Interpelacja nr 3540
Interpelacja w sprawie różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury
Interpelacja nr 3540
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 26-06-2024
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury.
W związku z reformą emerytalną i utworzeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE) ubezpieczeni urodzeni po 1948 r. a przed 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających emeryturę, mieli możliwość, w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r., na swój wniosek przystąpić do wybranego OFE. W tym przypadku składka emerytalna jest dzielona na dwie części. Jedna jest zapisywana na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na rzecz OFE, a po zmianach w systemie ubezpieczeń społecznych – OFE i subkonta (II filar emerytalny). Różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły do OFE wynikają z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi na I i II filar emerytalny, gdyż cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, przekazywana jest na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.
Kobiety, które urodziły się po 31 grudnia 1948 roku i były członkami OFE, po osiągnięciu wieku emerytalnego mogą ubiegać się o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych a tym samym o okresową emeryturę kapitałową.
Wniosku o przeliczenie emerytury nie muszą składać kobiety, które były członkami OFE i nabyły uprawnienia do swojego świadczenia od 1 października 2017 r. W tej sytuacji ZUS z urzędu obliczy ponownie świadczenie i zacznie wypłacać emeryturę docelową od momentu ukończenia 65. roku życia.
Jednocześnie kobiety, które były członkami OFE i nabyły prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed 1 października 2017 r., gdy obowiązywał jeszcze podwyższony wiek emerytalny, jeśli obecnie ukończyły 65 lat, ale nie osiągnęły jeszcze podwyższonego wieku emerytalnego, mogą same wnioskować o ponowne wyliczenie wysokości emerytury. W przypadku, gdy nie złożą takiego wniosku to ZUS przeliczy im świadczenie z urzędu, ale dopiero po osiągnięciu podwyższonego wieku emerytalnego.
Tym samym kobietom na emeryturze, które ukończyły 65 lat i były członkami otwartych funduszy emerytalnych (OFE), ZUS wylicza świadczenie dwukrotnie.
Takie uprawnienia nie dotyczą kobiet, które nie były członkami OFE, tylko odprowadzały składki do ZUS. Im nie przysługuje prawo do ponownego przeliczenia emerytury.
Biorąc pod uwagę powyższe zwracam się do Pani Minister z następującym pytaniami:
Czy ministerstwo ma w planach zmianę obowiązujących przepisów w zakresie stosowania różnych zasad ustalania wysokości emerytur? Jeśli tak, to kiedy?
Jakie planowane są rozwiązania?
Interpelacja nr 3540
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 26-06-2024
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury.
W związku z reformą emerytalną i utworzeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE) ubezpieczeni urodzeni po 1948 r. a przed 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających emeryturę, mieli możliwość, w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r., na swój wniosek przystąpić do wybranego OFE. W tym przypadku składka emerytalna jest dzielona na dwie części. Jedna jest zapisywana na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na rzecz OFE, a po zmianach w systemie ubezpieczeń społecznych – OFE i subkonta (II filar emerytalny). Różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły do OFE wynikają z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi na I i II filar emerytalny, gdyż cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, przekazywana jest na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.
Kobiety, które urodziły się po 31 grudnia 1948 roku i były członkami OFE, po osiągnięciu wieku emerytalnego mogą ubiegać się o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych a tym samym o okresową emeryturę kapitałową.
Wniosku o przeliczenie emerytury nie muszą składać kobiety, które były członkami OFE i nabyły uprawnienia do swojego świadczenia od 1 października 2017 r. W tej sytuacji ZUS z urzędu obliczy ponownie świadczenie i zacznie wypłacać emeryturę docelową od momentu ukończenia 65. roku życia.
Jednocześnie kobiety, które były członkami OFE i nabyły prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed 1 października 2017 r., gdy obowiązywał jeszcze podwyższony wiek emerytalny, jeśli obecnie ukończyły 65 lat, ale nie osiągnęły jeszcze podwyższonego wieku emerytalnego, mogą same wnioskować o ponowne wyliczenie wysokości emerytury. W przypadku, gdy nie złożą takiego wniosku to ZUS przeliczy im świadczenie z urzędu, ale dopiero po osiągnięciu podwyższonego wieku emerytalnego.
Tym samym kobietom na emeryturze, które ukończyły 65 lat i były członkami otwartych funduszy emerytalnych (OFE), ZUS wylicza świadczenie dwukrotnie.
Takie uprawnienia nie dotyczą kobiet, które nie były członkami OFE, tylko odprowadzały składki do ZUS. Im nie przysługuje prawo do ponownego przeliczenia emerytury.
Biorąc pod uwagę powyższe zwracam się do Pani Minister z następującym pytaniami:
Czy ministerstwo ma w planach zmianę obowiązujących przepisów w zakresie stosowania różnych zasad ustalania wysokości emerytur? Jeśli tak, to kiedy?
Jakie planowane są rozwiązania?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5682 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.357.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, znak: K10INT3540, Pani Posłanki Barbary Dolniak, w sprawie
różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
W ramach reformy emerytalnej ubezpieczeni urodzeni po 1948 r. a przed 1969 r. z wyjątkiem
osób pobierających emeryturę, mieli możliwość, w terminie do 31 grudnia 1999 r., na swój
wniosek przystąpić do wybranego otwartego funduszu emerytalnego (OFE). W takich
przypadkach składka emerytalna jest dzielona na dwie części. Jedna jest ewidencjonowana
na koncie w ZUS (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na OFE, a od 2014 r. – OFE
i subkonta (II filar emerytalny).
Przystąpienie przez ubezpieczonych do OFE stanowiło oświadczenie woli o wyborze
ubezpieczenia emerytalnego na zasadach określonych dla osób urodzonych po
31 grudnia 1968 r. Jednocześnie przesądziło o odmiennym poziomie, w dniu przejścia na
emeryturę, zgromadzonych środków emerytalnych w ramach II filara emerytalnego
w stosunku do środków emerytalnych, które nie podlegały podziałowi i w całości zostały
zewidencjonowane na koncie emerytalnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wynika
to ze sposobu zarządzania środkami emerytalnymi w ramach II filara, które są inwestowane
na rynku kapitałowym przez OFE lub ewidencjonowane na subkoncie w ZUS i waloryzowane
w sposób odmienny od waloryzacji środków ewidencjonowanych na koncie w ZUS w ramach
I filara.
Dobrowolność członkostwa w OFE wynikała z podjęcia przez ubezpieczonego ryzyka
inwestycyjnego, którym charakteryzują się rynki finansowe oraz z rezygnacji z prawa
do wcześniejszej emerytury, a także z przyjęcia, że emerytura będzie ustalana na innych
zasadach niż w przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE. Jednocześnie jednak dawało
ubezpieczonym gwarancję, że środki zgromadzone w II filarze będą podlegały dziedziczeniu.
Przyjęcie tych rozwiązań spowodowało, że emerytury osób, które przystąpiły do OFE są
obliczane na zasadach uwzględniających odmienność gromadzenia i pomnażania środków
na etapie inwestycyjnym oraz uwzględniają gwarancje związane z dziedziczeniem środków
z II filara. W związku z tym dla tej grupy ubezpieczonych zostały ustanowione okresowe
emerytury kapitałowe regulowane przepisami ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach
kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926) oraz ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, ze zm.).
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły do OFE wynikają
z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi
na I i II filar emerytalny, gdyż cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych,
którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, ewidencjonowana jest na koncie
ubezpieczonego w ZUS.
Reforma emerytalna, w tym kapitałowa część systemu emerytalnego, podlegała ocenie
zgodności z przepisami Konstytucji RP. Najszerzej kwestie te były oceniane przez Trybunał
Konstytucyjny w ramach sprawy K 1/14 (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada
2015 r., Opublikowano: OTK-A 2015/10/163, Dz. U. poz. 1917). Należy podkreślić, że zasady
te nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP.
Należy również podkreślić, że do końca 1999 r. nie zostały uchwalone przepisy regulujące
wypłatę emerytur ze środków zgromadzonych w OFE. W związku z tym w kolejnych latach
konieczne dopiero było wprowadzenie regulacji określających wypłatę, począwszy
od 1 stycznia 2009 r., emerytur ze środków zgromadzonych w OFE. W ramach tych regulacji
przesądzono, że wypłaty będzie dokonywał ZUS. Regulacje te nie dotyczą jednak osób, które
nie przystąpiły do OFE.
Jak już wskazano, różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły
do OFE wynikają z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które w całości
ewidencjonowane były wyłącznie na koncie w ZUS. Tym samym ustalone w powszechnym
wieku emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, świadczenie emerytalne tych
ubezpieczonych jest świadczeniem dożywotnim.
Natomiast w przypadku kobiet, które przystąpiły do OFE, okresowa emerytura kapitałowa
ustalana w powszechnym wieku emerytalnym jest świadczeniem przejściowym,
stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie z założeniami reformy
emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe dopiero w wieku 65 lat
(w obowiązującym powszechnym wieku dla mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie
staje się świadczeniem dożywotnim, przy zmianie zasad dziedziczenia środków
zewidencjonowanych na subkoncie (wypłata gwarantowana do 3 lat, analogicznie jak
w przypadku mężczyzn).
Obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace
w kierunku zmiany tych przepisów. Jednocześnie zapewniam, że w resorcie są analizowane
i rozważane wszystkie postulaty zgłaszane przez świadczeniobiorców i osoby ubezpieczone,
w tym również dotyczące zmiany przepisów emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi są dla
resortu istotną wskazówką przy podejmowaniu w przyszłości działań w kierunku
doskonalenia obowiązujących rozwiązań systemu emerytalno-rentowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.357.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, znak: K10INT3540, Pani Posłanki Barbary Dolniak, w sprawie
różnic w zakresie zasad ustalania wysokości emerytury, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
W ramach reformy emerytalnej ubezpieczeni urodzeni po 1948 r. a przed 1969 r. z wyjątkiem
osób pobierających emeryturę, mieli możliwość, w terminie do 31 grudnia 1999 r., na swój
wniosek przystąpić do wybranego otwartego funduszu emerytalnego (OFE). W takich
przypadkach składka emerytalna jest dzielona na dwie części. Jedna jest ewidencjonowana
na koncie w ZUS (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na OFE, a od 2014 r. – OFE
i subkonta (II filar emerytalny).
Przystąpienie przez ubezpieczonych do OFE stanowiło oświadczenie woli o wyborze
ubezpieczenia emerytalnego na zasadach określonych dla osób urodzonych po
31 grudnia 1968 r. Jednocześnie przesądziło o odmiennym poziomie, w dniu przejścia na
emeryturę, zgromadzonych środków emerytalnych w ramach II filara emerytalnego
w stosunku do środków emerytalnych, które nie podlegały podziałowi i w całości zostały
zewidencjonowane na koncie emerytalnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wynika
to ze sposobu zarządzania środkami emerytalnymi w ramach II filara, które są inwestowane
na rynku kapitałowym przez OFE lub ewidencjonowane na subkoncie w ZUS i waloryzowane
w sposób odmienny od waloryzacji środków ewidencjonowanych na koncie w ZUS w ramach
I filara.
Dobrowolność członkostwa w OFE wynikała z podjęcia przez ubezpieczonego ryzyka
inwestycyjnego, którym charakteryzują się rynki finansowe oraz z rezygnacji z prawa
do wcześniejszej emerytury, a także z przyjęcia, że emerytura będzie ustalana na innych
zasadach niż w przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE. Jednocześnie jednak dawało
ubezpieczonym gwarancję, że środki zgromadzone w II filarze będą podlegały dziedziczeniu.
Przyjęcie tych rozwiązań spowodowało, że emerytury osób, które przystąpiły do OFE są
obliczane na zasadach uwzględniających odmienność gromadzenia i pomnażania środków
na etapie inwestycyjnym oraz uwzględniają gwarancje związane z dziedziczeniem środków
z II filara. W związku z tym dla tej grupy ubezpieczonych zostały ustanowione okresowe
emerytury kapitałowe regulowane przepisami ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach
kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 926) oraz ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, ze zm.).
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły do OFE wynikają
z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi
na I i II filar emerytalny, gdyż cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych,
którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, ewidencjonowana jest na koncie
ubezpieczonego w ZUS.
Reforma emerytalna, w tym kapitałowa część systemu emerytalnego, podlegała ocenie
zgodności z przepisami Konstytucji RP. Najszerzej kwestie te były oceniane przez Trybunał
Konstytucyjny w ramach sprawy K 1/14 (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada
2015 r., Opublikowano: OTK-A 2015/10/163, Dz. U. poz. 1917). Należy podkreślić, że zasady
te nie zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP.
Należy również podkreślić, że do końca 1999 r. nie zostały uchwalone przepisy regulujące
wypłatę emerytur ze środków zgromadzonych w OFE. W związku z tym w kolejnych latach
konieczne dopiero było wprowadzenie regulacji określających wypłatę, począwszy
od 1 stycznia 2009 r., emerytur ze środków zgromadzonych w OFE. W ramach tych regulacji
przesądzono, że wypłaty będzie dokonywał ZUS. Regulacje te nie dotyczą jednak osób, które
nie przystąpiły do OFE.
Jak już wskazano, różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły
do OFE wynikają z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które w całości
ewidencjonowane były wyłącznie na koncie w ZUS. Tym samym ustalone w powszechnym
wieku emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, świadczenie emerytalne tych
ubezpieczonych jest świadczeniem dożywotnim.
Natomiast w przypadku kobiet, które przystąpiły do OFE, okresowa emerytura kapitałowa
ustalana w powszechnym wieku emerytalnym jest świadczeniem przejściowym,
stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie z założeniami reformy
emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe dopiero w wieku 65 lat
(w obowiązującym powszechnym wieku dla mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie
staje się świadczeniem dożywotnim, przy zmianie zasad dziedziczenia środków
zewidencjonowanych na subkoncie (wypłata gwarantowana do 3 lat, analogicznie jak
w przypadku mężczyzn).
Obecnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są prowadzone prace
w kierunku zmiany tych przepisów. Jednocześnie zapewniam, że w resorcie są analizowane
i rozważane wszystkie postulaty zgłaszane przez świadczeniobiorców i osoby ubezpieczone,
w tym również dotyczące zmiany przepisów emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi są dla
resortu istotną wskazówką przy podejmowaniu w przyszłości działań w kierunku
doskonalenia obowiązujących rozwiązań systemu emerytalno-rentowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --