracy w szczególności
w zakresie działań podejmowanych w przypadku nielegalnego przywozu środków
ochrony roślin. Porozumienie to zostało odnowione w dniu 20 marca 2018 r. Ważnym
elementem porozumienia jest współpraca PIORiN z organami KAS w zakresie analizy
ryzyka związanego z wprowadzaniem na terytorium RP nielegalnych i podrobionych
środków ochrony roślin. Podjęcie przez KAS ukierunkowanych działań w celu
wykrywania nielegalnych środków ochrony roślin przyniosło wymierne efekty
w postaci skutecznych kontroli importowych transportów środków ochrony roślin.
Jednym z ważniejszych obszarów współpracy PIORiN z KAS jest ponadto wspólny
udział od 2017 r. w kolejnych edycjach międzynarodowej operacji Silver Axe, w którą
włączają się niemal wszystkie państwa europejskie, a także spoza Europy. Akcja Silver
Axe to międzynarodowa inicjatywa, koordynowana przez EUROPOL (ang. European
Union Agency for Law Enforcement Cooperation – Agencja Unii Europejskiej
ds. Współpracy Organów Ścigania) i ukierunkowana w szczególności na zwalczanie
handlu nielegalnymi i podrobionymi środkami ochrony roślin. W Polsce w ramach ww.
operacji corocznie prowadzone są wspólne działania kontrolne inspektorów PIORiN
wraz z organami KAS. Od 2019 r. do planowania i udziału w akcji Silver Axe przystąpiła
Policja, a od 2022 r. do akcji dołączyła również Straż Graniczna. Intensywne kontrole
przeprowadzane są na przejściach granicznych, targowiskach, drogach, miejscach
produkcji i magazynowania środków ochrony roślin, w punktach obrotu środkami
ochrony roślin oraz w gospodarstwach rolnych.
Wynikiem przeprowadzonej w 2023 r. już ósmej operacji Silver Axe było ujawnienie
w Polsce 548,79 (kg lub l) nielegalnych środków ochrony roślin, z czego większość
stanowiły środki pochodzące z przemytu. W 2024 roku PIORiN, KAS i Policja również
zadeklarowały swój udział w Silver Axe IX.
Ad 4. Ile było przypadków ujawnienia przemytu środków ochrony roślin w roku: 2006,
2007, 2014, 2015, 2022, 2023?

-- 5 of 13 --

Próby przemytu podrobionych środków ochrony roślin ujawniane są co roku. Dane
w zakresie zatrzymań nielegalnych środków ochrony roślin pochodzących z przemytu
PIORiN regularnie otrzymuje z KAS na podstawie § 4 ust. 2 pkt 2 wspomnianego
wcześniej Porozumienia z dnia 20 marca 2018 r. w sprawie współdziałania w zakresie
nadzoru nad przemieszczaniem i wprowadzaniem do obrotu środków ochrony roślin,
zgodnie z którym współpraca ze strony Krajowej Administracji Skarbowej ma
obejmować m.in. przekazywanie na bieżąco informacji do Głównego Inspektoratu
Ochrony Roślin i Nasiennictwa o stwierdzeniu nielegalnego przywozu środków
ochrony roślin.
Biorąc pod uwagę, że ww. współpracę nawiązano w 2015 r. to danych za lata
wcześniejsze PIORiN nie posiada. W 2022 r. w wyniku działań na granicy udaremniono
33 przypadki przemytu środków ochrony roślin (w łącznej ilości 507,23 kg/l) z kolei
w 2023 r. udaremniono aż 142 przypadków przemytu środków ochrony roślin
(w łącznej ilości 920,61 kg/l).
Ad 5. Ile było ujawnionych przez PIORiN przypadków niedozwolonych pozostałości
substancji aktywnych w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, w ramach urzędowej kontroli
prawidłowości stosowania środków ochrony roślin stwierdziła przekroczenia
najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) substancji czynnych
w następującym odsetku badanych próbek płodów rolnych pochodzących z produkcji
pierwotnej:
 2,3% – w roku 2006
 2,6% – w roku 2007
 1,1% – w roku 2014
 2% – w roku 2015
 2,58% w roku 2022
 2,05% – w roku 2023
Ad 9. Ile postępowań policyjnych, prokuratorskich oraz wyroków sądowych miało
miejsce w związku z niedozwolonymi środkami ochrony roślin w roku 2006, 2007,
2024, 2015, 2022, 2023? Jaka była podstawa prawna tych postępowań i wyroków?

-- 6 of 13 --

Wojewódzkie inspektoraty ochrony roślin i nasiennictwa w latach 2014-2015 oraz
2022-2023 skierowały do organów ścigania, z powodu podejrzenia wprowadzania do
obrotu nielegalnych, w tym podrobionych środków ochrony roślin, odpowiednio 6 i 5
oraz 22 i 18 spraw. Niestety nie posiadamy danych za lata 2006-2007, dane PIORIN
zostały już przekazane do archiwum i wybrakowane.
II. Antybiotyki
Ad. 1 Jaki procent antybiotyków na polskim rynku stanowią środki nielegalne oraz
podrobione?
Proceder podrabiania produktów leczniczych oraz nielegalny obrót nimi jest
problemem ogólnoświatowym. Dotyczy on zarówno krajów wysoko rozwiniętych, jak
i rozwijających się, a skala zjawiska jest coraz bardziej powszechna, co stanowi coraz
większe zagrożenie dla zdrowia i życia zarówno ludzi jak i zwierząt.
Na chwilę obecną proceder fałszowania leków dotyczy jednak w większym stopniu
medycyny ludzkiej niż medycyny weterynaryjnej.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nawet 1% leków
wprowadzanych do obrotu w krajach rozwiniętych może być fałszowanych. Ponadto
szacuje się, że leki sfałszowane dostępne za pośrednictwem Internetu stanowią około
50% oferowanych produktów. W skali globalnej liczba leków podrobionych może
stanowić około 10% światowego rynku leków, podczas gdy w niektórych krajach
rozwijających się może ona stanowić powyżej 30% leków dostępnych w sprzedaży.
Doświadczenia Światowej Organizacji Zdrowia oraz innych organizacji
zaangażowanych w zwalczanie nielegalnego obrotu lekami wykazują, że zjawisko
fałszowania nasila się z każdym rokiem.
Zjawisko nielegalnej sprzedaży niedopuszczonych do obrotu produktów, które przez
ich wytwórców/dystrybutorów przedstawiane są jako produkty lecznicze
weterynaryjne, jest dostrzegalne także w obszarze leczenia zwierząt. Na stronach
internetowych podmiotów oferujących sprzedaż takich preparatów zamieszczane są
informacje wskazujące na ich działanie lecznicze lub profilaktycznie np.
immunomodulujące, przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwrobacze,
przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne, regulujące gospodarkę hormonalną,

-- 7 of 13 --

uspokajające etc. Niejednokrotnie są to produkty o składzie, dawkowaniu i
właściwościach tożsamych ze znajdującymi się w legalnym obrocie zarejestrowanymi
produktami leczniczymi weterynaryjnymi.
Każdy fakt wystąpienia podejrzenia nielegalnego obrotu produktami leczniczymi
weterynaryjnymi oraz wszelkie informacje na temat podejrzenia pozostawania w
obrocie sfałszowanych czy niezarejestrowanych produktów leczniczych
weterynaryjnych powinny być zgłaszane organom Inspekcji Weterynaryjnej.
Wprowadzanie do obrotu sfałszowanych produktów leczniczych lub
niezarejestrowanych produktów, którym przypisywane są właściwości lecznicze, stoi
w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Ad. 2 Jakie działania podejmuje Ministerstwo aby uświadomić rolnikom konsekwencje
stosowania nielegalnych i podrobionych antybiotyków? Jakie działania były
podejmowane w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?
W obrocie mają prawo znajdować się wyłącznie produkty lecznicze weterynaryjne
dopuszczone do obrotu przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub Komisję Europejską. Rejestr
wszystkich dopuszczonych do obrotu produktów leczniczych, w tym produktów
leczniczych weterynaryjnych, dostępny jest na stronie internetowej Urzędu Rejestracji
Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
(http://urpl.gov.pl/pl) oraz na stronie internetowej Centrum e-
Zdrowia: https://cez.gov.pl/interoperacyjnosc/dane-z-rejestrow-medycznych/.
Działania w zakresie nieprzetworzonych surowców farmaceutycznych oraz
weterynaryjnych produktów leczniczych nie posiadających pozwolenia na
dopuszczenie do obrotu lub też niewpisanych do Rejestru Produktów Leczniczych
Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są penalizowane
w ustawie Prawo Farmaceutyczne 1).
Należy mieć na uwadze fakt, że produkty lecznicze sfałszowane nie odpowiadają
ustalonym wymaganiom jakościowym. Zwykle zawierają składniki gorszej jakości,
nieodpowiednie ich proporcje, zanieczyszczenia lub inne niedopuszczone substancje

-- 8 of 13 --

czynne o nieznanym mechanizmie stosowania, które są niebezpieczne dla zdrowia i
życia.
Sfałszowane produkty lecznicze działają zbyt słabo, nieodpowiednio lub nie działają
wcale. Taki produkt może zawierać zupełnie inną substancję czynną niż ta wskazana
na opakowaniu, może zawierać niewłaściwą ilość tej substancji, a nawet nie zawierać
jej wcale. Stosowanie nielegalnie zakupionych antybiotyków może stanowić
zagrożenie dla zdrowia i życia zwierząt oraz ludzi spożywających produkty pochodzące
od tych zwierząt poprzez m.in. zwiększenie ryzyka występowania działań
niepożądanych, a także zwiększenia ryzyka narastania oporności na środki
przeciwdrobnoustrojowe
Uwzględniając ryzyko nasilania się zjawiska antybiotykooporności Ministerstwo, we
współpracy z Głównym Lekarzem Weterynarii, Państwowym Instytutem
Weterynaryjnym - PIB, Instytutem Zootechniki - PIB oraz środowiskiem naukowym,
na przestrzeni lat podejmuje i rozwija działania, które mają na celu przeciwdziałanie
temu zjawisku poprzez podnoszenie świadomości w zakresie rozważnego stosowania
środków przeciwdrobnoustrojowych, w tym antybiotyków.
Podnoszenie świadomości publicznej i wiedzy na temat ryzyka rozwoju oporności na
środki przeciwdrobnoustrojowe poprzez edukację, komunikację i szkolenia jest
realizowane przez Ośrodki Doradztwa Rolniczego, które od 2019 r. przeprowadzają
szkolenia dla rolników w zakresie ww. tematyki. W 2023 r. przeprowadzono także cykl
szkoleń dla lekarzy weterynarii z zakresu redukcji zużycia antybiotyków w hodowli
drobiu, bydła i świń, a od marca 2024 r. w ramach ekoschematu „Dobrostan zwierząt”
(I.4.6) zawartego w PS dla WPR na lata 2023-2027 przeprowadzane będą szkolenia
rolników w zakresie metod chowu i hodowli stosowanych w produkcji zwierzęcej
zmierzających do ograniczenia stosowania antybiotyków. Działania te będą
kontynuowane.
Ad. 3 Czy prowadzone są prace mające doprowadzić do uszczelnienia granic i
zatrzymania procederu wprowadzania na terytorium Polski i Unii Europejskiej
nielegalnych i podrobionych środków ochrony roślin i antybiotyków? Jakie działania
były podejmowane w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?

-- 9 of 13 --

Na podstawie obowiązujących przepisów na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
przedmiotem obrotu mogą być jedynie weterynaryjne produkty lecznicze posiadające
pozwolenie na dopuszczenie do obrotu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej wydane
przez właściwy organ, którym jest Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub Komisja Europejska.
Podstawowe narzędzia prawne, mające na celu ograniczenie obrotu nielegalnymi i
sfałszowanymi weterynaryjnymi produktami leczniczymi, daje ustawa Prawo
Farmaceutyczne1). Zgodnie z wprowadzonym przez tą ustawę regulacjami, kto
wprowadza do obrotu lub przechowuje w celu wprowadzenia do obrotu produkt
leczniczy nie posiadając pozwolenia na dopuszczenie do obrotu lub też wprowadza do
obrotu lub stosuje niewpisane do Rejestru Produktów Leczniczych Dopuszczonych do
Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produkty lecznicze weterynaryjne lub
też dopuszcza do stosowania u zwierząt produkty lecznicze weterynaryjne
niedopuszczone do obrotu podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do lat 2.
Ponadto, kto wytwarza sfałszowany produkt leczniczy lub sfałszowaną substancję
czynną oraz kto dostarcza lub udostępnia odpłatnie albo nieodpłatnie sfałszowany
produkt leczniczy lub sfałszowaną substancję czynną, lub przechowuje w tym celu
sfałszowany produkt leczniczy lub sfałszowaną substancję czynną podlega grzywnie,
karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 5.
W celu przeciwdziałania zagrożeniom związanym ze sfałszowanymi produktami
leczniczymi Minister Zdrowia w 2010 r. powołał Zespół do Spraw Fałszowania i
Nielegalnego Obrotu Produktami Leczniczymi oraz Innymi Sfałszowanymi Produktami
Spełniającymi Kryteria Produktu Leczniczego.
W skład Zespołu weszli przedstawiciele:
 Głównego Inspektora Farmaceutycznego;
 Ministra Zdrowia,
 Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i
Produktów Biobójczych,
 Głównego Inspektora Sanitarnego,

-- 10 of 13 --

 Prokuratora Generalnego,
 Komendanta Głównego Policji,
 Szefa Służby Celnej,
 Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
 Dyrektora Narodowego Instytutu Leków oraz
 Głównego Lekarza Weterynarii.
Głównymi celami tego Zespołu były następujące działania:
 ustalanie kierunków przeciwdziałania zjawiska fałszowania produktów
leczniczych,
 zapobieganie sprzedaży leków w miejscach nieuprawnionych,
 planowanie i wdrażanie działań dotyczących informowania o sfałszowanych
produktach leczniczych,
 prowadzenie kampanii edukacyjnych na temat zagrożeń związanych z
nabywaniem leków w miejscach nieuprawnionych.
Niemniej jednak zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2021 r. Zespół ten
został odwołany.
Ad. 4 Ile było przypadków ujawnienia przemytu środków ochrony roślin oraz
antybiotyków w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023?
Dane dotyczące skali zjawiska przemytu antybiotyków nie są gromadzone na szczeblu
centralnym ani lokalnym.
Ad. 6 Ile było ujawnionych przez Inspekcję Weterynaryjną przypadków
niedozwolonych pozostałości substancji aktywnych w roku: 2006, 2007, 2014, 2015,
2022, 2023?
W załączeniu przekazuję zestawienie liczby próbek pobranych przez Inspekcję
Weterynaryjną w ramach krajowych programów badań pozostałości i wyników
niezgodnych. Dane zbiorcze liczby próbek pobranych i zbadanych w 2023 r. będą
dostępne pod koniec I kwartału 2024 r.

