Interpelacja nr 3362
Interpelacja w sprawie zasad ustalania wysokości emerytury
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad ustalania wysokości emerytury
Interpelacja nr 3362
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad ustalania wysokości emerytury
Zgłaszający: Wojciech Szarama
Data wpływu: 11-06-2024
W minionej kadencji Sejmu, w dniu 11 lipca 2023 roku, interpelację dotyczącą zasad ustalania wysokości emerytury złożył poseł Andrzej Szewiński. Niestety problem ten pozostaje nadal nierozwiązany.
Kobiety, które urodziły się po dniu 31 grudnia 1948 roku i były członkami OFE, po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat mogą ubiegać się o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i okresową emeryturę kapitałową. ZUS będzie wypłacał oba świadczenia do dnia poprzedzającego ukończenie wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn, czyli 65 lat, chyba że prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygaśnie wcześniej.
Po tym czasie ZUS ponownie ustali wysokość emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Niektórym emerytkom ZUS przeliczy świadczenie z urzędu, inne muszą złożyć wniosek.
Jednym z warunków, które należy spełnić, aby otrzymać okresową emeryturę kapitałową, jest odpowiednia suma środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS, która powinna być równa lub wyższa od dwudziestokrotności dodatku pielęgnacyjnego.
Wniosku o przeliczenie nie muszą składać emerytki, które były członkami OFE i nabyły uprawnienia do swojego świadczenia od 1 października 2017 r., im ZUS z urzędu obliczy ponownie świadczenie i zacznie wypłacać emeryturę docelową od dnia ukończenia 65. roku życia.
Natomiast kobiety, które były członkami OFE i nabyły prawo do emerytury z FUS przed 1 października 2017 r., gdy obowiązywał jeszcze podwyższony wiek emerytalny, jeśli obecnie skończyły 65 lat, ale nie osiągnęły jeszcze podwyższonego wieku emerytalnego – wyższego niż 65 lat, mogą same wnioskować o ponowne wyliczenie wysokości emerytury. W przypadku gdy osobiście nie złożą wniosku (druk ERPO), to ZUS przeliczy im świadczenie z urzędu, ale dopiero po osiągnięciu podwyższonego męskiego wieku emerytalnego.
Tym samym kobietom na emeryturze, które ukończyły 65 lat i były członkami otwartych funduszy emerytalnych (OFE), ZUS wylicza świadczenie dwukrotnie.
Niestety takie uprawnienia nie dotyczą kobiet, które nie były członkami OFE, tylko dalej odprowadzały składki w ZUS-ie. Im nie przysługuje prawo do ponownego przeliczenia emerytury.
W wielu sytuacjach kobiety, które zostały w ZUS-ie, mają dłuższy staż pracy, płaciły wyższe składki, natomiast ich emerytura ostatecznie jest mniejsza niż kobiet, które przystąpiły do OFE.
Jest to duża grupa osób, która słusznie próbuje dochodzić swoich praw, ale zderza się z murem. ZUS na złożone wnioski dot. ustalenia wysokości emerytury odpowiada: „Pani nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie pobierała emerytury kapitałowej, dlatego nie możemy ponownie obliczyć emerytury w związku z osiągnięciem 65. roku życia”.
Niestety wychodzi na to, że jedne kobiety są traktowane lepiej niż inne, pomimo często tych samych bądź wyższych składek, które odprowadzały do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz pomimo wspomnianego już dłuższego stażu pracy.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje zmienić obowiązujące przepisy prawne dotyczące zróżnicowanych zasad ustalania wysokości emerytur, tak by kobiety, które zostały w ZUS-ie, pobierały emeryturę na tych samych zasadach co kobiety, które przystąpiły do OFE?
Kiedy planowana jest zmiana ustawy i czy będzie się ona wiązała z wyrównaniem utraconych do tej pory środków finansowych względem kobiet, które z racji przystąpienia do OFE pobierają teraz wyższe emerytury?
Interpelacja nr 3362
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad ustalania wysokości emerytury
Zgłaszający: Wojciech Szarama
Data wpływu: 11-06-2024
W minionej kadencji Sejmu, w dniu 11 lipca 2023 roku, interpelację dotyczącą zasad ustalania wysokości emerytury złożył poseł Andrzej Szewiński. Niestety problem ten pozostaje nadal nierozwiązany.
Kobiety, które urodziły się po dniu 31 grudnia 1948 roku i były członkami OFE, po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 60 lat mogą ubiegać się o emeryturę z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i okresową emeryturę kapitałową. ZUS będzie wypłacał oba świadczenia do dnia poprzedzającego ukończenie wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn, czyli 65 lat, chyba że prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygaśnie wcześniej.
Po tym czasie ZUS ponownie ustali wysokość emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Niektórym emerytkom ZUS przeliczy świadczenie z urzędu, inne muszą złożyć wniosek.
Jednym z warunków, które należy spełnić, aby otrzymać okresową emeryturę kapitałową, jest odpowiednia suma środków zgromadzonych na subkoncie w ZUS, która powinna być równa lub wyższa od dwudziestokrotności dodatku pielęgnacyjnego.
Wniosku o przeliczenie nie muszą składać emerytki, które były członkami OFE i nabyły uprawnienia do swojego świadczenia od 1 października 2017 r., im ZUS z urzędu obliczy ponownie świadczenie i zacznie wypłacać emeryturę docelową od dnia ukończenia 65. roku życia.
Natomiast kobiety, które były członkami OFE i nabyły prawo do emerytury z FUS przed 1 października 2017 r., gdy obowiązywał jeszcze podwyższony wiek emerytalny, jeśli obecnie skończyły 65 lat, ale nie osiągnęły jeszcze podwyższonego wieku emerytalnego – wyższego niż 65 lat, mogą same wnioskować o ponowne wyliczenie wysokości emerytury. W przypadku gdy osobiście nie złożą wniosku (druk ERPO), to ZUS przeliczy im świadczenie z urzędu, ale dopiero po osiągnięciu podwyższonego męskiego wieku emerytalnego.
Tym samym kobietom na emeryturze, które ukończyły 65 lat i były członkami otwartych funduszy emerytalnych (OFE), ZUS wylicza świadczenie dwukrotnie.
Niestety takie uprawnienia nie dotyczą kobiet, które nie były członkami OFE, tylko dalej odprowadzały składki w ZUS-ie. Im nie przysługuje prawo do ponownego przeliczenia emerytury.
W wielu sytuacjach kobiety, które zostały w ZUS-ie, mają dłuższy staż pracy, płaciły wyższe składki, natomiast ich emerytura ostatecznie jest mniejsza niż kobiet, które przystąpiły do OFE.
Jest to duża grupa osób, która słusznie próbuje dochodzić swoich praw, ale zderza się z murem. ZUS na złożone wnioski dot. ustalenia wysokości emerytury odpowiada: „Pani nie była członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie pobierała emerytury kapitałowej, dlatego nie możemy ponownie obliczyć emerytury w związku z osiągnięciem 65. roku życia”.
Niestety wychodzi na to, że jedne kobiety są traktowane lepiej niż inne, pomimo często tych samych bądź wyższych składek, które odprowadzały do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz pomimo wspomnianego już dłuższego stażu pracy.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje zmienić obowiązujące przepisy prawne dotyczące zróżnicowanych zasad ustalania wysokości emerytur, tak by kobiety, które zostały w ZUS-ie, pobierały emeryturę na tych samych zasadach co kobiety, które przystąpiły do OFE?
Kiedy planowana jest zmiana ustawy i czy będzie się ona wiązała z wyrównaniem utraconych do tej pory środków finansowych względem kobiet, które z racji przystąpienia do OFE pobierają teraz wyższe emerytury?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10091 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.340.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3362 Pana Posła Wojciecha Szaramy w sprawie zasad
ustalania wysokości emerytury, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie reforma powszechnego systemu emerytalno-
rentowego. Kwestie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych oraz zasady ustalania
ich wysokości regulują przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm.). W wyniku
reformy powszechnego systemu emerytalno-rentowego zostały utworzone otwarte
fundusze emerytalne na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji
i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113).
W związku z reformą emerytalną i utworzeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE)
ubezpieczeni urodzeni po 1948 r. a przed 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających
emeryturę, mieli możliwość, zasadniczo w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r., na swój
wniosek przystąpić do wybranego OFE.
W związku z tym w przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE składka na ubezpieczenie
emerytalne jest w całości odprowadzana przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Natomiast w przypadku osób, które przystąpiły do OFE składka emerytalna
jest dzielona na dwie części. Jedna jest ewidencjonowana na koncie w Zakładzie
Ubezpieczeń Społecznych (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na rzecz OFE,
a po zmianach w systemie ubezpieczeń społecznych od 2014 r. na subkonto i OFE (II filar
emerytalny).
Przystąpienie przez ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. a przed 1969 r do OFE stanowiło
oświadczenie woli o wyborze ubezpieczenia emerytalnego na zasadach określonych dla osób
urodzonych po 31 grudnia 1968 r., dla których przystąpienie do OFE było obowiązkowe.
Przesądzało to, o odmiennym poziomie, w dniu przejścia na emeryturę zgromadzonych
środków emerytalnych w ramach II filara emerytalnego w stosunku do środków
emerytalnych, które nie podlegały podziałowi i w całości zostały zewidencjonowane
na koncie emerytalnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wynika to ze sposobu zarządzania środkami emerytalnymi w ramach II filara, które są
inwestowane na rynku kapitałowym przez OFE lub zapisywane na subkoncie w ZUS
i waloryzowane w sposób odmienny od waloryzacji środków zapisanych na koncie w ZUS
w ramach I filara.
Dobrowolność członkostwa w OFE wynikała z podjęcia przez ubezpieczonego ryzyka
inwestycyjnego, którym charakteryzują się rynki finansowe oraz z rezygnacji z prawa do
wcześniejszej emerytury, a także z przyjęcia, że emerytura będzie ustalana na innych
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zasadach niż w przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE. Jednocześnie jednak dawało
ubezpieczonym gwarancję, że środki zgromadzone w II filarze będą podlegały dziedziczeniu.
Przyjęcie tych rozwiązań spowodowało, że emerytury osób, które przystąpiły do OFE
są obliczane na zasadach uwzględniających odmienność gromadzenia i pomnażania środków
na etapie inwestycyjnym oraz uwzględniają gwarancje związane z dziedziczeniem na tym
etapie środków z II filara.
W związku z tym dla tej grupy ubezpieczonych zostały ustanowione emerytury kapitałowe
regulowane przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 926) w brzmieniu nadanym od 1 października 2017 r. przepisami ustawy
z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 38).
Na podstawie obowiązujących przepisów powołanej ustawy z dnia 21 listopada 2008 r.
o emeryturach kapitałowych ze środków zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS
przysługuje okresowa emerytura kapitałowa. Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje
członkowi otwartego funduszu emerytalnego do ukończenia 65. roku życia.
Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury
kapitałowej, jeżeli ukończył 60 lat oraz kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie,
ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana
emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa: w przypadku śmierci członka
otwartego funduszu emerytalnego; z dniem poprzedzającym dzień, w którym członek
otwartego funduszu emerytalnego ukończył 65. rok życia; w przypadku wyczerpania
środków zewidencjonowanych na subkoncie.
Należy dodać, że przepisami powołanej ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzono zmiany
w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych na podstawie, których przywrócono dla ubezpieczonych
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wiek przejścia na emeryturę wynoszący dla
ubezpieczonych-kobiet co najmniej 60 lat a dla ubezpieczonych-mężczyzn co najmniej 65 lat.
W myśl przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat przez
osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego
osiągnięcie tego wieku, emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu, z tym że do
obliczenia emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat,
obowiązujące w dacie osiągnięcia tego wieku.
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne
z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do
końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz
zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwoty środków zewidencjonowanych na
subkoncie w ZUS, z tym, że przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury nie uwzględnia się
kwot zwiększeń składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego
uzyskanych w wyniku waloryzacji kwartalnej przeprowadzonej w celu obliczenia dotychczas
przysługującej emerytury z Funduszu.
Emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być niższa od kwoty
odpowiadającej wysokości emerytury z Funduszu i okresowej emerytury kapitałowej
przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jeżeli chodzi o osoby, którym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada
2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 38), tj. przed 1 października 2017 r. ustalono prawo do okresowej
emerytury kapitałowej na okres do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego,
emerytura z Funduszu podlega ponownemu obliczeniu na wniosek zgłoszony po osiągnięciu
wieku 65 lat, a do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, do którego
została im przyznana okresowa emerytura kapitałowa, o ile pobierały okresową emeryturę
kapitałową do dnia poprzedzającego dzień zgłoszenia tego wniosku, przy czym do
ponownego obliczenia emerytury z Funduszu przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia
ustalone dla wieku osiągniętego w dniu zgłoszenia wniosku, według tablicy trwania życia
obowiązującej w tym dniu. Emerytura z Funduszu w przeliczonej wysokości przysługuje od
miesiąca zgłoszenia wniosku, nie wcześniej niż od dnia osiągnięcia wieku 65 lat. Emerytura
z Funduszu ponownie obliczona nie może być niższa od kwoty odpowiadającej wysokości
emerytury z Funduszu i okresowej emerytury kapitałowej przysługującej w dniu
poprzedzającym dzień, od którego nastąpiło ponowne obliczenie emerytury z Funduszu.
W przypadku kobiet, które przystąpiły do OFE emerytura ustalana w powszechnym wieku
emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, nie jest świadczeniem dożywotnim, gdyż takim
świadczeniem nie jest emerytura okresowa. Emerytura okresowa jest jedynie swoistym
świadczeniem przejściowym, stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie
z założeniami reformy emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe
dopiero w wieku 65 lat (przy przyjętym założeniu równego wieku emerytalnego kobiet
i mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie staje się świadczeniem dożywotnim,
a więc emeryturą w klasycznym ujęciu. Jednocześnie jednak radykalnie zmienia się
możliwość dziedziczenia zgromadzonych, do wypłaty tego świadczenia, środków na
subkoncie osoby ubezpieczonej. Skutkuje to brakiem możliwości ich dziedziczenia po trzech
latach pobierania tej emerytury (ustalonej w wieku 65 lat, na tych samych zasadach jak
w przypadku emerytur mężczyzn).
Różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły do OFE wynikają
z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi
na I i II filar emerytalny, gdyż cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych,
którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, ewidencjonowana jest
wyłącznie na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym ustalone
w powszechnym wieku emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat świadczenie emerytalne
tych ubezpieczonych jest świadczeniem dożywotnim.
Należy dodać, że osoby, które po przejściu na emeryturę podjęły aktywność zawodową,
z której tytułu podlegały ubezpieczeniu społecznemu mogą wystąpić o ponownie ustalenie
wysokości emerytury poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas okresów
składkowych. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek osoby
zainteresowanej, który może być złożony nie częściej niż raz w roku.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.340.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3362 Pana Posła Wojciecha Szaramy w sprawie zasad
ustalania wysokości emerytury, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w życie reforma powszechnego systemu emerytalno-
rentowego. Kwestie uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych oraz zasady ustalania
ich wysokości regulują przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, z późn. zm.). W wyniku
reformy powszechnego systemu emerytalno-rentowego zostały utworzone otwarte
fundusze emerytalne na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji
i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113).
W związku z reformą emerytalną i utworzeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE)
ubezpieczeni urodzeni po 1948 r. a przed 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających
emeryturę, mieli możliwość, zasadniczo w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r., na swój
wniosek przystąpić do wybranego OFE.
W związku z tym w przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE składka na ubezpieczenie
emerytalne jest w całości odprowadzana przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Natomiast w przypadku osób, które przystąpiły do OFE składka emerytalna
jest dzielona na dwie części. Jedna jest ewidencjonowana na koncie w Zakładzie
Ubezpieczeń Społecznych (I filar emerytalny), a druga podlega przekazaniu na rzecz OFE,
a po zmianach w systemie ubezpieczeń społecznych od 2014 r. na subkonto i OFE (II filar
emerytalny).
Przystąpienie przez ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. a przed 1969 r do OFE stanowiło
oświadczenie woli o wyborze ubezpieczenia emerytalnego na zasadach określonych dla osób
urodzonych po 31 grudnia 1968 r., dla których przystąpienie do OFE było obowiązkowe.
Przesądzało to, o odmiennym poziomie, w dniu przejścia na emeryturę zgromadzonych
środków emerytalnych w ramach II filara emerytalnego w stosunku do środków
emerytalnych, które nie podlegały podziałowi i w całości zostały zewidencjonowane
na koncie emerytalnym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wynika to ze sposobu zarządzania środkami emerytalnymi w ramach II filara, które są
inwestowane na rynku kapitałowym przez OFE lub zapisywane na subkoncie w ZUS
i waloryzowane w sposób odmienny od waloryzacji środków zapisanych na koncie w ZUS
w ramach I filara.
Dobrowolność członkostwa w OFE wynikała z podjęcia przez ubezpieczonego ryzyka
inwestycyjnego, którym charakteryzują się rynki finansowe oraz z rezygnacji z prawa do
wcześniejszej emerytury, a także z przyjęcia, że emerytura będzie ustalana na innych
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zasadach niż w przypadku osób, które nie przystąpiły do OFE. Jednocześnie jednak dawało
ubezpieczonym gwarancję, że środki zgromadzone w II filarze będą podlegały dziedziczeniu.
Przyjęcie tych rozwiązań spowodowało, że emerytury osób, które przystąpiły do OFE
są obliczane na zasadach uwzględniających odmienność gromadzenia i pomnażania środków
na etapie inwestycyjnym oraz uwzględniają gwarancje związane z dziedziczeniem na tym
etapie środków z II filara.
W związku z tym dla tej grupy ubezpieczonych zostały ustanowione emerytury kapitałowe
regulowane przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 926) w brzmieniu nadanym od 1 października 2017 r. przepisami ustawy
z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 38).
Na podstawie obowiązujących przepisów powołanej ustawy z dnia 21 listopada 2008 r.
o emeryturach kapitałowych ze środków zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS
przysługuje okresowa emerytura kapitałowa. Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje
członkowi otwartego funduszu emerytalnego do ukończenia 65. roku życia.
Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury
kapitałowej, jeżeli ukończył 60 lat oraz kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie,
ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana
emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa: w przypadku śmierci członka
otwartego funduszu emerytalnego; z dniem poprzedzającym dzień, w którym członek
otwartego funduszu emerytalnego ukończył 65. rok życia; w przypadku wyczerpania
środków zewidencjonowanych na subkoncie.
Należy dodać, że przepisami powołanej ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wprowadzono zmiany
w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych na podstawie, których przywrócono dla ubezpieczonych
urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wiek przejścia na emeryturę wynoszący dla
ubezpieczonych-kobiet co najmniej 60 lat a dla ubezpieczonych-mężczyzn co najmniej 65 lat.
W myśl przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat przez
osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego
osiągnięcie tego wieku, emeryturę z Funduszu oblicza się ponownie z urzędu, z tym że do
obliczenia emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat,
obowiązujące w dacie osiągnięcia tego wieku.
Podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne
z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do
końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz
zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwoty środków zewidencjonowanych na
subkoncie w ZUS, z tym, że przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury nie uwzględnia się
kwot zwiększeń składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego
uzyskanych w wyniku waloryzacji kwartalnej przeprowadzonej w celu obliczenia dotychczas
przysługującej emerytury z Funduszu.
Emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie może być niższa od kwoty
odpowiadającej wysokości emerytury z Funduszu i okresowej emerytury kapitałowej
przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Jeżeli chodzi o osoby, którym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada
2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. z 2017 r. poz. 38), tj. przed 1 października 2017 r. ustalono prawo do okresowej
emerytury kapitałowej na okres do dnia poprzedzającego osiągnięcie wieku emerytalnego,
emerytura z Funduszu podlega ponownemu obliczeniu na wniosek zgłoszony po osiągnięciu
wieku 65 lat, a do dnia poprzedzającego dzień osiągnięcia wieku emerytalnego, do którego
została im przyznana okresowa emerytura kapitałowa, o ile pobierały okresową emeryturę
kapitałową do dnia poprzedzającego dzień zgłoszenia tego wniosku, przy czym do
ponownego obliczenia emerytury z Funduszu przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia
ustalone dla wieku osiągniętego w dniu zgłoszenia wniosku, według tablicy trwania życia
obowiązującej w tym dniu. Emerytura z Funduszu w przeliczonej wysokości przysługuje od
miesiąca zgłoszenia wniosku, nie wcześniej niż od dnia osiągnięcia wieku 65 lat. Emerytura
z Funduszu ponownie obliczona nie może być niższa od kwoty odpowiadającej wysokości
emerytury z Funduszu i okresowej emerytury kapitałowej przysługującej w dniu
poprzedzającym dzień, od którego nastąpiło ponowne obliczenie emerytury z Funduszu.
W przypadku kobiet, które przystąpiły do OFE emerytura ustalana w powszechnym wieku
emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat, nie jest świadczeniem dożywotnim, gdyż takim
świadczeniem nie jest emerytura okresowa. Emerytura okresowa jest jedynie swoistym
świadczeniem przejściowym, stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty. Zgodnie
z założeniami reformy emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego jest możliwe
dopiero w wieku 65 lat (przy przyjętym założeniu równego wieku emerytalnego kobiet
i mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie staje się świadczeniem dożywotnim,
a więc emeryturą w klasycznym ujęciu. Jednocześnie jednak radykalnie zmienia się
możliwość dziedziczenia zgromadzonych, do wypłaty tego świadczenia, środków na
subkoncie osoby ubezpieczonej. Skutkuje to brakiem możliwości ich dziedziczenia po trzech
latach pobierania tej emerytury (ustalonej w wieku 65 lat, na tych samych zasadach jak
w przypadku emerytur mężczyzn).
Różnice w sposobie wypłaty emerytur dla osób, które nie przystąpiły do OFE wynikają
z faktu, że ich emerytury są wypłacane w oparciu o składki, które nie podlegały podziałowi
na I i II filar emerytalny, gdyż cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych,
którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego, ewidencjonowana jest
wyłącznie na koncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym ustalone
w powszechnym wieku emerytalnym, wynoszącym dla kobiet 60 lat świadczenie emerytalne
tych ubezpieczonych jest świadczeniem dożywotnim.
Należy dodać, że osoby, które po przejściu na emeryturę podjęły aktywność zawodową,
z której tytułu podlegały ubezpieczeniu społecznemu mogą wystąpić o ponownie ustalenie
wysokości emerytury poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas okresów
składkowych. Ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje na wniosek osoby
zainteresowanej, który może być złożony nie częściej niż raz w roku.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --