Interpelacja w sprawie tranzytu żywności
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3541
do ministra infrastruktury
w sprawie tranzytu żywności
Zgłaszający: Henryka Krzywonos-Strycharska
Data wpływu: 26-06-2024
Szanowny Panie Ministrze!
Zwrócili się do mnie rolnicy z powiatu człuchowskiego z prośbą o pomoc w uzyskaniu odpowiedzi na poniższe pytania.
Proszę o odpowiedź:
1. Jakie konkretne kroki podejmuje Ministerstwo Infrastruktury w celu zapewnienia sprawnej infrastruktury transportowej dla tranzytu żywności zza wschodniej granicy?
2. Czy planowane są inwestycje w rozwój dróg, terminali i infrastruktury portowej, mające na celu ułatwienie przepływu importowanej żywności?
3. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury współpracuje z innymi resortami oraz międzynarodowymi organizacjami w celu poprawy efektywności i bezpieczeństwa tranzytu żywności?
4. Czy rozważane są działania mające na celu usprawnienie procedur celnych i inspekcji na granicach w celu przyspieszenia i zabezpieczenia przepływu żywności?
5. Jakie inicjatywy podejmuje Ministerstwo Infrastruktury w zakresie rozbudowy infrastruktury kolejowej i lotniczej, mając na uwadze tranzyt żywności?
6. Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi analizy dotyczące obciążenia i wykorzystania dróg w kontekście tranzytu żywności oraz czy planowane są działania mające na celu optymalizację tego procesu?
7. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury monitoruje stan infrastruktury transportowej i podejmuje działania zapobiegawcze w przypadku awarii lub utrudnień w przepływie żywności zza wschodniej granicy?
8. Jakie są aktualne procedury kontroli przeprowadzane przez Ministerstwo Infrastruktury w celu zapewnienia bezpieczeństwa i zgodności tranzytu żywności zza wschodniej granicy?
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
36385 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: BM-1.054.17.2024
Warszawa, 17 sierpnia 2024
Pan
Szymona Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3541 Poseł na Sejm RP Pani Henryki Krzywonos –
Strycharskiej z dnia 1 lipca br. w sprawie tranzytu żywności, uprzejmie przekazuję
następujące informacje w zakresie poniższych pytań sformułowanych w interpelacji.
Ad. 1. Jakie konkretne kroki podejmuje Ministerstwo Infrastruktury w celu zapewnienia
sprawnej infrastruktury transportowej dla tranzytu żywności zza wschodniej granicy?
Od momentu napaści Rosji na Ukrainę oraz wprowadzenia unijnych sankcji na Rosję
i Białoruś nastąpił intensywny wzrost kolejowych przewozów towarowych przez polsko-
ukraińskie kolejowe przejścia graniczne (KPG). Ministerstwo Infrastruktury i nadzorowane
spółki kolejowe aktywnie włączają się w procesy optymalizacji procesów przewozowych
z/do Ukrainy (m.in. przekierowanie nadwyżek potencjału przewozowego na kierunek z/do
UA, bieżące analizowanie sytuacji eksploatacyjnej pod kątem nowych wyzwań i potrzeb).
Na Linii Hutniczej-Szerokotorowej – LHS (linia kolejowa nr 65) następuje stałe
dostosowywanie stanu infrastruktury do aktualnych potrzeb przewozowych. Na linii tej
realizowane są obecnie projekty infrastrukturalne rozpoczęte w roku 2018 czyli jeszcze
przed wybuchem wojny na Ukrainie, które mają na celu przede wszystkim zwiększenie
przepustowości linii 65 oraz zabezpieczenie jej infrastruktury logistycznej na potrzeby
różnych rodzajów ładunków, w tym żywności.
Ponadto podejmowane są wzdłuż LHS działania, inwestycyjne i organizacyjne, które
powinny pozwolić na dalsze rozwinięcie zdolności transportowo-logistycznych.
M.in. ostatnio znacząco zwiększono potencjał przeładunkowy stacji zlokalizowanych
na linii LHS. W pełnym wymiarze pracuje najnowsza stacja Zamość Majdan obsługująca
przeładunki m.in. art. rolnych (olej) i dysponująca również placem składowym. Trwa
również rozbudowa stacji Zamość Bortatycze o dodatkowe tory wyciągowe,
modernizowane są place składowe na terenie ww. stacji. Trwa również modernizacja
terminalu LHS w Szczebrzeszynie.
Spółki z Grupy PKP ściśle współpracują z kolejami ukraińskimi (UZ) w zakresie planowania
i przekazywania uzgodnionych ładunków).
Ministerstwo Infrastruktury realizuje kompleksowy program rozwoju infrastruktury
drogowej, którego celem jest wsparcie zrównoważonego i równomiernego rozwoju kraju.
W ramach Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych do roku 2030 (z perspektywą
-- 1 of 12 --
2
do roku 2033) realizowana jest budowa dróg ekspresowych S12 Piaski – Dorohusk oraz
S17 Piaski - Hrebenne.
Dla trzech z czterech odcinków realizacyjnych ciągu S12 Piaski – Dorohusk podpisano
w roku 2023 umowy z wykonawcami w formule „Projektuj i Buduj”. Realizacja tych
odcinków planowo zakończy się w 2027 roku. Realizacja ostatniego odcinka jest
opóźniona z powodu konieczności uzyskania nowej decyzji środowiskowej. W roku 2025
planowo zakończy się budowa obwodnicy Chełma, również w ciągu drogi S12.
Umowy z wykonawcami trzech z ośmiu odcinków realizacyjnych ciągu S17 Piaski –
Hrebenne zostały podpisane w 2022 roku. Zakończenie budowy tych odcinków
zaplanowane jest na 2026 rok. W roku bieżącym zaplanowane jest podpisanie umów
z wykonawcami kolejnych trzech odcinków. Dla pozostałych dwóch odcinków trwa
procedura uzyskania decyzji środowiskowej. W roku 2023 oddano do użytku drugą jezdnię
obwodnicy Tomaszowa Lubelskiego, również w ciągu drogi S17.
Ponadto, Departament Transportu Drogowego w MI uczestniczy w spotkaniach pod
auspicjami Komisji Europejskiej w zakresie szlaków transportowych. Podczas tych spotkań
monitorowane są drogi wywozu ładunków, w szczególności zboża z Ukrainy, a także
identyfikowane są wszelkie tzw. „wąskie gardła” w tym procesie.
2. Czy planowane są inwestycje w rozwój dróg, terminali i infrastruktury portowej, mające
na celu ułatwienie przepływu importowanej żywności?
Konieczne jest wypracowanie długofalowej strategii w zakresie budowy terminali, a także
wykorzystania już wdrażanych działań (np. analiza PWC na wspólne zlecenie PKP S.A., PKP
CARGO, PKP PLK i Zarządu Portu Gdynia w zakresie optymalnej lokalizacji terminali na
nieruchomościach własności PKP S.A., w tym koncepcji Extended Port Gateway - EPG).
Zainicjowane zostały rozmowy w zakresie budowy terminala w Chełmie, który mógłby
również być wykorzystany na potrzeby tranzytu żywności do polskich portów w modelu
EPG.
Spółki kolejowe nadzorowane przez Ministerstwo Infrastruktury monitorują na bieżąco
dynamikę rozmiaru i rozpływu potoków towarowych w kontekście dostępnej
przepustowości polsko-ukraińskich przejść granicznych i zdolności przeróbczych
granicznych i portowych terminali przeładunkowych w portach RP. Ponadto
monitorowane są informacje nt. inwestycji w graniczną infrastrukturę przeładunkową
po stronie ukraińskiej oraz nt. dostępności i bezpieczeństwa ukraińskich portów Morza
Czarnego – oba te czynniki wpływają na decyzje inwestycyjne w polską, kolejową i około
kolejową infrastrukturę logistyczną.
Jesienią 2023 r. do użytku oddano Terminal Przeładunkowy LHS z placem składowym
w Woli Baranowskiej dedykowany do obsługi przeładunków kontenerów i naczep
intermodalnych. W stacji Sławków LHS poszerzana jest infrastruktura dla przeładunku
i składowania kontenerów. Linia LHS posiada możliwości w zakresie organizacji transportu
zboża z Ukrainy przez kolejowe przejście graniczne (KPG) Izow – Hrubieszów
z przeznaczeniem do polskich portów morskich oraz do Niemiec. Obecnie na KPG Izow –
Hrubieszów są możliwości do przyjęcia dodatkowych dwóch pociągów dobowo ze zbożem
(tj. dobowo ok. 5 500 ton / miesięcznie ok. 165 000 ton). Najlepsze warunki do
przeładunku zbóż są obecnie na stacji Szczebrzeszyn LHS, gdzie zlokalizowany jest
Terminal Przeładunkowy PKP LHS wyspecjalizowany w przeładunkach towarów
-- 2 of 12 --
3
zbożowych i wyposażony w odpowiednią infrastrukturę. Na tym terminalu istnieje
również możliwość czasowego składowania towaru w 8 silosach zbożowych (w tym
4 dobudowane w 2023 roku) co może zapewnić płynność obsługi.
Zarządy polskich portów morskich oraz działający w portach operatorzy przeładunkowi
stale realizują działania, w tym te o charakterze stricte inwestycyjnym, które mają na celu
dodatkowe wzmocnienie potencjału polskich struktur portowych.
Do najważniejszych zaplanowanych inwestycji związanych z obsługą produktów „agro”
w Porcie Gdańsk należą:
i. Przygotowanie infrastruktury portowej gwarantującej odpowiedni poziom organizacji
operacji logistycznych związanych z dowozem, badaniami oraz załadunkiem zboża na
statki – planowane jest wykonanie utwardzenia terenu dla miejsc odstawczych aut
ciężarowych przy ul. Śnieżnej i Handlowej,
ii. Pogłębienie nabrzeża Zakrętu Pięciu Gwizdków – pogłębienie ma na celu zwiększenie
zanurzenia statków, co spowoduje możliwość załadunku większe ilości zboża przez spółkę
Magrol,
iii. Przebudowa nabrzeża Szczecińskiego – celem inwestycji jest umożliwienie cumowania
przy nabrzeżu większych statków oraz ujednolicenie linii odbojowej w stosunku do
sąsiedniego odcinka nabrzeża, co zwiększy możliwości operacyjne wzdłuż nabrzeża.
Istotnymi są także inwestycje w obszarze przeładunków „agro”, dokonane przez
operatorów w gdańskim porcie, tj. zakup taśmociągu mobilnego do załadunku na burtę
statku, zakup specjalistycznych urządzeń umożliwiających przyjęcie oraz rozładunek
kontenerów z produktami zbożowymi, budowa hal namiotowych do składowania zbóż
i innych produktów rolnych.
W Porcie Gdynia obecnie realizowane są następujące inwestycje w zakresie obsługi
produktów typu „agro”:
i. Budowa nowego magazynu do składowania zboża na terminalu HES (inwestycja
w trakcie realizacji),
ii. Modernizacja nabrzeża Indyjskiego przy terminalu Mondry w ramach pogłębiania
portu, co umożliwi przyjmowanie statków klasy Baltimax,
iii. Rozbudowa terminala intermodalnego w zachodniej części portu,
iv. Budowa zsypni kolejowych i magazynów (silosów) na terminalu OT Port Gdynia, które
umożliwią rozładunek wagonów kolejowych na nabrzeżach, na których operuje terminal
OTPG.
Planowana jest także budowa zsypni kolejowych i magazynów (silosów) na terminalu OT
Port Gdynia, które umożliwią rozładunek wagonów kolejowych na nabrzeżach, na których
operuje terminal OTPG.
Do najważniejszych inwestycji w Portach Szczecin i Świnoujście obecnie realizowanych
należą m.in.:
i. Poprawa dostępu od strony wody dzięki inwestycji polegającej na pogłębieniu
i poszerzeniu toru dostępowego do portu w Szczecinie.
-- 3 of 12 --
4
Obecna głębokość toru to 12,5 m, co pozwala na obsługę statków o zanurzeniu do 11 m
(wcześniej było to 9,15 m). Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście S.A. prowadzi
obecnie prace mające na celu pogłębienie basenów portowych i dostosowanie ich do
głębokości toru wodnego. Prowadzone są prace w rejonie przeładunków masowych
(„Poprawa dostępu do portu w Szczecinie w rejonie Basenu Kaszubskiego”)
i drobnicowych („Poprawa dostępu do portu w Szczecinie w rejonie Kanału Dębickiego”).
Przewidywane zakończenie prac to druga połowa 2025 r. Jedno z nabrzeży w rejonie
przeładunków masowych – nb. Chorzowskie będzie mogło przyjmować statki o zanurzeniu
do 11 m już pod koniec 2024 roku. Jednak co najważniejsze z punktu widzenia
przeładunków „agro”, to pogłębienie basenu przy nabrzeżu Zbożowym do głębokości
12,5 m („Dostosowanie nabrzeża Zbożowego w porcie w Szczecinie do głębokości 12,5
m"). Nabrzeże to obsługuje największy elewator zbożowy Szczecin Bulk Terminal.
Przewidywane zakończenie inwestycji wraz z odbiorami – koniec I kw. 2025 r.
ii. Działania podjęte przez operatorów portowych w celu zwiększenia zdolności
przeładunkowej zbóż i towarów „agro” masowych.
Spółka OT Port Świnoujście prowadzi zaawansowane prace, które polegają na połączeniu
technologicznym istniejących magazynów płaskiego składowania z głębokowodnym
nabrzeżem Chemików w porcie wewnętrznym w Świnoujściu, mogącym obsługiwać
jednostki masowe i typu post-panamax o nośności DWT 80- 100 tys. ton. Zakłada się
instalacje urządzeń załadowczych, tzw. „shiploaderów”, oraz montaż niezbędnych
urządzeń transportowych, tj. np. wag dozujących, wież przesypowych itp. Wykonanie
zaplanowanych działań pozwoli na zwiększenie zdolności przeładunkowej z 300 ton
do 1200 ton na godzinę, czyli do 20 000 ton na dobę – co pozwoli na zwiększenie
potencjału terminala (jeżeli chodzi o przeładunki zbóż – do 2 mln ton rocznie).
Spodziewane zakończenie projektu- lipiec 2025 r.
Ministerstwo Infrastruktury systematycznie prowadzi prace nad poprawą dostępu
drogowego do portów morskich. W roku bieżącym planowane jest zakończenie budowy
drogi ekspresowej S3 Troszyn – Świnoujście, która zapewni wysokoprzepustowe
połączenie drogowe do portu w Świnoujściu. Trwa realizacja całego ciągu drogi
ekspresowej S6 Szczecin – Gdańsk wraz Obwodnicą Metropolii Trójmiejskiej. W celu
poprawy dostępu drogowego do portu w Gdyni trwa projektowanie tzw. Drogi Czerwonej,
mającej zapewnić wysokoprzepustowe połączenie portu z drogą ekspresową S7.
Również należy podkreślić, że już w połowie 2022 roku, w związku z utworzeniem
korytarzy solidarnościowych, na granicy polsko-ukraińskiej dokonano zmian pod kątem
ułatwień w odprawie towarów, przede wszystkim żywności.
W drogowym przejściu granicznym w Dorohusku uruchomiono dodatkowe pasy odpraw
dla pojazdów ciężarowych, a także pasy przeznaczone dla ruchu pustych pojazdów
ciężarowych.
W Korczowej zrealizowany został postulat przewoźników drogowych w postaci
oddzielenia ruchu osobowego od towarowego. Ruch osobowy, w tym odprawa
autobusów, został skierowany na część autostradową przejścia granicznego, gdzie przy
pomocy strony polskiej przygotowano punkty odpraw dla strony ukraińskiej. Ruch
towarowy odbywa się w dotychczasowej części przejścia. Zmiany pozwoliły na utworzenie
dodatkowych pasów odpraw dla ruchu ciężarowego.
-- 4 of 12 --
5
3. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury współpracuje z innymi resortami oraz
międzynarodowymi organizacjami w celu poprawy efektywności i bezpieczeństwa
tranzytu żywności?
Przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury oraz polskich spółek kolejowych regularnie
uczestniczą w spotkaniach Polskiego Korytarza oraz Korytarza Bałtyckiego Szlaków
Solidarności (Solidarity Lanes) UE-Ukraina organizowanych przez Dyrekcję Generalną ds.
Mobilności i Transportu (DG MOVE) Komisji Europejskiej. Podczas tych spotkań omawiane
są możliwe do podjęcia krótkoterminowe i długoterminowe działania mające na celu
usprawnienie szlaków przewozu zboża i produktów przemysłowych z/do Ukrainy
(zarówno import z UA jak i tranzyt produktów rolnych oraz eksport do UA produktów
przemysłowych). W dniach 24-27 czerwca br. przedstawiciele Komisji Europejskiej w
ramach wizyty w Polsce spotkali się z przedstawicielami Ministerstwa Infrastruktury oraz
polskich spółek kolejowych, a także uczestniczyli w wizytach na kolejowych i
drogowych przejściach granicznych z Ukrainą oraz warsztatach podsumowujących
zorganizowanych w Dorohusku. Ponadto przedstawiciele MI uczestniczą w pracach
Zespołu ds. Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową organizowanego cyklicznie
przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także w pracach Grupy
Roboczej ds. finansowania oraz koordynacji działań inwestycyjnych podejmowanych w
kolejowych przejściach granicznych. Dodatkowym forum, w którym uczestniczy MI jest
Komisja ds. Przejść Granicznych i Infrastruktury działająca w ramach Polsko-Ukraińskiej
Międzyrządowej Rady Koordynacyjnej ds. Współpracy Międzyregionalnej (również
organizowana przez MSWiA). W ww. gremiach uczestniczą m.in. przedstawiciele
granicznych i celnych służb kontrolnych (KAS, SG, GIW, PIORIN). Uzgodnienia
podejmowane podczas ww. spotkań mają na celu optymalizację procesów granicznych
w międzynarodowym przewozie towarów z/do Ukrainy.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez MSWiA, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
i Administracji zapewnia obsługę merytoryczną i organizacyjno-techniczną Zespołu
do Spraw Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową powołanego zarządzeniem
nr 85 Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 2020r oku w sprawie utworzenia Zespołu
do spraw Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową (M.P. z 2022 r. poz. 1122).
Przewodniczącym Zespołu jest minister właściwy do spraw wewnętrznych. Natomiast
członkami Zespołu są przedstawiciele właściwych ze względu na zarządzanie granicą
ministrów w randze sekretarza lub podsekretarza stanu oraz kierownicy organów
centralnych.
Do zadań Zespołu należy m. in proponowanie oraz opiniowanie działań mających na celu
usprawnienie przekraczania granicy państwowej przez osoby, towary i środki transportu.
Podczas V posiedzenia Zespołu, które odbyło się 29 stycznia 2024 roku w trakcie
omawiania informacji na temat protestu polskich przewoźników przed polsko-ukraińskimi
przejściami granicznymi, Pan Michał Kołodziejczyk, Sekretarz Stanu w Ministerstwie
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobowiązał się do opracowania wniosków dotyczących trybu
kontroli granicznej produktów rolnych.
Spółki kolejowe przygotowują informacje nt. wolumenu zboża przyjmowanego od Kolei
Ukraińskich (UZ) oraz raportują do MI wszelkie kwestie problematyczne we współpracy
z UZ i na polsko-ukraińskich kolejowych przejściach granicznych. Ponadto podtrzymywana
-- 5 of 12 --
6
jest bieżąca współpraca z ukraińskimi instytucjami odpowiedzialnymi za transport
kolejowy.
Ministerstwo Infrastruktury sprawuje funkcję punktu kontaktowego ds. korytarzy
solidarnościowych, wyznaczonych w ramach inicjatywy korytarzy solidarnościowych
funkcjonujących w oparciu o COM (2022) 217: KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU
EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO
I KOMITETU REGIONÓW Plan działań na rzecz korytarzy solidarnościowych między UE
z Ukrainą ułatwiających wywóz produktów rolnych z Ukrainy i handel dwustronny między
Ukrainą a UE. MI reprezentuje stronę polską podczas cyklicznych spotkań Komisji
Europejskiej z państwami członkowskimi w ramach sieci punktów kontaktowych oraz
koordynuje udział strony polskiej w spotkaniach tzw. Korytarza polskiego. Celem tych
spotkań jest wymiana informacji, a w szczególności identyfikacja trudności
w wykonywaniu transportu i w kolejnym kroku próby ich rozwiązania przez właściwe
służby.
Jednocześnie należy wskazać, że MI prowadzi w przedmiotowym obszarze intensywną
międzynarodową współpracę bilateralną i multilateralną, skutkującą licznymi spotkaniami
na szczeblu kierownictwa MI oraz roboczym.
W ramach powyższej współpracy, odbyły się spotkania delegacji MI z przedstawicielami
amerykańskiej Agencji ds. Rozwoju Międzynarodowego (U.S. Agency For International
Development, USAID), w trakcie których omawiano zadania realizowane przez USAID
w zakresie pomocy dla Ukrainy, szczególnie w odniesieniu do przejść granicznych i analiz
dotyczących rozbudowy kolei, a tym budowy korytarza kolejowego o europejskim
rozstawie szyn 1435 mm na trasie Medyka- Lwów.
We współpracy z innymi polskimi ministerstwami i agendami rządowymi, zapewniona
została całodobowa praca oraz wzmocnienia kadrowe dla wszystkich inspekcji
granicznych. Ponadto zorganizowany został porządek publiczny w kolejkach samochodów
ciężarowych oczekujących na granicach oraz usystematyzowane zostało odprawianie
samochodów ciężarowych.
Ministerstwo Infrastruktury współpracuje także z Ministerstwem Finansów i podległymi
służbami: Strażą Graniczną oraz Krajową Administracją Skarbową. W oparciu o informacje
ze strony przewoźników drogowych przedstawiamy właściwym służbom problemy
naszych przedsiębiorców z wnioskami o poprawę sytuacji, szczególnie w przejściach
granicznych położonych na głównych szlakach komunikacyjnych (przejścia graniczne
Dorohusk, Hrebenne, Korczowa, Medyka).
4. Czy rozważane są działania mające na celu usprawnienie procedur celnych i inspekcji na
granicach w celu przyspieszenia i zabezpieczenia przepływu żywności?
Kwestie kontroli celnej i kontroli granicznej leżą odpowiednio w gestii Ministerstwa
Finansów (Krajowa Administracja Skarbowa) i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
i Administracji (Służba Graniczna). Ze swojej strony Ministerstwo Infrastruktury
sygnalizuje ww. resortom potrzebę optymalizacji pracy służb kontrolnych na granicy
polsko-ukraińskiej.
Poniżej przedstawiam stanowisko Ministra Zdrowia odnośnie pytania nr 3 i 4 zawartego
w przedmiotowej interpelacji.
-- 6 of 12 --
7
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) zgodnie z kompetencjami przeprowadzają,
na podstawie art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie
żywności i żywienia (Dz. U. z 2023 poz. 1448), graniczne kontrole sanitarne żywności
pochodzenia niezwierzęcego oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu
z żywnością przywożonych z państw trzecich i wprowadzanych do obrotu w Polsce.
Należy zaznaczyć, że towary importowane do Polski, w zależności od ich przeznaczenia
(cele paszowe/do siewu/techniczne), są kontrolowane także przez inne inspekcje
w zależności od zakresu ich kompetencji. Graniczne kontrole sanitarne towarów odbywają
się rutynowo i są przeprowadzane na przejściach granicznych przez państwowych
granicznych inspektorów sanitarnych oraz w miejscach przeznaczenia towarów, siedzibie
importera albo odbiorcy towarów przez państwowych powiatowych lub państwowych
granicznych inspektorów sanitarnych, w odniesieniu do towarów zgłaszanych przez
importerów na bieżąco do takiej kontroli – na podstawie oceny ryzyka, dostępności
towarów oraz przepisów krajowych i unijnych.
W przypadku, gdy produkty pochodzenia niezwierzęcego przekazywane są w tranzycie do
państw trzecich lub innego państwa członkowskiego przez terytorium Polski, nie podlegają
granicznej kontroli sanitarnej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w przejściu
granicznym. Dotyczy to m. in. Towarów wymienionych w załączniku do rozporządzenia
Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie wykazu towarów, które podlegają
granicznej kontroli sanitarnej (Dz. U. z 2011 poz. 1612).
Graniczną kontrolą sanitarną mogą być objęte również towary niewymienione w ww.
wykazie w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia, że towar nie spełnia wymagań
zdrowotnych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji
i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu
i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L218 z 13.08.2008, str. 30).
Ponadto rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2023 r.
w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych (Dz. U. z 2023, poz. 1898)
wprowadza bezterminowy zakaz przywozu do Polski określonych produktów
pochodzących z Ukrainy m. in. niektórych rodzajów zbóż, nasion oleistych, śrut czy
makuch. Szczegółowy zakres towarowy objęty zakazem określa załącznik do ww.
rozporządzenia. Powyższy zakaz nie dotyczy tranzytu zewnętrznego, o którym mowa
w art. 226 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia
9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny oraz wspólnej procedury
tranzytowej – pod warunkiem, że tranzyt ma się zakończyć w portach morskich
w Gdańsku, Gdyni, Świnoujściu, Szczecinie, Kołobrzegu lub poza terytorium Polski.
Ponadto przesyłki żywności pochodzenia niezwierzęcego, które nie będą w Polsce
wprowadzane do obrotu i są przeznaczone do dalszego transportu, są objęte przez organy
celne procedurą tranzytu i skierowane pod dozorem celnym do miejsca przeładunku
w celu transportu i dalszego wywozu poza granice Polski. Wówczas ww. towary mogą
przejechać przez dowolne przejście graniczne w Polsce, a o ewentualnej kontroli towaru
może zdecydować właściwy organ kontroli w państwie docelowym importu. Powyższe
rozwiązanie stosowane jest przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej od lat.
-- 7 of 12 --
8
Podkreślenia wymaga, że powyższa procedura tranzytu nie będzie miała również
zastosowania w przypadku przesyłek produktów objętych obowiązującymi wprost
przepisami unijnymi określającymi szczególne warunki przywozu. Przesyłki produktów
wymienionych w tych przepisach są kontrolowane przy przywozie w wyznaczanych
punktach kontroli granicznej (BCP) w przejściach granicznych na granicy zewnętrznej UE.
Kontrole te są rejestrowane w systemie TRACES-NT, którego administratorem jest Komisja
Europejska.
Od czasu zmiany sytuacji na Ukrainie nie zmieniły się zasady i zakres kontroli granicznych
przeprowadzanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS), jednakże podjęte
zostały działania organizacyjne w celu skrócenia czasu kontroli w przejściach granicznych
przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesu konsumenta na takim samym poziomie jak
uprzednio. Podejmowane działania związane z elastycznością w kontroli granicznej mają
na celu poprawę płynności przepływu towarów na przejściach granicznych zaś priorytetem
jest realizacja kontroli granicznej opartej na ocenie ryzyka.
Podkreślenia wymaga, że organy granicznej Inspekcji – w odróżnieniu od innych służb-
pracują w systemie 24/7, również w dni ustawowo wolne od pracy oraz w święta
i pozostają w stałej gotowości, co zapewnia przeprowadzanie granicznych kontroli na
bieżąco. Ponadto prowadzony jest wzmożony nadzór działań podejmowanych przez
organy PIS na granicy polsko-ukraińskiej. Obecnie nie stwierdza się problemów, jak
również opóźnień w odprawach prowadzonych przez organy PIS.
Organy PIS prowadzą również bieżącą współpracę z innymi organami, w szczególności
w zakresie przeprowadzania wspólnych kontroli granicznych z organami Inspekcji Jakości
Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin
i Nasiennictwa. Wspólnie podejmowane są m. in. działania mające na celu skrócenia czasu
kontroli. Przykładowo kontrole graniczne przesyłek podlegających wymaganiom
importowym leżącym w kompetencjach PIS i IJHARS – odbywają się wspólnie, a próbki
produktów do badań laboratoryjnych w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz jakości
handlowej są pobierane – w miarę możliwości – z tej samej przesyłki.
Ponadto informuję, że aby nie powodować utrudnień w przejściach granicznych towar
może być każdorazowo przekazywany do miejsc przeznaczenia wewnątrz kraju.
Informację w tym zakresie importer powinien przekazać do organu Państwowej Inspekcji
Sanitarnej w przejściu granicznym. Nie oznacza to, że zostaje on zwolniony z obowiązku
granicznej kontroli sanitarnej. W takim przypadku kontrolę przeprowadza Państwowy
Powiatowy Inspektor Sanitarny zgodnie ze wszystkimi procedurami.
Wskazać należy także, że organy terenowe inspekcji właściwe ze względu na miejsce
złożenia towaru w głębi kraju, w celu skrócenia kontroli, również przeprowadzają kontrole
bezpośrednie tych towarów w miarę możliwości wspólnie z organami IJHARS (pobieranie
próbek do badań z tej samej przesyłki przez oba organy).
Również poniżej przedstawiam stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odnośnie
pytania nr 4 zawartego w przedmiotowej interpelacji.
Odnosząc się do kwestii działań inspekcji będących pod nadzorem Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi informuję, że Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych
dokłada wszelkich starań, aby kontrole jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
-- 8 of 12 --
9
importowanych z krajów trzecich, prowadzone na przejściach granicznych były
realizowane na bieżąco, bez zbędnych opóźnień.
W szczególności kontrole prowadzone na wschodniej granicy kraju na przejściach polsko-
ukraińskich podlegają stałemu monitorowaniu i raportowaniu (meldunki dzienne i raporty
tygodniowe do MRiRW, raport tygodniowy do MSWiA).
W związku ze wzrostem liczby kontroli realizowanych na przejściach PL-UA, Wojewódzkie
Inspektoraty JHARS w Lublinie i Rzeszowie zapewniły zwiększoną obsadę kadrową oraz
całodobową obsługę kontroli granicznych.
Poza działaniami doraźnymi, IJHARS współpracuje z Krajową Administracją Skarbową nad
wdrożeniem w nadchodzących dniach usługi – Uzyskaj graniczne dokumenty jakości
handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Inspekcja JHARS będzie realizowała usługę poprzez Platformę Koordynacji i Wymiany
Danych (PKWD SW). Dzięki usłudze tej przedsiębiorcy będą mieli możliwość składania
w serwisie Single Window elektronicznych wniosków do granicznej kontroli jakości
handlowej realizowanej przez Inspekcję JHARS i otrzymają dokumenty pokontrolne
również w postaci elektronicznej co pozwoli im na sprawniejsze i uproszczone
dokonywanie odprawy celnej. Wdrożenie przedmiotowej usługi będzie znacznym
ułatwieniem, nie tylko dla przedsiębiorców i organów celnych, ale również dla Inspekcji
JHARS- usprawni bowiem obsługę wniosków o kontrole i wydawanie dokumentacji
pokontrolnej, a co ważniejsze stworzy możliwość koordynacji kontroli granicznych
z pozostałymi inspekcjami funkcjonującymi na granicy.
IJHARS bierze udział w spotkaniach grupy roboczej ds. planowania inwestycji w przejściach
granicznych oraz w grupie roboczej ds. wdrażania europejskiego zintegrowanego
zarządzania granicami, w ramach której przygotowywany jest projekt „Strategii
Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową Rzeczypospolitej Polskiej 2023-2027”
wraz z „Planem działań na rzecz realizacji celów”. Spotkania odbywają się w Ministerstwie
Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Celem weterynaryjnej kontroli granicznej, którą sprawuje Inspekcja Weterynaryjna jest
zapewnienie bezpieczeństwa oraz zgodności towarów z przepisami UE na zewnętrznej
granicy UE w celu ochrony zdrowia publicznego. Kontrola ta jest wykonywana w punkcie
kontroli granicznej pierwszego przybycia do UE i polega w szczególności na: kontroli
dokumentacji, kontroli identyfikacji oraz kontroli bezpośredniej w myśl przepisów
rozporządzenia 2017/6251. Z założenia kontroli dokumentacji oraz identyfikacji podlega
każda przesyłka, natomiast w celu usprawnienia przepływu towarów, kontroli
bezpośredniej podlega tylko ich określona część ustalona na podstawie analizy ryzyka.
Liczba przeprowadzanych kontroli w jednostce czasu np. zmiana, uzależniona jest od liczby
pracowników granicznego inspektoratu weterynarii, liczby prawidłowo zgłoszonych
przesyłek do kontroli granicznej oraz przepustowości danego przejścia granicznego.
W odniesieniu do nasion przeznaczonych do siewu pochodzących z Ukrainy graniczną
kontrolę fitosanitarną przeprowadza Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Kontrola obejmuje 100 % importowanych przesyłek.
5. Jakie inicjatywy podejmuje Ministerstwo Infrastruktury w zakresie rozbudowy
infrastruktury kolejowej i lotniczej, mając na uwadze tranzyt żywności?
-- 9 of 12 --
10
W lipcu 2024 r. zakończono II etat rozbudowy i zagospodarowania stacji Hrubieszów LHS.
Wykonano m.in. rozbudowę układu torowego poprzez dobudowanie 4 dodatkowych
torów głównych, przebudowano urządzenia sterowania, oświetlenie i zasilanie itd.
Inwestycja ta przełoży się na zwiększenie przepustowości kolejowego przejścia
granicznego Hrubieszów – Izov w związku ze zwiększającymi się potrzebami
przewozowymi.
Zarządca polskich linii kolejowych PKP PLK S.A. opracował zamierzenia inwestycyjne na
lata 2021 – 2030 z perspektywą do 2040 roku, w których uwzględniono szereg projektów
inwestycyjnych nakierowanych na znaczącą poprawę standardów technicznych
istniejących linii kolejowych prowadzących do/z Ukrainy, m.in.: prace na liniach
kolejowych (lk) nr 91 i 92 na odcinku Rzeszów – Medyka (granica państwa)”; prace na lk
nr 7 na odcinku Lublin – Dorohusk”; opracowanie koncepcji zagospodarowania terenu
KPG Dorohusk – Jagodzin oraz przedłużenie lk nr 7 do Kowla; prace na lk nr 69
(prowadzącej do KPG Hrebenne – Rawa Ruska); rewitalizacja połączeń kolejowych
Stalowa Wola – Hrubieszów oraz Munina – Hrebenne (lk nr. 101);; rewitalizacja lk nr 108
na odcinku Zagórz – Krościenko.
PKP PLK w latach 2022 – 2024 w związku z konfliktem zbrojnym w Ukrainie oraz w celu
usprawnienia funkcjonowania kolejowych przejść granicznych na polsko-ukraińskiej
granicy oraz linii kolejowych do nich prowadzących zrealizowała projekty o wartości ok.
380 mln zł, a w trakcie realizacji są projekty o wartości ok. 40 mln zł. Wykonano m.in.:
rewitalizację lk 102 Przemyśl – Malhowice – Granica Państwa; inwestycje i prace
remontowe w rejonie następujących KPG: Medyka – Mościska II; Werchrata – Rawa
Ruska; Dorohusk – Jagodzin; remonty i modernizację na stacji Chełm. Dodatkowo PLK
zrealizowała szereg inwestycji poprawiających dostęp do portów w Gdańsku i Gdyni,
co może mieć wpływ na przeładunki towarów przywożonych z Ukrainy. PLK planuje także
modernizację stacji kolejowych Medyka oraz Żurawica, które obsługują wiele terminali
przeładunkowych w rejonie polsko-ukraińskiej granicy.
6. Czy Ministerstwo Infrastruktury prowadzi analizy dotyczące obciążenia i wykorzystania
dróg w kontekście tranzytu żywności oraz czy planowane są działania mające na celu
optymalizację tego procesu?
Zarządca polskich linii kolejowych PKP PLK S.A. monitoruje proces przydzielania
i wykorzystania przepustowości na KPG oraz płynności ruchu i w razie konieczności
bezzwłocznie podejmuje działania mające na celu optymalizację w zależności od sytuacji
eksploatacyjno-ruchowej. Nastąpiło skrócenie czasu zajęcia torów stacyjnych w stacji
Medyka przez pociągi oczekujące na odprawę w wyniku podjętych działań polegających
na współpracy z Komendantem Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu
oraz Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w zakresie ustalenia rejonów
kontroli granicznej pociągów na stacji granicznej oraz na wyznaczonych odcinkach
kolejowych przed granicą państwową, będących w zasięgu terytorialnym KPG
w Przemyślu.
Ministerstwo nie prowadzi analiz dotyczących obciążenia i wykorzystania dróg
w kontekście tranzytu żywności z Ukrainy gdyż większość tranzytu odbywa się drogą
kolejową. Nie odnotowano znaczącego wzrostu obciążenia infrastruktury drogowej
prowadzącej do granicy z Ukrainą z powodu tranzytu żywności. Istniejąca infrastruktura
drogowa nie jest hamulcem dla realizacji przewozów do i z Ukrainy. Obecnie „wąskim
-- 10 of 12 --
11
gardłem”: tych przewozów są przede wszystkim przejścia graniczne. MI analizuje czasy
oczekiwania na przekroczenie granicy w przejściach granicznych. W oparciu o te dane,
a także na podstawie informacji napływających od przedsiębiorców kontaktuje się ze
służbami kontrolnymi (Krajowa Administracja Skarbowa oraz Straż Graniczna) w celu
identyfikacji problemu i poszukiwania rozwiązań na rzecz poprawy płynności odpraw.
7. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury monitoruje stan infrastruktury transportowej
i podejmuje działania zapobiegawcze w przypadku awarii lub utrudnień w przepływie
żywności zza wschodniej granicy?
MI pozostaje w kontakcie ze strona ukraińską. Należy mieć na uwadze trudną sytuację na
terytorium tego państwa. Ataki rosyjskiego agresora mają miejsce również w zachodnich
obwodach Ukrainy, co wymusza okresowe wstrzymanie odpraw granicznych. Dodatkowo
mają miejsce cyberataki na systemy informatyczne, które aktualnie są niezbędne dla
przeprowadzenia procedury granicznej. W każdym z takich przypadków strona ukraińska,
w miarę możliwości, doprowadza do stanu używalności posiadane zasoby techniczne, aby
kontynuować odprawę graniczną towarów. O przypadkach utrudnień i spodziewanym
czasie naprawy systemów informowani są polscy przewoźnicy drogowymi.
Kwestia ta pozostaje głównie w kompetencji PKP PLK S.A. i sprowadza się do działań takich
jak uzgadnianie wariantów dróg objazdowych oraz optymalizacja harmonogramów
zamknięć torowych. Prace remontowo-naprawcze prowadzone są w perspektywach
krótko- i długoterminowych. Działania takie są podejmowane w miarę pojawiających się
potrzeb. Po dniu 22 lutego 2022 r. przeprowadzono szereg inwestycji o mniejszym lub
większym zasięgu w obszarze przy granicy z Ukrainą. W planach są ww. inwestycje
z funduszy unijnych na liniach kolejowych nr: 7, 91 i 92. Ponadto prowadzone są dobowe
i bieżące uzgodnienia wymiany pociągów pomiędzy stacjami granicznymi Medyka
i Mościska II, dokonywane z Kolejami Ukraińskimi (UZ), które mają na celu eliminację
utrudnień zakresie ruchu pociągów.
Na Linii Hutniczej-Szerokotorowej (lk nr 65) prowadzony jest monitoring infrastruktury,
planowanie rozwoju oraz harmonogram napraw okresowych. W przypadku awarii lub
utrudnień stosowane są odpowiednie procedury.
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, będąc zarządcą wszystkich dróg
krajowych w Polsce, na bieżąco monitoruje stan infrastruktury drogowej i podejmuje
ewentualne środki zaradcze w sytuacji wystąpienia sytuacji awaryjnych i innych sytuacji
kryzysowych na drogach. W sytuacji poważnych wypadków drogowych odpowiedzialna za
kierowanie ruchem i wyznaczaniem ewentualnych objazdów jest Policja.
8. Jakie są aktualne procedury kontroli przeprowadzane przez Ministerstwo Infrastruktury
w celu zapewnienia bezpieczeństwa i zgodności tranzytu żywności zza wschodniej granicy?
Inspekcja Transportu Drogowego, w zakresie wskazanym w interpelacji, tj. dotyczącym
bezpieczeństwa żywności, kontroluje warunki określone w umowie o międzynarodowych
przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach
transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).
W I połowie 2024 roku wykonana przez ITD. Liczba kontroli pojazdów z krajów trzecich
(spoza UE) przewożących artykuły szybko psujące się wynosiła 902, w tym przewoźników
z Ukrainy 598. Kontrole te zakończyły się nałożeniem 12 decyzji administracyjnych na
-- 11 of 12 --
12
przewoźników z krajów trzecich – wykonywanie międzynarodowego przewozu towarów
szybko psujących się pojazdem niespełniającym warunków określonych w umowie
o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych
i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), w tym
5 decyzji zostało nałożonych na przewoźników z Ukrainy.
Natomiast w całym 2023 r. wykonana przez ITD. Liczba kontroli pojazdów z krajów trzecich
przewożących artykuły szybko psujące się wynosiła 1358, w tym Ukrainy 617. Kontrole te
w 2023 roku zakończyły się nałożeniem 12 decyzji administracyjnych na przewoźników
z krajów trzecich za niespełnianie warunków określonych w umowie ATP, w tym jedna
decyzja została nałożona na przewoźnika z Ukrainy.
Łączę wyrazy szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 12 of 12 --