Interpelacja nr 3508
Interpelacja w sprawie braku odpowiedzialności banków za zbyt słabe zabezpieczenia procesu udzielania kredytów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (95%)
Obrona i Bezpieczeństwo (64%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie braku odpowiedzialności banków za zbyt słabe zabezpieczenia procesu udzielania kredytów
Interpelacja nr 3508
do ministra finansów
w sprawie braku odpowiedzialności banków za zbyt słabe zabezpieczenia procesu udzielania kredytów
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 24-06-2024
Jeszcze w ubiegłym roku zwróciła się do mnie kobieta z gminy Grybów, błagając o pomoc w sprawie oszustwa, którego padła ofiarą. Kilka dni wcześniej, w piątek 3 listopada 2023 r., w godzinach popołudniowych, odebrała ona telefon od osoby podającej się za pracownika banku Pekao SA. Dzwoniący podał swoje dane, stanowisko oraz numer identyfikatora, które polecił zanotować, i poinformował ją, że na jej koncie pojawiła się prośba o udzielenie kredytu w kwocie przekraczającej 100 tys. zł, więc dzwoni, aby zweryfikować, czy złożony wniosek był dokonany przez nią. Gdy zaprzeczyła, poinformował, że aby zapobiec zaciągnięciu pożyczki, musi złożyć wniosek anulujący kredyt, oraz że w oszustwo mogą być zaangażowani pracownicy banku, więc nie może kontaktować się sama bezpośrednio z bankiem. Usłyszała również, że w powiecie, w którym mieszka, było już kilka prób wyłudzenia, dlatego jej milczenie jest takie ważne. Zastraszono ją też kilkukrotnie, mówiąc, że jeżeli zaszkodzi toczącemu się śledztwu o kradzież jej danych osobowych, poniesie odpowiedzialność karną.
Kobieta była przerażona i przekonana, że ratuje swoje środki, postępowała więc zgodnie z instrukcjami telefonicznymi. Podążając za wskazówkami fałszywego pracownika banku Pekao SA, w aplikacji Peopey przeszła przez wniosek kredytowy w ramach KLIK i wykorzystała możliwą kwotę pożyczki gotówkowej, myśląc, że anuluje fałszywy wniosek podobno złożony wcześniej z jej danymi osobowymi. Następnie ciągle rozmawiając (jeśli rozmowa się przerywała, natychmiast ponownie oddzwaniali, nie dając możliwości kontaktu z innymi osobami) i przyjmując instrukcje od oszustów, w oddziale banku wypłaciła w gotówce 100 tys. złotych i zgodnie ze wskazówkami dokonała wpłat blikiem w bankomatach Narodowego Banku Polskiego, będąc przekonana, że spłaca fałszywą pożyczkę. Po ostatniej wpłacie rozmówca poinformował pokrzywdzoną, że na jej koncie będą trwały prace serwisowe zmierzające do ochrony jej danych osobowych oraz że skontaktują się z nią, gdy prace dobiegną końca. Ze względu na brak kontaktu z ich strony oszukana kobieta próbowała dzwonić na numery, z których miała połączenia, ale zgłaszały się prywatne osoby niemające związku ze sprawą i nic niewiedzące o sprawie kredytu. Wtedy dopiero kobieta zrozumiała, że została oszukana. Oszuści cały proceder przygotowali i przeprowadzili perfekcyjnie. Kobieta nie miała możliwości jakiejkolwiek reakcji i dopiero post factum sprawę zgłosiła na Policji w komisariacie w Grybowie. Zależy jej na anulowaniu zadłużenia, ponieważ środki z zaciągniętego kredytu w całości przejęli oszuści.
Wspomniana kobieta obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, co może rzutować na przyszłość jej i jej rodziny. Przed tym tragicznym wydarzeniem wszystkie oszczędności włożyła wraz z mężem w rozpoczęcie budowy wymarzonego domu. Ich sytuacja materialna jest bardzo ciężka, ponadto kobieta spodziewa się pierwszego dziecka. Uzyskiwane przez małżeństwo dochody nie wystarczają "na życie", a tym bardziej na spłatę tak wysokiego kredytu. Bank odrzucił kilkukrotne próby odwoływania się od negatywnej decyzji dotyczącej umorzenia kredytu, obciążając winą tylko jedną stronę.
W ostatnim czasie w mediach bardzo często pojawiają się informacje o kolejnych osobach, które zostały oszukane. W skali kraju problem wyłudzeń kredytów przez osoby podające się za pracowników banków wciąż narasta. W opisanej sytuacji sprawa została natychmiast zgłoszona na Policję, ale było to już po zamknięciu banku. Kobieta przedstawiła potwierdzenia wpłaty wybranych 100 tysięcy złotych kredytu do wpłatomatu, ale usłyszała, iż nic już nie można zrobić.
Zbyt liberalne podejście banków przy udzielaniu kredytów przy niewystarczających zabezpieczeniach może prowadzić do sytuacji, w których klienci są narażeni na poważne ryzyko finansowe i oszustwa.
Banki powinny sprawdzać zdolność kredytową klienta przed udzieleniem mu kredytu i często osoby, które starają się o kredyt, np. na remont czy zakup mieszkania, muszą przedstawiać wiele zaświadczeń. Tymczasem w opisanym przypadku kredyt został udzielony „od ręki”, bez poręczycieli i zgody małżonka. W mojej opinii bank nie dopełnił obowiązku należytej staranności, udzielając online kredytu, a następnie wypłacając kobiecie w gotówce ponad 100 tysięcy złotych bez należytego sprawdzenia, czy kobieta nie działa pod wpływem błędu, zastraszenia. Uważam, że takie działanie banku umożliwiło w opisanej sytuacji okradzenie młodego małżeństwa z olbrzymiej dla nich kwoty.
Biorąc pod uwagę, że bank jest profesjonalistą w zakresie świadczenia usług bankowych dla swoich klientów, jest zobowiązany do dokładania szczególnej staranności i maksymalnie zadbać o procedury bezpieczeństwa, ochronę transakcji i ochronę swoich klientów. Niestety banki, chcąc zwiększać sprzedaż swoich produktów oraz swoje zyski, nie zawsze zwracają uwagę na interes, sytuację i bezpieczeństwo swoich klientów, a wszelkie ryzyka transakcji przerzucają na swoich klientów.
W opisanym przypadku bank, chcąc zarobić na oprocentowaniu kredytu, bez należytej staranności „od ręki” wypłacił kobiecie w gotówce ponad 100 tysięcy złotych i nie poczuwa się do żadnej odpowiedzialności, żądając spłaty kredytu z odsetkami i wszelkimi kosztami.
Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pana Ministra z apelem, aby instytucje finansowe, czyli profesjonaliści, wzięły na siebie również odpowiedzialność za takie transakcje płatnicze, oraz z pytaniami:
Czy w opisanym przypadku proces weryfikacji wniosku o kredyt był prawidłowy?
Jakie działania podjął bank w momencie zgłoszenia opisanego przestępstwa?
Czy bank posiada procedury, które pozwoliłyby zablokować konto, na które dokonano wpłaty we wpłatomacie?
Czy istnieją plany wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących zabezpieczeń kredytowych, aby zapobiegać oszustwom i niewłaściwym praktykom bankowym?
Czy w przypadku opisanej sytuacji ministerstwo może pomóc, aby odpowiedzialnością finansową nie obciążać klienta, który nie jest profesjonalistą i który nie ma środków na spłatę kredytu? Rodzina ta nie została pozbawiona środków, które mieli, tylko została obciążona na wiele lat spłatą kredytu.
Interpelacja nr 3508
do ministra finansów
w sprawie braku odpowiedzialności banków za zbyt słabe zabezpieczenia procesu udzielania kredytów
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 24-06-2024
Jeszcze w ubiegłym roku zwróciła się do mnie kobieta z gminy Grybów, błagając o pomoc w sprawie oszustwa, którego padła ofiarą. Kilka dni wcześniej, w piątek 3 listopada 2023 r., w godzinach popołudniowych, odebrała ona telefon od osoby podającej się za pracownika banku Pekao SA. Dzwoniący podał swoje dane, stanowisko oraz numer identyfikatora, które polecił zanotować, i poinformował ją, że na jej koncie pojawiła się prośba o udzielenie kredytu w kwocie przekraczającej 100 tys. zł, więc dzwoni, aby zweryfikować, czy złożony wniosek był dokonany przez nią. Gdy zaprzeczyła, poinformował, że aby zapobiec zaciągnięciu pożyczki, musi złożyć wniosek anulujący kredyt, oraz że w oszustwo mogą być zaangażowani pracownicy banku, więc nie może kontaktować się sama bezpośrednio z bankiem. Usłyszała również, że w powiecie, w którym mieszka, było już kilka prób wyłudzenia, dlatego jej milczenie jest takie ważne. Zastraszono ją też kilkukrotnie, mówiąc, że jeżeli zaszkodzi toczącemu się śledztwu o kradzież jej danych osobowych, poniesie odpowiedzialność karną.
Kobieta była przerażona i przekonana, że ratuje swoje środki, postępowała więc zgodnie z instrukcjami telefonicznymi. Podążając za wskazówkami fałszywego pracownika banku Pekao SA, w aplikacji Peopey przeszła przez wniosek kredytowy w ramach KLIK i wykorzystała możliwą kwotę pożyczki gotówkowej, myśląc, że anuluje fałszywy wniosek podobno złożony wcześniej z jej danymi osobowymi. Następnie ciągle rozmawiając (jeśli rozmowa się przerywała, natychmiast ponownie oddzwaniali, nie dając możliwości kontaktu z innymi osobami) i przyjmując instrukcje od oszustów, w oddziale banku wypłaciła w gotówce 100 tys. złotych i zgodnie ze wskazówkami dokonała wpłat blikiem w bankomatach Narodowego Banku Polskiego, będąc przekonana, że spłaca fałszywą pożyczkę. Po ostatniej wpłacie rozmówca poinformował pokrzywdzoną, że na jej koncie będą trwały prace serwisowe zmierzające do ochrony jej danych osobowych oraz że skontaktują się z nią, gdy prace dobiegną końca. Ze względu na brak kontaktu z ich strony oszukana kobieta próbowała dzwonić na numery, z których miała połączenia, ale zgłaszały się prywatne osoby niemające związku ze sprawą i nic niewiedzące o sprawie kredytu. Wtedy dopiero kobieta zrozumiała, że została oszukana. Oszuści cały proceder przygotowali i przeprowadzili perfekcyjnie. Kobieta nie miała możliwości jakiejkolwiek reakcji i dopiero post factum sprawę zgłosiła na Policji w komisariacie w Grybowie. Zależy jej na anulowaniu zadłużenia, ponieważ środki z zaciągniętego kredytu w całości przejęli oszuści.
Wspomniana kobieta obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, co może rzutować na przyszłość jej i jej rodziny. Przed tym tragicznym wydarzeniem wszystkie oszczędności włożyła wraz z mężem w rozpoczęcie budowy wymarzonego domu. Ich sytuacja materialna jest bardzo ciężka, ponadto kobieta spodziewa się pierwszego dziecka. Uzyskiwane przez małżeństwo dochody nie wystarczają "na życie", a tym bardziej na spłatę tak wysokiego kredytu. Bank odrzucił kilkukrotne próby odwoływania się od negatywnej decyzji dotyczącej umorzenia kredytu, obciążając winą tylko jedną stronę.
W ostatnim czasie w mediach bardzo często pojawiają się informacje o kolejnych osobach, które zostały oszukane. W skali kraju problem wyłudzeń kredytów przez osoby podające się za pracowników banków wciąż narasta. W opisanej sytuacji sprawa została natychmiast zgłoszona na Policję, ale było to już po zamknięciu banku. Kobieta przedstawiła potwierdzenia wpłaty wybranych 100 tysięcy złotych kredytu do wpłatomatu, ale usłyszała, iż nic już nie można zrobić.
Zbyt liberalne podejście banków przy udzielaniu kredytów przy niewystarczających zabezpieczeniach może prowadzić do sytuacji, w których klienci są narażeni na poważne ryzyko finansowe i oszustwa.
Banki powinny sprawdzać zdolność kredytową klienta przed udzieleniem mu kredytu i często osoby, które starają się o kredyt, np. na remont czy zakup mieszkania, muszą przedstawiać wiele zaświadczeń. Tymczasem w opisanym przypadku kredyt został udzielony „od ręki”, bez poręczycieli i zgody małżonka. W mojej opinii bank nie dopełnił obowiązku należytej staranności, udzielając online kredytu, a następnie wypłacając kobiecie w gotówce ponad 100 tysięcy złotych bez należytego sprawdzenia, czy kobieta nie działa pod wpływem błędu, zastraszenia. Uważam, że takie działanie banku umożliwiło w opisanej sytuacji okradzenie młodego małżeństwa z olbrzymiej dla nich kwoty.
Biorąc pod uwagę, że bank jest profesjonalistą w zakresie świadczenia usług bankowych dla swoich klientów, jest zobowiązany do dokładania szczególnej staranności i maksymalnie zadbać o procedury bezpieczeństwa, ochronę transakcji i ochronę swoich klientów. Niestety banki, chcąc zwiększać sprzedaż swoich produktów oraz swoje zyski, nie zawsze zwracają uwagę na interes, sytuację i bezpieczeństwo swoich klientów, a wszelkie ryzyka transakcji przerzucają na swoich klientów.
W opisanym przypadku bank, chcąc zarobić na oprocentowaniu kredytu, bez należytej staranności „od ręki” wypłacił kobiecie w gotówce ponad 100 tysięcy złotych i nie poczuwa się do żadnej odpowiedzialności, żądając spłaty kredytu z odsetkami i wszelkimi kosztami.
Biorąc powyższe pod uwagę, zwracam się do Pana Ministra z apelem, aby instytucje finansowe, czyli profesjonaliści, wzięły na siebie również odpowiedzialność za takie transakcje płatnicze, oraz z pytaniami:
Czy w opisanym przypadku proces weryfikacji wniosku o kredyt był prawidłowy?
Jakie działania podjął bank w momencie zgłoszenia opisanego przestępstwa?
Czy bank posiada procedury, które pozwoliłyby zablokować konto, na które dokonano wpłaty we wpłatomacie?
Czy istnieją plany wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących zabezpieczeń kredytowych, aby zapobiegać oszustwom i niewłaściwym praktykom bankowym?
Czy w przypadku opisanej sytuacji ministerstwo może pomóc, aby odpowiedzialnością finansową nie obciążać klienta, który nie jest profesjonalistą i który nie ma środków na spłatę kredytu? Rodzina ta nie została pozbawiona środków, które mieli, tylko została obciążona na wiele lat spłatą kredytu.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Lanie wody / Uniki
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
75%
Konkretność
25%
Wysoki stopień unikania odpowiedzi – zidentyfikowano zwroty o braku właściwości, braku danych lub ogólnikowe formułki uspokajające.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada informacji”
(2x)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15048 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 15 lipca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja numer 3508
Znak sprawy: FN1.054.5.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3508 Pani Poseł Barbary Bartuś w sprawie braku
odpowiedzialności banków za zbyt słabe zabezpieczenia procesu udzielania kredytów,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień, które uwzględniają stanowisko
Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego jako organu właściwego sprawującego
nadzór nad rynkiem finansowym1.
W sytuacji opisanej w interpelacji doszło, jak się wydaje, do przestępstwa o nazwie
Spoofing2, która jest metodą oszustwa polegającego na podszyciu się przestępcy
podczas rozmowy telefonicznej pod instytucję albo inną osobę w celu nakłonienia
do wykonania określonych czynności, wyłudzenia poufnych informacji – najczęściej
danych logowania do bankowości internetowej, danych karty kredytowej lub
dokonania przez rozmówcę przelewu na wskazany rachunek bankowy. W tym
miejscu pragnę wskazać na istniejącym w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o
usługach płatniczych (Dz. U. 2024 poz. 30) (dalej: uup) obowiązku użytkownika
instrumentu płatniczego do podejmowania niezbędnych środków służących
zapobieżeniu naruszeniu indywidualnych danych uwierzytelniających, czego
1 Zgodnie z art. 1 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem
finansowym, nadzór nad rynkiem finansowym obejmuje nadzór bankowy, sprawowany
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2023 r.
poz. 2488), zwanej dalej „ustawą – Prawo bankowe”, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o
Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 2025), ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o
listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 110), ustawy z dnia 7 grudnia
2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1595 oraz z 2023 r. poz. 1723) oraz rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów
ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr
648/2012 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013, str. 1, z późn. zm.).
2 https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/czym-jest-spoofing-jak-go-rozpoznac-i-nie-dac-
sie-nabrac
-- 1 of 5 --
2/5
podstawą prawną jest przepis art. 42 ust. 2 uup. W przykładzie przytoczonym przez
Panią Poseł, wydaje się, że obowiązek ten nie został należycie spełniony.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać na przepis art. 45 uup, zgodnie z którym
na dostawcy usług płatniczych (w przypadku opisanym w piśmie jest to bank)
spoczywa ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza została autoryzowana i
prawidłowo zapisana w systemie służącym do obsługi transakcji płatniczych
dostawcy oraz że nie miała na nią wpływu awaria techniczna ani innego rodzaju
usterka związana z usługą płatniczą świadczoną przez tego dostawcę. Zgodnie
bowiem z art. 46 uup, w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji
płatniczej dostawca płatnika niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia
roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej
transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu otrzymania
stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji
płatniczej, z wyjątkiem przypadku gdy dostawca płatnika ma uzasadnione i należycie
udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo, i poinformuje o tym
w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przypadku gdy
płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony
rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca
nieautoryzowana transakcja płatnicza.
Pragnę również zwrócić uwagę, że obecnie trwają prace na szczeblu Unii
Europejskiej nad Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego i zmieniające rozporządzenie (UE)
nr 1093/2010 – COM (2023) 367, którego art. 59 reguluje odpowiedzialność
dostawcy usług płatniczych za bezprawne podawanie się za inną osobę, zgodnie
z którym użytkownik usług płatniczych będący konsumentem uległ manipulacji
osoby trzeciej udającej pracownika dostawcy usług płatniczych konsumenta,
bezprawnie wykorzystującej nazwisko lub nazwę bądź adres e-mail lub numer
telefonu tego dostawcy usług płatniczych, a w wyniku tej manipulacji doszło
następnie do nielegalnych autoryzowanych transakcji płatniczych, dostawca usług
płatniczych zwróci konsumentowi pełną kwotę nielegalnej autoryzowanej
transakcji płatniczej pod warunkiem, że konsument niezwłocznie zgłosił oszustwo
policji oraz powiadomił dostawcę usług płatniczych.
W kontekście działań w zakresie poprawy edukacji finansowej w Polsce, pragnę
zwrócić na dotychczasowe działania systemowe Ministerstwa Finansów. Jednym
z takich działań jest opracowanie strategii edukacji finansowej w ścisłej współpracy
z kluczowymi dla tego obszaru instytucjami publicznymi, czyli Ministerstwem
Edukacji Narodowej, Narodowym Bankiem Polskim, UKNF, Urzędem Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, Bankowym Funduszem Gwarancyjnym, Giełdą
Papierów Wartościowych, Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych oraz
Rzecznikiem Finansowym.
Należy także wskazać, że 25 czerwca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę
w sprawie przyjęcia polityki publicznej „Krajowa Strategia Edukacji Finansowej.
Polityka na rzecz rozwijania kompetencji finansowych” (dalej Strategia). Dokument
ten jest fundamentem, na którym zostanie zbudowane skoordynowane podejście do
edukacji finansowej w Polsce, poprzez stworzenie platformy współpracy i wymiany
dobrych praktyk pomiędzy interesariuszami w tym sektorze. Dokument określa
długoterminową wizję edukacji finansowej w Polsce, jej priorytety strategiczne,
grupy docelowe oraz ramy ewaluacji. Sposób realizacji Strategii uwzględnia już
istniejące instytucje oraz modele współdziałania w obszarze edukacji finansowej.
-- 2 of 5 --
3/5
Zakłada szeroką współpracę organów publicznych, podmiotów rynku finansowego,
organizacji pozarządowych i uczelni. Punktem odniesienia w monitorowaniu
realizacji działań będzie opracowany zestaw wskaźników w zakresie oczekiwanych
rezultatów Strategii.
Kolejnym narzędziem, które obok Strategii wspiera edukację finansową jest
Fundusz Edukacji Finansowej, którego dysponentem, od stycznia 2023 r., jest
Minister Finansów. Jest to państwowy fundusz celowy utworzony na podstawie
ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku
finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1809, z późn. zm.).
Głównym celem Funduszu jest zwiększenie świadomości finansowej
w społeczeństwie poprzez umożliwienie edukacji, szkoleń, stworzenie materiałów
edukacyjnych i narzędzi, które pomogą podejmować bardziej świadome i
odpowiedzialne decyzje finansowe, co w efekcie przyczyni się do poprawy zdolności
do zarządzania finansami oraz osiągnięcia stabilności i bezpieczeństwa
finansowego.
Pierwszym programem zrealizowanym ze środków Funduszu w 2023 r. był program
„Lekcje o finansach”. Przedmiotem Programu było wsparcie realizacji działań
z zakresu edukacji finansowej polegających na przeprowadzeniu, wśród uczniów
szkół podstawowych, minimum 3 zajęć lekcyjnych z zakresu szeroko rozumianych
finansów. O środki z programu mogły ubiegać się organy prowadzące publiczne i
niepubliczne szkoły podstawowe. Minister Finansów podjął decyzję o kontynuacji
programu w 2024 r. W kwietniu br. ogłoszono II edycję, a w Ministerstwie trwają
prace zmierzające do ogłoszenia kolejnych działań finansowanych z Funduszu,
których celem będzie zwiększenie świadomości finansowej w społeczeństwie.
W kontekście pytań zawartych w interpelacji, poniżej dodatkowo przekazuję
wspomniane stanowisko Nadzorcy, przekazane przez Urząd Komisji Nadzoru
Finansowego (UKNF):
Ad 1. „Czy w opisanym przypadku proces weryfikacji wniosku o kredyt był
prawidłowy?”
UKNF nie posiada informacji o przebiegu procesu weryfikacji wniosku o kredyt
w Banku Pekao S.A. (dalej: Bank), o którym mowa w interpelacji. Z uwagi na brak
danych personalnych w interpelacji, UKNF nie może pozyskać z Banku informacji
będących przedmiotem zapytania. Jednakże należy zwrócić uwagę, że zgodnie
z art. 10a ust. 2 ustawy Prawo bankowe3, informacje te objęte byłyby tajemnicą
zawodową i nie mogłyby być przekazane. Zasadą jest, że banki przed udzieleniem
kredytu/pożyczki zobowiązane są zbadać zdolność kredytową konsumenta.
Badanie zdolności kredytowej odbywa się zgodnie z art. 70 ustawy Prawo
bankowe, Rekomendacjami KNF oraz wewnętrznymi regulacjami poszczególnych
podmiotów. W wybranych procesach udzielania kredytów i pożyczek, dla oceny
zdolności kredytowej, banki stosują zaawansowane modele wykorzystujące
algorytmy, dane historyczne, dane behawioralne. Należy podkreślić, że udzielenie
kredytu, w procesie zautomatyzowanym nadal wymaga od klienta banku złożenia
zgody na zawarcie umowy kredytu, a uprzednio wypełnienia wniosku o kredyt.
3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488 ze zm.).
-- 3 of 5 --
4/5
Ad 2. „Jakie działania podjął Bank w momencie zgłoszenia opisanego
przestępstwa?”
UKNF nie posiada informacji, jakie działania podjęto w Banku. Co do zasady, Bank
powinien podjąć działania zgodnie z art. 45-46 uup. Banki posiadają wdrożone
procedury przeciwdziałania wyłudzeniom. Wynikają one głównie z uup oraz
Rekomendacji D KNF dotyczącej zarządzania obszarami technologii informacyjnej
i bezpieczeństwa środowiska teleinformatycznego w bankach.
Ad 3. „Czy bank posiada procedury, które pozwoliłyby zablokować konto, na
które dokonano wpłaty we „wpłatomacie”?
Zgodnie z uup, tego rodzaju działanie ma charakter wyjątkowy, szczególny i
ograniczony do ściśle wskazanych przez prawo przypadków. Do takich należą
przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu4. Nie mające podstaw próby blokowania kont czy transakcji byłyby
działaniem bezprawnym i niedopuszczalnym. Zgodnie z art. 58 uup „wpłata
gotówki na swój lub cudzy rachunek płatniczy, dokonana u dostawcy
prowadzącego ten rachunek płatniczy w walucie tego rachunku płatniczego, jest
udostępniana na tym rachunku niezwłocznie po otrzymaniu środków pieniężnych,
nie później niż w tym samym dniu roboczym, oraz otrzymuje datę waluty z chwilą
wpłaty, z tym że jeżeli wpłacającym jest podmiot niebędący konsumentem,
udostępnienie środków pieniężnych na rachunku z datą waluty nie może nastąpić
później niż następnego dnia roboczego po otrzymaniu środków pieniężnych”.
Z opisu sprawy wynika, że wpłaty nie dokonano na rachunek prowadzony
w Banku. Natomiast wypłaty środków z Banku dokonano w gotówce, nad którą
w momencie wypłaty Bank utracił jakąkolwiek kontrolę. UKNF nie zna okoliczności
samej transakcji wypłaty, ale banki posiadają ograniczenia kwot możliwych do
wypłaty w gotówce zarówno w swoich placówkach jak i w bankomacie. Są to kwoty
znacząco niższe niż 100 tys. zł.
Ad 4. „Czy istnieją plany wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji
dotyczących zabezpieczeń kredytowych, aby zapobiegać oszustwom i
niewłaściwym praktykom bankowym?”
Tematyka transakcji nieautoryzowanych jest szeroko omawiana obecnie na
poziomie unijnym w kontekście projektowanych trzeciej dyrektywy o usługach
płatniczych oraz rozporządzenia PSR5. Niniejsze akty prawne mają zwiększyć
bezpieczeństwo użytkowników usług płatniczych oraz całego rynku finansowego.
UKNF wskazuje także na ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania
niektórych skutków kradzieży tożsamości6 – która wprowadza mechanizm
zastrzeżenia numeru PESEL. Zgodnie z zapisami ustawy, przed zawarciem
umowy o kredyt lub pożyczkę, Banki zobowiązane są do zweryfikowania
w rejestrze, czy numer PESEL został zastrzeżony – jeżeli numer został
zastrzeżony, Bank nie może zawrzeć z konsumentem umowy o kredyt czy
pożyczkę, ale także o leasing czy umowę rachunku oszczędnościowego. Gdyby
pomimo takiego zastrzeżenia umowa została zawarta – to jest ona z mocy ustawy
nieważna, zaś bank nie może dochodzić spłaty zobowiązania.
4 Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm.).
5 Payment Service Regulation.
6 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych
skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r. poz. 13940).
-- 4 of 5 --
5/5
Ad 5. „Czy w przypadku opisanej sytuacji Ministerstwo może pomóc, aby
odpowiedzialnością finansową nie obciążać klienta, który nie jest
profesjonalistą i który nie ma środków na spłatę kredytu? Rodzina ta nie
została pozbawiona środków, które mieli, tylko została obciążona na wiele
lat spłatą kredytu.”
Z treści interpelacji wynika, że skarżąca zgłosiła sprawę odpowiednim organom
ścigania, które zapewne prowadzą w tym zakresie śledztwo w celu wykrycia
sprawców. Niezależnie od prowadzonego przez organy ścigania śledztwa, jeżeli
Skarżąca dostrzegła jakiekolwiek przejawy nieprawidłowego działania po stronie
banku, może również próbować dochodzić swoich praw na drodze cywilnej przed
sądami powszechnymi. Należy tu wskazać, że Komisja Nadzoru Finansowego
sprawuje nadzór nad działalnością banków, oddziałów i przedstawicielstw banków
zagranicznych, oddziałów i przedstawicielstw instytucji kredytowych – zgodnie
z art. 131 ust. 1 ustawy Prawo bankowe – wyłącznie w zakresie i na zasadach
określonych w przepisach ustawy Prawo bankowe i ustawy o nadzorze nad
rynkiem finansowym. Ustawowo określone cele nadzoru – określone w art. 133
ustawy Prawo bankowe – realizowane są poprzez dokonywanie oceny sytuacji
finansowej banków, zasad ograniczania ryzyka związanego z działalnością
banków, jakości zarządzania, adekwatności kapitałów i poprawności stosowanych
procedur, zaś nadzór sprawowany przez Komisję Nadzoru Finansowego nad
sektorem bankowym ma charakter nadzoru systemowego i ostrożnościowego.
UKNF zauważa rosnącą liczbę oszustw i podejmuje liczne działania nadzorcze
w odniesieniu do nieautoryzowanych transakcji. (…) Należy podkreślić, że mając
świadomość narastającego zjawiska cyberprzestępczości, zarówno banki, jak i
KNF oraz inne organy państwa regularnie prowadzą liczne kampanie informacyjne
w tym zakresie, przestrzegając przed oszustami, wskazując najczęściej
występujące metody ich działania oraz informując o tym jak w takiej sytuacji się
zachować. KNF na przestrzeni ostatnich kilku lat przeprowadziła szereg takich
kampanii – dostępnych pod tym adresem: https://www.knf.gov.pl/kampanie.
Z publicznie dostępnych informacji wynika, że również Bank Pekao SA regularnie
ostrzega swoich klientów przed cyberoszustwami i zamieszcza w tym zakresie
wyczerpujące informacje: https://www.pekao.com.pl/cyberczujni.html.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 15 lipca 2024 roku
Sprawa: Interpelacja numer 3508
Znak sprawy: FN1.054.5.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3508 Pani Poseł Barbary Bartuś w sprawie braku
odpowiedzialności banków za zbyt słabe zabezpieczenia procesu udzielania kredytów,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień, które uwzględniają stanowisko
Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego jako organu właściwego sprawującego
nadzór nad rynkiem finansowym1.
W sytuacji opisanej w interpelacji doszło, jak się wydaje, do przestępstwa o nazwie
Spoofing2, która jest metodą oszustwa polegającego na podszyciu się przestępcy
podczas rozmowy telefonicznej pod instytucję albo inną osobę w celu nakłonienia
do wykonania określonych czynności, wyłudzenia poufnych informacji – najczęściej
danych logowania do bankowości internetowej, danych karty kredytowej lub
dokonania przez rozmówcę przelewu na wskazany rachunek bankowy. W tym
miejscu pragnę wskazać na istniejącym w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o
usługach płatniczych (Dz. U. 2024 poz. 30) (dalej: uup) obowiązku użytkownika
instrumentu płatniczego do podejmowania niezbędnych środków służących
zapobieżeniu naruszeniu indywidualnych danych uwierzytelniających, czego
1 Zgodnie z art. 1 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem
finansowym, nadzór nad rynkiem finansowym obejmuje nadzór bankowy, sprawowany
zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2023 r.
poz. 2488), zwanej dalej „ustawą – Prawo bankowe”, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o
Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 2025), ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o
listach zastawnych i bankach hipotecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 110), ustawy z dnia 7 grudnia
2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających
(Dz. U. z 2022 r. poz. 1595 oraz z 2023 r. poz. 1723) oraz rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów
ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr
648/2012 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013, str. 1, z późn. zm.).
2 https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/czym-jest-spoofing-jak-go-rozpoznac-i-nie-dac-
sie-nabrac
-- 1 of 5 --
2/5
podstawą prawną jest przepis art. 42 ust. 2 uup. W przykładzie przytoczonym przez
Panią Poseł, wydaje się, że obowiązek ten nie został należycie spełniony.
Niezależnie od powyższego pragnę wskazać na przepis art. 45 uup, zgodnie z którym
na dostawcy usług płatniczych (w przypadku opisanym w piśmie jest to bank)
spoczywa ciężar udowodnienia, że transakcja płatnicza została autoryzowana i
prawidłowo zapisana w systemie służącym do obsługi transakcji płatniczych
dostawcy oraz że nie miała na nią wpływu awaria techniczna ani innego rodzaju
usterka związana z usługą płatniczą świadczoną przez tego dostawcę. Zgodnie
bowiem z art. 46 uup, w przypadku wystąpienia nieautoryzowanej transakcji
płatniczej dostawca płatnika niezwłocznie, nie później jednak niż do końca dnia
roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej
transakcji, którą został obciążony rachunek płatnika, lub po dniu otrzymania
stosownego zgłoszenia, zwraca płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji
płatniczej, z wyjątkiem przypadku gdy dostawca płatnika ma uzasadnione i należycie
udokumentowane podstawy, aby podejrzewać oszustwo, i poinformuje o tym
w formie pisemnej organy powołane do ścigania przestępstw. W przypadku gdy
płatnik korzysta z rachunku płatniczego, dostawca płatnika przywraca obciążony
rachunek płatniczy do stanu, jaki istniałby, gdyby nie miała miejsca
nieautoryzowana transakcja płatnicza.
Pragnę również zwrócić uwagę, że obecnie trwają prace na szczeblu Unii
Europejskiej nad Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego i zmieniające rozporządzenie (UE)
nr 1093/2010 – COM (2023) 367, którego art. 59 reguluje odpowiedzialność
dostawcy usług płatniczych za bezprawne podawanie się za inną osobę, zgodnie
z którym użytkownik usług płatniczych będący konsumentem uległ manipulacji
osoby trzeciej udającej pracownika dostawcy usług płatniczych konsumenta,
bezprawnie wykorzystującej nazwisko lub nazwę bądź adres e-mail lub numer
telefonu tego dostawcy usług płatniczych, a w wyniku tej manipulacji doszło
następnie do nielegalnych autoryzowanych transakcji płatniczych, dostawca usług
płatniczych zwróci konsumentowi pełną kwotę nielegalnej autoryzowanej
transakcji płatniczej pod warunkiem, że konsument niezwłocznie zgłosił oszustwo
policji oraz powiadomił dostawcę usług płatniczych.
W kontekście działań w zakresie poprawy edukacji finansowej w Polsce, pragnę
zwrócić na dotychczasowe działania systemowe Ministerstwa Finansów. Jednym
z takich działań jest opracowanie strategii edukacji finansowej w ścisłej współpracy
z kluczowymi dla tego obszaru instytucjami publicznymi, czyli Ministerstwem
Edukacji Narodowej, Narodowym Bankiem Polskim, UKNF, Urzędem Ochrony
Konkurencji i Konsumentów, Bankowym Funduszem Gwarancyjnym, Giełdą
Papierów Wartościowych, Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych oraz
Rzecznikiem Finansowym.
Należy także wskazać, że 25 czerwca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę
w sprawie przyjęcia polityki publicznej „Krajowa Strategia Edukacji Finansowej.
Polityka na rzecz rozwijania kompetencji finansowych” (dalej Strategia). Dokument
ten jest fundamentem, na którym zostanie zbudowane skoordynowane podejście do
edukacji finansowej w Polsce, poprzez stworzenie platformy współpracy i wymiany
dobrych praktyk pomiędzy interesariuszami w tym sektorze. Dokument określa
długoterminową wizję edukacji finansowej w Polsce, jej priorytety strategiczne,
grupy docelowe oraz ramy ewaluacji. Sposób realizacji Strategii uwzględnia już
istniejące instytucje oraz modele współdziałania w obszarze edukacji finansowej.
-- 2 of 5 --
3/5
Zakłada szeroką współpracę organów publicznych, podmiotów rynku finansowego,
organizacji pozarządowych i uczelni. Punktem odniesienia w monitorowaniu
realizacji działań będzie opracowany zestaw wskaźników w zakresie oczekiwanych
rezultatów Strategii.
Kolejnym narzędziem, które obok Strategii wspiera edukację finansową jest
Fundusz Edukacji Finansowej, którego dysponentem, od stycznia 2023 r., jest
Minister Finansów. Jest to państwowy fundusz celowy utworzony na podstawie
ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku
finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej (Dz. U.
z 2023 r. poz. 1809, z późn. zm.).
Głównym celem Funduszu jest zwiększenie świadomości finansowej
w społeczeństwie poprzez umożliwienie edukacji, szkoleń, stworzenie materiałów
edukacyjnych i narzędzi, które pomogą podejmować bardziej świadome i
odpowiedzialne decyzje finansowe, co w efekcie przyczyni się do poprawy zdolności
do zarządzania finansami oraz osiągnięcia stabilności i bezpieczeństwa
finansowego.
Pierwszym programem zrealizowanym ze środków Funduszu w 2023 r. był program
„Lekcje o finansach”. Przedmiotem Programu było wsparcie realizacji działań
z zakresu edukacji finansowej polegających na przeprowadzeniu, wśród uczniów
szkół podstawowych, minimum 3 zajęć lekcyjnych z zakresu szeroko rozumianych
finansów. O środki z programu mogły ubiegać się organy prowadzące publiczne i
niepubliczne szkoły podstawowe. Minister Finansów podjął decyzję o kontynuacji
programu w 2024 r. W kwietniu br. ogłoszono II edycję, a w Ministerstwie trwają
prace zmierzające do ogłoszenia kolejnych działań finansowanych z Funduszu,
których celem będzie zwiększenie świadomości finansowej w społeczeństwie.
W kontekście pytań zawartych w interpelacji, poniżej dodatkowo przekazuję
wspomniane stanowisko Nadzorcy, przekazane przez Urząd Komisji Nadzoru
Finansowego (UKNF):
Ad 1. „Czy w opisanym przypadku proces weryfikacji wniosku o kredyt był
prawidłowy?”
UKNF nie posiada informacji o przebiegu procesu weryfikacji wniosku o kredyt
w Banku Pekao S.A. (dalej: Bank), o którym mowa w interpelacji. Z uwagi na brak
danych personalnych w interpelacji, UKNF nie może pozyskać z Banku informacji
będących przedmiotem zapytania. Jednakże należy zwrócić uwagę, że zgodnie
z art. 10a ust. 2 ustawy Prawo bankowe3, informacje te objęte byłyby tajemnicą
zawodową i nie mogłyby być przekazane. Zasadą jest, że banki przed udzieleniem
kredytu/pożyczki zobowiązane są zbadać zdolność kredytową konsumenta.
Badanie zdolności kredytowej odbywa się zgodnie z art. 70 ustawy Prawo
bankowe, Rekomendacjami KNF oraz wewnętrznymi regulacjami poszczególnych
podmiotów. W wybranych procesach udzielania kredytów i pożyczek, dla oceny
zdolności kredytowej, banki stosują zaawansowane modele wykorzystujące
algorytmy, dane historyczne, dane behawioralne. Należy podkreślić, że udzielenie
kredytu, w procesie zautomatyzowanym nadal wymaga od klienta banku złożenia
zgody na zawarcie umowy kredytu, a uprzednio wypełnienia wniosku o kredyt.
3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488 ze zm.).
-- 3 of 5 --
4/5
Ad 2. „Jakie działania podjął Bank w momencie zgłoszenia opisanego
przestępstwa?”
UKNF nie posiada informacji, jakie działania podjęto w Banku. Co do zasady, Bank
powinien podjąć działania zgodnie z art. 45-46 uup. Banki posiadają wdrożone
procedury przeciwdziałania wyłudzeniom. Wynikają one głównie z uup oraz
Rekomendacji D KNF dotyczącej zarządzania obszarami technologii informacyjnej
i bezpieczeństwa środowiska teleinformatycznego w bankach.
Ad 3. „Czy bank posiada procedury, które pozwoliłyby zablokować konto, na
które dokonano wpłaty we „wpłatomacie”?
Zgodnie z uup, tego rodzaju działanie ma charakter wyjątkowy, szczególny i
ograniczony do ściśle wskazanych przez prawo przypadków. Do takich należą
przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu4. Nie mające podstaw próby blokowania kont czy transakcji byłyby
działaniem bezprawnym i niedopuszczalnym. Zgodnie z art. 58 uup „wpłata
gotówki na swój lub cudzy rachunek płatniczy, dokonana u dostawcy
prowadzącego ten rachunek płatniczy w walucie tego rachunku płatniczego, jest
udostępniana na tym rachunku niezwłocznie po otrzymaniu środków pieniężnych,
nie później niż w tym samym dniu roboczym, oraz otrzymuje datę waluty z chwilą
wpłaty, z tym że jeżeli wpłacającym jest podmiot niebędący konsumentem,
udostępnienie środków pieniężnych na rachunku z datą waluty nie może nastąpić
później niż następnego dnia roboczego po otrzymaniu środków pieniężnych”.
Z opisu sprawy wynika, że wpłaty nie dokonano na rachunek prowadzony
w Banku. Natomiast wypłaty środków z Banku dokonano w gotówce, nad którą
w momencie wypłaty Bank utracił jakąkolwiek kontrolę. UKNF nie zna okoliczności
samej transakcji wypłaty, ale banki posiadają ograniczenia kwot możliwych do
wypłaty w gotówce zarówno w swoich placówkach jak i w bankomacie. Są to kwoty
znacząco niższe niż 100 tys. zł.
Ad 4. „Czy istnieją plany wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji
dotyczących zabezpieczeń kredytowych, aby zapobiegać oszustwom i
niewłaściwym praktykom bankowym?”
Tematyka transakcji nieautoryzowanych jest szeroko omawiana obecnie na
poziomie unijnym w kontekście projektowanych trzeciej dyrektywy o usługach
płatniczych oraz rozporządzenia PSR5. Niniejsze akty prawne mają zwiększyć
bezpieczeństwo użytkowników usług płatniczych oraz całego rynku finansowego.
UKNF wskazuje także na ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania
niektórych skutków kradzieży tożsamości6 – która wprowadza mechanizm
zastrzeżenia numeru PESEL. Zgodnie z zapisami ustawy, przed zawarciem
umowy o kredyt lub pożyczkę, Banki zobowiązane są do zweryfikowania
w rejestrze, czy numer PESEL został zastrzeżony – jeżeli numer został
zastrzeżony, Bank nie może zawrzeć z konsumentem umowy o kredyt czy
pożyczkę, ale także o leasing czy umowę rachunku oszczędnościowego. Gdyby
pomimo takiego zastrzeżenia umowa została zawarta – to jest ona z mocy ustawy
nieważna, zaś bank nie może dochodzić spłaty zobowiązania.
4 Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm.).
5 Payment Service Regulation.
6 Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych
skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 r. poz. 13940).
-- 4 of 5 --
5/5
Ad 5. „Czy w przypadku opisanej sytuacji Ministerstwo może pomóc, aby
odpowiedzialnością finansową nie obciążać klienta, który nie jest
profesjonalistą i który nie ma środków na spłatę kredytu? Rodzina ta nie
została pozbawiona środków, które mieli, tylko została obciążona na wiele
lat spłatą kredytu.”
Z treści interpelacji wynika, że skarżąca zgłosiła sprawę odpowiednim organom
ścigania, które zapewne prowadzą w tym zakresie śledztwo w celu wykrycia
sprawców. Niezależnie od prowadzonego przez organy ścigania śledztwa, jeżeli
Skarżąca dostrzegła jakiekolwiek przejawy nieprawidłowego działania po stronie
banku, może również próbować dochodzić swoich praw na drodze cywilnej przed
sądami powszechnymi. Należy tu wskazać, że Komisja Nadzoru Finansowego
sprawuje nadzór nad działalnością banków, oddziałów i przedstawicielstw banków
zagranicznych, oddziałów i przedstawicielstw instytucji kredytowych – zgodnie
z art. 131 ust. 1 ustawy Prawo bankowe – wyłącznie w zakresie i na zasadach
określonych w przepisach ustawy Prawo bankowe i ustawy o nadzorze nad
rynkiem finansowym. Ustawowo określone cele nadzoru – określone w art. 133
ustawy Prawo bankowe – realizowane są poprzez dokonywanie oceny sytuacji
finansowej banków, zasad ograniczania ryzyka związanego z działalnością
banków, jakości zarządzania, adekwatności kapitałów i poprawności stosowanych
procedur, zaś nadzór sprawowany przez Komisję Nadzoru Finansowego nad
sektorem bankowym ma charakter nadzoru systemowego i ostrożnościowego.
UKNF zauważa rosnącą liczbę oszustw i podejmuje liczne działania nadzorcze
w odniesieniu do nieautoryzowanych transakcji. (…) Należy podkreślić, że mając
świadomość narastającego zjawiska cyberprzestępczości, zarówno banki, jak i
KNF oraz inne organy państwa regularnie prowadzą liczne kampanie informacyjne
w tym zakresie, przestrzegając przed oszustami, wskazując najczęściej
występujące metody ich działania oraz informując o tym jak w takiej sytuacji się
zachować. KNF na przestrzeni ostatnich kilku lat przeprowadziła szereg takich
kampanii – dostępnych pod tym adresem: https://www.knf.gov.pl/kampanie.
Z publicznie dostępnych informacji wynika, że również Bank Pekao SA regularnie
ostrzega swoich klientów przed cyberoszustwami i zamieszcza w tym zakresie
wyczerpujące informacje: https://www.pekao.com.pl/cyberczujni.html.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 5 of 5 --