Odpowiedź na interpelację w sprawie pisemnej interwencji poselskiej w szkole publicznej Odpowiedź na interpelację nr 3272 w sprawie pisemnej interwencji poselskiej w szkole publicznej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 27-06-2024 Szanowny Panie Marszałku, ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora[1] w art. 19 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 określa uprawnienia posła wobec organów i jednostek wymienionych w tych przepisach, związane z wykonywaniem mandatu posła lub senatora, oraz odpowiadające im obowiązki tych podmiotów. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ww. ustawy, w wykonywaniu mandatu poseł lub senator ma prawo, jeżeli nie narusza dóbr osobistych innych osób, do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, a także spółek z udziałem Skarbu Państwa oraz zakładów i przedsiębiorstw państwowych i samorządowych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej. Z kolei art. 20 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że poseł lub senator ma prawo podjąć – w wykonywaniu swoich obowiązków poselskich lub senatorskich - interwencję w organie administracji rządowej i samorządu terytorialnego, zakładzie lub przedsiębiorstwie państwowym oraz organizacji społecznej, a także w jednostkach gospodarki niepaństwowej dla załatwienia sprawy, którą wnosi we własnym imieniu albo w imieniu wyborcy lub wyborców, jak również zaznajamiać się z tokiem jej rozpatrywania. Obowiązki wynikające z art. 19 i 20 ww. ustawy są częścią szerszego obowiązku, wynikającego z art. 24 ust. 2 tej ustawy, wyrażającego się w zasadzie udzielania posłom wszechstronnej pomocy w wykonywaniu funkcji poselskich. Jeżeli w ocenie posła podmiot, do którego zwrócił się on o udzielenie pomocy, nie wywiązuje się właściwie z tego obowiązku, to poseł powinien podjąć próbę skorzystania z instrumentów prawnych przewidzianych w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Jeżeli np. nie otrzymuje od zobowiązanego podmiotu oczekiwanych informacji, czy materiałów (art. 19 ust. 1), może w tej sprawie podjąć interwencję (art. 20 ust. 2), a także wystąpić o spotkanie z kierownikiem podmiotu w celu udzielenia informacji i wyjaśnień (art. 20 ust. 3). Jeżeli i te działania nie przyniosą oczekiwanego rezultatu może zwrócić się do Marszałka Sejmu o pomoc w wyegzekwowaniu obowiązków spoczywających na organie administracji rządowej wobec posła w związku z wykonywaniem jego mandatu (art. 46 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 12 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r. poz. 990). Jak wynika z powyższego, uprawnienie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora pozwala posłowi lub senatorowi podjąć interwencję w określonej sprawie, np. jeżeli poseł lub senator uzna, że jakaś instytucja nie działa właściwie. Zatem poseł lub senator ma prawo zainteresować się dowolnym aspektem życia publicznego i działalnością instytucji wymienionych w ww. przepisie, w tym m.in. działalnością publicznej szkoły, bez podawania powodów, dla których podjął interwencję. Ponadto, dokonując interwencji poselskiej lub senatorskiej odpowiednio poseł lub senator może działać we własnym imieniu lub imieniu dowolnej innej osoby. W opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej, publiczne szkoły prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego nie są wyłączone z zakresu podmiotowego określonego w art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Jeżeli zatem poseł lub senator uzyskał informację, że w szkole dochodzi do niewłaściwego traktowania uczniów, np. nauczyciele stygmatyzują niektórych uczniów ze względu na ich przekonania polityczne, czy też dopuszczają się ich dyskryminacji z tej przyczyny, może podjąć interwencję w tej szkole i żądać wyjaśnień od dyrektora szkoły. W tej sytuacji dyrektor szkoły jest obowiązany podjąć działania zgodne z art. 20 ust. 2 i 3 ww. ustawy. Jednocześnie wskazać należy, że realizowanie przez właściwe organy i instytucje obowiązków wobec posłów i senatorów wynikających m.in. z art. 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, w szczególności zaś powinności udzielania im informacji w określonych sprawach związanych z wykonywaniem mandatu, nie zostało w tej ustawie obwarowane żadnymi szczególnymi sankcjami w przypadku ich niewykonywania lub niewłaściwego wykonywania. Oznacza to, że w takich przypadkach poseł lub senator powinien skorzystać z wskazanej powyżej możliwości zwrócenia się do Marszałka Sejmu lub Marszałka Senatu o pomoc w wyegzekwowaniu obowiązków spoczywających na podmiotach wymienionych w art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. W tym zakresie wobec podmiotu, który nie wykonuje obowiązków określonych w ww. przepisach, mogą mieć zastosowanie zasady odpowiedzialności służbowej lub dyscyplinarnej. Ponadto wydaje się możliwe skorzystanie przez posła lub senatora z możliwości wniesienia skargi na działanie lub zaniechanie dyrektora szkoły w trybie art. 227 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego[2] do rady gminy/powiatu. Zgodnie bowiem z przywołanym art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących. Dyrektor szkoły, której organem prowadzącym jest gmina/powiat, jest kierownikiem gminnej/powiatowej jednostki organizacyjnej, a w myśl art. 229 pkt 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności kierowników gminnych/powiatowych jednostek organizacyjnych jest rada gminy/powiatu. Odnosząc się natomiast do pytania nr 4 zawartego w przedmiotowej interpelacji, należy stwierdzić, że Minister Edukacji nie jest właściwy do dokonywania oceny działania dyrektorów szkół w kontekście przepisów prawa karnego. Niezależnie od tego warto zauważyć, że przestępstwo z art. 231 Kodeksu karnego jest przestępstwem indywidualnym właściwym. Może je popełnić jedynie osoba, która jest funkcjonariuszem publicznym. Definicja funkcjonariusza publicznego zawarta została w art. 115 § 13 pkt 4 Kodeksu karnego. W przepisie tym do funkcjonariuszy publicznych zaliczeni zostali m.in. pracownicy organów samorządu terytorialnego, chyba że pełnią wyłącznie czynności usługowe, a także inne osoby w zakresie, w którym uprawnione są do wydawania decyzji administracyjnych. Należy jednak w tym miejscu należy podkreślić, że „status innej osoby, jako funkcjonariusza publicznego w rozumieniu art. 115 § 13 pkt 4 Kodeksu karnego, w odróżnieniu od osób z pozostałych kategorii wymienionych w tym przepisie urzeczywistnia się wtedy, gdy pełni ona obowiązki w zakresie, w którym jest uprawniona do wydawania decyzji administracyjnych, a warunkiem poniesienia przez nią odpowiedzialności jest to by przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków ze szkodą dla interesu publicznego lub prywatnego nastąpiło w zakresie, w jakim jest ona uprawniona do wydawania decyzji administracyjnych (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2014 r., w sprawie V KK 318/13; LEX 1480357). Brak takiego powiązania powoduje, że w każdym przypadku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez ową „inną osobę” poza zakresem, w jakim jest ona uprawniona do wydawania decyzji administracyjnych, nie można jej zaliczyć do zbioru „funkcjonariuszy publicznych”. Tak więc dyrektor szkoły jest funkcjonariuszem publicznym tylko w zakresie, w jakim jest upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych. Natomiast warunkiem poniesienia przez niego odpowiedzialności karnej na podstawie art. 231 Kodeksu karnego jest to, by przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków ze szkodą dla interesu publicznego lub prywatnego nastąpiło w zakresie, w jakim jest on uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych. Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę o ich przyjęcie. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu [1] Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907). [2] Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).