Interpelacja w sprawie przyspieszenia realizacji Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych dla samorządów oraz realizacji nowych edycji programu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3529
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie przyspieszenia realizacji Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych dla samorządów oraz realizacji nowych edycji programu
Zgłaszający: Mariusz Krystian
Data wpływu: 25-06-2024
W ostatnim czasie coraz mocniej słychać głos samorządów gminnych, zwłaszcza wiejskich i miejsko-wiejskich, które podnoszą problem ogromnych opóźnień akceptacji zmian w realizowanych przez nie inwestycjach w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych.
Dotychczasowa praktyka była taka, że aplikowanie o środki oraz informację o otrzymaniu stosownego dofinansowania samorządy otrzymywały za pośrednictwem specjalnie do tego utworzonej stronie Banku Gospodarstwa Krajowego. W taki sam sposób uzyskiwano zgodę na dokonanie zmian z realizowanym projekcie. Po akceptacji, stosowna informacja spływała do samorządu.
Niestety, w ostatnim czasie samorządy borykają się z brakiem odpowiedzi dotyczącej akceptacji proponowanych zmian w realizacji programu. Z informaji przeze mnie uzyskanych wynika, że stosowny zespół w KPRM, który opiniował proponowane zmiany, nie zebrał się od kilku tygodni.
Jedną z takich gmin, która podnosi ten problem jest gmina miejska Jordanów w powiecie suskim. W tym momencie od blisko 2 miesięcy oczekuje na jakąkolwiek odpowiedź w sprawie zmiany w programie. W konsekwencji, inercja decyzyjna ze strony premiera i jego kancelarii może narazić tę gminę, jak i wiele innych, na fiasko realizowanych inwestycji oraz ogromne kłopoty finansowe wynikłe z późniejszej konieczności wypłaty kar umownych wykonawcom.
Co więcej, gminy skarżą się na brak decyzji co do rozpoczęcia rozstrzygniętych już konkursów, jak choćby programu "Rozświetlamy Polskę". To także może spowodować ostateczne pogrzebanie szans inwestycyjnych w ramach modernizacji oświetlenia ulicznego i zastąpienia starych energochłonnych opraw nowoczesnymi i energooszczędnymi oprawami typu LED.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:
1. Kiedy Pan Premier dokona rozstrzygnięcia wniosków samorządów o zmiany w realizowanych przez nie projektach?
2. Kiedy zostanie ogłoszona decyzja co do rozpoczęcia realizacji programu "Rozświetlamy Polskę"?
3. Czy planowane są w bieżącym roku kolejne nabory na dofinansowanie zadań inwestycyjnych w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych?
Sekretarz stanu Grzegorz Karpiński
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9358 znakówadres email: sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
Jan Grabiec
DSP.INT.4610.957.2024
Warszawa, 22 lipca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację o numerze K10INT3529 Pana Posła Mariusza Krystiana
w sprawie przyspieszenia realizacji Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji
Strategicznych dla samorządów oraz realizacji nowych edycji programu, proszę przyjąć
następujące informacje.
Zasady funkcjonowania Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji
Strategicznych (dalej: Program) regulują określone normy prawne wynikające z:
uchwały nr 84/2021 Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie ustanowienia
Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych (ze zm.; dalej:
uchwała nr 84/2021), wydanej na podstawie art. 65 ust. 28 ustawy z dnia 31 marca
2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz
wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r.
poz. 568, z późn. zm.),
wydanych na podstawie przepisów ww. uchwały regulaminów poszczególnych edycji
Programu.
Źródłem finansowania Programu jest Fundusz Przeciwdziałania COVID-19, o którym mowa
w art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych
rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19,
innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych
innych ustaw.
Program realizowany jest przez promesy udzielane przez Bank Gospodarstwa Krajowego
(dalej: BGK) pełniący funkcję operatora Programu. Wypłata dofinansowania z Programu
następuje po spełnieniu warunków wynikających z promesy i regulaminu danej edycji,
o którym mowa w § 11 załącznika do uchwały nr 84/2021.
Należy również wskazać, że wnioskodawca składając wniosek o dofinansowanie z Programu
zobowiązuje się do zapoznania się i stosowania postanowień regulaminu danej edycji.
Ze szczegółowymi informacjami o funkcjonowaniu Programu można zapoznać się na stronie
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (dalej: KPRM) pod poniższym adresem:
https://www.gov.pl/web/premier/program-inwestycji-strategicznych
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w dniu 5 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła
uchwałę nr 74 zmieniającą uchwałę w sprawie ustanowienia Rządowego Funduszu Polski
Ład: Programu Inwestycji Strategicznych (dalej: uchwała nr 74), na mocy której
dotychczasowe kompetencje Prezesa Rady Ministrów w zakresie Programu zostały
przekazane ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Przedmiotowa uchwała
weszła w życie z dniem podjęcia.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 694 75 31 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
Zgodnie ze zmienionymi zasadami Programu wynikającymi z uchwały nr 74 wnioskodawcy,
których inwestycje zostały objęte dofinansowaniem z Programu, mają możliwość złożenia
do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, za pośrednictwem BGK, w formie
elektronicznej, przez aplikację do obsługi Programu, wniosku o zmianę inwestycji, a także
wniosku o korektę zakresu inwestycji.
Wnioski o zmianę inwestycji, jak również wnioski o korektę zakresu inwestycji podlegają
ocenie Komisji do spraw wsparcia Programu (dalej: Komisja), o której mowa w § 5 ust. 1
załącznika do uchwały nr 84/2021. Zadaniem Komisji jest sporządzenie i przekazanie
ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych listy wniosków o zmianę inwestycji
rekomendowanych do akceptacji, a w przypadku wniosków o korektę zakresu inwestycji
przedstawienie ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych propozycji
rozstrzygnięcia tych wniosków. Dokonując oceny ww. wniosków, Komisja bierze pod uwagę
realizację celu przeciwdziałania COVID-19, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia
2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych
nimi sytuacji kryzysowych, oraz kompleksowość planowanych inwestycji. Ostateczną
decyzję podejmuje minister właściwy do spraw finansów publicznych, który może wniosek
zaakceptować bądź odrzucić. Dotyczy to również wniosków o zmianę inwestycji
oraz wniosków o korektę zakresu inwestycji, które zostały złożone do Prezesa Rady
Ministrów a nie zostały rozpatrzone przed dniem wejścia w życie uchwały nr 74.
Odnosząc się do podniesionej przez Pana Posła kwestii dotyczącej rzekomej inercji
decyzyjnej ze strony Premiera i Jego Kancelarii, należy wskazać, że stwierdzenie to nie
odpowiada stanowi faktycznemu, bowiem wniosek gminy miejskiej Jordanów o korektę
zakresu inwestycji (Edycja8/2023/6292/PolskiLad, wniosek złożony 15 maja 2024 r.)
został zatwierdzony 10 lipca 2024 r.
Warto zwrócić uwagę, że przepisy uchwały nr 84/2021 nie wyznaczają Komisji terminów na
dokonanie oceny wniosków o zmianę inwestycji oraz wniosków o korektę zakresu inwestycji,
jak również nie wyznaczają ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (przed
dniem 5 lipca br. – Prezesowi Rady Ministrów) terminu na podjęcie ostatecznej decyzji w
sprawie przedmiotowych wniosków. Wpływ na długość procesu analitycznego i decyzyjnego
może mieć również liczba składanych wniosków.
Ponadto informuję, że dotychczas podjęto decyzję o uruchomieniu łącznie dziewięciu edycji
Programu. Wszystkie edycje zostały rozstrzygnięte, przy czym nabór na środki Programu
w ramach IX edycji „Rozświetlamy Polskę” został rozstrzygnięty 1 grudnia 2023 r. –
dofinansowaniem objęto ok. 1,2 tys. inwestycji na kwotę ok. 999 mln zł.
Podmiotami uprawnionymi do ubiegania się o dofinansowanie w ramach IX edycji Programu
były gminy i związki międzygminne. Dofinansowanie w tej edycji przeznaczone zostało
na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań inwestycyjnych, których celem jest
poprawa efektywności energetycznej przez obniżenie energochłonności oświetlenia,
o którym mowa w art. 3 pkt 22 i w art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo
energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.), przez redukcję mocy opraw świetlnych
o co najmniej 50%. Wnioskodawca mógł złożyć jeden wniosek o dofinansowanie
nieprzekraczający kwoty 4 mln zł.
Biorąc pod uwagę, że IX edycja Programu została rozstrzygnięta, to zgodnie z zasadami
Programu BGK – na podstawie zatwierdzonej przez Prezesa Rady Ministrów ostatecznej
listy inwestycji objętych dofinansowaniem z Programu – udzielił wnioskodawcom
wstępnych promes udzielenia dofinansowania z Programu. W terminie 9 miesięcy od dnia
udostępnienia przez BGK wstępnej promesy wnioskodawca powinien ogłosić postępowanie
zakupowe, mające na celu wyłonienie wykonawcy lub wykonawców inwestycji.
Nierozpoczęcie postępowania zakupowego we wskazanym powyżej terminie jest
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 694 75 31 adres: Al. Ujazdowskie 1/3
adres email: sekretariatDSP@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
adres strony internetowej: www.gov.pl/premier
równoznaczne z rezygnacją wnioskodawcy z dofinansowania inwestycji z Programu.
Po zakończeniu i rozstrzygnięciu postępowania zakupowego, skutkującego wyborem
wykonawcy lub wykonawców, wnioskodawca składa do BGK wniosek o udzielenie promesy,
a BGK udziela promesy w terminie 7 dni roboczych od dnia wpływu prawidłowo złożonego
wniosku o udzielenie promesy. Promesa stanowi dla wnioskodawcy podstawę do zawarcia
umowy lub umów na realizację inwestycji.
Warto podkreślić, że wypłata dofinansowania z Programu następuje po spełnieniu
warunków wynikających z promesy i regulaminu danej edycji oraz złożeniu
przez wnioskodawcę wniosku o wypłatę. Termin wypłaty dofinansowania uzależniony jest
od okresu realizacji inwestycji, który może trwać do 12 miesięcy lub powyżej 12 miesięcy.
Dla inwestycji trwających poniżej 12 miesięcy wypłata dofinansowania następuje
po zakończeniu inwestycji. W pozostałych przypadkach dofinansowanie płacone jest w 2 lub
3 transzach, po zakończeniu określonego etapu inwestycji.
Odnosząc się do kwestii kontynuacji Programu, należy mieć na uwadze, że zadania Prezesa
Rady Ministrów wynikające z treści uchwały nr 84/2021 zostały przejęte przez Ministra
Finansów z dniem 5 lipca br. w związku z nowelizacją ww. uchwały. Tym samym, ewentualne
decyzje dotyczące dalszego przebiegu Programu będą podejmowane przez Ministra
Finansów.
Przedstawiając powyższe, pragnę także poinformować, że zasady działania Programu były
przedmiotem kontroli ze strony Najwyższej Izby Kontroli, która jako nierzetelne oceniła
działania ówczesnego Prezesa Rady Ministrów m.in. w zakresie podziału środków dla
jednostek samorządu terytorialnego z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 i ich
dokumentowanie. NIK zwróciła również uwagę na nierówne traktowanie poszczególnych
samorządów oraz brak transparentności podejmowanych decyzji. Nadmieniam, że do KPRM
wpływała duża liczba pism i zapytań dotyczących zasad działania Programu, w tym procesu
oceny i wyboru wniosków objętych dofinansowaniem, która również odnosiła się do tych
aspektów.
Z wyrazami szacunku
wz. Grzegorz Karpiński
Sekretarz Stanu
Zastępca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --