+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.187.2024
Warszawa, 21 sierpnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3509 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
poseł Barbarę Bartuś w sprawie postępowania prokuratury w przypadku podejrzenia
popełnienia przestępstwa oszustwa związanego z kredytem bankowym, uprzejmie
informuję, co następuje.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Prokuraturę Krajową, Prokuratura Rejonowa
w Gorlicach nadzoruje wszczęte 7 listopada 2023 r. postępowanie na szkodę osoby
wskazanej w niniejszej interpelacji, w przedmiocie oszustwa tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.
Postępowanie jest w toku, wykonywane są czynności procesowe i operacyjne mające na
celu wykrycie sprawców przestępstwa. Jak ustalono, sposób popełnienia przestępstwa
wskazuje na użycie tzw. spoofingu telefonicznego. Fachowa nazwa tego ataku to CallerlD
Spoofing i polega na podszyciu się pod czyjś numer telefonu. W tym ataku poszkodowane
są dwie osoby tj. abonent, który jest wprowadzany w błąd, co do tego kto do niego
dzwoni, a druga osoba to abonent, pod którego sprawca się podszywa.
Nie ulega wątpliwości, że przestępstwa oszustwa przy wykorzystaniu bankowości
internetowej stają się coraz większym problemem, o charakterze najczęściej
transgranicznym, co często uniemożliwia lub znacząco utrudnia proces identyfikacji
sprawcy przestępstwa. W tego rodzaju przestępstwach najczęściej kontakt telefoniczny
nawiązywany jest z miejsca poza terytorium UE, a środki finansowe pochodzące
z przestępstwa niezwłocznie transferowane są na rachunki bankowe państw trzecich.
Jednocześnie system regulacji prawnych w tym zakresie ma charakter kompletny, zaś
wyeliminowanie tego rodzaju przestępczości możliwe byłoby wyłącznie w drodze
uniemożliwienia funkcjonowania systemu bankowości elektronicznej, co we
współczesnym świecie, z oczywistych względów nie jest możliwe.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z dyspozycją art. 106a ust. 1 Ustawy prawo bankowe
(Dz.U. 1997 r., Nr 140. poz. 939 tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 2488) w razie zaistnienia
uzasadnionego podejrzenia, że działalność banku jest wykorzystywana w celu ukrycia
działań przestępczych lub dla celów mających związek z przestępstwem skarbowym lub
innym przestępstwem niż przestępstwo, o którym mowa w art 165a lub art. 299 Kodeksu
karnego - bank zawiadamia o tym prokuratora, Policję albo inny właściwy organ

-- 1 of 3 --

uprawniony do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Ponadto bank jest
uprawniony do dokonania blokady środków na takim rachunku.
W polskim systemie prawnym prokurator ma możliwość zastosowania blokady środków
finansowych na rachunkach bankowych, które wykorzystywane są do przestępstwa.
W przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa, o którym mowa
wart. 165a lub art. 299 Kodeksu karnego, lub wykorzystywania działalności banku w celu
ukrycia działań przestępczych lub dla celów mających związek z przestępstwem lub
przestępstwem skarbowym prokurator może, w drodze postanowienia, wstrzymać
określoną transakcję lub dokonać blokady środków na rachunku bankowym na czas
oznaczony, nie dłuższy niż 6 miesięcy (art. 106a ust. 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2488)).
Warto również zwrócić uwagę, że w praktyce prokuratorskiej wskazana powyżej instytucja
wykorzystywana jest często, lecz jej efektywność zależy od szybkości reakcji
pokrzywdzonego i banku, z którego środki pieniężne będące przedmiotem czynności
wykonawczej przestępstwa oszustwa są transferowane. Podobna regulacja znajduje się
w ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu
terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1124), na podstawie której prokurator ma
uprawnienia do dokonania blokady na rachunkach sprawcy w oparciu o art. 86 ust. 8,9,10
i 11. Policja nie posiada takich uprawnień.
W istocie rzeczy polski system prawny przewiduje wystarczające instrumenty prawne
umożliwiające zabezpieczenie środków finansowych będących przedmiotem
przestępstwa, lecz efektywność tych instytucji uzależniona jest od okoliczności
faktycznych – tj. szybkości reakcji zwłaszcza samego pokrzywdzonego, co również
wykorzystują sprawcy przestępstw kontaktując się najczęściej z osobami starszymi, które
mają słabe rozeznanie w zakresie metod współczesnej przestępczości i możliwości
prawnych przeciwdziałania zachowaniom przestępczym.
W zakresie dostępnych środków pomocy dla osób pokrzywdzonych przestępstwem należy
podkreślić, że ze środków Funduszu Sprawiedliwości może skorzystać każdy, kto
potrzebuje wsparcia ze strony państwa, ponieważ jest pokrzywdzony w wyniku: przemocy
psychicznej, przemocy fizycznej, wypadku drogowego, przestępstwa na tle seksualnym,
kradzieży, przestępstwa niealimentacji lub jakiegokolwiek innego przestępstwa.
Bezpośrednią pomoc można uzyskać w jednym z ośrodków lub lokalnych punktów
tworzących ogólnopolską Sieć Pomocy Osobom Pokrzywdzonym Przestępstwem. Wykaz
wszystkich ośrodków można znaleźć pod adresem strony internetowej:
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/fundusz-sprawiedliwosci.
Ponadto, pod numerem (+48) 222 309 900 lub za pośrednictwem adresu e-mail
info@numersos.pl funkcjonuje ogólnopolska Linia Pomocy Pokrzywdzonym. Konsultanci
udzielają wszelkich informacji, w tym mogą skierować do najbliższego ze względu
na miejsce zamieszkania, miejsca świadczenia pomocy.

-- 2 of 3 --

Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 3 of 3 --