Interpelacja w sprawie polityki informacyjnej służb specjalnych

Interpelacja nr 3313

do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych

w sprawie polityki informacyjnej służb specjalnych

Zgłaszający: Paweł Olszewski

Data wpływu: 06-06-2024

Szanowny Panie Marszałku,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP przedkładam Panu Marszałkowi interpelację do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych w sprawie polityki informacyjnej służb specjalnych. Interpelacja została złożona 15.04.2022 r., ale nie otrzymałem na nią rzetelnej odpowiedzi.

Wojna w Ukrainie wywołuje uzasadniony niepokój polskiej opinii publicznej. Już pierwsze wzmianki dotyczące ataku Rosji spowodowały wykupywanie paliw na stacjach benzynowych, środków czystości i żywności o długim terminie przydatności. Mieszkańcy RP nie wiedzą, jakie mają podjąć środki ostrożności, aby do minimum ograniczyć ewentualne skutki rozprzestrzenienia się konfliktu także na obszar Polski, tym bardziej że różne agendy rządowe od przynajmniej kilku miesięcy twierdzą, że Polska jest stroną wojny hybrydowej.

W ciągu minionych kilku tygodni w Polsce doszło do aresztowań kilku współpracowników obcych, wrogich – można domniemywać – Polsce wywiadów. Polski rząd zdecydował się także na wydalenie z Polski 45 rosyjskich dyplomatów podejrzanych o działalność szpiegowską. W nocy z 27 na 28 lutego w Przemyślu zatrzymany został mężczyzna posiadający dwa obywatelstwa: rosyjskie i hiszpańskie. 17 marca doszło do zatrzymania przez ABW pracownika archiwum Urzędu Stanu Cywilnego m.st. Warszawy. 23 marca Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego poinformowała, że wystąpiła do Ministerstwa Spraw Zagranicznych o wydalenie 45 rosyjskich dyplomatów, zidentyfikowanych jako funkcjonariusze lub współpracownicy rosyjskich służb wywiadowczych. 4 kwietnia Żandarmeria Wojskowa zatrzymała dwóch obywateli Białorusi. 6 kwietnia zatrzymany został przez Żandarmerię Wojskową obywatel Rosji.

Komunikaty na ten temat były jednak bardzo ogólnikowe i lakoniczne. Polska opinia publiczna nie miała możliwości zorientować się, jakiego rodzaju zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa niosła działalność aresztowanych i wydalonych osób. Rozumiejąc powody, dla których konkretne informacje dotyczące zatrzymanych i wydalonych powinny pozostać tajne, chciałbym zwrócić uwagę, że w wielu przypadkach informacje te są ukrywane jedynie przed opinią publiczną, a nie przed wrogimi służbami specjalnymi, dla których pracowali zatrzymani i wydaleni. Konkretne dane nie są nieznane członkom rodzin i współpracownikom zatrzymanych.

Zatrzymania osób podejrzewanych o szpiegostwo i wydalenia rosyjskich dyplomatów miały miejsce w ciągu minionych kilku tygodni także w kilkunastu państwach europejskich. W większości przypadków środki masowego przekazu tych państw dość konkretnie informują o danych tych osób i przyczynach zatrzymania bądź wydalenia. Publikowane są dane osobowe tych osób, informacje o funkcjach, jakie pełniły w administracji rządowej lub przedsiębiorstwach. Ujawniane są fragmenty materiału dowodowego z fragmentami filmów z tajnych spotkań funkcjonariuszy i ich współpracowników włącznie.

W przypadku zatrzymanego w Polsce obywatela Hiszpanii w prasie hiszpańskiej ukazał się szereg artykułów podających konkretne dane, doświadczenie zawodowe, sytuację rodzinną i charakterystykę osobowości zatrzymanego.

Świadome społeczeństwo jest jednym z kluczowych gwarantów bezpieczeństwa państwa. Opinia publiczna nieświadoma tego, jakiego rodzaju zagrożenia mogą ją spotkać, nie jest w stanie nie tylko służyć pomocą polskim służbom kontrwywiadowczym, ale wręcz przeciwnie, podlegając dezinformacji czy panice, może spowodować szkody w działalności polskich służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa.

W związku z powyższym chciałbym zadać Panu Ministrowi następujące pytania:

1. Kto odpowiada za kształtowanie polityki informacyjnej służb specjalnych?

2. Według jakich przesłanek podejmowane są decyzje o ujawnieniu informacji o zatrzymaniach lub wydaleniach osób podejrzewanych o współpracę z obcymi wywiadami, a także jakie kryteria decydują o terminie ujawnienia tych informacji?

3. Czy i w jaki sposób polskie służby specjalne informują i planują informować obywateli polskich o najbardziej zagrożonych przez obcą działalność wywiadowczą obszarach życia politycznego, społecznego i gospodarczego?

4. W jaki sposób obywatele polscy mogą zorientować się (według jakich kryteriów i w jakich obszarach życia politycznego, społecznego i gospodarczego), że osoba zachowująca się nietypowo może być współpracownikiem obcego wywiadu? Gdzie i w jaki sposób powinni takie przypadki zgłaszać?

5. W jaki sposób polskie służby specjalne przeciwdziałają fake newsom dotyczącym ich aktywności?

6. Czy polskie służby specjalne szacują, chociażby w przybliżeniu, liczbę funkcjonariuszy i współpracowników obcych wywiadów aktywnych na obszarze RP? Czy ta liczba jest niejawna? Jeżeli tak, to dlaczego?

Z poważaniem

Poseł Paweł Olszewski