Interpelacja nr 3408
Interpelacja w sprawie zwalczania przemytu nielegalnych migrantów do Polski
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zwalczania przemytu nielegalnych migrantów do Polski
Interpelacja nr 3408
do ministra sprawiedliwości
w sprawie zwalczania przemytu nielegalnych migrantów do Polski
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 16-06-2024
Problem przemytu nielegalnych migrantów do Polski stanowi poważne wyzwanie dla naszego kraju, zwłaszcza w obliczu nasilających się prób przekraczania granicy przez migrantów wspieranych przez białoruskie służby.
1. Skala problemu:
a) Jakie są dane dotyczące liczby osób zatrzymanych w Polsce za przemycanie nielegalnych migrantów w ostatnich trzech latach? Proszę o przedstawienie rocznych statystyk.
2. Postępowania sądowe:
a) Ile spraw dotyczących przemytu nielegalnych migrantów zostało skierowanych do polskich sądów w ciągu ostatnich trzech lat? Proszę o roczne zestawienie liczby takich spraw.
b) Jakie wyroki zapadły w sprawach związanych z przemytem nielegalnych migrantów? Proszę o przedstawienie statystyk dotyczących rodzajów wyroków (skazania, uniewinnienia, warunkowe zawieszenie wykonania kary itp.).
3. Areszty:
a) Ile osób zatrzymanych za przemyt nielegalnych migrantów przebywa obecnie w polskich aresztach? Proszę o podanie liczby osób oraz średni czas trwania aresztu w takich przypadkach.
4. Działania prewencyjne:
a) Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy z innymi resortami i służbami w celu zwalczania przemytu nielegalnych migrantów do Polski? Czy są planowane dodatkowe środki, które mają na celu zintensyfikowanie walki z tym procederem?
5. Współpraca międzynarodowa:
a) Jakie kroki podejmuje Polska w ramach współpracy międzynarodowej, zwłaszcza z krajami sąsiadującymi oraz Unią Europejską, w celu przeciwdziałania przemytowi migrantów? Czy istnieją konkretne programy lub inicjatywy, które mają na celu wzmocnienie tej współpracy?
Incydenty na granicy polsko-białoruskiej oraz związane z tym zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego i publicznego wymagają zdecydowanych i skutecznych działań. Liczę na rzetelne informacje oraz zapewnienie, że Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje wszelkie możliwe kroki w celu zwalczania przemytu nielegalnych migrantów oraz zapewnienia bezpieczeństwa naszym obywatelom.
Interpelacja nr 3408
do ministra sprawiedliwości
w sprawie zwalczania przemytu nielegalnych migrantów do Polski
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 16-06-2024
Problem przemytu nielegalnych migrantów do Polski stanowi poważne wyzwanie dla naszego kraju, zwłaszcza w obliczu nasilających się prób przekraczania granicy przez migrantów wspieranych przez białoruskie służby.
1. Skala problemu:
a) Jakie są dane dotyczące liczby osób zatrzymanych w Polsce za przemycanie nielegalnych migrantów w ostatnich trzech latach? Proszę o przedstawienie rocznych statystyk.
2. Postępowania sądowe:
a) Ile spraw dotyczących przemytu nielegalnych migrantów zostało skierowanych do polskich sądów w ciągu ostatnich trzech lat? Proszę o roczne zestawienie liczby takich spraw.
b) Jakie wyroki zapadły w sprawach związanych z przemytem nielegalnych migrantów? Proszę o przedstawienie statystyk dotyczących rodzajów wyroków (skazania, uniewinnienia, warunkowe zawieszenie wykonania kary itp.).
3. Areszty:
a) Ile osób zatrzymanych za przemyt nielegalnych migrantów przebywa obecnie w polskich aresztach? Proszę o podanie liczby osób oraz średni czas trwania aresztu w takich przypadkach.
4. Działania prewencyjne:
a) Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy z innymi resortami i służbami w celu zwalczania przemytu nielegalnych migrantów do Polski? Czy są planowane dodatkowe środki, które mają na celu zintensyfikowanie walki z tym procederem?
5. Współpraca międzynarodowa:
a) Jakie kroki podejmuje Polska w ramach współpracy międzynarodowej, zwłaszcza z krajami sąsiadującymi oraz Unią Europejską, w celu przeciwdziałania przemytowi migrantów? Czy istnieją konkretne programy lub inicjatywy, które mają na celu wzmocnienie tej współpracy?
Incydenty na granicy polsko-białoruskiej oraz związane z tym zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego i publicznego wymagają zdecydowanych i skutecznych działań. Liczę na rzetelne informacje oraz zapewnienie, że Ministerstwo Sprawiedliwości podejmuje wszelkie możliwe kroki w celu zwalczania przemytu nielegalnych migrantów oraz zapewnienia bezpieczeństwa naszym obywatelom.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Dariusz Mazur
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
12%
Konkretność
88%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14029 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.171.2024
Warszawa, 29 sierpnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3408 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Dariusza Mateckiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ze względu na treść przedmiotowej interpelacji na wstępie wskazać należy, że na gruncie
przepisów prawa karnego nie funkcjonuje sformułowanie zawarte w interpelacji Pana
posła Dariusza Mateckiego „przemyt nielegalnych migrantów”. W tym zakresie możemy
mówić o zachowaniu polegającym na nielegalnym przekraczaniu granicy tj. przekraczaniu
granicy wbrew przepisom, a nie o „nielegalnych migrantach”. Natomiast odnosząc się do
zjawiska przemytu, zaznaczyć trzeba, że podmiotem przestępstwa, określonego w art. 264
§ 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17, dalej: k.k.),
może być każdy człowiek zdolny do ponoszenia odpowiedzialności karnej. To samo
dotyczy nielegalnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej przy użyciu
przemocy, groźby, podstępu bądź we współdziałaniu z innymi osobami, sankcjonowanego
w art. 264 § 2 k.k.
W związku z tym, o ile przekraczanie granicy może odbywać się w sposób nielegalny,
co stanowi czyn zabroniony w świetle art. 49a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks
wykroczeń (Dz.U. z 2023 r., poz. 2119, dalej: k.w.), o tyle nie należy posługiwać się
zwrotem „nielegalny” w kontekście osób. Wymaga to szczególnego podkreślenia nie tylko
mając na uwadze poprawność z prawnego punktu widzenia, ale także zważywszy
na wyrażoną w art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę nienaruszalności
i poszanowania godności człowieka, zgodnie z którą przyrodzona i niezbywalna godność
człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna,
a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie informacji przekazanych przez Prokuraturę
Krajową, poniżej zostały wskazane dane statystyczne, które zostały wyodrębnione
z postępowań przygotowawczych prowadzonych przez powszechne jednostki
organizacyjne prokuratury o czyn z art. 264 § 3 k.k.:
-- 1 of 4 --
1) Liczba osób zatrzymanych za lata 2021-2024 w związku z art. 264 § 3 k.k.:
- 2021 r. – 1315,
- 2022 r. – 1048,
- 2023 r. – 1782,
- 2024 r. (na dzień 1 lipca 2024 r.) – 504.
2) Liczba spraw prowadzonych w związku z art. 264 § 3 k.k. i zakończonych
skierowaniem do sądu aktu oskarżenia (wniosku) za lata 2021-2024:
- 2021 r. – 380,
- 2022 r. – 667,
- 2023 r. – 832,
- 2024 r. (na dzień 1 lipca 2024 r.) – 181.
3) Liczba osób tymczasowo aresztowanych w związku z art. 264 § 3 k.k. i pozostających
w areszcie na dzień 1 lipca 2024 r.:
- 110.
Jednocześnie uwzględniając zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy wskazać
na obowiązujące obecnie uregulowania prawne oraz akty prawne przygotowywane
na forum Unii Europejskiej. W tym zakresie mowa między innymi o wspomnianym
powyżej art. 49a k.w. Zgodnie z tym przepisem, kto wbrew przepisom przekracza granicę
Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze grzywny. Usiłowanie i pomocnictwo są karalne.
Z kolei w sytuacji, gdy sprawca wbrew przepisom przekracza granicę Rzeczypospolitej
Polskiej, używając przemocy, groźby, podstępu lub we współdziałaniu z innymi osobami,
czyn ten stanowi przestępstwo, o którym mowa w art. 264 § 2 k.k., zagrożone karą
pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto zgodnie z art 259a k.k. kto przekracza granicę
Rzeczypospolitej Polskiej w celu popełnienia przestępstwa o charakterze terrorystycznym
lub przestępstwa określonego w art. 255a k.k. lub art. 258 § 2 lub 4 k.k., podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Dodatkowo zgodnie z art. 264 § 3 k.k., kto organizuje innym osobom przekraczanie wbrew
przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolności
od 6 miesięcy do lat 8. Nadto karze określonej w § 4 podlega ten, kto organizuje innym
osobom przekraczanie wbrew przepisom granicy innego państwa, jeżeli obowiązek
ścigania takiego czynu wynika z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy
międzynarodowej. Organizowanie przekraczania granicy wbrew przepisom wiązać się
może z udziałem w zorganizowanej grupie przestępczej, co stanowi odrębne
przestępstwo, zagrożone, w typie podstawowym, karą pozbawienia wolności
od 6 miesięcy do lat 8 (art. 258 k.k.). Ponadto takie działanie może stanowić również
element przestępstwa, jakim jest handel ludźmi. Zgodnie z art. 189a § 1 k.k. kto dopuszcza
się handlu ludźmi, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
-- 2 of 4 --
Niezależnie od powyższych przepisów należy wskazać, że aktualnie na forum Rady UE,
procedowany jest projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
ustanowienia norm minimalnych dotyczących zapobiegania i przeciwdziałania ułatwianiu
niedozwolonego wjazdu do Unii, tranzytu przez jej terytorium i pobytu na nim oraz
zastępujący dyrektywę Rady 2002/90/WE i decyzję ramową Rady 2002/946/WSiSW
(COM(2023)755). Projekt został przedstawiony przez Komisję Europejską w dniu
28 listopada 2023 roku w pakiecie legislacyjnym z projektem rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego Rady w sprawie zacieśnienia współpracy policyjnej w zakresie
zapobiegania, wykrywania i dochodzenia w sprawie przemytu migrantów i handlu ludźmi
oraz w sprawie wzmocnienia wsparcia Europolu w zapobieganiu takim przestępstwom
i ich zwalczaniu oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2016/794 (COM(2023)754), który
jest negocjowany przez ekspertów MSWiA. Przedmiotowy projekt stanowi uzupełnienie
istniejących inicjatyw w obszarze przeciwdziałania przemytowi migrantów i ma na celu
wykonanie odnowionego unijnego planu działania na rzecz zwalczania przemytu
migrantów na latach 2021 – 2025.
Głównym celem projektu dyrektywy jest wprowadzenie przez wszystkie państwa
członkowskie jasnej definicji przestępstwa, jakim jest ułatwienie niedozwolonego wjazdu
na terytorium państw członkowskich UE, tranzytu przez jej terytorium i pobytu w niej.
W projekcie dyrektywy zamieszczono także przepisy z obszaru jurysdykcji państw
członkowskich, katalogu okoliczności obciążających i łagodzących, zasoby państw
członkowskich dla skutecznego zwalczania przemytu migrantów oraz zapobiegania mu,
a także regulacje w zakresie gromadzenia odpowiednych danych i statystyk.
Projekt dyrektywy wpisuje się w politykę Rządu zmierzającą do zwalczania zjawiska
przemytu migrantów. Konieczne jest podjęcie wspólnych i adekwatnych działań przez
państwa członkowskie UE, które będą stanowić racjonalną odpowiedź na zwalczanie tego
rodzaju przestępczości, w szczególności w kontekście zorganizowanych grup
przestępczych, czy przemytników trudniących się tym procederem. Polska od początku
prac wyraża poparcie dla tego projektu dyrektywy. Stanowisko Rządu do tego dokumentu
zostało przyjęte przez Komitet do Spraw Europejskich w dniu 5 lutego 2024 roku i zostało
zaakceptowane przez sejmową Komisję do Spraw UE w dniu 6 marca 2024 r. oraz przez
senacką Komisję Spraw UE w dniu 20 marca 2024 r. Prezydencja Belgijska rozpoczęła
negocjacje nad tym projektem dyrektywy, a dalsze prace będą kontynuowane podczas
aktualnej Prezydencji Węgierskiej.
W załączeniu zostały zaprezentowane dane dotyczące liczby osób osądzonych i skazanych
w pierwszej instancji w sądach rejonowych za przestępstwa stypizowane w art. 264 oraz
art. 264a Kodeksu karnego w latach 2021-2023, z uwzględnieniem wymiaru orzeczonej
kary, w tym z warunkowym zawieszeniem. Zestawienie zawiera również informacje
z powyższego zakresu nt. warunkowo umorzonych postępowań, umorzeń, uniewinnień
i odstąpienia od wymierzenia kary. Informacje w przedmiotowym zakresie zostały
przygotowane na podstawie informacji gromadzonych w ramach sprawozdawczości
statystycznej za pośrednictwem sprawozdań MS-S6 w sprawie osób osądzonych
w pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga, że gromadzone w sprawozdawczości dane
statystyczne dotyczą liczby osób osądzonych i skazanych za ww. przestępstwa.
-- 3 of 4 --
Ponadto wskazać należy, że w sprawozdaniach MS-S6 w sprawie osób osądzonych
w pierwszej instancji, przestępstwa stypizowane w art. 264 oraz art. 264a Kodeksu
karnego zostały wyodrębnione w oddzielnych wierszach sprawozdania MS-S6 bez
podziału na poszczególne paragrafy tych artykułów.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Załącznik:
1. Skazania w I instancji w SR 2021-2023 - art. 264 - 264a k.k. (plik Excel);
-- 4 of 4 --
Wydział Statystycznej Informacji Zarządczej
Departament Strategii i Funduszy Europejskich
Ministerstwo Sprawiedliwości
kobiety mężczyzni razem dziewczynki chłopcy
315 975 271 659 25 155 11 493 7 061 607 5 267 27 503 244 156 42 917 21 315 21 602 86 798 100 877
z oskarżenia prywatnego 7 320 1 553 806 3 677 1 093 191 1 357 1 196 58 24 34 1510 1884
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 851 147 36 423 244 1 0 24 123 21 14 7 136 210
publicznego 307 804 269 959 24 313 7 393 5 724 415 5 266 27 122 242 837 42 838 21 277 21 561 85 152 98 783
w tym:
1 002 974 14 4 5 5 10 125 849 0 0 0 1 2
20 18 1 0 1 0 0 4 14 0 0 0 0 0
311 652 267 419 25 826 10 794 6 962 651 5 022 27 219 240 200 38 505 19 202 19 303 78 515 98 834
z oskarżenia prywatnego 6 941 1 543 851 3 376 980 191 1 369 1 174 39 17 22 1291 1829
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 948 113 41 497 296 1 0 16 97 23 12 11 143 220
publicznego 303 763 265 763 24 934 6 921 5 686 459 5 021 26 834 238 929 38 443 19 173 19 270 77 081 96 785
w tym:
2 680 2 294 375 8 2 1 88 252 2 042 0 0 0 1 5
77 71 6 0 0 0 4 6 65 0 0 0 0 0
295 921 252 627 25 763 10 248 6 665 618 4 805 27 309 225 318 34 084 17 063 17 291 72 650 85 374
z oskarżenia prywatnego 7 033 1 496 871 3 426 1 070 170 2 400 1 096 61 21 40 1329 1778
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 695 96 27 339 232 1 2 21 75 19 9 10 96 154
publicznego 288 193 251 035 24 865 6 483 5 363 447 4 801 26 888 224 147 34 004 17 033 17 241 71 225 83 442
w tym:
2 212 2 152 48 3 1 8 123 163 1 989 0 0 0 1 11
76 69 6 1 0 0 0 8 61 1 1 0 9 7
*/ Źródło danych: sprawozdanie MS-S6r w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji w SR
**/ osoby, które w chwili wydania wyroku przebywały w zakładzie karnym
Art. 264a kk
OSĄDZENIA W I INSTANCJI SĄDÓW REJONOWYCH w latach 2021-2023*
Pokrzywdzeni
małoletni Odstąpiono od
wymierzenia
kary kobiety mężczyźni
z tego
Warunkowe
umorzenia
postępowania
Rodzaje przestępstw
w liczbach bezwzględnych
Umorzono
postępowanie
Skazani
Skazania
Ogółem
Ogółem
Uniewinniono
Osądzenia
ogółem
Tymczasowo
aresztowani
przed
wyrokiem**
Z tego
Art. 264 kk
2022
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
2023
2021
Ogółem
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
-- 1 of 2 --
Wydział Statystycznej Informacji Zarządczej
Departament Strategii i Funduszy Europejskich
Ministerstwo Sprawiedliwości
razem
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
1 mies.
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
2 do 5 mies.
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
6 mies. do 1 roku
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
powyżej 1 roku do
2 lat
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
powyżej 2 do 5 lat
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
powyżej 5 do 8 lat powyżej 8 lat
271 659 105 991 47 381 394 112 22 543 9 319 68 959 37 155 10 496 720 3 312 75 218 69 76 762 2 618 86 116 42 130
z oskarżenia prywatnego 1 553 46 35 1 1 27 20 17 14 1 0 0 0 0 0 234 1 1 266 2 4
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 147 68 54 0 0 10 9 46 38 11 7 1 0 0 0 26 1 52 0 0
publicznego 269 959 105 877 47 292 393 111 22 506 9 290 68 896 37 103 10 484 713 3 311 75 218 69 76 502 2 616 84 798 40 126
w tym:
974 748 725 18 18 170 166 557 540 2 1 0 0 1 0 9 1 216 0 0
18 9 9 0 0 0 0 9 9 0 0 0 0 0 0 2 0 7 0 0
267 419 101 395 43 408 360 123 22 079 8 775 65 003 33 866 10 310 584 3 346 60 229 68 73 353 2 585 89 907 30 149
z oskarżenia prywatnego 1 543 54 33 0 0 32 19 22 14 0 0 0 0 0 0 247 0 1 238 0 4
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 113 54 52 0 0 4 4 49 47 1 1 0 0 0 0 14 2 43 0 0
publicznego 265 763 101 287 43 323 360 123 22 043 8 752 64 932 33 805 10 309 583 3 346 60 229 68 73 092 2 583 88 626 30 145
w tym:
2 294 2 030 1 924 34 34 329 322 1 651 1 567 9 1 0 0 6 1 24 7 233 0 0
71 53 43 0 0 13 11 39 32 0 0 1 0 0 0 5 0 13 0 0
252 627 95 633 39 651 472 88 20 783 7 919 61 021 31 170 9 817 412 3 254 62 217 69 69 284 2 274 85 219 34 183
z oskarżenia prywatnego 1 496 55 41 5 5 32 24 17 12 0 0 1 0 0 0 255 1 1 180 0 5
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 96 44 40 0 0 3 3 41 37 0 0 0 0 0 0 12 0 40 0 0
publicznego 251 035 95 534 39 570 467 83 20 748 7 892 60 963 31 121 9 817 412 3 253 62 217 69 69 017 2 273 83 999 34 178
w tym:
2 152 1 811 1 617 6 6 406 357 1 381 1 254 9 0 3 0 4 2 24 4 312 0 1
69 30 13 0 0 8 4 22 9 0 0 0 0 0 0 12 1 26 0 0
*/ Źródło danych: sprawozdanie MS-S6r w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji w S
2021
Ogółem osoby osądzone
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
Ogółem osoby osądzone
2022
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
2023
Ogółem osoby osądzone
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
SKAZANIA W I INSTANCJI SĄDÓW REJONOWYCH WEDŁUG KLASYFIKACJI PRAWNEJ ORAZ WYMIARU KARY w latach 2021-2023*
Rodzaje przestępstw Ogółem skazania
z tego
Pozbawienie wolności
Kara mieszana
Środki
poprawczo -
wychowawcze
Środki karne
orzeczone
samoistnie
w liczbach bezwzględnych
Grzywna
samositna
Ograniczenie
wolności
-- 2 of 2 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.171.2024
Warszawa, 29 sierpnia 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3408 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Pana
posła Dariusza Mateckiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Ze względu na treść przedmiotowej interpelacji na wstępie wskazać należy, że na gruncie
przepisów prawa karnego nie funkcjonuje sformułowanie zawarte w interpelacji Pana
posła Dariusza Mateckiego „przemyt nielegalnych migrantów”. W tym zakresie możemy
mówić o zachowaniu polegającym na nielegalnym przekraczaniu granicy tj. przekraczaniu
granicy wbrew przepisom, a nie o „nielegalnych migrantach”. Natomiast odnosząc się do
zjawiska przemytu, zaznaczyć trzeba, że podmiotem przestępstwa, określonego w art. 264
§ 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r., poz. 17, dalej: k.k.),
może być każdy człowiek zdolny do ponoszenia odpowiedzialności karnej. To samo
dotyczy nielegalnego przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej przy użyciu
przemocy, groźby, podstępu bądź we współdziałaniu z innymi osobami, sankcjonowanego
w art. 264 § 2 k.k.
W związku z tym, o ile przekraczanie granicy może odbywać się w sposób nielegalny,
co stanowi czyn zabroniony w świetle art. 49a ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks
wykroczeń (Dz.U. z 2023 r., poz. 2119, dalej: k.w.), o tyle nie należy posługiwać się
zwrotem „nielegalny” w kontekście osób. Wymaga to szczególnego podkreślenia nie tylko
mając na uwadze poprawność z prawnego punktu widzenia, ale także zważywszy
na wyrażoną w art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę nienaruszalności
i poszanowania godności człowieka, zgodnie z którą przyrodzona i niezbywalna godność
człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna,
a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie informacji przekazanych przez Prokuraturę
Krajową, poniżej zostały wskazane dane statystyczne, które zostały wyodrębnione
z postępowań przygotowawczych prowadzonych przez powszechne jednostki
organizacyjne prokuratury o czyn z art. 264 § 3 k.k.:
-- 1 of 4 --
1) Liczba osób zatrzymanych za lata 2021-2024 w związku z art. 264 § 3 k.k.:
- 2021 r. – 1315,
- 2022 r. – 1048,
- 2023 r. – 1782,
- 2024 r. (na dzień 1 lipca 2024 r.) – 504.
2) Liczba spraw prowadzonych w związku z art. 264 § 3 k.k. i zakończonych
skierowaniem do sądu aktu oskarżenia (wniosku) za lata 2021-2024:
- 2021 r. – 380,
- 2022 r. – 667,
- 2023 r. – 832,
- 2024 r. (na dzień 1 lipca 2024 r.) – 181.
3) Liczba osób tymczasowo aresztowanych w związku z art. 264 § 3 k.k. i pozostających
w areszcie na dzień 1 lipca 2024 r.:
- 110.
Jednocześnie uwzględniając zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy wskazać
na obowiązujące obecnie uregulowania prawne oraz akty prawne przygotowywane
na forum Unii Europejskiej. W tym zakresie mowa między innymi o wspomnianym
powyżej art. 49a k.w. Zgodnie z tym przepisem, kto wbrew przepisom przekracza granicę
Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze grzywny. Usiłowanie i pomocnictwo są karalne.
Z kolei w sytuacji, gdy sprawca wbrew przepisom przekracza granicę Rzeczypospolitej
Polskiej, używając przemocy, groźby, podstępu lub we współdziałaniu z innymi osobami,
czyn ten stanowi przestępstwo, o którym mowa w art. 264 § 2 k.k., zagrożone karą
pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto zgodnie z art 259a k.k. kto przekracza granicę
Rzeczypospolitej Polskiej w celu popełnienia przestępstwa o charakterze terrorystycznym
lub przestępstwa określonego w art. 255a k.k. lub art. 258 § 2 lub 4 k.k., podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Dodatkowo zgodnie z art. 264 § 3 k.k., kto organizuje innym osobom przekraczanie wbrew
przepisom granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolności
od 6 miesięcy do lat 8. Nadto karze określonej w § 4 podlega ten, kto organizuje innym
osobom przekraczanie wbrew przepisom granicy innego państwa, jeżeli obowiązek
ścigania takiego czynu wynika z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy
międzynarodowej. Organizowanie przekraczania granicy wbrew przepisom wiązać się
może z udziałem w zorganizowanej grupie przestępczej, co stanowi odrębne
przestępstwo, zagrożone, w typie podstawowym, karą pozbawienia wolności
od 6 miesięcy do lat 8 (art. 258 k.k.). Ponadto takie działanie może stanowić również
element przestępstwa, jakim jest handel ludźmi. Zgodnie z art. 189a § 1 k.k. kto dopuszcza
się handlu ludźmi, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
-- 2 of 4 --
Niezależnie od powyższych przepisów należy wskazać, że aktualnie na forum Rady UE,
procedowany jest projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
ustanowienia norm minimalnych dotyczących zapobiegania i przeciwdziałania ułatwianiu
niedozwolonego wjazdu do Unii, tranzytu przez jej terytorium i pobytu na nim oraz
zastępujący dyrektywę Rady 2002/90/WE i decyzję ramową Rady 2002/946/WSiSW
(COM(2023)755). Projekt został przedstawiony przez Komisję Europejską w dniu
28 listopada 2023 roku w pakiecie legislacyjnym z projektem rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego Rady w sprawie zacieśnienia współpracy policyjnej w zakresie
zapobiegania, wykrywania i dochodzenia w sprawie przemytu migrantów i handlu ludźmi
oraz w sprawie wzmocnienia wsparcia Europolu w zapobieganiu takim przestępstwom
i ich zwalczaniu oraz zmieniające rozporządzenie (UE) 2016/794 (COM(2023)754), który
jest negocjowany przez ekspertów MSWiA. Przedmiotowy projekt stanowi uzupełnienie
istniejących inicjatyw w obszarze przeciwdziałania przemytowi migrantów i ma na celu
wykonanie odnowionego unijnego planu działania na rzecz zwalczania przemytu
migrantów na latach 2021 – 2025.
Głównym celem projektu dyrektywy jest wprowadzenie przez wszystkie państwa
członkowskie jasnej definicji przestępstwa, jakim jest ułatwienie niedozwolonego wjazdu
na terytorium państw członkowskich UE, tranzytu przez jej terytorium i pobytu w niej.
W projekcie dyrektywy zamieszczono także przepisy z obszaru jurysdykcji państw
członkowskich, katalogu okoliczności obciążających i łagodzących, zasoby państw
członkowskich dla skutecznego zwalczania przemytu migrantów oraz zapobiegania mu,
a także regulacje w zakresie gromadzenia odpowiednych danych i statystyk.
Projekt dyrektywy wpisuje się w politykę Rządu zmierzającą do zwalczania zjawiska
przemytu migrantów. Konieczne jest podjęcie wspólnych i adekwatnych działań przez
państwa członkowskie UE, które będą stanowić racjonalną odpowiedź na zwalczanie tego
rodzaju przestępczości, w szczególności w kontekście zorganizowanych grup
przestępczych, czy przemytników trudniących się tym procederem. Polska od początku
prac wyraża poparcie dla tego projektu dyrektywy. Stanowisko Rządu do tego dokumentu
zostało przyjęte przez Komitet do Spraw Europejskich w dniu 5 lutego 2024 roku i zostało
zaakceptowane przez sejmową Komisję do Spraw UE w dniu 6 marca 2024 r. oraz przez
senacką Komisję Spraw UE w dniu 20 marca 2024 r. Prezydencja Belgijska rozpoczęła
negocjacje nad tym projektem dyrektywy, a dalsze prace będą kontynuowane podczas
aktualnej Prezydencji Węgierskiej.
W załączeniu zostały zaprezentowane dane dotyczące liczby osób osądzonych i skazanych
w pierwszej instancji w sądach rejonowych za przestępstwa stypizowane w art. 264 oraz
art. 264a Kodeksu karnego w latach 2021-2023, z uwzględnieniem wymiaru orzeczonej
kary, w tym z warunkowym zawieszeniem. Zestawienie zawiera również informacje
z powyższego zakresu nt. warunkowo umorzonych postępowań, umorzeń, uniewinnień
i odstąpienia od wymierzenia kary. Informacje w przedmiotowym zakresie zostały
przygotowane na podstawie informacji gromadzonych w ramach sprawozdawczości
statystycznej za pośrednictwem sprawozdań MS-S6 w sprawie osób osądzonych
w pierwszej instancji. Podkreślenia wymaga, że gromadzone w sprawozdawczości dane
statystyczne dotyczą liczby osób osądzonych i skazanych za ww. przestępstwa.
-- 3 of 4 --
Ponadto wskazać należy, że w sprawozdaniach MS-S6 w sprawie osób osądzonych
w pierwszej instancji, przestępstwa stypizowane w art. 264 oraz art. 264a Kodeksu
karnego zostały wyodrębnione w oddzielnych wierszach sprawozdania MS-S6 bez
podziału na poszczególne paragrafy tych artykułów.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Załącznik:
1. Skazania w I instancji w SR 2021-2023 - art. 264 - 264a k.k. (plik Excel);
-- 4 of 4 --
Wydział Statystycznej Informacji Zarządczej
Departament Strategii i Funduszy Europejskich
Ministerstwo Sprawiedliwości
kobiety mężczyzni razem dziewczynki chłopcy
315 975 271 659 25 155 11 493 7 061 607 5 267 27 503 244 156 42 917 21 315 21 602 86 798 100 877
z oskarżenia prywatnego 7 320 1 553 806 3 677 1 093 191 1 357 1 196 58 24 34 1510 1884
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 851 147 36 423 244 1 0 24 123 21 14 7 136 210
publicznego 307 804 269 959 24 313 7 393 5 724 415 5 266 27 122 242 837 42 838 21 277 21 561 85 152 98 783
w tym:
1 002 974 14 4 5 5 10 125 849 0 0 0 1 2
20 18 1 0 1 0 0 4 14 0 0 0 0 0
311 652 267 419 25 826 10 794 6 962 651 5 022 27 219 240 200 38 505 19 202 19 303 78 515 98 834
z oskarżenia prywatnego 6 941 1 543 851 3 376 980 191 1 369 1 174 39 17 22 1291 1829
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 948 113 41 497 296 1 0 16 97 23 12 11 143 220
publicznego 303 763 265 763 24 934 6 921 5 686 459 5 021 26 834 238 929 38 443 19 173 19 270 77 081 96 785
w tym:
2 680 2 294 375 8 2 1 88 252 2 042 0 0 0 1 5
77 71 6 0 0 0 4 6 65 0 0 0 0 0
295 921 252 627 25 763 10 248 6 665 618 4 805 27 309 225 318 34 084 17 063 17 291 72 650 85 374
z oskarżenia prywatnego 7 033 1 496 871 3 426 1 070 170 2 400 1 096 61 21 40 1329 1778
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 695 96 27 339 232 1 2 21 75 19 9 10 96 154
publicznego 288 193 251 035 24 865 6 483 5 363 447 4 801 26 888 224 147 34 004 17 033 17 241 71 225 83 442
w tym:
2 212 2 152 48 3 1 8 123 163 1 989 0 0 0 1 11
76 69 6 1 0 0 0 8 61 1 1 0 9 7
*/ Źródło danych: sprawozdanie MS-S6r w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji w SR
**/ osoby, które w chwili wydania wyroku przebywały w zakładzie karnym
Art. 264a kk
OSĄDZENIA W I INSTANCJI SĄDÓW REJONOWYCH w latach 2021-2023*
Pokrzywdzeni
małoletni Odstąpiono od
wymierzenia
kary kobiety mężczyźni
z tego
Warunkowe
umorzenia
postępowania
Rodzaje przestępstw
w liczbach bezwzględnych
Umorzono
postępowanie
Skazani
Skazania
Ogółem
Ogółem
Uniewinniono
Osądzenia
ogółem
Tymczasowo
aresztowani
przed
wyrokiem**
Z tego
Art. 264 kk
2022
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
2023
2021
Ogółem
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
-- 1 of 2 --
Wydział Statystycznej Informacji Zarządczej
Departament Strategii i Funduszy Europejskich
Ministerstwo Sprawiedliwości
razem
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
1 mies.
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
2 do 5 mies.
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
6 mies. do 1 roku
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
powyżej 1 roku do
2 lat
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
powyżej 2 do 5 lat
w tym z
warunkowym
zawieszeniem
powyżej 5 do 8 lat powyżej 8 lat
271 659 105 991 47 381 394 112 22 543 9 319 68 959 37 155 10 496 720 3 312 75 218 69 76 762 2 618 86 116 42 130
z oskarżenia prywatnego 1 553 46 35 1 1 27 20 17 14 1 0 0 0 0 0 234 1 1 266 2 4
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 147 68 54 0 0 10 9 46 38 11 7 1 0 0 0 26 1 52 0 0
publicznego 269 959 105 877 47 292 393 111 22 506 9 290 68 896 37 103 10 484 713 3 311 75 218 69 76 502 2 616 84 798 40 126
w tym:
974 748 725 18 18 170 166 557 540 2 1 0 0 1 0 9 1 216 0 0
18 9 9 0 0 0 0 9 9 0 0 0 0 0 0 2 0 7 0 0
267 419 101 395 43 408 360 123 22 079 8 775 65 003 33 866 10 310 584 3 346 60 229 68 73 353 2 585 89 907 30 149
z oskarżenia prywatnego 1 543 54 33 0 0 32 19 22 14 0 0 0 0 0 0 247 0 1 238 0 4
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 113 54 52 0 0 4 4 49 47 1 1 0 0 0 0 14 2 43 0 0
publicznego 265 763 101 287 43 323 360 123 22 043 8 752 64 932 33 805 10 309 583 3 346 60 229 68 73 092 2 583 88 626 30 145
w tym:
2 294 2 030 1 924 34 34 329 322 1 651 1 567 9 1 0 0 6 1 24 7 233 0 0
71 53 43 0 0 13 11 39 32 0 0 1 0 0 0 5 0 13 0 0
252 627 95 633 39 651 472 88 20 783 7 919 61 021 31 170 9 817 412 3 254 62 217 69 69 284 2 274 85 219 34 183
z oskarżenia prywatnego 1 496 55 41 5 5 32 24 17 12 0 0 1 0 0 0 255 1 1 180 0 5
w trybie art. 55 § 1 kpk w zw. z art. 330 § 2 kpk 96 44 40 0 0 3 3 41 37 0 0 0 0 0 0 12 0 40 0 0
publicznego 251 035 95 534 39 570 467 83 20 748 7 892 60 963 31 121 9 817 412 3 253 62 217 69 69 017 2 273 83 999 34 178
w tym:
2 152 1 811 1 617 6 6 406 357 1 381 1 254 9 0 3 0 4 2 24 4 312 0 1
69 30 13 0 0 8 4 22 9 0 0 0 0 0 0 12 1 26 0 0
*/ Źródło danych: sprawozdanie MS-S6r w sprawie osób osądzonych w pierwszej instancji w S
2021
Ogółem osoby osądzone
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
Ogółem osoby osądzone
2022
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
2023
Ogółem osoby osądzone
Z tego
Art. 264 kk
Art. 264a kk
SKAZANIA W I INSTANCJI SĄDÓW REJONOWYCH WEDŁUG KLASYFIKACJI PRAWNEJ ORAZ WYMIARU KARY w latach 2021-2023*
Rodzaje przestępstw Ogółem skazania
z tego
Pozbawienie wolności
Kara mieszana
Środki
poprawczo -
wychowawcze
Środki karne
orzeczone
samoistnie
w liczbach bezwzględnych
Grzywna
samositna
Ograniczenie
wolności
-- 2 of 2 --