Interpelacja nr 3382
Interpelacja w sprawie ujednolicenia pobierania świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r.
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (80%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie ujednolicenia pobierania świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r.
Interpelacja nr 3382
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ujednolicenia pobierania świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r.
Zgłaszający: Piotr Polak
Data wpływu: 13-06-2024
W wyniku reformy systemowej ubezpieczenia emerytalnego wprowadzonej w 1999 r. inne reguły pobierania świadczeń emerytalnych obowiązują osoby urodzone po 1948 r., a inne urodzone przed 1949 r., i tak osobom urodzonym przed 1949 r. przysługuje wypłata tylko jednego, wybranego przez niego świadczenia. Natomiast urodzone później osoby mają prawo pobierania emerytur z obu systemów, nawet jeśli były objęte podczas swojej pracy ubezpieczeniem ZUS, jak i KRUS.
Sytuacja taka jest dla mnie ewidentnie krzywdząca dla tych osób, które urodziły się przed 1949 rokiem i narusza art. 32 Konstytucji RP (zasada równości, zakaz dyskryminacji), a także nie jest społecznie sprawiedliwa.
W związku z powyższym, a także z faktem, że do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby urodzone przed 1949 r., które czują się pokrzywdzone zaistniałą sytuacją i nie zgadzają się, że np. sąsiad urodzony później ma o kilkaset zł emeryturę wyższą z powodu możliwości zbiegu świadczeń z KRUS i ZUS pytam:
Kiedy zostaną podjęte przez rząd prace nad pobieraniem świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r.?
Interpelacja nr 3382
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie ujednolicenia pobierania świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r.
Zgłaszający: Piotr Polak
Data wpływu: 13-06-2024
W wyniku reformy systemowej ubezpieczenia emerytalnego wprowadzonej w 1999 r. inne reguły pobierania świadczeń emerytalnych obowiązują osoby urodzone po 1948 r., a inne urodzone przed 1949 r., i tak osobom urodzonym przed 1949 r. przysługuje wypłata tylko jednego, wybranego przez niego świadczenia. Natomiast urodzone później osoby mają prawo pobierania emerytur z obu systemów, nawet jeśli były objęte podczas swojej pracy ubezpieczeniem ZUS, jak i KRUS.
Sytuacja taka jest dla mnie ewidentnie krzywdząca dla tych osób, które urodziły się przed 1949 rokiem i narusza art. 32 Konstytucji RP (zasada równości, zakaz dyskryminacji), a także nie jest społecznie sprawiedliwa.
W związku z powyższym, a także z faktem, że do mojego biura poselskiego zgłaszają się osoby urodzone przed 1949 r., które czują się pokrzywdzone zaistniałą sytuacją i nie zgadzają się, że np. sąsiad urodzony później ma o kilkaset zł emeryturę wyższą z powodu możliwości zbiegu świadczeń z KRUS i ZUS pytam:
Kiedy zostaną podjęte przez rząd prace nad pobieraniem świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r.?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
19
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (19)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12314 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.346.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, znak: K10INT3382, Pana Posła Piotra Polaka w sprawie
ujednolicenia pobierania świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed
1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Od początku istnienia systemu ubezpieczenia społecznego rolników, a więc od 1977 r. aż do
roku 1989, istniał obowiązek podwójnego ubezpieczenia rolników „dwuzawodowców”,
tj. osób, które pracę na roli łączyły z zatrudnieniem poza sektorem rolniczym. W związku
z podwójnym ubezpieczeniem istniała możliwość pobierania świadczeń emerytalno-
rentowych zarówno z powszechnego, jak i rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego.
W przypadku nabycia prawa do dwóch ww. świadczeń, uprawnionemu wypłacano
świadczenie korzystniejsze w całości, a drugie, mniej korzystne, w połowie.
Na podstawie ustawy z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. poz. 53), zniesiono zarówno
obowiązek podwójnego ubezpieczenia rolników „dwuzawodowców”, jak i możliwość
pobierania dwóch świadczeń emerytalno-rentowych i wprowadzono rozwiązanie polegające
na wzajemnym zaliczaniu okresów ubezpieczenia do uprawnień emerytalno-rentowych.
Dodatkowo umożliwiono pobieranie tylko jednego świadczenia emerytalnego:
z powszechnego albo rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego.
Obecnie obowiązujący stan prawny reguluje sytuację osób, które zmieniały rodzaj
działalności zarobkowej, a w związku z tym były objęte różnymi systemami ubezpieczenia.
Inne reguły obowiązują jednak osoby urodzone po 1948 r., a inne urodzone przed 1949 r.,
co wynika z reformy systemowej ubezpieczenia emerytalnego wprowadzonej w 1999 r.
Rozwiązanie polegające na wzajemnym zaliczaniu okresów ubezpieczenia do uprawnień
emerytalno-rentowych, jest uregulowane zarówno w ustawie z 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251,
z późn. zm.), która porządkuje zagadnienia związane z powszechnym systemem
emerytalnym, jak i w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2024 r. poz. 90), regulującej zagadnienie emerytur rolniczych.
Z przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednoznacznie wynika,
że od 1 stycznia 1991 r., tj. od dnia wejścia tej ustawy w życie, w razie zbiegu prawa do obu
emerytur uprawnionemu wypłaca się tylko jedno wybrane przez niego świadczenie. Kwestia
zaliczania okresów składkowych dla osób urodzonych przed 1949 r., została uregulowana
w art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z przepisem do
okresów ubezpieczenia niezbędnych do przyznania emerytury rolniczej z Kasy Rolniczego
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ubezpieczenia Społecznego zalicza się m.in. okresy, od których zależy prawo do emerytury
pracowniczej wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pod warunkiem, że okresy
te nie zostały wcześniej zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub
renty na podstawie odrębnych przepisów.
Analogiczną regulację zawierają przepisy dotyczące powszechnego systemu emerytalnego,
ponieważ przyznanie emerytury na podstawie ustawy emerytalnej osobie urodzonej przed
1 stycznia 1949 r., jest uzależnione od udowodnienia wymaganego stażu pracy. Wobec tego
art. 10 ustawy emerytalnej zezwala na uwzględnianie okresów pracy rolniczej, w zakresie
niezbędnym do uzupełnienia okresu koniecznego do uzyskania prawa do emerytury
w przypadku, gdy okresy składkowe i nieskładkowe niezbędne do przyznania świadczenia
są krótsze od wymaganego okresu oraz nie zostały zaliczone do okresów, od których zależy
prawo do emerytury rolniczej. Do okresów tych zalicza się: okresy ubezpieczenia
społecznego rolników, za które opłacono składki, a także przypadające przed 1 lipca 1977 r.
okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia oraz przypadające
przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Przedstawione wyżej rozwiązania mają na celu uwzględnienie w wysokości świadczenia
wypłacanego osobom urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. faktu opłacania składek na dwa
rodzaje ubezpieczenia przez osoby zatrudnione na roli oraz pracujące poza rolnictwem.
Natomiast w sytuacji, gdy nie wykorzystano ww. okresów w celu uzupełnienia brakującego
do nabycia prawa do emerytury stażu ubezpieczeniowego, świadczenie to, na wniosek
zainteresowanego, ulega zwiększeniu: emerytura rolnicza na podstawie art. 25 ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników, a emerytura pracownicza na podstawie art. 56
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Omówione przepisy, odnoszące się do możliwości zaliczania okresów innego ubezpieczenia
przy ustalaniu prawa do emerytury ubezpieczonym, którzy w okresie aktywności zawodowej
zmieniali system ubezpieczenia z powszechnego na rolniczy lub odwrotnie, dotyczą tylko
osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. Osoby urodzone po tej dacie objęte zostały
bowiem reformą powszechnego systemu emerytalnego. W przypadku osób urodzonych po
31 grudnia 1948 r. wprowadzono zasadę całkowitej odrębności systemów ubezpieczeń.
System ubezpieczenia społecznego rolników nie został zreformowany i prawo do emerytury
rolniczej nadal jest uzależnione nie tylko od osiągnięcia wieku emerytalnego, ale także od
posiadania wymaganego 25-letniego stażu ubezpieczeniowego, przy czym prawo do
emerytury rolniczej jest ustalane wyłącznie na podstawie okresów opłacania składek na
ubezpieczenie społeczne rolników. Zniesienie możliwości uzupełniania stażu rolniczego
okresem ubezpieczenia w powszechnym systemie emerytalnym, jest konsekwencją zmiany
zasad przyznawania emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla osób urodzonych po
1948 r. oraz wprowadzenia możliwości pobierania przez te osoby emerytury rolniczej
w zbiegu z emeryturą z systemu powszechnego.
Zgodnie z art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
emerytura przysługuje po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego każdej osobie,
która podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym – niezależnie od długości stażu
ubezpieczeniowego. Ponieważ przy ustalaniu prawa do emerytury i obliczaniu jej wysokości
nie uwzględnia się okresu ubezpieczenia z tytułu działalności rolniczej, osoba urodzona
po 1948 r. oprócz emerytury powszechnej może mieć również przyznaną i wypłacaną
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emeryturę z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników – o ile posiada okres
ubezpieczenia rolniczego wymagany do jej przyznania.
Powyższe oznacza, że osoby ubezpieczone, urodzone po 31 grudnia 1948 r., które w okresie
aktywności zawodowej podlegały zarówno ubezpieczeniu społecznemu rolników, jak
i powszechnemu systemowi emerytalnemu, mają prawo pobierania jednocześnie świadczeń
z obu systemów. Po osiągnięciu wieku emerytalnego osoby te mogą nabyć prawo do
emerytury rolniczej, jeżeli podlegały ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez
okres co najmniej 25 lat, jak również prawo do emerytury powszechnej. Każda z instytucji
ubezpieczeniowych (Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego) przyznane świadczenie emerytalne będzie wypłacać niezależnie. Natomiast
ubezpieczony, który posiada okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników,
Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie emerytalno-rentowe,
o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, w wymiarze krótszym
niż 25 lat, może ubiegać się o emeryturę powszechną zwiększoną o tzw. część rolną, ustalaną
według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej (art. 26a ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Zgodnie z art. 26a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
wysokość emerytury ustalonej ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na Fundusz
Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie
emerytalno-rentowe, o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej
przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników na podstawie
zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach opłacania składek.
Emeryturę tę wypłaca się z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym że koszty
tej emerytury, w części odpowiadającej zwiększeniu o część składkową, podlegają refundacji
z funduszu emerytalno-rentowego, określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym
rolników. Przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników leżą we właściwości Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Pragnę również wskazać, że w przypadku, gdy osoba ubezpieczona nie nabyła prawa
do emerytury rolniczej z powodu braku wymaganego 25-letniego okresu podlegania
ubezpieczeniu społecznemu rolników i jest uprawniona do emerytury powszechnej
ze zwiększeniem o tzw. część rolną, a świadczenie zostało ustalone w kwocie niższej
od najniższej emerytury, przy ustalaniu możliwości jego podwyższenia do gwarantowanej
przez państwo najniższej emerytury okresy ubezpieczenia rolniczego, za które przyznane
zostało to zwiększenie, zalicza się do wymaganego w tym przypadku stażu
ubezpieczeniowego w wymiarze co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat
dla mężczyzn (art. 87 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych).
Należy też podkreślić że zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych, polegające
na odblokowaniu możliwości pobierania emerytur rolniczych i pracowniczych w zbiegu,
nie oznaczają, że osoby posiadające mieszane okresy zatrudnienia będą odtąd traktowane
korzystniej niż do tej pory albo że młodsze roczniki zostały uprzywilejowane. Te przywileje
wiążą się z trudniejszymi warunkami nabywania świadczeń oraz zmienionym sposobem
naliczania świadczeń.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ponadto, w przypadku osób urodzonych przed 1949 r,. rekompensatą za okres podwójnego
ubezpieczenia jest możliwość sumowania okresów, czyli uwzględniania w stażu rolniczym
okresu ubezpieczenia pracowniczego, natomiast w stażu pracowniczym okresu
ubezpieczenia rolniczego.
Kwestia rozróżniania w tym kontekście osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. i po 31
grudnia 1948 r. była podniesiona w orzecznictwie sądowym. Wyjaśniono, że nie można
mówić o nierównym traktowaniu osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. i osób urodzonych
przed 1 stycznia 1949 r. w zakresie przyznawania im uprawnień emerytalnych. Uprawnieni
urodzeni po 31 grudnia 1948 r. nie mają możliwości uwzględniania przy ustalaniu prawa
do emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego niż w KRUS. Z takiej możliwości mogą
skorzystać jedynie uprawnieni urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. Z kolei ubezpieczeni
urodzeni później nie muszą wybierać jednego świadczenia, z którego skorzystają, czym
równoważy się niemożność sumowania okresów ubezpieczenia w systemie powszechnym
i rolniczym. Sytuacja emerytów z dwóch różnych grup nie jest zatem tożsama, a co za tym
idzie nie można stwierdzić naruszenia w tym przypadku zasady równości wynikającej
z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia pragnę poinformować, że zarówno w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi obecnie
nie są prowadzone prace zmierzające do zmiany warunków pobierania świadczeń
emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zbiegu ze świadczeniami emerytalno-
rentowymi, przyznawanymi na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników
oraz zasad ustalania wysokości tych świadczeń.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.346.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, znak: K10INT3382, Pana Posła Piotra Polaka w sprawie
ujednolicenia pobierania świadczeń emerytalnych z ZUS i KRUS przez osoby urodzone przed
1 stycznia 1949 r. i po 31 grudnia 1948 r., proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Od początku istnienia systemu ubezpieczenia społecznego rolników, a więc od 1977 r. aż do
roku 1989, istniał obowiązek podwójnego ubezpieczenia rolników „dwuzawodowców”,
tj. osób, które pracę na roli łączyły z zatrudnieniem poza sektorem rolniczym. W związku
z podwójnym ubezpieczeniem istniała możliwość pobierania świadczeń emerytalno-
rentowych zarówno z powszechnego, jak i rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego.
W przypadku nabycia prawa do dwóch ww. świadczeń, uprawnionemu wypłacano
świadczenie korzystniejsze w całości, a drugie, mniej korzystne, w połowie.
Na podstawie ustawy z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. poz. 53), zniesiono zarówno
obowiązek podwójnego ubezpieczenia rolników „dwuzawodowców”, jak i możliwość
pobierania dwóch świadczeń emerytalno-rentowych i wprowadzono rozwiązanie polegające
na wzajemnym zaliczaniu okresów ubezpieczenia do uprawnień emerytalno-rentowych.
Dodatkowo umożliwiono pobieranie tylko jednego świadczenia emerytalnego:
z powszechnego albo rolniczego systemu ubezpieczenia społecznego.
Obecnie obowiązujący stan prawny reguluje sytuację osób, które zmieniały rodzaj
działalności zarobkowej, a w związku z tym były objęte różnymi systemami ubezpieczenia.
Inne reguły obowiązują jednak osoby urodzone po 1948 r., a inne urodzone przed 1949 r.,
co wynika z reformy systemowej ubezpieczenia emerytalnego wprowadzonej w 1999 r.
Rozwiązanie polegające na wzajemnym zaliczaniu okresów ubezpieczenia do uprawnień
emerytalno-rentowych, jest uregulowane zarówno w ustawie z 17 grudnia 1998 r.
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251,
z późn. zm.), która porządkuje zagadnienia związane z powszechnym systemem
emerytalnym, jak i w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(Dz. U. z 2024 r. poz. 90), regulującej zagadnienie emerytur rolniczych.
Z przepisu art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednoznacznie wynika,
że od 1 stycznia 1991 r., tj. od dnia wejścia tej ustawy w życie, w razie zbiegu prawa do obu
emerytur uprawnionemu wypłaca się tylko jedno wybrane przez niego świadczenie. Kwestia
zaliczania okresów składkowych dla osób urodzonych przed 1949 r., została uregulowana
w art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z przepisem do
okresów ubezpieczenia niezbędnych do przyznania emerytury rolniczej z Kasy Rolniczego
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ubezpieczenia Społecznego zalicza się m.in. okresy, od których zależy prawo do emerytury
pracowniczej wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pod warunkiem, że okresy
te nie zostały wcześniej zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub
renty na podstawie odrębnych przepisów.
Analogiczną regulację zawierają przepisy dotyczące powszechnego systemu emerytalnego,
ponieważ przyznanie emerytury na podstawie ustawy emerytalnej osobie urodzonej przed
1 stycznia 1949 r., jest uzależnione od udowodnienia wymaganego stażu pracy. Wobec tego
art. 10 ustawy emerytalnej zezwala na uwzględnianie okresów pracy rolniczej, w zakresie
niezbędnym do uzupełnienia okresu koniecznego do uzyskania prawa do emerytury
w przypadku, gdy okresy składkowe i nieskładkowe niezbędne do przyznania świadczenia
są krótsze od wymaganego okresu oraz nie zostały zaliczone do okresów, od których zależy
prawo do emerytury rolniczej. Do okresów tych zalicza się: okresy ubezpieczenia
społecznego rolników, za które opłacono składki, a także przypadające przed 1 lipca 1977 r.
okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia oraz przypadające
przed 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia.
Przedstawione wyżej rozwiązania mają na celu uwzględnienie w wysokości świadczenia
wypłacanego osobom urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. faktu opłacania składek na dwa
rodzaje ubezpieczenia przez osoby zatrudnione na roli oraz pracujące poza rolnictwem.
Natomiast w sytuacji, gdy nie wykorzystano ww. okresów w celu uzupełnienia brakującego
do nabycia prawa do emerytury stażu ubezpieczeniowego, świadczenie to, na wniosek
zainteresowanego, ulega zwiększeniu: emerytura rolnicza na podstawie art. 25 ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników, a emerytura pracownicza na podstawie art. 56
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Omówione przepisy, odnoszące się do możliwości zaliczania okresów innego ubezpieczenia
przy ustalaniu prawa do emerytury ubezpieczonym, którzy w okresie aktywności zawodowej
zmieniali system ubezpieczenia z powszechnego na rolniczy lub odwrotnie, dotyczą tylko
osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. Osoby urodzone po tej dacie objęte zostały
bowiem reformą powszechnego systemu emerytalnego. W przypadku osób urodzonych po
31 grudnia 1948 r. wprowadzono zasadę całkowitej odrębności systemów ubezpieczeń.
System ubezpieczenia społecznego rolników nie został zreformowany i prawo do emerytury
rolniczej nadal jest uzależnione nie tylko od osiągnięcia wieku emerytalnego, ale także od
posiadania wymaganego 25-letniego stażu ubezpieczeniowego, przy czym prawo do
emerytury rolniczej jest ustalane wyłącznie na podstawie okresów opłacania składek na
ubezpieczenie społeczne rolników. Zniesienie możliwości uzupełniania stażu rolniczego
okresem ubezpieczenia w powszechnym systemie emerytalnym, jest konsekwencją zmiany
zasad przyznawania emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla osób urodzonych po
1948 r. oraz wprowadzenia możliwości pobierania przez te osoby emerytury rolniczej
w zbiegu z emeryturą z systemu powszechnego.
Zgodnie z art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
emerytura przysługuje po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego każdej osobie,
która podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym – niezależnie od długości stażu
ubezpieczeniowego. Ponieważ przy ustalaniu prawa do emerytury i obliczaniu jej wysokości
nie uwzględnia się okresu ubezpieczenia z tytułu działalności rolniczej, osoba urodzona
po 1948 r. oprócz emerytury powszechnej może mieć również przyznaną i wypłacaną
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emeryturę z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników – o ile posiada okres
ubezpieczenia rolniczego wymagany do jej przyznania.
Powyższe oznacza, że osoby ubezpieczone, urodzone po 31 grudnia 1948 r., które w okresie
aktywności zawodowej podlegały zarówno ubezpieczeniu społecznemu rolników, jak
i powszechnemu systemowi emerytalnemu, mają prawo pobierania jednocześnie świadczeń
z obu systemów. Po osiągnięciu wieku emerytalnego osoby te mogą nabyć prawo do
emerytury rolniczej, jeżeli podlegały ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez
okres co najmniej 25 lat, jak również prawo do emerytury powszechnej. Każda z instytucji
ubezpieczeniowych (Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Kasa Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego) przyznane świadczenie emerytalne będzie wypłacać niezależnie. Natomiast
ubezpieczony, który posiada okresy opłacania składek na Fundusz Emerytalny Rolników,
Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie emerytalno-rentowe,
o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, w wymiarze krótszym
niż 25 lat, może ubiegać się o emeryturę powszechną zwiększoną o tzw. część rolną, ustalaną
według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej (art. 26a ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Zgodnie z art. 26a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
wysokość emerytury ustalonej ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na Fundusz
Emerytalny Rolników, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i ubezpieczenie
emerytalno-rentowe, o których mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zwiększenie to ustala się według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej
przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników na podstawie
zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach opłacania składek.
Emeryturę tę wypłaca się z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z tym że koszty
tej emerytury, w części odpowiadającej zwiększeniu o część składkową, podlegają refundacji
z funduszu emerytalno-rentowego, określonego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym
rolników. Przepisy o ubezpieczeniu społecznym rolników leżą we właściwości Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Pragnę również wskazać, że w przypadku, gdy osoba ubezpieczona nie nabyła prawa
do emerytury rolniczej z powodu braku wymaganego 25-letniego okresu podlegania
ubezpieczeniu społecznemu rolników i jest uprawniona do emerytury powszechnej
ze zwiększeniem o tzw. część rolną, a świadczenie zostało ustalone w kwocie niższej
od najniższej emerytury, przy ustalaniu możliwości jego podwyższenia do gwarantowanej
przez państwo najniższej emerytury okresy ubezpieczenia rolniczego, za które przyznane
zostało to zwiększenie, zalicza się do wymaganego w tym przypadku stażu
ubezpieczeniowego w wymiarze co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat
dla mężczyzn (art. 87 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych).
Należy też podkreślić że zmiany w systemie ubezpieczeń społecznych, polegające
na odblokowaniu możliwości pobierania emerytur rolniczych i pracowniczych w zbiegu,
nie oznaczają, że osoby posiadające mieszane okresy zatrudnienia będą odtąd traktowane
korzystniej niż do tej pory albo że młodsze roczniki zostały uprzywilejowane. Te przywileje
wiążą się z trudniejszymi warunkami nabywania świadczeń oraz zmienionym sposobem
naliczania świadczeń.
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ponadto, w przypadku osób urodzonych przed 1949 r,. rekompensatą za okres podwójnego
ubezpieczenia jest możliwość sumowania okresów, czyli uwzględniania w stażu rolniczym
okresu ubezpieczenia pracowniczego, natomiast w stażu pracowniczym okresu
ubezpieczenia rolniczego.
Kwestia rozróżniania w tym kontekście osób urodzonych przed 1 stycznia 1949 r. i po 31
grudnia 1948 r. była podniesiona w orzecznictwie sądowym. Wyjaśniono, że nie można
mówić o nierównym traktowaniu osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. i osób urodzonych
przed 1 stycznia 1949 r. w zakresie przyznawania im uprawnień emerytalnych. Uprawnieni
urodzeni po 31 grudnia 1948 r. nie mają możliwości uwzględniania przy ustalaniu prawa
do emerytury rolniczej okresów ubezpieczenia innego niż w KRUS. Z takiej możliwości mogą
skorzystać jedynie uprawnieni urodzeni przed 1 stycznia 1949 r. Z kolei ubezpieczeni
urodzeni później nie muszą wybierać jednego świadczenia, z którego skorzystają, czym
równoważy się niemożność sumowania okresów ubezpieczenia w systemie powszechnym
i rolniczym. Sytuacja emerytów z dwóch różnych grup nie jest zatem tożsama, a co za tym
idzie nie można stwierdzić naruszenia w tym przypadku zasady równości wynikającej
z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia pragnę poinformować, że zarówno w Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak i w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi obecnie
nie są prowadzone prace zmierzające do zmiany warunków pobierania świadczeń
emerytalnych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zbiegu ze świadczeniami emerytalno-
rentowymi, przyznawanymi na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników
oraz zasad ustalania wysokości tych świadczeń.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --