telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.42.2024.MG
Warszawa, 12 lipca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
Odpowiadając na interpelację nr 3420 w sprawie przeciwdziałania rozprzestrzenianiu się
fentanylu oraz edukacji społeczeństwa na temat tego niebezpiecznego narkotyku, złożoną
przez Pana Patryka Wichra oraz grupę Posłów na Sejm RP, zwracam się z uprzejmą prośbą
o przyjęcie poniższych informacji.
W odpowiedzi na pytania nr 1 i 2 uprzejmie informuję, że W Polsce systematycznie
monitorowana jest sytuacja zarówno w zakresie fentanylu jak i wielu innych, nowych
substancji psychoaktywnych, które występują na scenie narkotykowej i stanowią
zagrożenie dla zdrowia publicznego. Biorąc pod uwagę, że nowe substancje psychoaktywne
pojawiają się nie tylko w Polsce, ale na całym świecie, monitorowanie może być skuteczne
tylko wtedy, gdy opiera się na wymianie informacji pomiędzy wieloma krajami. Pozwala to
przewidzieć nowe zjawiska oraz skuteczniej im przeciwdziałać.
Polska przynależy do Systemu Wczesnego Ostrzegania o Nowych Substancjach
Psychoaktywnych (SWO), który jest pierwszym z trzech etapów mechanizmu
funkcjonującego w Unii Europejskiej zaprojektowanego po to, aby szybko wykrywać,
oceniać oraz odpowiadać na zagrożenia związane z nowymi substancjami
psychoaktywnymi. Celem funkcjonowania SWO jest zapewnienie szybkiej wymiany
informacji pomiędzy Europejskim Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii w
Lizbonie (od 1 lipca 2024 r. przekształcone w Europejską Agencję ds. Narkotyków),
Krajowymi Systemami Wczesnego Ostrzegania, Europolem, Europejską Agencją Leków
(EMA) oraz Komisją Europejską.

-- 1 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Ponadto w celu ograniczania na nadmiernej preskrypcji produktów leczniczych
zawierających środki odurzające i substancje psychotropowe w lipcu 2023 r. zmieniono
rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji
psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub
substancje, poprzez wskazanie, że recepta na preparat zawierający środek odurzający
grupy I-N lub II-N, substancję psychotropową grupy II-P, III-P lub IV-P lub prekursor
kategorii 1 jest wystawiana po uprzednim dokonaniu przez osobę wystawiającą receptę
weryfikacji za pośrednictwem systemu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28
kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2022 r. poz. 1555, 2280
i 2705 oraz z 2023 r. poz. 650 i 1234) lub po zebraniu wywiadu od pacjenta, że ilość i rodzaj
produktów leczniczych przepisanych pacjentowi na receptach wystawionych i
zrealizowanych nie jest wystarczająca dla prawidłowego prowadzenia farmakoterapii. W
przypadku wystawienia recepty na preparat zawierający ww. substancje w okresie
stosowania tego preparatu, jego odpowiednika albo zamiennika, w dokumentacji
medycznej opisuje się również przebieg weryfikacji (§ 7 ust. 2a), a w przypadku, o którym
mowa w § 7 ust. 2b - zamieszcza się także informację, że od ostatniego zbadania pacjenta
upłynęło nie więcej niż 3 miesiące.
Dodatkowo w dniu 17 czerwca 2024 r. Minister Zdrowia podpisał Zarządzenie dotyczące
wprowadzenia obowiązku dla Centrum e-Zdrowia przekazywania ministrowi właściwemu
do spraw zdrowia raportu dotyczącego recept na produkty lecznicze zawierające
substancje psychotropowe i środki odurzające. Codzienne raporty są na bieżąco
analizowane i w przypadku pojawienia się uzasadnionych podejrzeń co do możliwości
popełnienia przestępstwa, MZ kieruje zawiadomienie do organów ścigania.
Zgromadzone przez Ministerstwo Zdrowia informacje wskazują, że:
 liczba realizowanych recept na opioidy w Polsce po spadku w okresie w okresie
pandemii niemal powróciła do poziomów z 2019 roku. Uwzględniając
prawdopodobny efekt zmniejszenia aktywności w wyniku pandemii, można
stwierdzić, że liczba recept pozostaje stabilna. W okresie od stycznia do maja 2024
r. (ostatnie dostępne pełne miesiące w br.) zrealizowano 2,9 mln recept;
 liczba pacjentów przyjmujących po wywołanym pandemią spadku powróciła do
wcześniejszego poziomu. W 2024, w okresie styczeń - maj, średnia miesięczna
liczba pacjentów wyniosła 490 tys. i była wyższa niż w analogicznym okresie roku
poprzedniego o 0,7%;

-- 2 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
 liczba lekarzy, których recepty na opioidy zrealizowano wzrosła. W 2024, w
okresie styczeń - maj, średnia miesięczna liczba lekarzy wyniosła 57 tys. i była
wyższa niż w analogicznym okresie 2019 roku poprzedniego o 7,1%;
 po zmianach w 2020 roku, które mogą wynikać z pandemii oraz z wprowadzenia e-
recepty obserwujemy stabilizację liczby zrealizowanych recept na pacjenta oraz
liczby opakowań na receptę;
 liczba realizowanych recept na fentanyl w Polsce systematycznie spada od 2019
roku. Inaczej niż w przypadku opioidów ogółem, liczba recept nie odbudowała się po
spadku wywołanym pandemią. W okresie od stycznia do maja 2024 r. (ostatnie
dostępne pełne miesiące w br.) zrealizowano 45 tys. recept;
 systematycznie maleje liczba pacjentów przyjmujących fentanyl. Średniomiesięczna
liczba osób, na które zrealizowano receptę na lek zawierający fentanyl w okresie
styczeń – maj bieżącego roku była o 21% niższa niż w 2019 roku i wyniosła 6 tys.
osób;
 liczba lekarzy, których recepty na fentanyl zrealizowano ulega wahaniom, lecz
trudno mówić o wyraźnym trendzie. W 2024, w okresie styczeń - maj, średnia
miesięczna liczba lekarzy wyniosła 4,1 tys. i była niższa niż w analogicznym okresie
2019 roku poprzedniego o 7,5%;
 po zmianach w 2020 roku, które mogą wynikać z pandemii oraz z wprowadzenia e-
recepty obserwujemy stabilizację liczby zrealizowanych recept na pacjenta oraz
liczby opakowań na receptę. Jednak w 2024 roku obserwujemy spory spadek liczby
recept na pacjenta o 3,2%.
Podstawowe dane o realizowanych receptach na fentanyl:
Rok
Liczba
recept
ogółem, tys.
Średnia
miesięczna
liczba
recept, tys.
Liczba
opakowań
ogółem, tys.
Średnia
miesięczna
liczba lekarzy
wystawiających
recpty
Średnia
miesięczna
liczba
pacjentów
Średnia
liczba
opakowań
na receptę
Średnia
liczba
recept na
pacjenta
2019 143,08 11,92 296,1 4,47 7,7 2,07 1,55
2020 133,36 11,11 286,52 4,4 7,25 2,15 1,53
2021 128,36 10,7 271,71 4,28 6,97 2,12 1,54
2022 127,47 10,62 269 4,43 6,92 2,11 1,53
2023 119,19 9,93 252,36 4,3 6,52 2,12 1,52
2024 50,71 8,45 106,72 3,92 5,77 2,1 1,46
Uprzejmie informuję, że organy Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej (PIF), na postawie
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2023 r. poz. 1939),
sprawują nadzór nad wytwarzaniem i obrotem m.in. środków odurzających i substancji

-- 3 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
psychotropowych. Niemniej nadzór ten dotyczy wyłącznie legalnego obrotu. Tam, gdzie
mamy do czynienia z nielegalnym wytwarzaniem, przetwarzaniem lub obrotem, właściwe są
organy ścigania.
W odpowiedzi na pytanie nr 3, uprzejmie informuję, że podejmowane są systematyczne
działania kierowane do grup szczególnie narażonych na podjęcie tych ryzykownych
zachowań (osoby z tzw. grup ryzyka, użytkownicy substancji psychoaktywnych).
Posługując się typologią profilaktyki uwzględniając stopień ryzyka wystąpienia
niepożądanego zachowania wśród grupy odbiorców, czyli podział profilaktyki na:
uniwersalną, selektywną i wskazującą - nie należy stosować metod i treści dotyczących
wąskiego grona odbiorców (selektywna/wskazująca) wobec ogólnej populacji/szerokiego
grona, którego problem nie dotyczy (uniwersalna).
Działania edukacyjne realizowane w szkołach, czy w grupach osób w niskim stopniu
narażonych na kontakt z tymi substancjami nie są więc w tym przypadku rekomendowane,
ponieważ spowodować mogą wiele niepożądanych skutków. Dostępne informacje na temat
zagrożenia jakie niosą ze sobą opioidy (w tym fentanyl), z których mogą korzystać
terapeuci, osoby pracujące z grupami ryzyka, oceniane są jako wystarczające, choć
oczywiście będą aktualizowane przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Planowany jest w najbliższym czasie webinar dla osób pracujących w systemie uzależnień
na temat zagrożeń związanych z fentanylami.
W odpowiedzi na pytanie nr 4 uprzejmie informuję, że programy profilaktyczno-edukacyjne
powinny opierać się na skutecznych strategiach profilaktycznych (np. rozwijaniu
umiejętności życiowych, rodzicielskich, budowaniu więzi ze szkołą, mentoringu), nie
koncentrując się na pojedynczych zachowaniach ryzykownych, a raczej zajmując się
przyczynami ich występowania. Programy takie są realizowane na szeroką skalę m.in przy
wsparciu finansowym przez jednostki samorządu terytorialnego. Krajowe Centrum
Przeciwdziałania Uzależnieniom systematycznie wspiera i upowszechniania takie działania,
szczególnie poprzez Programy Rekomendowane w Systemie Rekomendacji Programów
Profilaktycznych i Promocji Zdrowia Psychicznego, realizujące główny cel profilaktyki
zachowań ryzykownych: przeciwdziałanie wystąpieniu zachowań ryzykownych zanim one
się pojawią. Cel ten jest realizowany poprzez oddziaływanie na czynniki ryzyka
(ograniczanie ich wpływu) oraz wzmacnianie czynników chroniących, przy zastosowaniu
skutecznych strategii profilaktycznych i innych zaleceń zgodnych z międzynarodowymi
standardami jakości.
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2023 r., dotyczące opioidów/fentanylu
nie wskazują na konieczność tworzenia nowych programów czy działań kampanijnych

-- 4 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
zwiększających świadomość społeczną. WHO podobnie jak Biuro Narodów Zjednoczonych
ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) promują i zalecają wszystkim krajom,
które podpisały międzynarodowe konwencje narkotykowe podjęcie działań
zapewniających dostępność do środków odurzających i substancji psychotropowych
pozostających pod międzynarodową kontrolą - do celów medycznych i naukowych a
zapobieganie ich nielegalnemu wykorzystywaniu i nadużywaniu. Inne ważne rekomendacje
WHO obejmują monitorowanie trendów dotyczących używania/zatruć opioidami,
zapewnienie dostępu do leczenia, w tym leczenia substytucyjnego, programów
ograniczania szkód oraz szczególną uwagę przywiązuje się do zapewnienia dostępności
naloksonu oraz szkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy medycznej.
W odpowiedzi na pytanie nr 5 uprzejmie informuję, że działania są prowadzone m.in. przez
Centralne Biuro Śledcze Policji (CBŚP) oraz Biuro Kryminalne Komendy Głównej Policji.
Platforma Empact to inicjatywa państw członkowskich UE w zakresie bezpieczeństwa
mająca na celu identyfikację, priorytetyzację i przeciwdziałanie zagrożeniom stwarzanym
przez zorganizowaną i poważną przestępczość międzynarodową. Empact skupia szeroki
zakres multidyscyplinarnych specjalistów z państw członkowskich i krajów trzecich w celu
podjęcia konkretnych działań przeciwko siatkom przestępczym. Jednym z priorytetowych
komponentów jest zwalczanie handlu narkotykami syntetycznymi/NSP. Przygotowany
został Operacyjny Plan Działań platformy EMPACT NPS/Narkotyki Syntetyczne na lata
2024-2025. W ramach przedmiotowego planu CBŚP będzie realizować między innymi dwa
działania skierowane na tematykę syntetycznych opioidów:
Działanie 1.3: Wspieranie wymiany informacji dotyczących zatruć, znaczących przejęć oraz
kluczowych pośredników zaangażowanych w handel syntetycznymi opioidami do i z
Europy.
Działanie 7.1: Opracowanie kampanii prewencyjnych podnoszących świadomość w
zakresie kwestii szkodliwych skutków zażywania narkotyków syntetycznych - działanie to
obejmuje przygotowanie i organizację corocznych (lata 2024-2025) kampanii
prewencyjnych na poziomie Unii Europejskiej.
Kampanie prewencyjne finansowane będą ze środków EMPACT NPS/Narkotyki
Syntetyczne w ramach projektu pn. „Crystal palace”, którego liderem jest CBŚP, a
partnerami włoska Centralna Dyrekcja Antynarkotykowa oraz niderlandzka Policja
Krajowa. Głównym celem projektu jest identyfikacja sieci przestępczych zaangażowanych
w produkcję i handel NSP i narkotykami syntetycznymi w wymiarze globalnym.
W związku ze stale narastającym zagrożeniem powodowanym przez narkotyki syntetyczne
Stany Zjednoczone podjęły działania dyplomatyczne mające na celu zwrócenie uwagi

-- 5 of 6 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
wspólnoty międzynarodowej na problem, szeroką mobilizację poparcia politycznego i
podjęcie działań w celu przeciwdziałania zagrożeniom dla zdrowia publicznego i
bezpieczeństwa stwarzanymi przez narkotyki syntetyczne. Inicjatywa Sekretarza Stanu
Anthony Blinkena pn.
Globalna Koalicja na rzecz Przeciwdziałania Zagrożeniom związanym
z narkotykami syntetycznymi ma na celu zgromadzenie grupy krajów w celu zwalczania
zagrożenia ze strony narkotyków syntetycznych, w tym fentanylu. Globalna koalicja
zdecydowała się na utworzenie siedmiu podgrup roboczych, które zapewniają możliwość
wymiany wiedzy, doświadczeń i najlepszych praktyk między krajami i organizacjami
międzynarodowymi. Grupy te mają także za zadanie formułowanie rekomendacji dla
rządów i innych interesariuszy, a także identyfikowanie możliwości wsparcia technicznego.
Eksperci z Polski uczestniczą w pracach podgrup: 1.2 (przedstawiciel CBŚP), 2.1, a także 2.2
(przedstawiciel Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom).
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 6 of 6 --