-- 11 of 13 --

Ad. 9 Ile postępowań policyjnych, prokuratorskich oraz wyroków sądowych miało
miejsce w związku z niedozwolonymi środkami ochrony roślin i antybiotykami w roku
2006, 2007, 2024, 2015, 2022, 2023? Jaka była podstawa prawna tych postępowań i
wyroków?
Spośród wszystkich powiadomień dotyczących nieprawidłowości w obrocie
weterynaryjnymi produktami leczniczymi przekazanych przez Głównego Lekarza
Weterynarii do organów ściągania, w roku 2022 tylko jedno zawiadomienie dotyczyło
podejrzenia popełnienia przestępstwa polegającego na naruszeniu przepisów ustawy
Prawo farmaceutyczne1), tj. wprowadzaniu do obrotu weterynaryjnych produktów
leczniczych o kategorii dostępności Rp (wydawane na receptę weterynaryjną), w tym
weterynaryjnych produktów leczniczych o działaniu przeciwdrobnoustrojowym przez
podmioty nieuprawnione. Podstawą takiego zawiadomienia był art. 124 Prawa
farmaceutycznego 1), zgodnie z którym kto wprowadza do obrotu lub przechowuje
w celu wprowadzenia do obrotu produkt leczniczy, nie posiadając pozwolenia na
dopuszczenie do obrotu, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo
pozbawienia wolności do lat 2.
Główny Lekarz Weterynarii nie gromadzi informacji o ewentualnych zawiadomieniach
kierowanych do organów ścigania przez organy Inspekcji Weterynaryjnej niższego
stopnia.
Z wyrazami szacunku
z up.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

-- 12 of 13 --

Podstawa prawna:
1) ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2022 r. poz.
2301, z 2023 r. poz. 605, 650, 1859, 1938)
2) rozporządzenie Parlamentu Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego I Rady
(UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów
leczniczych i uchylające dyrektywę 2001/82/WE (Dz. Urz. UE L 4 z 7.1.2019, s. 43)
Załączniki:
1. Zestawienie ilości próbek pobranych w ramach krajowych programów badań
pozostałości i wyników niezgodnych za rok 2006, 2007,2014, 2015 i 2022

-- 13 of 13 --

Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC
B1 Substancje
przeciwbakteryjne 1026 3 3281 6 8 0 25 0 21 0 92 0 870 7 103 0 31 0 30 0 1597 6 191 0 7 0 22
B1 Sulfonamidy 201 0 282 0 5 0 7 0 10 0 31 0 101 0 39 0 5 0 5 0 96 0 34 0 123 3 5 0 3
B1 Fluorochinolony 47 0 18 0 64 0 16 0 5 0 5 0 0
B1 Tetracykliny 10 0 11 0 21 0 11 0 10 0 0
B1 Streptomycyna 6 0 6 0 5 0 11 0 0
B1 Penicyliny 20 0 0
B1 razem 1243 3 3647 6 13 0 32 0 31 0 141 0 1056 7 158 0 41 0 40 0 1709 6 225 0 144 3 12 0 25
Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC Liczba
próbek NC
B1 Substancje
przeciwbakteryjne 10 3 10 0 50 6 14 1
B1 Sulfonamidy 18 12
B1 Streptomycyna 3 0
B1 razem 10 3 10 0 53 6 0 0 14 1 0 0 18 12
12
Bydło Owce / Kozy Konie
0
22
SUMA NC
NC - liczba wyników niezgodnych (non-compliant)
Grupa związków
Gęsi Kaczki
Miód
Zwierzęta
łowne
fermowe
Rodzaj planu: Suspect (próbki podejrzane)
Rodzaj planu: Target (próbki ukierunkowane)
SUMA NC
Świnie Indyki Kurczęta
Świnie Drób Jaja
10
Mleko Jaja Miód
Grupa związków
Bydło
Króliki Ryby
Mleko Ryby
Wyniki 2006

-- 1 of 2 --

Grupa
związków Związki wykryte Gatunek Rodzaj próbek Liczba
próbek
B1 Substancje przeciwbakteryjne Bydło mięśnie/nerki 3
B1 Substancje przeciwbakteryjne Świnie mięśnie/nerki 6
B1 Substancje przeciwbakteryjne Kurczęta mięśnie/wątroba 7
B1 Substancje przeciwbakteryjne Bydło mleko 6
B1 Sulfonamidy Miód miód 3
25
B1 Substancje przeciwbakteryjne Bydło mięśnie/nerki 3
B1 Substancje przeciwbakteryjne Kurczęta mięśnie/wątroba 6
B1 Substancje przeciwbakteryjne Bydło (suspect) mleko 1
B1 Sulfonamidy Miód (suspect) miód 12
22
Zestawienie zbiorcze wyników niezgodnych (non-compliant) wykrytych w
Polsce w 2006 roku w ramach Krajowego Programu Badań Kontrolnych
Pozostałości Chemicznych, Biologicznych i Leków
Plan TARGET
Razem
Plan SUSPECT
Razem
Wyniki 2006

-- 2 of 2 --

Bydło Świnie Owce /
Kozy Konie Króliki Ryby Kurczęta Indyki Gęsi Kaczki Mleko Jaja Miód
Zwierzęta
łowne
fermowe
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
B1 Substancje
przeciwbakteryjne 801 3000 20 1200 83 23 18 1700 100
B1 Antybiotyki i
chemioterapeutyki 975 1202 11 16 32 32 1991 143 16 22 322 363 234 4
B1 razem 1776 4202 11 16 32 52 3191 226 39 40 2022 463 234 4
Bydło Świnie Owce Konie Drób Jaja Mleko Ryby Miód
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
Liczba
próbek
B1 Substancje
przeciwbakteryjne
B1 Antybiotyki i
chemioterapeutyki 12 4 4 2 45 1 18
B1 razem 12 4 0 0 4 2 45 1 18
Rodzaj planu: Suspect (próbki podejrzane)
Rodzaj planu: Target (próbki ukierunkowane)
Grupa związków
NC - liczba wyników niezgodnych (non-compliant)
Grupa związków
Wyniki 2006

-- 1 of 2 --

Grupa
związków Związki wykryte Gatunek Rodzaj próbek Liczba
próbek
B1 Oksytetracyklina Bydło mięśnie 1
B1 Neomycyna Bydło nerki 1
B1 Penicylina G Bydło mleko 1
Świnia nerki 1
Bydło nerki 1
Kura jaja 1
Kura mięśnie 4
Świnie mięśnie 3
Świnie nerka 3
Bydło mięśnie 1
Kurczęta mięśnie 2
B1 Sulfachloropirazyna/Sulfaklozyna Miód miód 2
B1 Sulfacetamid Miód miód 7
B1 Sulfametazyna Miód miód 9
B1 Sulfatiazol Miód miód 9
B1 Tylozyna Miód miód 1
B1 Tylmikozyna Indyk mięśnie 1
48
B1 Sulfametazyna Miód miód 7
B1 Sulfatiazol miód miód 7
B1 Sulfacetamid miód miód 3
B1 Sulfadimetoksyna Miód miód 1
18
Enrofloksacyna
Zestawienie zbiorcze wyników niezgodnych (non-compliant) wykrytych w Polsce
w 2022 roku w ramach Krajowego Programu Badań Kontrolnych Pozostałości
Chemicznych, Biologicznych i Leków
Plan TARGET
Razem
Plan SUSPECT
Razem
B1 Doksycyklina
B1 Dihydrostreptomycyna
B1
Wyniki 2006

-- 2 of 2 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.1.2024.MB
Warszawa, 31 stycznia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 355 złożoną przez Pana Posła Jarosława Sachajko oraz
Panią Poseł Annę Gembicką z dnia 10 stycznia 2024 r. w sprawie niedozwolonych na
terytorium RP środków ochrony roślin, antybiotyków jak również bezpieczeństwa rolników
oraz konsumentów, Minister Zdrowia po konsultacji z Głównym Inspektoratem Sanitarnym
uprzejmie prosi o przyjęcie poniższych informacji, będących we właściwości Ministerstwa
Zdrowia.
Odnosząc się do pytania „
Ile było ujawnionych przez Państwową Inspekcję Sanitarną
przypadków niedozwolonych pozostałości substancji aktywnych w roku: 2006, 2007, 2014,
2015, 2022, 2023?” uprzejmie wyjaśniam, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
zgodnie z kompetencjami przeprowadzają rutynowe kontrole w produkcji żywności
pochodzenia roślinnego i obrocie żywnością w celu sprawdzenia przestrzegania wymagań
dotyczących bezpieczeństwa żywności, w tym przestrzegania wymagań higienicznych
dotyczących m.in. warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności.
Kontrole przeprowadza się zgodnie z terminami, rodzajami i zakresami, przyjętymi
w harmonogramach kontroli, a ich częstotliwość zależna jest od oceny ryzyka dotyczącego
m.in. rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, rodzaju produktów i stosowanych
procesów.
Niezależnie od kontroli planowanych, w każdym przypadku zgłoszenia do terenowo
właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (do powiatowej stacji sanitarno-
epidemiologicznej) informacji dotyczących zastrzeżeń lub nieprawidłowości zagrażających
zdrowiu lub życiu człowieka dotyczących działalności wskazanego podmiotu lub danego
środka spożywczego znajdującego się w obrocie przeprowadzana jest tzw. kontrola
interwencyjna i podejmowane są niezwłocznie działania w celu wyeliminowania tego
zagrożenia i usunięcia niezgodności, w tym poprzez zabezpieczenie kwestionowanego
produktu i/lub wycofanie go z obrotu.
Ponadto, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przeprowadzają graniczne kontrole
sanitarne żywności pochodzenia roślinnego przywożonej z państw trzecich i wprowadzanej
do obrotu w Polsce. Kontrole te odbywają się rutynowo i są przeprowadzane na przejściach
granicznych oraz w miejscach przeznaczenia towarów, siedzibie importera, albo odbiorcy
towarów, przez państwowych powiatowych lub państwowych granicznych inspektorów
sanitarnych. W wyniku przeprowadzonej kontroli właściwy organ Państwowej Inspekcji

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Sanitarnej wydaje świadectwo stwierdzające spełnianie wymagań zdrowotnych przez
kontrolowane towary. Na jego podstawie organy celne nadają dopuszczalne przeznaczenie
celne.
W przypadku, gdy w trakcie granicznej kontroli sanitarnej zostanie stwierdzone, że produkt
nie spełnia wymagań w zakresie bezpieczeństwa żywności np. zawiera pestycydy1 w ilości
przekraczającej najwyższy dopuszczalny poziom lub zanieczyszczenia chemiczne powyżej
wyznaczonego maksymalnego poziomu, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej podejmują
działania (zgodnie z art. 65–72 rozporządzenia nr 2017/625), aby takie produkty nie
zostały dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej. Przesyłki niezgodne są poddawane
urzędowemu zatrzymaniu i w zależności od stwierdzonego ryzyka m.in. podlegają
zniszczeniu lub są odsyłane do nadawcy w kraju trzecim.
Dodatkowo, corocznie w Głównym Inspektoracie Sanitarnym opracowywany jest "Plan
pobierania próbek do badania żywności w ramach urzędowej kontroli i monitoringu" dla
Państwowej Inspekcji Sanitarnej z uwzględnieniem wymagań Unii Europejskiej
i ustawodawstwa krajowego. Plan jest tworzony na podstawie przygotowanych przez
instytuty naukowe i jednostki współpracujące z Głównym Inspektoratem Sanitarnym
rekomendacji kierunków badań żywności, które powinny się znaleźć w planie. W ramach
realizacji ww. planu organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej badają żywność pochodzenia
krajowego, z innych krajów Unii Europejskiej oraz z importu z krajów trzecich w różnych
kierunkach, w tym m.in. w kierunku pozostałości pestycydów.
Dane dotyczące badań żywności w kierunku pozostałości pestycydów za lata 2006-2007
pochodzą z dostępnej, archiwalnej już dokumentacji, zgodnie z którą w 2006 r. w Polsce
w ramach badań monitorowych i urzędowej kontroli żywności pod kątem pozostałości
pestycydów zbadano 1468 próbek. W 2006 r. stwierdzono przekroczenia krajowych NDP
w 40 próbkach owoców i warzyw, a NDP UE było przekroczone w 37 próbkach owoców
i warzyw. W 2007 r. w Polsce w ramach badań monitorowych i urzędowej kontroli żywności
pochodzenia roślinnego pod kątem pozostałości pestycydów zbadano łącznie 1462 próbki,
spośród których zdyskwalifikowano 8 próbek, natomiast w ramach urzędowej kontroli
celowanej zbadano 222 próbki, z czego w 21 próbkach odnotowano przekroczenia NDP.
W 2014 r. zbadano 2195 próbek. W 18 próbkach stwierdzono pozostałości przekraczające
NDP określone w przepisach UE. W 2015 r. zbadano 2202 próbki, z których w 34
stwierdzono przekroczenie NDP dla pozostałości pestycydów.
W 2022 r. w ramach krajowego monitoringu, kontroli urzędowych, programu
koordynowanego przez UE zbadano łącznie 4706 próbek żywności, spośród których
zdyskwalifikowano 174 produkty. Dane za 2023 r. nie są jeszcze dostępne z uwagi na
system sprawozdawczości obowiązujący w Państwowej Inspekcji Sanitarnej i UE. Zgodnie z
ww. Planem na rok 2023 zaplanowano do zbadania 3685 próbek.
Podkreślenia wymaga, że każdorazowo w przypadku stwierdzenia lub podejrzenia
niezgodności dotyczącej bezpieczeństwa żywności organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej
podejmują zdecydowane kroki w celu wyeliminowania tej niezgodności. W związku z tym
wszelkie informacje nt. poszczególnych podmiotów, które są przedmiotem sygnałów dot.
niewłaściwej jakości zdrowotnej produktów wprowadzanych do obrotu, jak również
surowców i półproduktów stosowanych w zakładach produkcji i przetwórstwa powinny być
pilnie przekazywane do właściwych terenowo organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Ponadto, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej mają możliwość przeprowadzenia
postępowania wyjaśniającego kierując się zasadą traceability (prześledzenie drogi produktu
wstecz). W przypadku potwierdzenia nieprawidłowości przedsiębiorca ponosi
odpowiedzialność karną lub pieniężną zgodnie z przepisami działu VIII ustawy z dnia 25
1 „pestycyd" oznacza: a) środek ochrony roślin zdefiniowany w rozporządzeniu (WE) nr 1107/2009; b)
produkt biobójczy zdefiniowany w dyrektywie 98/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16
lutego 1998 r. dotyczącej wprowadzania do obrotu produktów biobójczych (art. 3 pkt 10 dyrektywy
PE i Rady 2009/128/WE z dnia 21.10.2009 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania na rzecz
zrównoważonego stosowania pestycydów) – pojęcie „pestycyd” jest szersze niż „środki ochrony
roślin”, ponieważ te pierwsze obejmują również zwalczanie organizmów szkodliwych poza produkcją
roślinną.

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1448).
Jednocześnie uprzejmie informuję, iż organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą
nadzór nad jakością wody przeznaczoną do spożycia przez ludzi2, w tym w zakresie
pestycydów, w punkcie zgodności, tj. nad jakością finalnego produktu otrzymywanego
przez konsumentów.
Kwestię bezpieczeństwa zdrowotnego wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
reguluje ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym
odprowadzaniu ścieków3 oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi4,
które jest zgodne z zaleceniami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/83/WE
z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Jakość wody przeznaczonej do spożycia powinna odpowiadać wymaganiom określonym
w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody
przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Woda jest w pełni bezpieczna dla zdrowia, jeśli
spełnia określone w rozporządzeniu wymagania w zakresie m.in. pestycydów i sumy
pestycydów. W ślad za dyrektywą 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości
wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia
7 grudnia 2017 r. wskazano m.in. zakresy wartości parametrycznych dla pestycydów (0,10
μg/l – wartość stosuje się do każdego poszczególnego pestycydu) i sumy pestycydów (0,50
μg/l – sumy poszczególnych pestycydów wykrytych i oznaczonych ilościowo w ramach
monitoringu).
Zgodnie z przepisami krajowymi rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r.,
implementującymi przepis dyrektywy 98/83/WE (załącznik I, cześć B, parametr: pestycydy
oraz pestycydy - ogółem), badania pestycydów w wodzie do spożycia, które obejmują m.in.
insektycydy, herbicydy, fungicydy, nematocydy, akarycydy, algicydy, rodentycydy,
slimicydy, a także produkty pochodne (m.in. regulatory wzrostu oraz ich pochodne
metabolity, a także produkty ich rozkładu i reakcji), są wykonywane jedynie dla
pestycydów, których występowania w wodzie można oczekiwać. Zakres oznaczanych
pestycydów w wodzie ustala właściwy państwowy inspektor sanitarny po uwzględnieniu
szeregu czynników, w tym stosowanych lokalnie środków ochrony roślin oraz na podstawie
prewencyjnej oceny zagrożeń dokonywanej poprzez analizę zanieczyszczeń przenikających
do poszczególnych ujęć wodnych, ustalonych na podstawie lokalnych danych o sprzedaży
lub stosowaniu środków ochrony roślin. Dane te są pozyskiwane od dystrybutorów, firm lub
ośrodków doradztwa rolniczego w zakresie sprzedaży pestycydów.
Podstawą zapewnienia konsumentom bezpiecznej wody do spożycia stanowią zarówno
badania pestycydów, określonych na powyżej wskazanej podstawie, wykonywane przez
producentów, dostawców wody w ramach kontroli wewnętrznej, jak i badania realizowane
w ramach nadzoru organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Otrzymywane przez organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej wyniki badań wody, w tym w zakresie m.in. pestycydów,
umożliwiają dokonanie oceny ich zgodności z wymaganiami określonymi
w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia w aspekcie zagrożeń zdrowotnych w celu
określenia czy spożywana woda jest czysta i bezpieczna dla zdrowia ludzkiego.
Każdorazowo po stwierdzeniu, że jakość wody uległa zmianie i odbiega od norm krajowych,
właściwy państwowy inspektor sanitarny podejmował działania zgodnie z przepisami
ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w celu bezpieczeństwa
zdrowotnego wody dostarczanej konsumentom.
W odpowiedzi na pytanie
„Czy rozważane jest Przez Państwa Ministrów możliwość
połączenia licznych inspekcji w jeden Instytut Bezpieczeństwa Żywności w celu
optymalizacji pracy państwowych inspekcji i gospodarowania środkami publicznymi oraz
zapewnienia bezpieczeństwa konsumentom?”, stanowisko Ministra Zdrowia, jak również
2 art. 4 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2023 r.
poz. 338); art. 12 ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym
odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2023 r. poz. 537, z późn. zm.)
3 Dz.U. z 2023 r. poz. 537, z późn. zm.
4 Dz.U. z 2017 r. poz. 2294, z późn. zm.

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Głównego Inspektora Sanitarnego, odnośnie do koordynującej roli Ministra Zdrowia oraz
zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest niezmienne od lat. W polskim
systemie prawnym bowiem, to Minister Zdrowia odpowiada za sprawy koordynacji
i nadzoru nad bezpieczeństwem żywności, które jest istotnym elementem polityki
zdrowotnej. Minister Zdrowia, w tym podległa mu Państwowa Inspekcja Sanitarna, jest
właściwy do zapewnienia niezależnego i obiektywnego nadzoru nad bezpieczeństwem
produkcji i obrotu żywności, gdyż celem jaki przyświeca działaniom resortu zdrowia jest
zapewnienie bezpieczeństwa konsumentów.
Obecne spektrum działań nadzorczych realizowanych przez Państwową Inspekcję
Sanitarną obejmuje praktycznie większość aspektów zdrowia publicznego, co pozwala na
szeroką perspektywę spojrzenia na dany problem.
Przykładem może być kryzys dotyczący fipronilu, z którym Polska poradziła sobie dobrze,
wdrażając plany poboru próbek i wycofując produkty.
Współpraca między Inspekcjami w ramach istniejącego systemu bezpieczeństwa żywności
odbywa się na zasadach ogólnych w oparciu o obwiązujące przepisy. Na styku kompetencji
Inspekcji funkcjonują różne formy współpracy oparte najczęściej o porozumienia zawarte
pomiędzy poszczególnymi inspekcjami – Państwowej Inspekcji Sanitarnej z Inspekcją
Weterynaryjną, z Państwową Inspekcją Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcją Jakości
Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych. W przypadku Inspekcji Weterynaryjnej
zawarte zostało Porozumienie ramowe z dnia 16 października 2018 r. zawarte pomiędzy
Głównym Inspektorem Sanitarnym a Głównym Lekarzem Weterynarii o współdziałaniu
i współpracy organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz organów Inspekcji
Weterynaryjnej, które w sposób jednoznaczny określiło kompetencje obu organów do
nadzoru nad grupami podmiotów. Ponadto Inspekcje współpracują w ramach
obowiązujących systemów międzynarodowych np. systemu wczesnego ostrzegania
o niebezpiecznej żywności i paszach (Rapid Alert System for Food and Feed -RASFF) za
pośrednictwem aplikacji iRASFF oraz systemu pomocy i współpracy administracyjnej
(Administrative Assistance and Cooperation System -AAC).
Należy pokreślić, że instytuty naukowe nie są właściwe do wykonywania działań
urzędowych, lecz zajmują się szeroko pojętą oceną ryzyka i działaniami wspierającymi
organy urzędowej kontroli żywności. Zarówno Ministerstwo Zdrowia, jak i Państwowa
Inspekcja Sanitarna, jak również Inspekcja Weterynaryjna, posiłkują się wsparciem
instytutów naukowych w zakresie bezpieczeństwa żywności „od pola do stołu”.
Ponadto, uprzejmie wyjaśniam, iż tematyka dotycząca antybiotyków stosowanych
w uprawie roślin pozostaje poza właściwością merytoryczną Ministerstwa Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Ministerstwo Finansów
Ministerstwo Sprawiedliwości

-- 4 of 4 --

+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
BK-VII.0520.14.2024
Warszawa, 02 lutego 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na przekazaną interpelację nr 355 Państwa Posłów Jarosława Sachajki oraz
Anny Gembickiej w sprawie niedozwolonych na terytorium RP środków ochrony roślin,
antybiotyków, jak również bezpieczeństwa rolników oraz konsumentów, uprzejmie
informuję.
Ministerstwo Sprawiedliwości zwróciło się do Prokuratury Krajowej z prośbą o informację
w zakresie pytania 4 i 9 przedstawionego w ww. interpelacji. Prokuratura Krajowa nie
posiada danych statystycznych, o których mowa w piśmie.
Sprawozdawczość powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury prowadzona
jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej
(Dz. U. z 2023 r., poz. 773) i wydawanych na jej podstawie rozporządzeń Rady Ministrów
w sprawie programu badań statystycznych statystyki publicznej na dany rok. Szczegółowy
format danych przekazywanych przez Prokuraturę Krajową do Głównego Urzędu
Statystycznego, wskazujący także okresy za jakie jest gromadzona statystyka publiczna,
dostępny jest na stronie internetowej tej instytucji.
Wyniki opracowanego w oparciu o wskazane wyżej akty prawne programu badań
statystycznych w Prokuraturze Krajowej zamieszczone są na stronie internetowej
Prokuratury Krajowej, pod adresem: https://www.gov.pl/web/prokuratura-
krajowa/sprawozdania-i-statystyki.
Nadmieniam, iż wygenerowanie z Systemu Informatycznego Prokuratury „PROK-SYS”
danych wg. wskazanych przez Państwa Posłów kryteriów - „przypadków ujawnienia
przemytu środków ochrony roślin oraz antybiotyków” i „w związku z niedozwolonymi
środkami ochrony roślin i antybiotykami” - nie jest możliwe.
W zakresie pytania 9 Ministerstwo Sprawiedliwości informuje, iż nie dysponuje danymi
dotyczącymi ilości wyroków sądowych, jakie miały miejsce w związku z niedozwolonymi
środkami ochrony roślin i antybiotykami w roku: 2006, 2007, 2014, 2015, 2022, 2023.
Zakres przedmiotowy pozostałych pytań znajduje się poza właściwością Ministerstwa
Sprawiedliwości.

-- 1 of 2 --

Z wyrazami szacunku
Zuzanna Rudzińska-Bluszcz
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 2 of 2 --