Interpelacja w sprawie alimentów wypłacanych z funduszu alimentacyjnego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3291
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie alimentów wypłacanych z funduszu alimentacyjnego
Zgłaszający: Ireneusz Raś
Data wpływu: 05-06-2024
Kraków, 5.06.2024 r.
Szanowna Pani Ministro,
w ramach pełnionych przeze mnie dyżurów poselskich odbyłem spotkanie z Panem S.P., który przedstawił mi trudną sytuację samotnych matek, borykających się z samodzielnym utrzymaniem dzieci. Ich byli partnerzy bądź mężowie nie wypełniają nałożonego na nich obowiązku alimentacyjnego. Zobowiązania te przejmuje fundusz alimentacyjny, który ma choć w podstawowej części wypełnić obowiązki rodzica wobec własnych dzieci, polegające na ich utrzymaniu i zaspokojeniu podstawowych potrzeb.
Niestety obecnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1209 zł miesięcznie. W przypadku przekroczenia tej kwoty obowiązuje tzw. mechanizm złotówka za złotówkę.
Obecnie z powodu panującej inflacji wielu pracowników otrzymało podwyżki pensji. Także wiele samotnych matek uzyskało podwyżki. Niestety z tego powodu zostały obniżone przysługujące ich dzieciom alimenty. W niektórych przypadkach alimenty zostały całkowicie odebrane, ponieważ samodzielna mama zbyt dobrze zarabia, aby mogła liczyć na wsparcie społeczeństwa, gdy nie może liczyć na współponoszenie kosztów utrzymania dzieci ze strony drugiego rodzica. Zarabia zbyt dobrze, aby otrzymać alimenty z funduszu, a jednocześnie zbyt mało, aby ta jedna pensja mogła wystarczyć na godne, normalne życie.
Występują tutaj dwa poważne problemy. Pierwszy z nich polega na tym, że podniesienie pensji nie oznacza obecnie większej siły nabywczej rodziny, ponieważ często podwyżka nie pokrywa nawet w pełni inflacji. Dla ogromnej rzeszy samotnych mam podwyżka nie oznacza zatem podniesienia poziomu jej życia oraz utrzymywanych przez nią dzieci, lecz ledwo nadążanie pensji za rosnącymi kosztami życia. Nierzadko w takich gospodarstwach domowych liczy się każda złotówka, tym bardziej, gdy spłacany jest kredyt na mieszkanie bądź opłacany drogi wynajem mieszkania. Dlatego obniżenie alimentów z funduszu alimentacyjnego w przypadku otrzymania podwyżki przez matkę, jest bardzo odczuwalne w życiu tej niepełnej rodziny, która musi sobie dawać radę z pokrywaniem wszystkich kosztów życia, edukacji i zdrowia z jednej pensji.
Drugi poważny problem stanowi niejako karanie kobiet będących samotnymi matkami, pozostającymi bez wsparcia ze strony ojca ich dzieci, za pracowitość, zaradność i spełnianie się zawodowe na dobrym stanowisku pracy. Jeśli kobieta otrzyma dobrą pracę, za którą sprawiedliwie otrzyma dobre wynagrodzenie, to nie może już liczyć na wsparcie jej rodzicielskiego trudu z funduszu alimentacyjnego. Zarabia bowiem zbyt wiele, była zbyt ambitna, zdeterminowana w walce o lepsze jutro dzieci i własne, wykształcona i pracowita – dlatego teraz pozostanie bez pomocy ze strony państwa, które miało zastąpić nieodpowiedzialnego ojca.
Zazwyczaj jednak taka jedna pensja samodzielnej mamy i tak ledwo wystarcza na godne życie rodziny, którą ma pod opieką. Kryteria do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie są wysokie i bardzo łatwo je przekroczyć, alimenty zasądzane ojcom dzieci, zazwyczaj również nie są zbyt wysokie. Dlatego tak naprawdę bardzo łatwo utracić wsparcie z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza gdy samodzielna mama jest osobą dobrze wykształconą i wykonującą pracę zgodną z wykształceniem.
Muszę przychylić się do opinii matek samotnie wychowujących dzieci, że wypłacanie alimentów z funduszu alimentacyjnego nie powinno być uzależnione od wynagrodzenia, jakie otrzymuje taka matka za wykonywaną przez siebie pracę. Alimenty sądownie zasądzone zawsze powinny być wypłacane – niezależnie od wysokości zarobków matki oraz niezależnie od tego, czy płaci je ojciec dziecka, czy też zastępuje go w tym obowiązku fundusz alimentacyjny.
Pragnę wesprzeć samotne matki, które tak dzielnie ponoszą trudy rodzicielstwa, dlatego uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma w planach zniesienie kryterium finansowego, według którego wypłacane są alimenty z funduszu alimentacyjnego?
Czy jeśli kryterium finansowe miałoby pozostać, to czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zamierza znacząco podnieść wysokość tego kryterium – do kwoty, za którą obecnie można żyć godnie w naszym kraju i zaspokoić wszystkie podstawowe życiowe potrzeby?
Z wyrazami szacunku
Ireneusz Raś
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6860 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.304.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr K10INT3291 Pana Posła Ireneusza Rasia,
w sprawie alimentów wypłacanych z funduszu alimentacyjnego, proszę przyjąć poniższe
informacje.
Do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej należy realizowanie, na
podstawie ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów,
wsparcia materialnego dla niektórych osób uprawnionych do alimentów, które ich nie
otrzymują z uwagi na bezskuteczność egzekucji prowadzonej przez komorników sądowych.
Osoby te mogą liczyć na pomoc państwa w postaci świadczeń z funduszu alimentacyjnego,
przyznawanych po spełnieniu kryteriów wskazanych w ustawie.
Jednym z podstawowych warunków uzyskania prawa do otrzymywania świadczeń
z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie kryterium dochodowego, wynoszącego obecnie
1209 zł netto na osobę w rodzinie. Świadczenia przysługują w wysokości bieżąco ustalonych
alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł miesięcznie. Osobie uprawnionej świadczenie
przysługuje do ukończenia przez nią 18 roku życia albo, w przypadku gdy kontynuuje naukę
w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia. Jeśli osoba uprawniona posiada
orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, prawo do pobierania świadczenia
przysługuje jej bezterminowo.
Kryterium uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego było w ostatnich latach
kilkukrotnie podnoszone (w 2019 r. i 2020 r.) Następnie, na podstawie ustawy z 24 czerwca
2021 r. o zmianie niektórych ustaw związanych ze świadczeniami na rzecz rodziny (Dz. U.
z 2021 poz. 1162), wprowadzony został stały mechanizm wzrostu kwoty kryterium
dochodowego, uprawniającego do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Kryterium dochodowe podlega co 3 lata zwiększeniu o wskaźnik waloryzacji. Wskaźnikiem
waloryzacji jest procentowy, skumulowany wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę
(kwota kryterium dochodowego przeliczana będzie co 3 lata w taki sposób, że jej wysokość
będzie wynosiła tyle, ile wynosiłaby, gdyby waloryzacja o procentowy wzrost minimalnego
wynagrodzenia za pracę przeprowadzana była co roku). W styczniu 2023 r. przeprowadzona
została po raz pierwszy waloryzacja kwoty kryterium dochodowego do świadczeń
z funduszu alimentacyjnego w oparciu o nowe zasady. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra
Rodziny i Polityki Społecznej z 19 stycznia 2023 r. (M.P. 2023 poz. 121), od 1 października
2023 r. kwota kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu
alimentacyjnego wynosi 1209 zł.
Dodatkowo, obok podwyższenia samego kryterium dochodowego, począwszy od
1 października 2020r., przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego,
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wprowadzono tzw. Mechanizm złotówka za złotówkę”. Polega on na tym, że przekroczenie
przez osobę uprawnioną progu dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu
alimentacyjnego nie skutkuje utratą przez nią prawa do świadczeń, ale wypłacana w ich
ramach kwota ulega pomniejszeniu o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego.
Należy zwrócić uwagę, że celem regulacji zawartych w ustawie o pomocy osobom
uprawnionym do alimentów nie jest przejęcie przez budżet państwa obowiązku rodziców
polegającego na wywiązywaniu się z alimentów na rzecz dzieci, tylko udzielenie niezbędnego
wsparcia osobom uprawnionym do alimentów, które znajdują się w trudnej sytuacji
materialnej.
W opinii Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sposobem walki ze zjawiskiem
niewywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego jest przede wszystkim poprawa
egzekucji alimentów. Natomiast poziom tej egzekucji zależy przede wszystkim od
skuteczności działań organów egzekucyjnych - komorników sądowych. Kwestie związane
z samym kształtem przepisów dotyczących egzekucji orzeczeń sądowych, zawarte w ustawie
Kodeks postępowania cywilnego oraz w ustawie o komornikach sądowych, w tym związane
z przepisami regulującymi egzekucję orzeczeń dotyczących alimentów, należą do
właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Obecnie, w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad
przygotowaniem projektu ustawy zmieniającej ustawę z 7 września 2007 r. o pomocy
osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1993). Projekt zakłada
podwyższenie maksymalnej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego o 100%,
z kwoty 500 zł miesięcznie do 1000 zł miesięcznie.
Aktualnie maksymalna wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest niezmienna od
początku obowiązywania ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czyli od
2008 r. Nie ulega wątpliwości, że od momentu wprowadzenia świadczeń z funduszu
alimentacyjnego znacznie wzrosły koszty życia, co powinno znaleźć uzasadnienie w kwotach
alimentów na rzecz dzieci od rodziców, jakie mogą zostać, na gruncie ustawowym, ustalone
przez sądy. Tym samym, uzasadnione jest dostosowanie maksymalnej wysokości
świadczenia z funduszu alimentacyjnego do obecnych potrzeb osób uprawnionych do
alimentów. Ponadto proponowana zmiana jest zgodna z oczekiwaniami wyrażanymi przez
rodziny z dziećmi, w tym osoby samotnie wychowujące dzieci, będące w trudnej sytuacji
finansowej w związku z nieskuteczną egzekucją zasądzonych od drugiego rodzica alimentów.
Podwyższenie maksymalnej wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego po raz
pierwszy będzie miało zastosowanie od okresu świadczeniowego, który rozpocznie się
1 października 2024 r.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów został
wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem
UD42.
Jednocześnie należy wskazać, że każda rodzina - w tym ta, której członkowie są uprawnieni
do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - może korzystać także z innych świadczeń na
rzecz rodziny, w szczególności powszechnego wsparcia w postaci świadczenia
wychowawczego z programu „Rodzina 800+”, programu „Dobry start”, a także, pod
warunkiem spełnienia warunków ustawowych, wsparcia przewidzianego w ustawie z 28
listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323). Ponadto 12 czerwca
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
2024 r. opublikowana została ustawa z 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności
zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic” (Dz. U. poz. 858), która w sposób
znaczący poprawi sytuację rodziców małych dzieci.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --