Interpelacja w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

Interpelacja nr 3270

do ministra spraw wewnętrznych i administracji, koordynatora służb specjalnych

w sprawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

Zgłaszający: Jarosław Zieliński

Data wpływu: 04-06-2024

Białystok, 3 czerwca 2024 r.

Według publicznych zapowiedzi polityków Koalicji Obywatelskiej – Platformy Obywatelskiej z okresu kampanii wyborczej do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w 2023 roku, a także deklaracji Pana Premiera i członków Pana rządu wśród pierwszych projektów ustaw miała znaleźć się ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej. Od 13 grudnia 2023 roku, a więc od daty zaprzysiężenia przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudę nowej Rady Ministrów mija już prawie 6 miesięcy, a projekt tej ustawy nadal nie został skierowany do Sejmu.

W dniu 12 lutego 2024 roku ówczesny minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński podczas konferencji prasowej poinformował opinię publiczną, że w marcu 2024 roku przedstawi „zaawansowane założenia lub ustawę” dotyczącą ochrony ludności oraz obrony cywilnej. Zapowiadana ustawa miała opierać się na projekcie przygotowanym przez posłów Koalicji Obywatelskiej jeszcze w poprzedniej kadencji Sejmu („Sprawa jest pilna. Myślę, że w marcu przedstawimy zaawansowane założenia do ustawy lub ustawę”).

W dniu 12 lutego 2024 roku Marcin Kierwiński w stacji telewizyjnej TVN24 powiedział, że do 20 kwietnia 2024 roku zakończą się prace nad ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej, później będą miały miejsce konsultacje międzyresortowe, gotowy projekt ustawy trafi do Sejmu pod koniec maja 2024 roku, a od wakacji rozpocznie się budowa struktur przewidzianych w tej ustawie.

W dniu 22 marca 2024 roku ówczesny minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński oraz wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zaprezentowali wstępne założenia projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, które – według ich deklaracji – zostały przygotowane po konsultacji z ekspertami, środowiskami samorządowymi oraz przedstawicielami organizacji pozarządowych. Marcin Kierwiński dodał także m.in., że planowane jest stworzenie korpusu ochrony cywilnej, który ma chronić ludność cywilną w przypadku konfliktu zbrojnego. Miałby on być złożony z funkcjonariuszy Policji i innych służb podległych MSWiA oraz strażaków ochotniczych straży pożarnych, a na czele tej struktury miał stanąć minister spraw wewnętrznych i administracji.

W dniu 11 kwietnia 2024 roku podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz przedstawił w Sejmie informację w sprawie stanu przygotowań systemu obrony cywilnej do ochrony przed skutkami ewentualnego konfliktu zbrojnego. Zapewnił, że ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej jest już przygotowana. Powołał się także na to, że również w poprzednich latach podejmowane były próby przygotowania ustawy o ochronie ludności („Pamiętam, że w 2015 roku przygotowaliśmy i zostawiliśmy ustawę o ochronie ludności. W 2008 roku również była przygotowana”).

W dniu 9 maja 2024 roku pan Marcin Kierwiński stwierdził: "Dziś możemy z dumą powiedzieć, że projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej jest gotowy i został wysłany do dalszych prac legislacyjnych i uzgodnień międzyresortowych”.

W dniu 11 maja 2024 roku podczas konferencji prasowej Pan Premier poinformował, że w niedługim czasie będzie rozmawiał z marszałkiem Sejmu Szymonem Hołownią o współdziałaniu między rządem i parlamentem, jeżeli chodzi o najważniejsze i pilne ustawy, w tym ustawę dotyczącą ochrony ludności cywilnej („Poproszę też o spotkanie byłego ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego, żeby mi zrelacjonował, które punkty mogą powodować opóźnienie. Ja nie chcę tego opóźnienia. Środki zapewnimy, a propozycje są gotowe. Kluczowe jest pytanie, jak szybko te idee zebrane w rozmowach między MON a MSWiA zamienią się w projekt ustawy”).

Powiedział Pan również: „Ponieważ to jest skomplikowany projekt, więc trochę czasu kosztuje, także w Rządowym Centrum Legislacji. (…) Może to będzie czerwiec. Nie wiem. Ale to nie są zbędne opóźnienia. Tego wymaga praca nad tą ustawą”.

Prace nad projektem ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej nie zostały więc dotąd zakończone, dokument ten miał trafić do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów oraz do uzgodnień międzyresortowych i zostać opublikowany na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji, lecz do chwili obecnej to nie nastąpiło, a przecież tak naprawdę czynności te to dopiero początek legislacyjnej drogi, którą musi przejść projekt ustawy.

Wobec zagrożeń wynikających z obecnej sytuacji geopolityczno-militarnej oraz nawiązując do przywołanych wyżej publicznych wypowiedzi Pana Premiera i polityków obecnej większości parlamentarno-rządowej, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 roku o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o przedstawienie wiarygodnych i aktualnych informacji w powyższej sprawie oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Dlaczego, mimo zapowiedzi przedstawicieli Koalicji Obywatelskiej z ostatniej kampanii wyborczej do Sejmu i Senatu, którzy zapewniali, że KO ma gotowy projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, tego projektu dotychczas nie przedstawiono? Czy to oznacza, że Koalicja Obywatelska okłamała w tej sprawie wyborców?

2. Dlaczego w sytuacji zagrożenia militarnego ze strony Rosji przez prawie pół roku rządów koalicji 13 grudnia nie nadano sprawie ochrony ludności i obrony cywilnej należnego priorytetu, a opinia publiczna wciąż tylko jest informowana o mało precyzyjnych założeniach i obszarach, które ma regulować przyszła ustawa?

3. Dlaczego, mimo przywołanego wyżej zapewnienia byłego ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego z dnia 9 maja 2024 roku, projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej nie został dotychczas wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów?

4. Czy zostały zapewnione środki finansowe na pokrycie kosztów wdrożenia przyszłej ustawy? Według doniesień medialnych minister finansów zgłasza wątpliwości w tej sprawie.

5. Kiedy zostanie utworzony korpus ochrony cywilnej, o którym mówił podczas konferencji prasowej 22 marca 2024 roku Marcin Kierwiński, mający chronić ludność cywilną w przypadku konfliktu zbrojnego? Kto miałby wchodzić w jego skład, w jakie kompetencje i jaki sprzęt byłby on wyposażony i jakie środki finansowe są przewidywane na potrzeby utworzenia i funkcjonowania tego korpusu?

6. Czy projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, o którym mówił ówczesny minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński w dniu 9 maja 2024 roku, został rzeczywiście opracowany? Jeżeli tak, to proszę o jego udostępnienie.

7. Jakie opinie ekspertów, środowisk samorządowych oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych, o których mówił Marcin Kierwiński na konferencji prasowej w dniu 22 marca 2024 roku, zostały przedstawione w sprawie projektu tej ustawy? Proszę o ich udostępnienie.

8. Czy projekty ustaw o ochronie ludności z 2008 i 2015 roku, o których mówił 11 kwietnia 2024 roku w Sejmie podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz, naprawdę istnieją? Jeżeli tak, to proszę o ich udostępnienie.

9. Czy istnieje projekt ustawy o ochronie ludności posłów Koalicji Obywatelskiej złożony w poprzedniej kadencji Sejmu, na który powoływali się ówczesny minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński i podsekretarz stanu w MSWiA Wiesław Leśniakiewicz podczas konferencji prasowej 12 lutego 2024 roku? Jeżeli tak, to proszę o jego udostępnienie.

Nadmieniam, że w 2019 roku, kiedy kończyłem pracę na stanowisku sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, został przygotowany projekt ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej uwzględniający ówczesne realia i sytuację geopolityczną, który zapewne znajduje się w dokumentach Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, MSWiA lub Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Z posiadanych przeze mnie informacji wynika, że w latach 2019-2023 został także przygotowany projekt takiej ustawy uwzględniający nową sytuację geopolityczną i aktualne wówczas zagrożenia. Oba te projekty mogą i powinny zostać wykorzystane przy opracowaniu rządowego projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, który jest z coraz większą niecierpliwością oczekiwany przez opinię publiczną i obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.