Interpelacja nr 328
Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą
Interpelacja nr 328
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 21-12-2023
Gniezno, 21.12.2023 r.
Szanowny Panie Ministrze,
otrzymałem stanowisko II Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji z 18 grudnia 2023 r. w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą. Ponieważ są w nim opisane bardzo ważne i dramatyczne sprawy dotyczące polskiego rolnictwa, zacytuję stanowisko w całości:
„Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji zwraca uwagę na kryzys ekonomiczny, który zdominował sektor rolno-spożywczy w 2023 roku. Ceny skupu płodów rolnych wróciły do stanów sprzed pandemii COVID-19 oraz agresji Rosji na Ukrainę, podczas gdy ceny środków produkcji, w tym nawozów, środków ochrony roślin oraz energii pozostają na bardzo wysokim poziomie. Spowodowało to zdecydowany spadek rentowności większości kierunków produkcji rolniczej i brak perspektyw na szybką poprawę tej sytuacji. Płynność finansowa gospodarstw rolnych jest zagrożona i tylko w niewielkim stopniu podtrzymywana przez dopłaty rządowe, które finalnie, ze względu na zasady przyznawania, dostępne są niestety dla niedużej grupy rolników. Dodatkowo w ostatnim czasie rolnicy otrzymali bardzo niskie zaliczki na dopłaty bezpośrednie, nie uwzględniające części związanej z ekoschematami. Samo wdrażanie nowych zasad Wspólnej Polityki Rolnej było bardzo chaotyczne i towarzyszyły im częste zmiany przepisów oraz ich interpretacji. Sytuacja na poszczególnych rynkach jest dramatyczna. Według kalkulacji prowadzonych co miesiąc przez Wielkopolską Izbę Rolniczą, rolnicy muszą dokładać do hektara niemalże każdej uprawy. Ceny skupu mleka w większości podmiotów skupowych spadły poniżej kosztów produkcji, a wiele mniejszych spółdzielni mleczarskich ma duże problemy z przetrwaniem na rynku, co dla rolników oznacza wymierne straty wartości ich kapitałów członkowskich. Rynek trzody chlewnej przechodzi w dalszym ciągu załamanie, a niewielkie okresy zwyżkowe nie są w stanie zrekompensować dotychczas poniesionych strat. Znacząco spadła liczba stad, a o jakiejkolwiek rentowności mogą mówić tylko rolnicy produkujący w cyklu zamkniętym. Polska stała się importerem netto wieprzowiny i jest pozbawiona praktycznie własnej hodowli świń. Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca uwagę na utrzymującą się od wielu miesięcy tragiczną sytuację na rynku zbóż, rzepaku i kukurydzy w naszym kraju. Wielkopolska Izba Rolnicza z zadowoleniem przyjęła informację przekazaną przez byłą już Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi — Anną Gembicką o planowanych dopłatach dla producentów kukurydzy, zwłaszcza, że jako izba o to wnioskowaliśmy na początku listopada br. Niestety zaproponowana pomoc po raz kolejny podzieli rolników, gdyż stawki pomocy będą zróżnicowane w zależności od województwa. Według zapowiadanej pomocy wielkopolscy producenci kukurydzy otrzymają dopłatę w wysokości 500 zł na 1 ha upraw kukurydzy. Zdaniem Wielkopolskiej Izby Rolniczej zaproponowana stawka jest zdecydowanie za niska i nadal nie pozwala na pokrycie kosztów produkcji. Według kalkulacji prowadzonych przez naszą izbę obecnie do uprawy 1 ha kukurydzy rolnicy muszą dokładać blisko 2000 zł. Dodatkowo zwracamy uwagę na ograniczone możliwości sprzedaży zbóż paszowych. Wiele skupów nie ma żadnych ofert dla rolników w tym zakresie.
Zwracamy uwagę na bierność Krajowej Grupy Spożywczej na tym polu, a to właśnie ten podmiot miał wspierać rolników i tworzyć alternatywę do firm komercyjnych.
Wielkopolska Izba Rolnicza zwraca także uwagę na wysokie cen energii elektrycznej z którymi muszą mierzyć się rolnicy. Dla wielu gospodarstw takie ceny energii są zbyt wielkimi kosztami prowadzenia działalności oraz pokrywania tych kosztów w swoich gospodarstwach domowych, w szczególności przy tak słabej koniunkturze w rolnictwie.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca również uwagę na brak możliwości uzyskania przez poszkodowanych rolników protokołów lub kalkulacji oszacowania strat spowodowanych przez suszę w roku 2023. Rolnicy cały czas, mimo zakończenia sposobności wprowadzania danych do aplikacji, zarówno przez nich samych, jak i gminne komisje szacujące straty, nie mogą uzyskać końcowego protokołu lub kalkulacji z oszacowania strat przez aplikacje „Zgłoś Szkodę Rolniczą" na podstawie złożonych elektronicznie wniosków oraz protokołów opracowanych przez gminne zespoły szacujące straty w rolnictwie. W związku z tym apelujemy o uruchomienie służb odpowiedzialnych za realizację nadzoru nad aplikacją w podległych rządowi Rzeczypospolitej Polskiej urzędach wojewódzkich w celu przyspieszenia prac nad opracowaniem kalkulacji i ich udostępnieniem w aplikacji. Ponadto zwracamy się o podanie stawek pomocy i terminu planowanego uruchomienia pomocy suszowej dla beneficjentów poszkodowanych wystąpieniem tego z zjawiska w bieżącym roku. Pragniemy nadmienić, iż pomimo zapewnień przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie uruchomiono pomocy dla beneficjentów dotkniętych suszą w 2022 r. (z wyjątkiem jednorazowego wsparcia w kwocie 2600 zł.), a bieżąca sytuacja ekonomiczna wielu gospodarstw rolnych uległa pogorszeniu z związku z kryzysem na rynkach zbóż związanym z wojną w Ukrainie.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca także uwagę na chaos występujący na rynku rolnym, który wprowadzają umowy o wolnym handlu, podpisywane z takimi organizacjami i krajami, jak Mercosur czy Ukraina. W związku z rozpoczęciem negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą, Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej uważa, że jest to wyzwanie dla rolnictwa Unii Europejskiej. W związku z czym należy szukać takich rozwiązań, żeby wejście Ukrainy do Unii Europejskiej nie zaszkodziło polskich rolnikom. Wielkopolska Izba Rolnicza stoi na stanowisku, że wejście Ukrainy do struktur Unii Europejskiej wpłynie negatywnie na polskich rolników, jako najsłabsze ogniwo łańcucha żywnościowego. Ukraina posiada ogromny potencjał produkcyjny w branży rolno-spożywczej, a rolnictwo ukraińskie, ze względu na korzystne warunki naturalne oraz glebowe, jest wysoce cenowo. Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej uważa, że tańsze towary rolne produkowane na Ukrainie w pierwszej kolejności zastąpią polskie produkty z rynków zewnętrznych. Nasz kraj jest aktualnie jednym z największych eksporterów mięsa drobiowego, mleka oraz jego przetworów — eksportujemy również zboża i cukier. To właśnie dzięki temu eksportowi setki tysięcy polskich rodzin rolniczych ma dochód. Wielkopolska Izba Rolnicza zauważa, że aktualna pozycja Polski na unijnym rynku rolnym, to owoc wieloletniej pracy polskich rolników, którzy ponieśli wiele nakładów inwestycyjnych w celu podniesienia poziomu produkcji, jak i przede wszystkim jej jakości.
W związku z tym, Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej wzywa do natychmiastowego podjęcia rozmów z gremiami decyzyjnymi w zakresie konsekwencji, jak również narzędzi łagodzenia skutków wejścia Ukrainy do Unii Europejskiej dla polskich, jak i unijnych rolników. Naszym zdaniem Ukraina bez wątpienia musi spełniać obowiązujące unijne standardy produkcji, co już samo w sobie podniesie koszty produkcji i zarazem obniży konkurencyjność tego sektora. Wielkopolska Izba Rolnicza uważa, że konieczne jest budowanie polskiej marki, aby stworzyć więcej możliwości zarabiania rodzimej produkcji rolno-spożywczej. Są to wyzwania na kolejne lata, jednak praca w tym kierunku musi być rozpoczęta już teraz!
Apelujemy do rządzących o podjęcie rozmów z organizacjami branżowymi w celu wypracowania kompleksowej strategii rozwoju rolnictwa w obliczu nowych wyzwań i w celu stworzenia mechanizmów, które w sposób systemowy zapewnią godziwe dochody rodzin rolniczych".
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedzi na pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie WIR w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą?
Czy i kiedy zostaną wprowadzone mechanizmy ograniczające dalszy spadek cen skupu zbóż kłosowych, jak i kukurydzy czy rzepaku?
Jakie działania są planowane w najbliższej przyszłości w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku zbóż, kukurydzy i rzepaku?
Co rząd planuje w sprawie pomocy dla rolników poszkodowanych przez suszę w 2023 roku?
Jakie rozwiązania planuje rząd, żeby wejście Ukrainy do Unii Europejskiej nie zaszkodziło polskich rolnikom?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Interpelacja nr 328
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 21-12-2023
Gniezno, 21.12.2023 r.
Szanowny Panie Ministrze,
otrzymałem stanowisko II Walnego Zgromadzenia Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji z 18 grudnia 2023 r. w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą. Ponieważ są w nim opisane bardzo ważne i dramatyczne sprawy dotyczące polskiego rolnictwa, zacytuję stanowisko w całości:
„Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej VII kadencji zwraca uwagę na kryzys ekonomiczny, który zdominował sektor rolno-spożywczy w 2023 roku. Ceny skupu płodów rolnych wróciły do stanów sprzed pandemii COVID-19 oraz agresji Rosji na Ukrainę, podczas gdy ceny środków produkcji, w tym nawozów, środków ochrony roślin oraz energii pozostają na bardzo wysokim poziomie. Spowodowało to zdecydowany spadek rentowności większości kierunków produkcji rolniczej i brak perspektyw na szybką poprawę tej sytuacji. Płynność finansowa gospodarstw rolnych jest zagrożona i tylko w niewielkim stopniu podtrzymywana przez dopłaty rządowe, które finalnie, ze względu na zasady przyznawania, dostępne są niestety dla niedużej grupy rolników. Dodatkowo w ostatnim czasie rolnicy otrzymali bardzo niskie zaliczki na dopłaty bezpośrednie, nie uwzględniające części związanej z ekoschematami. Samo wdrażanie nowych zasad Wspólnej Polityki Rolnej było bardzo chaotyczne i towarzyszyły im częste zmiany przepisów oraz ich interpretacji. Sytuacja na poszczególnych rynkach jest dramatyczna. Według kalkulacji prowadzonych co miesiąc przez Wielkopolską Izbę Rolniczą, rolnicy muszą dokładać do hektara niemalże każdej uprawy. Ceny skupu mleka w większości podmiotów skupowych spadły poniżej kosztów produkcji, a wiele mniejszych spółdzielni mleczarskich ma duże problemy z przetrwaniem na rynku, co dla rolników oznacza wymierne straty wartości ich kapitałów członkowskich. Rynek trzody chlewnej przechodzi w dalszym ciągu załamanie, a niewielkie okresy zwyżkowe nie są w stanie zrekompensować dotychczas poniesionych strat. Znacząco spadła liczba stad, a o jakiejkolwiek rentowności mogą mówić tylko rolnicy produkujący w cyklu zamkniętym. Polska stała się importerem netto wieprzowiny i jest pozbawiona praktycznie własnej hodowli świń. Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca uwagę na utrzymującą się od wielu miesięcy tragiczną sytuację na rynku zbóż, rzepaku i kukurydzy w naszym kraju. Wielkopolska Izba Rolnicza z zadowoleniem przyjęła informację przekazaną przez byłą już Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi — Anną Gembicką o planowanych dopłatach dla producentów kukurydzy, zwłaszcza, że jako izba o to wnioskowaliśmy na początku listopada br. Niestety zaproponowana pomoc po raz kolejny podzieli rolników, gdyż stawki pomocy będą zróżnicowane w zależności od województwa. Według zapowiadanej pomocy wielkopolscy producenci kukurydzy otrzymają dopłatę w wysokości 500 zł na 1 ha upraw kukurydzy. Zdaniem Wielkopolskiej Izby Rolniczej zaproponowana stawka jest zdecydowanie za niska i nadal nie pozwala na pokrycie kosztów produkcji. Według kalkulacji prowadzonych przez naszą izbę obecnie do uprawy 1 ha kukurydzy rolnicy muszą dokładać blisko 2000 zł. Dodatkowo zwracamy uwagę na ograniczone możliwości sprzedaży zbóż paszowych. Wiele skupów nie ma żadnych ofert dla rolników w tym zakresie.
Zwracamy uwagę na bierność Krajowej Grupy Spożywczej na tym polu, a to właśnie ten podmiot miał wspierać rolników i tworzyć alternatywę do firm komercyjnych.
Wielkopolska Izba Rolnicza zwraca także uwagę na wysokie cen energii elektrycznej z którymi muszą mierzyć się rolnicy. Dla wielu gospodarstw takie ceny energii są zbyt wielkimi kosztami prowadzenia działalności oraz pokrywania tych kosztów w swoich gospodarstwach domowych, w szczególności przy tak słabej koniunkturze w rolnictwie.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca również uwagę na brak możliwości uzyskania przez poszkodowanych rolników protokołów lub kalkulacji oszacowania strat spowodowanych przez suszę w roku 2023. Rolnicy cały czas, mimo zakończenia sposobności wprowadzania danych do aplikacji, zarówno przez nich samych, jak i gminne komisje szacujące straty, nie mogą uzyskać końcowego protokołu lub kalkulacji z oszacowania strat przez aplikacje „Zgłoś Szkodę Rolniczą" na podstawie złożonych elektronicznie wniosków oraz protokołów opracowanych przez gminne zespoły szacujące straty w rolnictwie. W związku z tym apelujemy o uruchomienie służb odpowiedzialnych za realizację nadzoru nad aplikacją w podległych rządowi Rzeczypospolitej Polskiej urzędach wojewódzkich w celu przyspieszenia prac nad opracowaniem kalkulacji i ich udostępnieniem w aplikacji. Ponadto zwracamy się o podanie stawek pomocy i terminu planowanego uruchomienia pomocy suszowej dla beneficjentów poszkodowanych wystąpieniem tego z zjawiska w bieżącym roku. Pragniemy nadmienić, iż pomimo zapewnień przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie uruchomiono pomocy dla beneficjentów dotkniętych suszą w 2022 r. (z wyjątkiem jednorazowego wsparcia w kwocie 2600 zł.), a bieżąca sytuacja ekonomiczna wielu gospodarstw rolnych uległa pogorszeniu z związku z kryzysem na rynkach zbóż związanym z wojną w Ukrainie.
Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej zwraca także uwagę na chaos występujący na rynku rolnym, który wprowadzają umowy o wolnym handlu, podpisywane z takimi organizacjami i krajami, jak Mercosur czy Ukraina. W związku z rozpoczęciem negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą, Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej uważa, że jest to wyzwanie dla rolnictwa Unii Europejskiej. W związku z czym należy szukać takich rozwiązań, żeby wejście Ukrainy do Unii Europejskiej nie zaszkodziło polskich rolnikom. Wielkopolska Izba Rolnicza stoi na stanowisku, że wejście Ukrainy do struktur Unii Europejskiej wpłynie negatywnie na polskich rolników, jako najsłabsze ogniwo łańcucha żywnościowego. Ukraina posiada ogromny potencjał produkcyjny w branży rolno-spożywczej, a rolnictwo ukraińskie, ze względu na korzystne warunki naturalne oraz glebowe, jest wysoce cenowo. Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej uważa, że tańsze towary rolne produkowane na Ukrainie w pierwszej kolejności zastąpią polskie produkty z rynków zewnętrznych. Nasz kraj jest aktualnie jednym z największych eksporterów mięsa drobiowego, mleka oraz jego przetworów — eksportujemy również zboża i cukier. To właśnie dzięki temu eksportowi setki tysięcy polskich rodzin rolniczych ma dochód. Wielkopolska Izba Rolnicza zauważa, że aktualna pozycja Polski na unijnym rynku rolnym, to owoc wieloletniej pracy polskich rolników, którzy ponieśli wiele nakładów inwestycyjnych w celu podniesienia poziomu produkcji, jak i przede wszystkim jej jakości.
W związku z tym, Walne Zgromadzenie Wielkopolskiej Izby Rolniczej wzywa do natychmiastowego podjęcia rozmów z gremiami decyzyjnymi w zakresie konsekwencji, jak również narzędzi łagodzenia skutków wejścia Ukrainy do Unii Europejskiej dla polskich, jak i unijnych rolników. Naszym zdaniem Ukraina bez wątpienia musi spełniać obowiązujące unijne standardy produkcji, co już samo w sobie podniesie koszty produkcji i zarazem obniży konkurencyjność tego sektora. Wielkopolska Izba Rolnicza uważa, że konieczne jest budowanie polskiej marki, aby stworzyć więcej możliwości zarabiania rodzimej produkcji rolno-spożywczej. Są to wyzwania na kolejne lata, jednak praca w tym kierunku musi być rozpoczęta już teraz!
Apelujemy do rządzących o podjęcie rozmów z organizacjami branżowymi w celu wypracowania kompleksowej strategii rozwoju rolnictwa w obliczu nowych wyzwań i w celu stworzenia mechanizmów, które w sposób systemowy zapewnią godziwe dochody rodzin rolniczych".
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedzi na pytania:
Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie WIR w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą?
Czy i kiedy zostaną wprowadzone mechanizmy ograniczające dalszy spadek cen skupu zbóż kłosowych, jak i kukurydzy czy rzepaku?
Jakie działania są planowane w najbliższej przyszłości w sprawie dramatycznej sytuacji na rynku zbóż, kukurydzy i rzepaku?
Co rząd planuje w sprawie pomocy dla rolników poszkodowanych przez suszę w 2023 roku?
Jakie rozwiązania planuje rząd, żeby wejście Ukrainy do Unii Europejskiej nie zaszkodziło polskich rolnikom?
Z wyrazami szacunku
Tadeusz Tomaszewski
Odpowiedź urzędowa
Minister Czesław Siekierski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.5 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10108 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 30 stycznia 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.2.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 328.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 328 złożoną przez Posła na Sejm RP Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia
negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie
WIR w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji
akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odniosło się do kwestii przedstawionych przez
Walne Zgromadzenie WIR na piśmie z 24 stycznia 2024 r., które przesyłam
w załączeniu.
2. Czy i kiedy zostaną wprowadzone mechanizmy ograniczające dalszy spadek cen skupu
zbóż kłosowych, jak i kukurydzy czy rzepaku?
Odnosząc się do kwestii cen zbóż informuję, że ceny zbóż w kraju podążają za cenami
zbóż na rynku unijnym i światowym. Wynika to z faktu, że rynek zbóż jest rynkiem
globalnym, a krajowy rynek zbóż jest ściśle powiązany z rynkiem unijnym
-- 1 of 6 --
str. 2
i światowym, ponieważ zboże jest towarem, transportowanym w każdy region świata.
Obecnie spadki cen odnotowuje się na całym świecie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może regulować cen, ponieważ
funkcjonujemy w gospodarce wolnorynkowej i byłoby to niezgodne m.in. z przepisami
unijnymi. Poza tym jeśli stabilizacja rynku miałaby polegać na utrzymaniu wysokich cen
zbóż i rzepaku na rynku krajowym, w sytuacji spadku cen na rynkach
międzynarodowych, to taka stabilizacja doprowadziłaby do: załamania eksportu ww.
produktów z Polski z uwagi na to, że polskie produkty nie byłyby konkurencyjne
cenowo na rynku europejskim i światowym, a tym samym załamania krajowego rynku
zbóż i rzepaku z uwagi na brak możliwości upłynnienia nadwyżek, a także
do zwiększenia przywozu zbóż i rzepaku do Polski, ponieważ produkty te na całym
świecie byłyby tańsze niż w Polsce.
3. Jakie działania są planowane w najbliższej przyszłości w sprawie dramatycznej sytuacji
na rynku zbóż, kukurydzy i rzepaku?
W obliczu dużej ilości zagadnień i problemów, w ministerstwie w sposób ciągły są
analizowane możliwości ich rozwiązania. Odbywają się spotkania z rolnikami, którzy są
najsłabszym ogniwem w integracji pionowej rynku rolnego.
W związku z tym, że administracyjne regulowanie cen nie jest zgodne z prawem UE,
polityka handlowa UE leży w gestii Komisji Europejskiej, a skutki agresji Rosji na
Ukrainę były odczuwalne w wielu regionach świata (podwyżki cen energii, paliw,
nawozów, środków ochrony roślin, wzrost inflacji i kosztów produkcji) wprowadzono
pomoc dla rolników, w sytuacji spadku dochodów ze sprzedaży ich płodów rolnych
w wyniku wybuchu wojny, m.in.: dopłaty do sprzedanych zbóż i rzepaku, do zakupu
nawozów, paliwa rolniczego, do zakupu materiału siewnego, oraz dla producentów
rolnych, którzy w latach 2022-2023 nie otrzymali zapłaty za sprzedaną kukurydzę.
Rolnicy mogą także skorzystać z kredytu płynnościowego (2%), a także z kredytu
skupowego (2%).
Prowadzone są działania mające na celu stabilizację rynku. Polegają one m.in. na:
• rozbudowie infrastruktury transportowej, drogowej i przeładunkowej w
Polsce oraz współpracy z eksporterami,
-- 2 of 6 --
str. 3
• zwiększaniu tranzytu ukraińskich zbóż i rzepaku przez terytorium Polski;
• wsparciu dla rolników na rozbudowę silosów i magazynów zbożowych
w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Daje to
ponad 1 milion ton dodatkowej pojemności magazynowej;
• pomocy finansowej dla firm,
• zgłaszaniu problemu niskich cen zbóż, szczególnie kukurydzy, na forum Unii
Europejskiej.
Niezależnie od tego, w obliczu wybuchu wojny, trzeba pamiętać, że:
skutki agresji Rosji na Ukrainę są odczuwalne w wielu regionach świata, a nie
tylko w Polsce czy UE;
rynek zbóż jest rynkiem globalnym, a spadki cen odnotowuje się od wielu
miesięcy na całym świecie. Jeden kraj, który funkcjonuje w ramach światowej
gospodarki rynkowej, nie jest w stanie przeciwdziałać tym trendom;
gros działań leży w kompetencji Komisji Europejskiej, a ich uruchomienie
i forma musi być wynikiem konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi
i wymaga uzyskania ich zgody. Do obszarów takich należy m.in. polityka
handlowa, ale też interwencje na rynkach rolnych;
istnieją uwarunkowania, których nie da się przewidzieć, np. jak długo będzie
trwała wojna w Ukrainie czy planów i działań Rosji (największy eksporter
pszenicy na świecie) w celu zdestabilizowania światowego rynku zbóż.
Zgodnie z moją zapowiedzią na posiedzeniu sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju
Wsi 25 stycznia br. w niedługim czasie przedstawię szczegółowy plan działania, w tym
na najbliższy czas.
4. Co Rząd planuje w sprawie pomocy dla rolników poszkodowanych przez suszę w 2023
roku?
Zgodnie z § 13zzd ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa(1), producenci rolni, którzy ponieśli straty
-- 3 of 6 --
str. 4
spowodowane wystąpieniem suszy mogą ubiegać się o preferencyjny kredyt na
wznowienie produkcji.
Do wniosku o udzielenie kredytu bankowego producent rolny jest zobowiązany
dołączyć protokół oszacowania szkód, albo uwierzytelniony przez producenta rolnego
wydruk tego protokołu albo kalkulacji oszacowania szkód.
Ponadto w ww. rozporządzenia przewidziano możliwość wykorzystania powyższego
protokołu albo kalkulacji dla celów ubiegania się o pomoc w formie dotacji.
Na podstawie przepisów § 13zze rozporządzenia przewidziana została możliwość
uruchomienia pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych w wyniku
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy, które wystąpiły w 2023 r.
O pomoc będą mogli ubiegać się producenci rolni w których gospodarstwie rolnym
powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. m.in.
suszy wynoszące powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej.
Wysokość pomocy będzie ustalana jako iloczyn, powierzchni uprawy, na której
powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, gradu, deszczu
nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi,
huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny, oraz stawki pomocy.
Termin składania wniosków o pomoc oraz wysokość stawki pomocy, zostanie
ogłoszony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie MRiRW, z tym że wysokość
tej stawki ogłosi najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem terminu składania wniosków
o przyznanie pomocy.
5. Jakie rozwiązania planuje Rząd, żeby wejście Ukrainy do Unii Europejskiej nie zaszkodziło
polskim rolnikom?
8 stycznia 2024 r. wystosowałem pismo do wiceprzewodniczącego Komisji
Europejskiej, komisarza ds. handlu Valdisa Dombrovskisa, do wiadomości komisarza
UE ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego, dotyczące problemów związanych
z importem rolnym z Ukrainy oraz dyskusji na forum UE nad przedłużeniem
-- 4 of 6 --
str. 5
Autonomicznych Środków Handlowych (ATM) w imporcie towarów rolnych z Ukrainy
o kolejny rok.
Przekazałem komisarzowi Dombrovskisowi polskie postulaty także podczas spotkań
15 i 22 stycznia 2024 r. podkreślając ponownie wagę problemu nadmiernego importu
produktów rolno-spożywczych z Ukrainy.
W opinii Polski pełna i jednostronna liberalizacja importu towarów rolnych z Ukrainy
spowodowała poważne zakłócenia na rynkach rolnych niektórych krajów
członkowskich, w tym Polski. Wywołała również obawy społeczne o skutki dalszego
procesu akcesji Ukrainy do struktur UE w obszarze rolnym. Należałoby rozpocząć
rozmowy ze stroną ukraińską nt. stopniowej, wzajemnej liberalizacji, której
towarzyszyłoby stopniowe dostosowanie ukraińskiego rolnictwa do standardów
i prawa UE.
Dla Polski bardzo ważne jest także zapewnienie prawidłowego funkcjonowania
korytarzy solidarnościowych, tak aby zboże z Ukrainy mogło dotrzeć do krajów, które
najbardziej go potrzebują. Wprowadziliśmy uproszczenia w stosunku do przewozów
zbóż i roślin oleistych objętych nadzorem weterynaryjnym, co stanowi znaczne
ułatwienie w tranzycie. Obecnie korytarz polski/ bałtycki odpowiada za ok. 15-20%
przewozów ukraińskich zbóż przez korytarze solidarnościowe.
Ograniczenia, jakie zostały wprowadzone na mocy rozporządzenia Ministra Rozwoju
i Technologii z dnia 15.09.2023 r. „w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów
rolnych”, nie dotyczą przesyłek przeznaczonych do krajów trzecich ani do przywozu
do krajów UE innych niż Polska. Tranzyt do krajów trzecich oraz import do UE poza
Polską jest realizowany.
Od momentu wprowadzenia zakazu importu ukraińskich zbóż i rzepaku w połowie
kwietnia 2023 r. zwiększył się znacząco tranzyt tych produktów z Ukrainy przez
terytorium Polski. Tranzyt pszenicy, kukurydzy i rzepaku w listopadzie wyniósł 310
tys. ton (do marca 2023 r. było to 116-141 tys. ton miesięcznie). W grudniu 2023 r.,
z uwagi na okres świąteczny, tranzyt był nieznacznie niższy i wyniósł 255 tys. ton.
Konieczne jest ustanowienie mechanizmu, który obniży koszty tranzytu do
europejskich portów morskich.
-- 5 of 6 --
str. 6
W oparciu o pogłębione analizy eksperckie, dyskusje międzyresortowe oraz szerokie
konsultacje z polskimi organizacjami branżowymi zostanie wypracowane stanowisko
Polski ws. akcesji Ukrainy do UE w obszarze rolnictwa. Prace w tym zakresie zostały
rozpoczęte.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.)
Załączniki:
1. odpowiedź do Wielkopolskiej Izby Rolniczej z 24 stycznia 2024 r.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 30 stycznia 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.2.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 328.
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 328 złożoną przez Posła na Sejm RP Tadeusza
Tomaszewskiego w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia
negocjacji akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą, przedstawiam
odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
1. Jak Pan Minister odniesie się do kwestii przedstawionych przez Walne Zgromadzenie
WIR w sprawie trudnej sytuacji ekonomicznej rolników oraz rozpoczęcia negocjacji
akcesyjnych pomiędzy Unią Europejską a Ukrainą?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odniosło się do kwestii przedstawionych przez
Walne Zgromadzenie WIR na piśmie z 24 stycznia 2024 r., które przesyłam
w załączeniu.
2. Czy i kiedy zostaną wprowadzone mechanizmy ograniczające dalszy spadek cen skupu
zbóż kłosowych, jak i kukurydzy czy rzepaku?
Odnosząc się do kwestii cen zbóż informuję, że ceny zbóż w kraju podążają za cenami
zbóż na rynku unijnym i światowym. Wynika to z faktu, że rynek zbóż jest rynkiem
globalnym, a krajowy rynek zbóż jest ściśle powiązany z rynkiem unijnym
-- 1 of 6 --
str. 2
i światowym, ponieważ zboże jest towarem, transportowanym w każdy region świata.
Obecnie spadki cen odnotowuje się na całym świecie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może regulować cen, ponieważ
funkcjonujemy w gospodarce wolnorynkowej i byłoby to niezgodne m.in. z przepisami
unijnymi. Poza tym jeśli stabilizacja rynku miałaby polegać na utrzymaniu wysokich cen
zbóż i rzepaku na rynku krajowym, w sytuacji spadku cen na rynkach
międzynarodowych, to taka stabilizacja doprowadziłaby do: załamania eksportu ww.
produktów z Polski z uwagi na to, że polskie produkty nie byłyby konkurencyjne
cenowo na rynku europejskim i światowym, a tym samym załamania krajowego rynku
zbóż i rzepaku z uwagi na brak możliwości upłynnienia nadwyżek, a także
do zwiększenia przywozu zbóż i rzepaku do Polski, ponieważ produkty te na całym
świecie byłyby tańsze niż w Polsce.
3. Jakie działania są planowane w najbliższej przyszłości w sprawie dramatycznej sytuacji
na rynku zbóż, kukurydzy i rzepaku?
W obliczu dużej ilości zagadnień i problemów, w ministerstwie w sposób ciągły są
analizowane możliwości ich rozwiązania. Odbywają się spotkania z rolnikami, którzy są
najsłabszym ogniwem w integracji pionowej rynku rolnego.
W związku z tym, że administracyjne regulowanie cen nie jest zgodne z prawem UE,
polityka handlowa UE leży w gestii Komisji Europejskiej, a skutki agresji Rosji na
Ukrainę były odczuwalne w wielu regionach świata (podwyżki cen energii, paliw,
nawozów, środków ochrony roślin, wzrost inflacji i kosztów produkcji) wprowadzono
pomoc dla rolników, w sytuacji spadku dochodów ze sprzedaży ich płodów rolnych
w wyniku wybuchu wojny, m.in.: dopłaty do sprzedanych zbóż i rzepaku, do zakupu
nawozów, paliwa rolniczego, do zakupu materiału siewnego, oraz dla producentów
rolnych, którzy w latach 2022-2023 nie otrzymali zapłaty za sprzedaną kukurydzę.
Rolnicy mogą także skorzystać z kredytu płynnościowego (2%), a także z kredytu
skupowego (2%).
Prowadzone są działania mające na celu stabilizację rynku. Polegają one m.in. na:
• rozbudowie infrastruktury transportowej, drogowej i przeładunkowej w
Polsce oraz współpracy z eksporterami,
-- 2 of 6 --
str. 3
• zwiększaniu tranzytu ukraińskich zbóż i rzepaku przez terytorium Polski;
• wsparciu dla rolników na rozbudowę silosów i magazynów zbożowych
w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. Daje to
ponad 1 milion ton dodatkowej pojemności magazynowej;
• pomocy finansowej dla firm,
• zgłaszaniu problemu niskich cen zbóż, szczególnie kukurydzy, na forum Unii
Europejskiej.
Niezależnie od tego, w obliczu wybuchu wojny, trzeba pamiętać, że:
skutki agresji Rosji na Ukrainę są odczuwalne w wielu regionach świata, a nie
tylko w Polsce czy UE;
rynek zbóż jest rynkiem globalnym, a spadki cen odnotowuje się od wielu
miesięcy na całym świecie. Jeden kraj, który funkcjonuje w ramach światowej
gospodarki rynkowej, nie jest w stanie przeciwdziałać tym trendom;
gros działań leży w kompetencji Komisji Europejskiej, a ich uruchomienie
i forma musi być wynikiem konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi
i wymaga uzyskania ich zgody. Do obszarów takich należy m.in. polityka
handlowa, ale też interwencje na rynkach rolnych;
istnieją uwarunkowania, których nie da się przewidzieć, np. jak długo będzie
trwała wojna w Ukrainie czy planów i działań Rosji (największy eksporter
pszenicy na świecie) w celu zdestabilizowania światowego rynku zbóż.
Zgodnie z moją zapowiedzią na posiedzeniu sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju
Wsi 25 stycznia br. w niedługim czasie przedstawię szczegółowy plan działania, w tym
na najbliższy czas.
4. Co Rząd planuje w sprawie pomocy dla rolników poszkodowanych przez suszę w 2023
roku?
Zgodnie z § 13zzd ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa(1), producenci rolni, którzy ponieśli straty
-- 3 of 6 --
str. 4
spowodowane wystąpieniem suszy mogą ubiegać się o preferencyjny kredyt na
wznowienie produkcji.
Do wniosku o udzielenie kredytu bankowego producent rolny jest zobowiązany
dołączyć protokół oszacowania szkód, albo uwierzytelniony przez producenta rolnego
wydruk tego protokołu albo kalkulacji oszacowania szkód.
Ponadto w ww. rozporządzenia przewidziano możliwość wykorzystania powyższego
protokołu albo kalkulacji dla celów ubiegania się o pomoc w formie dotacji.
Na podstawie przepisów § 13zze rozporządzenia przewidziana została możliwość
uruchomienia pomocy dla producentów rolnych poszkodowanych w wyniku
niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy, które wystąpiły w 2023 r.
O pomoc będą mogli ubiegać się producenci rolni w których gospodarstwie rolnym
powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2023 r. m.in.
suszy wynoszące powyżej 30% średniej rocznej produkcji roślinnej.
Wysokość pomocy będzie ustalana jako iloczyn, powierzchni uprawy, na której
powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2023 r. suszy, gradu, deszczu
nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi,
huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny, oraz stawki pomocy.
Termin składania wniosków o pomoc oraz wysokość stawki pomocy, zostanie
ogłoszony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie MRiRW, z tym że wysokość
tej stawki ogłosi najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem terminu składania wniosków
o przyznanie pomocy.
5. Jakie rozwiązania planuje Rząd, żeby wejście Ukrainy do Unii Europejskiej nie zaszkodziło
polskim rolnikom?
8 stycznia 2024 r. wystosowałem pismo do wiceprzewodniczącego Komisji
Europejskiej, komisarza ds. handlu Valdisa Dombrovskisa, do wiadomości komisarza
UE ds. rolnictwa Janusza Wojciechowskiego, dotyczące problemów związanych
z importem rolnym z Ukrainy oraz dyskusji na forum UE nad przedłużeniem
-- 4 of 6 --
str. 5
Autonomicznych Środków Handlowych (ATM) w imporcie towarów rolnych z Ukrainy
o kolejny rok.
Przekazałem komisarzowi Dombrovskisowi polskie postulaty także podczas spotkań
15 i 22 stycznia 2024 r. podkreślając ponownie wagę problemu nadmiernego importu
produktów rolno-spożywczych z Ukrainy.
W opinii Polski pełna i jednostronna liberalizacja importu towarów rolnych z Ukrainy
spowodowała poważne zakłócenia na rynkach rolnych niektórych krajów
członkowskich, w tym Polski. Wywołała również obawy społeczne o skutki dalszego
procesu akcesji Ukrainy do struktur UE w obszarze rolnym. Należałoby rozpocząć
rozmowy ze stroną ukraińską nt. stopniowej, wzajemnej liberalizacji, której
towarzyszyłoby stopniowe dostosowanie ukraińskiego rolnictwa do standardów
i prawa UE.
Dla Polski bardzo ważne jest także zapewnienie prawidłowego funkcjonowania
korytarzy solidarnościowych, tak aby zboże z Ukrainy mogło dotrzeć do krajów, które
najbardziej go potrzebują. Wprowadziliśmy uproszczenia w stosunku do przewozów
zbóż i roślin oleistych objętych nadzorem weterynaryjnym, co stanowi znaczne
ułatwienie w tranzycie. Obecnie korytarz polski/ bałtycki odpowiada za ok. 15-20%
przewozów ukraińskich zbóż przez korytarze solidarnościowe.
Ograniczenia, jakie zostały wprowadzone na mocy rozporządzenia Ministra Rozwoju
i Technologii z dnia 15.09.2023 r. „w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów
rolnych”, nie dotyczą przesyłek przeznaczonych do krajów trzecich ani do przywozu
do krajów UE innych niż Polska. Tranzyt do krajów trzecich oraz import do UE poza
Polską jest realizowany.
Od momentu wprowadzenia zakazu importu ukraińskich zbóż i rzepaku w połowie
kwietnia 2023 r. zwiększył się znacząco tranzyt tych produktów z Ukrainy przez
terytorium Polski. Tranzyt pszenicy, kukurydzy i rzepaku w listopadzie wyniósł 310
tys. ton (do marca 2023 r. było to 116-141 tys. ton miesięcznie). W grudniu 2023 r.,
z uwagi na okres świąteczny, tranzyt był nieznacznie niższy i wyniósł 255 tys. ton.
Konieczne jest ustanowienie mechanizmu, który obniży koszty tranzytu do
europejskich portów morskich.
-- 5 of 6 --
str. 6
W oparciu o pogłębione analizy eksperckie, dyskusje międzyresortowe oraz szerokie
konsultacje z polskimi organizacjami branżowymi zostanie wypracowane stanowisko
Polski ws. akcesji Ukrainy do UE w obszarze rolnictwa. Prace w tym zakresie zostały
rozpoczęte.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Podstawa prawna:
(1) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.)
Załączniki:
1. odpowiedź do Wielkopolskiej Izby Rolniczej z 24 stycznia 2024 r.
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 6 of 6 --