Odpowiedź na interpelację w sprawie nielegalnej migracji na granicy zachodniej RP Odpowiedź na interpelację nr 3428 w sprawie nielegalnej migracji na granicy zachodniej RP Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 16-07-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 3428 Pana Posła Pawła Hreniaka oraz Pana Posła Szymona Pogody w sprawie nielegalnej migracji na granicy zachodniej RP, uprzejmie przedstawiam informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Na wstępie należy wyjaśnić, że cudzoziemcy są przekazywani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE) na podstawie umów, rozporządzeń oraz porozumień, których stronami są Rzeczypospolita Polska i państwo przekazujące. Odesłania cudzoziemców bezpośrednio z terytorium Niemiec na terytorium Polski są realizowane na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (rozporządzenie Dublin III)[1] oraz Porozumienia między Rządami państw grupy Schengen i Rządem Rzeczypospolitej Polskiej o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia z dnia 29 marca 1991 r.[2] Odnośnie do kwestii procedur stosowanych wobec migrantów zawróconych do Polski na podstawie rozporządzenia Dublin III – tj. w sytuacji przekazania osoby do państwa odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej – weryfikacja oraz akceptacja złożonego wniosku o przyjęcie cudzoziemca jest dokonywana przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdsC). Natomiast Straż Graniczna (SG) realizuje czynności związane z praktycznym, bezpośrednim przekazaniem cudzoziemców na terytorium Polski. Z kolei za realizację Porozumienia o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia odpowiada SG. Na podstawie ww. Porozumienia są przekazywane osoby, których pobyt na terytorium innego państwa członkowskiego jest niezgodny z przepisami prawa i jednocześnie ich wcześniejszy pobyt na terytorium RP został udowodniony. W celu ustalenia, czy istnieje możliwość przyjęcia cudzoziemców na podstawie ww. Porozumienia, SG weryfikuje dane osobowe wskazanej osoby m.in. w dostępnych bazach danych. Po przyjęciu cudzoziemców do Polski, są realizowane dalsze procedury administracyjne, zależne od konkretnej sytuacji prawno-pobytowej cudzoziemca. Jednocześnie warto wyjaśnić, że czynności podejmowane wobec cudzoziemców po przyjęciu do Polski wynikają z przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[3] oraz ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach[4]. Ponadto należy zaznaczyć, że każda ze spraw jest rozpatrywana indywidualnie i nie można przyjąć rutynowego działania wobec wszystkich przekazanych do Polski cudzoziemców. Przedstawiając powyższe, a zarazem odnosząc się do wnioskowanych przez Panów Posłów danych informuję, że w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2024 r., według informacji niemieckiej Policji Federalnej, na granicy polsko-niemieckiej, odmówiono wjazdu do Niemiec 4.617 osobom (z czego w maju 1.039 osobom). Najczęściej byli to obywatele Ukrainy. Wprowadzenie tymczasowych kontroli na granicy polsko-niemieckiej w październiku 2023 r. spowodowało zmianę w zakresie działań strony niemieckiej. Niemieckie służby, prowadzące systematyczne kontrole graniczne na granicy polsko-niemieckiej, odmawiają wjazdu osobom niespełniającym warunków wjazdu, o których mowa w kodeksie granicznym Schengen[5]. W tym miejscu warto zaznaczyć, że dane podawane przez Policję Federalną Niemiec (przywołane przez Pana Posła w wystąpieniu) dotyczą czynności podejmowanych przez stronę niemiecką w związku z tymczasowym przywróceniem kontroli granicznej, a strona polska nie ma możliwości ich weryfikacji. Natomiast w kontekście liczby osób relokowanych z Niemiec informuję, że w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2024 r., z Niemiec do Polski przekazano łącznie 272 cudzoziemców, w tym: w ramach readmisji – 146 cudzoziemców[6], a na podstawie rozporządzenia Dublin III – 126 cudzoziemców[7]. W poniższej tabeli przedstawiono zestawienie miesięczne w przedmiotowym zakresie: Miesiąc Liczba przekazanych osób w procedurze Dublin Liczba przekazanych osób w ramach readmisji styczeń 35 9 luty 28 12 marzec 23 40 kwiecień 24 28 maj 16 57 Cudzoziemcy po przeprowadzeniu czynności, są najczęściej kierowani do ośrodka recepcyjnego, pozostającego w strukturach UdsC (jako osoby pozostające w procedurze o udzielenie ochrony międzynarodowej). Jednakże, w sytuacji, gdy w sprawie zachodzą ściśle określone okoliczności wynikające wprost z przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoba może zostać zatrzymana, a następnie umieszczona w strzeżonym ośrodku lub w areszcie dla cudzoziemców. Postanowienie w tej sprawie wydaje sąd na wniosek organu SG. Obecnie SG administruje 6 strzeżonymi ośrodkami dla cudzoziemców zlokalizowanymi w: Kętrzynie, Lesznowoli, Przemyślu, Białej Podlaskiej, Białymstoku oraz w Krośnie Odrzańskim, których zdolność kwaterunkowa wynosi 986 miejsc (786 w oddziałach męskich i 200 w ośrodku o profilu rodzinnym). Według danych na 1 lipca 2024 r. w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców administrowanych przez SG przebywało łącznie 778 cudzoziemców, z czego 498 osób objętych procedurą azylową oraz 280 osób w procedurze powrotowej. Powyższe oznacza obłożenie na poziomie 79%. Dodatkowo Szef UdsC prowadzi 9 ośrodków otwartych dla cudzoziemców ubiegających się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z czego 4 pozostają w trwałym zarządzie UdsC (własne) oraz 5 jest administrowanych przez podmioty zewnętrzne, wyłonione w drodze przetargu na świadczenie usług zakwaterowania i wyżywienia dla cudzoziemców objętych pomocą socjalną udzielaną przez Szefa UdsC. Ośrodki prowadzone przez Szefa UdsC znajdują się w: Podkowie Leśnej-Dębaku, Lininie, Białej Podlaskiej, Łukowie, Bezwoli, Kolonii-Horbów, Czerwonym Borze, Białymstoku oraz w Grupie koło Grudziądza. W ośrodkach będących w trwałym zarządzie Szefa UdsC jest dostępnych łącznie 895 miejsc. Natomiast w ośrodkach administrowanych przez podmioty zewnętrzne jest dostępnych łącznie 630 miejsc. Według stanu na 26 czerwca 2024 r. w ww. ośrodkach zajętych było 912 miejsc, co daje obłożenie wynoszące około 60%. W nawiązaniu natomiast do przywołanego przez Pana Posła incydentu mającego miejsce 14 czerwca 2024 r. w Osinowie Dolnym pragnę zapewnić, że strona polska podjęła niezwłocznie działania, mające na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji. Podczas rozmowy Komendanta Głównego SG, gen. dyw. Straży Granicznej Roberta Bagana 18 czerwca 2024 r. z Prezydentem Policji Federalnej Niemiec dr. Dieterem Romannem, szefowie obu służb potwierdzili, że działania funkcjonariuszy niemieckiej Policji Federalnej nie odpowiadały przyjętym procedurom dotyczącym przyjmowania i przekazywania osób przez kraje sąsiednie, a sytuacja miała charakter incydentalny. Strona niemiecka wyraziła ubolewanie z powodu zaistniałego zdarzenia. Jak zapewnił Prezydent Policji Federalnej Niemiec, wszyscy kierownicy inspekcji ww. formacji zostali pouczeni, iż podobne postępowanie nie może się powtórzyć w przyszłości. Swoje stanowisko w omawianej sprawie przedstawił również Prezydent Dyrekcji Policji Federalnej Niemiec w Berlinie, Carsten Glade, wskazując na niedochowanie ustanowionych procedur przez podległych mu funkcjonariuszy. Ponadto, w trakcie spotkania w Berlinie 21 czerwca 2024 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się w przedmiotowej sprawie do Minister Spraw Wewnętrznych Niemiec, Pani Nancy Faeser, oczekując wyjaśnień i konkretnych deklaracji w obszarze współpracy na granicy polsko-niemieckiej. Pani Minister Nancy Faeser przyznała, że omawiane działania strony niemieckiej były niezgodne z prawem oraz zapewniła, iż podobne incydenty nie mogą się powtórzyć w przyszłości. Jednocześnie warto nadmienić, że podczas polsko-niemieckich konsultacji rządowych powołano grupę roboczą, pod przewodnictwem wiceministrów spraw wewnętrznych Polski i Niemiec, mającą na celu zapewnienie możliwości szybkiego reagowania i wyjaśniania potencjalnych nieprawidłowości jakie mogą pojawiać się na granicy. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. Urz. UE L 180 z 26.6.2013 r., s. 31 [2] dalej: Porozumienie o przyjmowaniu osób przebywających bez zezwolenia [3] Dz. U. z 2023 r. poz. 1504, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2024 r. poz. 769 [5] wprowadzonym Rozporządzeniem (WE) nr 2016/399 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (Dz. Urz. UE L 77 z 23.3.2016 r., s. 1, z późn. zm.), dalej: kodeks graniczny Schengen [6] w tym m.in.: obywatele Indii, Ukrainy, Afganistanu, Syrii oraz Gruzji [7] w tym m.in.: obywatele Rosji, Syrii, Białorusi, Afganistanu oraz Turcji