Interpelacja nr 3262
Interpelacja w sprawie polskich obywateli doznających urazu lub nagłego zachorowania podczas pobytu za granicą, ze szczególnym uwzględnieniem osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie polskich obywateli doznających urazu lub nagłego zachorowania podczas pobytu za granicą, ze szczególnym uwzględnieniem osób w kryzysie bezdomności
Interpelacja nr 3262
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw zagranicznych, ministra zdrowia
w sprawie polskich obywateli doznających urazu lub nagłego zachorowania podczas pobytu za granicą, ze szczególnym uwzględnieniem osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający: Kinga Gajewska
Data wpływu: 03-06-2024
Podczas spotkania organizowanego przez polską ambasadę w Domu Polskim w Berlinie zostałam poinformowana, że na 8-10 tys. osób w kryzysie bezdomności w stolicy Niemiec około 40 procent ma obywatelstwo polskie. Znaczna większość z nich ma problemy ze zdrowiem psychicznym, a część z nich chce wrócić do ojczyzny.
Obywatelki i obywatele polscy korzystają z przywileju swobodnego przemieszczania się na obszarze Unii Europejskiej, nie zawsze znajdując na terenie państw członkowskich pracę bądź miejsce stałego zamieszkania. Niektóre osoby poszukują pracy dorywczej, inne przemieszczają się w celach turystycznych albo doświadczają podczas swego pobytu za granicą kryzysu bezdomności. Wiele z tych osób z różnych przyczyn nie posiada tytułu do świadczeń społecznych czy ubezpieczenia zdrowotnego w państwie członkowskim na postawie przepisów o koordynacji. W przypadku doznania urazu lub skutków nagłego zachorowania za granicą, a zwłaszcza utraty przytomności bądź zaburzeń świadomości np. w przebiegu zaburzeń psychicznych zarówno te osoby, jak i niosący im pomoc ludzie borykają się ustawicznie z wieloma problemami wynikającymi z niedoskonałości obowiązujących przepisów polskiego prawa i ich praktycznej realizacji.
Niedoskonałości te sprawiają, że przysługujące tym obywatelkom i obywatelom z art. 68 Konstytucji RP prawo do bezpłatnego uzyskania niezbędnych świadczeń zdrowotnych w kraju jest iluzoryczne wskutek obwarowania niewykonalnymi procedurami (patrz skarga do RPO o sygn. V.7010.43.2023.ETP).
Art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2024 poz.146) stanowi w pkt. 29, że osoby bezdomne wychodzące z bezdomności niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 54 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla tych osób nieubezpieczonych jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce ich zamieszkania, potwierdzająca to prawo.
Pytania do Pani Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiadającej za pomoc społeczną osobom doświadczającym kryzysu bezdomności i procedury jej przyznawania:
1. W jaki sposób osoby w kryzysie bezdomności przebywające za granicą – z definicji i istoty pojęcia bezdomności nieposiadające ustalonego miejsca zamieszkania w ogóle – mają przedłożyć dokumenty poświadczające ich miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z literą przepisów art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych?
2. W jaki sposób i do kogo obywatele polscy doświadczający skrajnego ubóstwa i kryzysu bezdomności za granicą (również za granicą nieposiadający miejsca zamieszkania i uprawnień do świadczeń zdrowotnych i pomocy społecznej w państwie członkowskim UE) mają w przypadku nagłego zachorowania za granicą zwrócić się o potwierdzenie prawa do świadczeń?
3. Kto i w jakim trybie ma dopełnić formalności wymaganych przez ustawodawcę w celu wydania przez wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania decyzji w imieniu nieubezwłasnowolnionych obywatelek i obywateli polskich doświadczający za granicą skutków nagłego zachorowania lub urazu skutkującego utratą przytomności, zaburzeniami świadomości bądź innego stanu uniemożliwiającego komunikację? Precyzując, kto i na jakiej podstawie miałby przedłożyć w imieniu nieprzytomnego Polaka przebywającego za granicą dokumenty potwierdzające zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumenty potwierdzające posiadanie obywatelstwa polskiego, umożliwić przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego czy przedłożyć dokumenty pozwalające na stwierdzenie spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej?
Pytania do Ministra Spraw Zagranicznych odpowiadającego za pomoc konsularną obywatelom polskim za granicą:
1. Czy służby konsularne są upoważnione do wystąpienia z wnioskiem o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, tj. o decyzję wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania w kraju w przypadku osoby doświadczającej kryzysu bezdomności za granicą?
2. Czy i w jakim trybie służby konsularne uprawnione są do występowania w imieniu nieubezwłasnowolnionego obywatela polskiego przebywającego za granicą w przypadku długotrwałej utraty przytomności albo zaburzeń świadomości np. wskutek ostrej psychozy czy innych stanów faktycznie uniemożliwiających osobiste zwrócenie się do NFZ?
3. Czy przewidziano w polskim prawie uprawnienia dla służb konsularnych działających w stanie wyższej konieczności, które powzięłyby np. od lekarza prowadzącego wiarygodną wiadomość o utracie przytomności bądź zaburzeniach świadomości obywatela polskiego bądź przyjęłyby oświadczenie od osoby doświadczającej kryzysu bezdomności o tym fakcie z prośbą o pomoc prawną lub pełnomocnictwo?
Pytania do Pani Ministry Zdrowia odpowiadającej za funkcjonowanie NFZ, również w zakresie faktycznej realizacji prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych dla osób w kryzysie bezdomności:
1. Czy istnieje procedura w NFZ umożliwiająca pomoc obywatelom polskim doświadczającym nagłych zachorowań i urazów za granicą, umożliwiająca zarówno pilne poświadczenie uprawnień do świadczeń zdrowotnych, jak i sprawną organizację powrotu chorego do kraju (transportu medycznego) w celu kontynuacji leczenia, rehabilitacji i rekonwalescencji?
2. W jakim trybie przewidziano kontakt ze służbą konsularną, rodziną osoby chorej czy personelem zagranicznych placówek ochrony zdrowia w takich przypadkach?
3. Czy przewidziano w polskim prawie procedury przyjęcia pacjentów z zagranicy, będących obywatelami polskimi, do szpitala właściwego rejonowo względem miejsca zamieszkania bądź ostatniego zameldowania w kraju bądź rejonowej kliniki rehabilitacyjnej? (patrz skarga do RPO o sygn. V.7010.43.2023.ETP)
Interpelacja nr 3262
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw zagranicznych, ministra zdrowia
w sprawie polskich obywateli doznających urazu lub nagłego zachorowania podczas pobytu za granicą, ze szczególnym uwzględnieniem osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający: Kinga Gajewska
Data wpływu: 03-06-2024
Podczas spotkania organizowanego przez polską ambasadę w Domu Polskim w Berlinie zostałam poinformowana, że na 8-10 tys. osób w kryzysie bezdomności w stolicy Niemiec około 40 procent ma obywatelstwo polskie. Znaczna większość z nich ma problemy ze zdrowiem psychicznym, a część z nich chce wrócić do ojczyzny.
Obywatelki i obywatele polscy korzystają z przywileju swobodnego przemieszczania się na obszarze Unii Europejskiej, nie zawsze znajdując na terenie państw członkowskich pracę bądź miejsce stałego zamieszkania. Niektóre osoby poszukują pracy dorywczej, inne przemieszczają się w celach turystycznych albo doświadczają podczas swego pobytu za granicą kryzysu bezdomności. Wiele z tych osób z różnych przyczyn nie posiada tytułu do świadczeń społecznych czy ubezpieczenia zdrowotnego w państwie członkowskim na postawie przepisów o koordynacji. W przypadku doznania urazu lub skutków nagłego zachorowania za granicą, a zwłaszcza utraty przytomności bądź zaburzeń świadomości np. w przebiegu zaburzeń psychicznych zarówno te osoby, jak i niosący im pomoc ludzie borykają się ustawicznie z wieloma problemami wynikającymi z niedoskonałości obowiązujących przepisów polskiego prawa i ich praktycznej realizacji.
Niedoskonałości te sprawiają, że przysługujące tym obywatelkom i obywatelom z art. 68 Konstytucji RP prawo do bezpłatnego uzyskania niezbędnych świadczeń zdrowotnych w kraju jest iluzoryczne wskutek obwarowania niewykonalnymi procedurami (patrz skarga do RPO o sygn. V.7010.43.2023.ETP).
Art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2024 poz.146) stanowi w pkt. 29, że osoby bezdomne wychodzące z bezdomności niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zgodnie z art. 54 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla tych osób nieubezpieczonych jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce ich zamieszkania, potwierdzająca to prawo.
Pytania do Pani Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiadającej za pomoc społeczną osobom doświadczającym kryzysu bezdomności i procedury jej przyznawania:
1. W jaki sposób osoby w kryzysie bezdomności przebywające za granicą – z definicji i istoty pojęcia bezdomności nieposiadające ustalonego miejsca zamieszkania w ogóle – mają przedłożyć dokumenty poświadczające ich miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z literą przepisów art. 54 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych?
2. W jaki sposób i do kogo obywatele polscy doświadczający skrajnego ubóstwa i kryzysu bezdomności za granicą (również za granicą nieposiadający miejsca zamieszkania i uprawnień do świadczeń zdrowotnych i pomocy społecznej w państwie członkowskim UE) mają w przypadku nagłego zachorowania za granicą zwrócić się o potwierdzenie prawa do świadczeń?
3. Kto i w jakim trybie ma dopełnić formalności wymaganych przez ustawodawcę w celu wydania przez wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania decyzji w imieniu nieubezwłasnowolnionych obywatelek i obywateli polskich doświadczający za granicą skutków nagłego zachorowania lub urazu skutkującego utratą przytomności, zaburzeniami świadomości bądź innego stanu uniemożliwiającego komunikację? Precyzując, kto i na jakiej podstawie miałby przedłożyć w imieniu nieprzytomnego Polaka przebywającego za granicą dokumenty potwierdzające zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumenty potwierdzające posiadanie obywatelstwa polskiego, umożliwić przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego czy przedłożyć dokumenty pozwalające na stwierdzenie spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej?
Pytania do Ministra Spraw Zagranicznych odpowiadającego za pomoc konsularną obywatelom polskim za granicą:
1. Czy służby konsularne są upoważnione do wystąpienia z wnioskiem o wydanie dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, tj. o decyzję wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania w kraju w przypadku osoby doświadczającej kryzysu bezdomności za granicą?
2. Czy i w jakim trybie służby konsularne uprawnione są do występowania w imieniu nieubezwłasnowolnionego obywatela polskiego przebywającego za granicą w przypadku długotrwałej utraty przytomności albo zaburzeń świadomości np. wskutek ostrej psychozy czy innych stanów faktycznie uniemożliwiających osobiste zwrócenie się do NFZ?
3. Czy przewidziano w polskim prawie uprawnienia dla służb konsularnych działających w stanie wyższej konieczności, które powzięłyby np. od lekarza prowadzącego wiarygodną wiadomość o utracie przytomności bądź zaburzeniach świadomości obywatela polskiego bądź przyjęłyby oświadczenie od osoby doświadczającej kryzysu bezdomności o tym fakcie z prośbą o pomoc prawną lub pełnomocnictwo?
Pytania do Pani Ministry Zdrowia odpowiadającej za funkcjonowanie NFZ, również w zakresie faktycznej realizacji prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych dla osób w kryzysie bezdomności:
1. Czy istnieje procedura w NFZ umożliwiająca pomoc obywatelom polskim doświadczającym nagłych zachorowań i urazów za granicą, umożliwiająca zarówno pilne poświadczenie uprawnień do świadczeń zdrowotnych, jak i sprawną organizację powrotu chorego do kraju (transportu medycznego) w celu kontynuacji leczenia, rehabilitacji i rekonwalescencji?
2. W jakim trybie przewidziano kontakt ze służbą konsularną, rodziną osoby chorej czy personelem zagranicznych placówek ochrony zdrowia w takich przypadkach?
3. Czy przewidziano w polskim prawie procedury przyjęcia pacjentów z zagranicy, będących obywatelami polskimi, do szpitala właściwego rejonowo względem miejsca zamieszkania bądź ostatniego zameldowania w kraju bądź rejonowej kliniki rehabilitacyjnej? (patrz skarga do RPO o sygn. V.7010.43.2023.ETP)
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
19
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.7 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (19)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17867 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.26.2024.AR
Warszawa, 24 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Kingi Gajewskiej z 10.06.2024 r. nr 3262
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Na wstępie należy wskazać, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych posiadają osoby, które są do tych świadczeń uprawnione na
podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2024 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146), zwanej dalej ustawą o
świadczeniach, przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego a także
umów międzynarodowych, które swoim zakresem przedmiotowym obejmują udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej. Wobec powyższego podkreślenia wymaga, że posiadanie
przez daną osobę obywatelstwa polskiego nie jest jednoznaczne z posiadaniem prawa do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Instytucją odpowiedzialną za finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej dla osób
uprawnionych do tych świadczeń na podstawie ustawodawstwa polskiego jest
Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – w przypadku, gdy zostały one udzielone na
podstawie ustawy o świadczeniach albo przepisów o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego, albo Minister Zdrowia – w przypadku, gdy zostały one
udzielone na podstawie postanowień umów międzynarodowych.
Kwestie związane z dostępem do opieki medycznej oraz potwierdzaniem prawa do
świadczeń osób znajdujących się w sytuacji transgranicznej na terytorium państw
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
członkowskich UE/EFTA regulują unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego1.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 i art. 27 (obnoszącym się do emerytów i rencistów) rozporządzenia
883/2004 ubezpieczony i członkowie jego rodziny przebywający w innym Państwie
Członkowskim niż państwo właściwe są uprawnieni do świadczeń rzeczowych, które z
powodów medycznych stają się niezbędne w czasie ich pobytu, z uwzględnieniem
charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu. Świadczenia te udzielane
są w imieniu instytucji właściwej przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami
stosowanego przez nią ustawodawstwa tak jak gdyby zainteresowane osoby były
ubezpieczone na mocy wspomnianego ustawodawstwa.
Natomiast, zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009 do celów stosowania art.
19 rozporządzenia podstawowego ubezpieczony przedstawia świadczeniodawcy w
państwie członkowskim, w którym ma miejsce pobytu, dokument wydany przez swoją
instytucję właściwą, potwierdzający jego uprawnienie do świadczeń rzeczowych. Jeżeli
ubezpieczony nie posiada takiego dokumentu, instytucja miejsca pobytu, na wniosek lub z
innych koniecznych względów, występuje do instytucji właściwej o wystawienie tego
dokumentu. Dokument ten potwierdza, że ubezpieczony jest uprawniony do świadczeń
rzeczowych na warunkach przewidzianych w art. 19 rozporządzenia podstawowego na
takich samych zasadach, jakie mają zastosowanie do ubezpieczonych na podstawie
ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym ma miejsce pobytu.
Z przytoczonych przepisów wynika, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w czasie
pobytu w innym niż Polska państwie członkowskim UE/EFTA posiadają osoby uprawnione
do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z art. 2 i 67 ust. 4-7 ustawy o świadczeniach
podlegające ustawodawstwu polskiemu, jako właściwemu. Są to:
osoby objęte obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym,
świadczeniobiorcy nieubezpieczeni, tzn. posiadający miejsce zamieszkania na
terytorium Polski obywatele państw członkowskich i cudzoziemcy, którzy uzyskali tu
status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone
w celu połączenia się z rodziną, o którym mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy
z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jeżeli spełniają kryterium dochodowe, o
którym mowa w przepisach o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004 r. s. 1,
z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem 883/2004, oraz rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania
rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
(Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009 r. s. 1, z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem 87/2009
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a faktyczną sytuacją
majątkową, albo są osobami, które nie ukończyły 18. roku życia albo kobietami w ciąży,
porodu i połogu, oraz
osoby, które posiadają prawo do świadczeń mimo wygaśnięcia ubezpieczenia, m.in. w
związku z pobieraniem zasiłku przyznanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu
chorobowym lub wypadkowym, którego nie zalicza się do podstawy wymiaru składki na
ubezpieczenie zdrowotne, czy w okresie trwania postępowania o przyznanie emerytury
lub renty w związku ze złożeniem wniosku o te świadczenia.
Dokumentami potwierdzającymi prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w czasie pobytu
ww. osób w innym niż Polska państwie członkowskim UE/EFTA jest Europejska Karta
Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) albo Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ
(Certyfikat). Osobom objętym polskim ustawodawstwem dokumenty te wydawane są na
ich wniosek przez oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia. Dokumenty
należy okazać bezpośrednio świadczeniodawcy w państwie, w którym ma miejsce leczenia.
Potwierdzają one, że osoba, której dany dokument został wydany ma prawo do świadczeń
zdrowotnych, które są udzielane w państwie pobytu, zgodnie z jego ustawodawstwem, a
które stają się niezbędne ze wskazań medycznych, z myślą o zapobieżeniu przymusowemu
powrotowi ubezpieczonego do właściwego państwa członkowskiego przed końcem
planowanego pobytu w celu uzyskania niezbędnego leczenia.
Należy wskazać, że zarówno karta EKUZ jak i Certyfikat mogą zostać wydane również
świadczeniobiorcy nieubezpieczonemu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o
świadczeniach. Przepis ten stanowi podstawę prawną do udzielania świadczeń i ich
finansowania ze środków publicznych głównie na rzecz osób w kryzysie bezdomności, czy
będących w innej trudnej sytuacji życiowej. Dokumentem potwierdzającym prawo tych
osób do świadczeń jest, zgodnie z art. 54 ustawy o świadczeniach, decyzja wójta
(burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania
świadczeniobiorcy w Polsce. Decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, po
przedłożeniu przez niego wymaganych dokumentów i przeprowadzeniu rodzinnego
wywiadu środowiskowego. Wójt (burmistrz, prezydent) właściwej gminy może wszcząć
postępowanie w celu wydania decyzji również z urzędu lub na wniosek Funduszu. Kopię
decyzji, w terminie 7 dni od dnia jej wydania, organ zobowiązany jest dostarczyć
Funduszowi. Na podstawie decyzji prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje
przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku
chyba, że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.
W przypadku wydania decyzji z urzędu przez wójta (burmistrza, prezydenta) właściwej
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
gminy prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje od dnia określonego w decyzji
przez okres 90 dni.
Ponadto uprzejmie informuję, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego nie przewidują możliwości transportu sanitarnego pacjenta z innego państwa
członkowskiego UE/EFTA do Polski. Oznacza to, że koszt transportu pokrywa pacjent. Na
podstawie polskich przepisów NFZ może jednak pokryć koszty transportu sanitarnego
pacjenta, który jest uprawniony do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych w Polsce do kraju w ramach tzw. transportu ekonomicznego.
Zgodnie z art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach w przypadku gdy taka osoba przebywa w
szpitalu na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego UE/ EFTA lub
Zjednoczonego Królestwa, korzystając ze świadczeń udzielanych na podstawie przepisów o
koordynacji, Prezes Funduszu wydaje, w drodze decyzji administracyjnej, zgodę na pokrycie
kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju - najtańszym środkiem transportu
możliwym do zastosowania w aktualnym stanie zdrowia wnioskodawcy, gdy przewidywane
koszty dalszego leczenia za granicą przewyższają koszty transportu i leczenia w kraju.
Prezes Funduszu wydaje wskazaną decyzję na wniosek świadczeniobiorcy, jego
przedstawiciela ustawowego, małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia
w linii prostej, osoby pozostającej we wspólnym pożyciu lub osoby upoważnionej przez
wnioskodawcę, instytucji właściwej, instytucji miejsca zamieszkania albo instytucji miejsca
pobytu w innym państwie członkowskim UE/EFTA lub Zjednoczonym Królestwie. W
decyzji Prezes Funduszu wskazuje świadczeniodawcę, posiadającego umowę z NFZ, który
przeprowadzi dalsze leczenie w kraju. Ustalenie placówki, która przyjmie pacjenta w Polsce
należy do kompetencji oddziału, który rozpatruje wniosek lub do rodziny pacjenta, która we
własnym zakresie organizuje miejsce w szpitalu. Zgoda na pokrycie kosztów transportu jest
wydawana przed jego wykonaniem i dotyczy sfinansowania całości kosztów. Podkreślić
należy, że NFZ nie organizuje transportu, a jedynie go finansuje.
Jeżeli natomiast chodzi o zasady potwierdzania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na
rzecz obywateli polskich uregulowane w umowach międzynarodowych to w na wstępie
należy wskazać, że obecnie umowy, które swoim zakresem przedmiotowym obejmują
świadczenia opieki zdrowotnej, obowiązują w stosunkach między Polską a Albanią2, Bośnią
2 Art. 7 Porozumienia między Ministerstwem Zdrowia i Opieki Społecznej RP a Ministerstwem
Zdrowia Republiki Albanii o współpracy w dziedzinie ochrony zdrowia i nauk medycznych,
podpisanego w Warszawie w dniu 4 września 1991 r.
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Hercegowiną, Serbią i Czarnogórą3, a także z Macedonią4. Postanowienia wskazanych
umów uprawniają obywateli polskich do świadczeń w przypadkach nagłego zachorowania i
wypadku z tym że umowa z Macedonią ogranicza to prawo wyłącznie do tych osób, które
przebywają tam w związku z wykonywaniem pracy. Tylko w umowie z Macedonią został
uregulowany sformalizowany sposób potwierdzania przysługujących uprawnień do
świadczeń opieki zdrowotnej, pozostałe umowy przewidują udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej na zasadzie wzajemności obywatelom jednego państwa przebywającym na
terenie drugiego państwa. Żadna z umów nie przewiduje możliwości organizacji i
finansowania kosztów powrotnego transportu sanitarnego.
W odniesieniu do zasad współpracy z polskimi służbami konsularnymi uprzejmie informuję,
że wszystkie państwa członkowskie objęte unijną koordynacją systemów zabezpieczenia
społecznego zobligowane zostały do powołania instytucji łącznikowej w zakresie
rzeczowych świadczeń zdrowotnych. Od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej
zadania instytucji łącznikowej, w odniesieniu do udostępniania informacji w zakresie zasad
dostępu do rzeczowych świadczeń zdrowotnych na terytoriom Wspólnoty oraz rozliczania
powstałych kosztów tych świadczeń, realizowane są przez Departament Współpracy
Międzynarodowej Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia (DWM). DWM pełni również
funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej w
rozumieniu ustawy5. Jednym z zadań realizowanych przez DWM jest obowiązek
przeprowadzania szkoleń przedwyjazdowych dla pracowników delegowanych na placówki
dyplomatyczno – konsularne. Szkolenia dla osób desygnowanych do pracy w polskich
placówkach dyplomatycznych są obowiązkowe. Zakres przedmiotowego szkolenia
obejmuje w szczególności:
omówienie zasad dostępu do świadczeń zdrowotnych i ich zakres w poszczególnych
państwach UE\EFTA;
omówienie zasad korzystania z dokumentów potwierdzających prawo do świadczeń
zdrowotnych (EKUZ, Certyfikat, S1, DA1, S2);
omówienie zasad postępowania w przypadku zgłoszenia do konsulatu konieczności
udzielenia pomocy medycznej polskiemu obywatelowi nieposiadającemu dokumentu
potwierdzającego prawo do świadczeń;
omówienie zasad zwrotu kosztów leczenia udzielonego odpłatnie;
3 Art. 7 umowy o ubezpieczeniu społecznym między Rządem PRL a Rządem Federacyjnej Ludowej
Republiki Jugosławii, podpisanej w Warszawie z dnia 16 stycznia 1958 r.
4 Art. 10 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu
społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 6 kwietnia 2006 r. (Dz.U. z 2007 r., nr 229, poz. 1686)
5 Przepisy rozdziału 2a ustawy o świadczeniach implementujące postanowienia dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw
pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz. Urz. UE L 88 z 4.04.2011 r. s. 45–65)
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
omówienie zasad transportu między państwami członkowskimi;
omówienie dostępnych procedur wnioskowania o dokumenty uprawniające do
świadczeń zdrowotnych, zgodnie z przepisami o koordynacji;
wyjaśnienie wątpliwości i udzielenie odpowiedzi na ewentualne pytania.
Osobie delegowanej do pracy w placówce konsularnej przekazywane są również dane
kontaktowe do DWM, z informacją o możliwości skorzystania ze wsparcia
merytorycznego, w indywidualnych przypadkach budzących wątpliwości co do właściwej
ścieżki postępowania.
z upoważnienia Ministra ZdrowiaZ wyrazami szacunku
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.274.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3262, złożoną przez Panią Posłankę Kingę Gajewską
w sprawie polskich obywateli doznających urazu lub nagłego zachorowania podczas pobytu
za granicą, ze szczególnym uwzględnieniem osób w kryzysie bezdomności, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia w zakresie dotyczącym ministra ds. zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z art. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901
z późn. zm.), regulującej kwestie udzielania wsparcia osobom bezdomnym, prawo do
świadczeń z pomocy społecznej przysługuje zarówno osobom posiadającym obywatelstwo
polskie, jak i cudzoziemcom, mieszkającym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej (RP), oraz obywatelom Unii Europejskiej, posiadającym prawo pobytu lub prawo
stałego pobytu na terytorium RP. Rozwiązania przewidziane w ww. ustawie nie obejmują
zatem osób przebywających poza granicami kraju. W przypadku powrotu osoby w kryzysie
bezdomności, która jest obywatelem Polski na terytorium RP osoba ta będzie mogła
skorzystać – adekwatnie do potrzeb – ze świadczeń pieniężnych oraz niepieniężnych z
pomocy społecznej, na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej.
Przywołany w interpelacji art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) w ustępie 3 punkt 1) również odnosi się do
wsparcia obywateli polskich przebywających na terytorium RP.
Wobec powyższego obywatelom polskim na emigracji, będącym w kryzysie bezdomności,
bezpośrednia pomoc świadczona jest za pośrednictwem urzędów konsularnych RP, zgodnie
z regulacjami ustawy z 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1329,
z późn. zm.) oraz z poszanowaniem prawa kraju urzędowania tych placówek. W przypadkach
szczególnych, gdy osoba w kryzysie bezdomności nie może liczyć na wsparcie rodziny,
konsul, po dokonaniu odpowiednich ustaleń, ma możliwość udzielenia jej pomocy w
powrocie do kraju.
W kontekście przepisów unijnych warto odnieść się w tym zakresie do Dyrektywy
2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa
obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na
terytorium Państw Członkowskich.
W Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 14 września 2011 r. w sprawie strategii UE na rzecz
przeciwdziałania bezdomności (2013/C 51 E/13), (Dz. U. UE C z dnia 22 lutego 2013 r.),
stwierdza się, że strategia UE na rzecz walki z bezdomnością winna w pełni szanować
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
postanowienia Traktatu z Lizbony, który uznaje "zasadniczą rolę i dużą swobodę krajowych,
regionalnych i lokalnych organów władzy w świadczeniu, zlecaniu i organizowaniu usług
świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w sposób możliwie najlepiej zaspokajający
potrzeby użytkowników”.
Pomoc społeczna nie jest objęta rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr
883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego. Tym samym każde z Państw Członkowskich Unii Europejskiej udziela
świadczeń na swoim terytorium i prowadzi własną politykę wewnętrzną, dotyczącą osób
w kryzysie bezdomności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.26.2024.AR
Warszawa, 24 czerwca 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Poseł Kingi Gajewskiej z 10.06.2024 r. nr 3262
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Na wstępie należy wskazać, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych posiadają osoby, które są do tych świadczeń uprawnione na
podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2024 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146), zwanej dalej ustawą o
świadczeniach, przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego a także
umów międzynarodowych, które swoim zakresem przedmiotowym obejmują udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej. Wobec powyższego podkreślenia wymaga, że posiadanie
przez daną osobę obywatelstwa polskiego nie jest jednoznaczne z posiadaniem prawa do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Instytucją odpowiedzialną za finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej dla osób
uprawnionych do tych świadczeń na podstawie ustawodawstwa polskiego jest
Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – w przypadku, gdy zostały one udzielone na
podstawie ustawy o świadczeniach albo przepisów o koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego, albo Minister Zdrowia – w przypadku, gdy zostały one
udzielone na podstawie postanowień umów międzynarodowych.
Kwestie związane z dostępem do opieki medycznej oraz potwierdzaniem prawa do
świadczeń osób znajdujących się w sytuacji transgranicznej na terytorium państw
-- 1 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
członkowskich UE/EFTA regulują unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego1.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 i art. 27 (obnoszącym się do emerytów i rencistów) rozporządzenia
883/2004 ubezpieczony i członkowie jego rodziny przebywający w innym Państwie
Członkowskim niż państwo właściwe są uprawnieni do świadczeń rzeczowych, które z
powodów medycznych stają się niezbędne w czasie ich pobytu, z uwzględnieniem
charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu. Świadczenia te udzielane
są w imieniu instytucji właściwej przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami
stosowanego przez nią ustawodawstwa tak jak gdyby zainteresowane osoby były
ubezpieczone na mocy wspomnianego ustawodawstwa.
Natomiast, zgodnie z art. 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009 do celów stosowania art.
19 rozporządzenia podstawowego ubezpieczony przedstawia świadczeniodawcy w
państwie członkowskim, w którym ma miejsce pobytu, dokument wydany przez swoją
instytucję właściwą, potwierdzający jego uprawnienie do świadczeń rzeczowych. Jeżeli
ubezpieczony nie posiada takiego dokumentu, instytucja miejsca pobytu, na wniosek lub z
innych koniecznych względów, występuje do instytucji właściwej o wystawienie tego
dokumentu. Dokument ten potwierdza, że ubezpieczony jest uprawniony do świadczeń
rzeczowych na warunkach przewidzianych w art. 19 rozporządzenia podstawowego na
takich samych zasadach, jakie mają zastosowanie do ubezpieczonych na podstawie
ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym ma miejsce pobytu.
Z przytoczonych przepisów wynika, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w czasie
pobytu w innym niż Polska państwie członkowskim UE/EFTA posiadają osoby uprawnione
do świadczeń opieki zdrowotnej zgodnie z art. 2 i 67 ust. 4-7 ustawy o świadczeniach
podlegające ustawodawstwu polskiemu, jako właściwemu. Są to:
osoby objęte obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym,
świadczeniobiorcy nieubezpieczeni, tzn. posiadający miejsce zamieszkania na
terytorium Polski obywatele państw członkowskich i cudzoziemcy, którzy uzyskali tu
status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone
w celu połączenia się z rodziną, o którym mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy
z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, jeżeli spełniają kryterium dochodowe, o
którym mowa w przepisach o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004 r. s. 1,
z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem 883/2004, oraz rozporządzenie Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania
rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego
(Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009 r. s. 1, z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem 87/2009
-- 2 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a faktyczną sytuacją
majątkową, albo są osobami, które nie ukończyły 18. roku życia albo kobietami w ciąży,
porodu i połogu, oraz
osoby, które posiadają prawo do świadczeń mimo wygaśnięcia ubezpieczenia, m.in. w
związku z pobieraniem zasiłku przyznanego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu
chorobowym lub wypadkowym, którego nie zalicza się do podstawy wymiaru składki na
ubezpieczenie zdrowotne, czy w okresie trwania postępowania o przyznanie emerytury
lub renty w związku ze złożeniem wniosku o te świadczenia.
Dokumentami potwierdzającymi prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w czasie pobytu
ww. osób w innym niż Polska państwie członkowskim UE/EFTA jest Europejska Karta
Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) albo Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ
(Certyfikat). Osobom objętym polskim ustawodawstwem dokumenty te wydawane są na
ich wniosek przez oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia. Dokumenty
należy okazać bezpośrednio świadczeniodawcy w państwie, w którym ma miejsce leczenia.
Potwierdzają one, że osoba, której dany dokument został wydany ma prawo do świadczeń
zdrowotnych, które są udzielane w państwie pobytu, zgodnie z jego ustawodawstwem, a
które stają się niezbędne ze wskazań medycznych, z myślą o zapobieżeniu przymusowemu
powrotowi ubezpieczonego do właściwego państwa członkowskiego przed końcem
planowanego pobytu w celu uzyskania niezbędnego leczenia.
Należy wskazać, że zarówno karta EKUZ jak i Certyfikat mogą zostać wydane również
świadczeniobiorcy nieubezpieczonemu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy o
świadczeniach. Przepis ten stanowi podstawę prawną do udzielania świadczeń i ich
finansowania ze środków publicznych głównie na rzecz osób w kryzysie bezdomności, czy
będących w innej trudnej sytuacji życiowej. Dokumentem potwierdzającym prawo tych
osób do świadczeń jest, zgodnie z art. 54 ustawy o świadczeniach, decyzja wójta
(burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania
świadczeniobiorcy w Polsce. Decyzję wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, po
przedłożeniu przez niego wymaganych dokumentów i przeprowadzeniu rodzinnego
wywiadu środowiskowego. Wójt (burmistrz, prezydent) właściwej gminy może wszcząć
postępowanie w celu wydania decyzji również z urzędu lub na wniosek Funduszu. Kopię
decyzji, w terminie 7 dni od dnia jej wydania, organ zobowiązany jest dostarczyć
Funduszowi. Na podstawie decyzji prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje
przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku
chyba, że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.
W przypadku wydania decyzji z urzędu przez wójta (burmistrza, prezydenta) właściwej
-- 3 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
gminy prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje od dnia określonego w decyzji
przez okres 90 dni.
Ponadto uprzejmie informuję, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego nie przewidują możliwości transportu sanitarnego pacjenta z innego państwa
członkowskiego UE/EFTA do Polski. Oznacza to, że koszt transportu pokrywa pacjent. Na
podstawie polskich przepisów NFZ może jednak pokryć koszty transportu sanitarnego
pacjenta, który jest uprawniony do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych w Polsce do kraju w ramach tzw. transportu ekonomicznego.
Zgodnie z art. 42i ust. 9 ustawy o świadczeniach w przypadku gdy taka osoba przebywa w
szpitalu na terytorium innego niż Polska państwa członkowskiego UE/ EFTA lub
Zjednoczonego Królestwa, korzystając ze świadczeń udzielanych na podstawie przepisów o
koordynacji, Prezes Funduszu wydaje, w drodze decyzji administracyjnej, zgodę na pokrycie
kosztów transportu do miejsca dalszego leczenia w kraju - najtańszym środkiem transportu
możliwym do zastosowania w aktualnym stanie zdrowia wnioskodawcy, gdy przewidywane
koszty dalszego leczenia za granicą przewyższają koszty transportu i leczenia w kraju.
Prezes Funduszu wydaje wskazaną decyzję na wniosek świadczeniobiorcy, jego
przedstawiciela ustawowego, małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia
w linii prostej, osoby pozostającej we wspólnym pożyciu lub osoby upoważnionej przez
wnioskodawcę, instytucji właściwej, instytucji miejsca zamieszkania albo instytucji miejsca
pobytu w innym państwie członkowskim UE/EFTA lub Zjednoczonym Królestwie. W
decyzji Prezes Funduszu wskazuje świadczeniodawcę, posiadającego umowę z NFZ, który
przeprowadzi dalsze leczenie w kraju. Ustalenie placówki, która przyjmie pacjenta w Polsce
należy do kompetencji oddziału, który rozpatruje wniosek lub do rodziny pacjenta, która we
własnym zakresie organizuje miejsce w szpitalu. Zgoda na pokrycie kosztów transportu jest
wydawana przed jego wykonaniem i dotyczy sfinansowania całości kosztów. Podkreślić
należy, że NFZ nie organizuje transportu, a jedynie go finansuje.
Jeżeli natomiast chodzi o zasady potwierdzania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej na
rzecz obywateli polskich uregulowane w umowach międzynarodowych to w na wstępie
należy wskazać, że obecnie umowy, które swoim zakresem przedmiotowym obejmują
świadczenia opieki zdrowotnej, obowiązują w stosunkach między Polską a Albanią2, Bośnią
2 Art. 7 Porozumienia między Ministerstwem Zdrowia i Opieki Społecznej RP a Ministerstwem
Zdrowia Republiki Albanii o współpracy w dziedzinie ochrony zdrowia i nauk medycznych,
podpisanego w Warszawie w dniu 4 września 1991 r.
-- 4 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Hercegowiną, Serbią i Czarnogórą3, a także z Macedonią4. Postanowienia wskazanych
umów uprawniają obywateli polskich do świadczeń w przypadkach nagłego zachorowania i
wypadku z tym że umowa z Macedonią ogranicza to prawo wyłącznie do tych osób, które
przebywają tam w związku z wykonywaniem pracy. Tylko w umowie z Macedonią został
uregulowany sformalizowany sposób potwierdzania przysługujących uprawnień do
świadczeń opieki zdrowotnej, pozostałe umowy przewidują udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej na zasadzie wzajemności obywatelom jednego państwa przebywającym na
terenie drugiego państwa. Żadna z umów nie przewiduje możliwości organizacji i
finansowania kosztów powrotnego transportu sanitarnego.
W odniesieniu do zasad współpracy z polskimi służbami konsularnymi uprzejmie informuję,
że wszystkie państwa członkowskie objęte unijną koordynacją systemów zabezpieczenia
społecznego zobligowane zostały do powołania instytucji łącznikowej w zakresie
rzeczowych świadczeń zdrowotnych. Od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej
zadania instytucji łącznikowej, w odniesieniu do udostępniania informacji w zakresie zasad
dostępu do rzeczowych świadczeń zdrowotnych na terytoriom Wspólnoty oraz rozliczania
powstałych kosztów tych świadczeń, realizowane są przez Departament Współpracy
Międzynarodowej Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia (DWM). DWM pełni również
funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej w
rozumieniu ustawy5. Jednym z zadań realizowanych przez DWM jest obowiązek
przeprowadzania szkoleń przedwyjazdowych dla pracowników delegowanych na placówki
dyplomatyczno – konsularne. Szkolenia dla osób desygnowanych do pracy w polskich
placówkach dyplomatycznych są obowiązkowe. Zakres przedmiotowego szkolenia
obejmuje w szczególności:
omówienie zasad dostępu do świadczeń zdrowotnych i ich zakres w poszczególnych
państwach UE\EFTA;
omówienie zasad korzystania z dokumentów potwierdzających prawo do świadczeń
zdrowotnych (EKUZ, Certyfikat, S1, DA1, S2);
omówienie zasad postępowania w przypadku zgłoszenia do konsulatu konieczności
udzielenia pomocy medycznej polskiemu obywatelowi nieposiadającemu dokumentu
potwierdzającego prawo do świadczeń;
omówienie zasad zwrotu kosztów leczenia udzielonego odpłatnie;
3 Art. 7 umowy o ubezpieczeniu społecznym między Rządem PRL a Rządem Federacyjnej Ludowej
Republiki Jugosławii, podpisanej w Warszawie z dnia 16 stycznia 1958 r.
4 Art. 10 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Macedonii o zabezpieczeniu
społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 6 kwietnia 2006 r. (Dz.U. z 2007 r., nr 229, poz. 1686)
5 Przepisy rozdziału 2a ustawy o świadczeniach implementujące postanowienia dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw
pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz. Urz. UE L 88 z 4.04.2011 r. s. 45–65)
-- 5 of 6 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
omówienie zasad transportu między państwami członkowskimi;
omówienie dostępnych procedur wnioskowania o dokumenty uprawniające do
świadczeń zdrowotnych, zgodnie z przepisami o koordynacji;
wyjaśnienie wątpliwości i udzielenie odpowiedzi na ewentualne pytania.
Osobie delegowanej do pracy w placówce konsularnej przekazywane są również dane
kontaktowe do DWM, z informacją o możliwości skorzystania ze wsparcia
merytorycznego, w indywidualnych przypadkach budzących wątpliwości co do właściwej
ścieżki postępowania.
z upoważnienia Ministra ZdrowiaZ wyrazami szacunku
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 6 of 6 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.274.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3262, złożoną przez Panią Posłankę Kingę Gajewską
w sprawie polskich obywateli doznających urazu lub nagłego zachorowania podczas pobytu
za granicą, ze szczególnym uwzględnieniem osób w kryzysie bezdomności, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia w zakresie dotyczącym ministra ds. zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z art. 5 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901
z późn. zm.), regulującej kwestie udzielania wsparcia osobom bezdomnym, prawo do
świadczeń z pomocy społecznej przysługuje zarówno osobom posiadającym obywatelstwo
polskie, jak i cudzoziemcom, mieszkającym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej (RP), oraz obywatelom Unii Europejskiej, posiadającym prawo pobytu lub prawo
stałego pobytu na terytorium RP. Rozwiązania przewidziane w ww. ustawie nie obejmują
zatem osób przebywających poza granicami kraju. W przypadku powrotu osoby w kryzysie
bezdomności, która jest obywatelem Polski na terytorium RP osoba ta będzie mogła
skorzystać – adekwatnie do potrzeb – ze świadczeń pieniężnych oraz niepieniężnych z
pomocy społecznej, na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej.
Przywołany w interpelacji art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) w ustępie 3 punkt 1) również odnosi się do
wsparcia obywateli polskich przebywających na terytorium RP.
Wobec powyższego obywatelom polskim na emigracji, będącym w kryzysie bezdomności,
bezpośrednia pomoc świadczona jest za pośrednictwem urzędów konsularnych RP, zgodnie
z regulacjami ustawy z 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1329,
z późn. zm.) oraz z poszanowaniem prawa kraju urzędowania tych placówek. W przypadkach
szczególnych, gdy osoba w kryzysie bezdomności nie może liczyć na wsparcie rodziny,
konsul, po dokonaniu odpowiednich ustaleń, ma możliwość udzielenia jej pomocy w
powrocie do kraju.
W kontekście przepisów unijnych warto odnieść się w tym zakresie do Dyrektywy
2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa
obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na
terytorium Państw Członkowskich.
W Rezolucji Parlamentu Europejskiego z 14 września 2011 r. w sprawie strategii UE na rzecz
przeciwdziałania bezdomności (2013/C 51 E/13), (Dz. U. UE C z dnia 22 lutego 2013 r.),
stwierdza się, że strategia UE na rzecz walki z bezdomnością winna w pełni szanować
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
postanowienia Traktatu z Lizbony, który uznaje "zasadniczą rolę i dużą swobodę krajowych,
regionalnych i lokalnych organów władzy w świadczeniu, zlecaniu i organizowaniu usług
świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym w sposób możliwie najlepiej zaspokajający
potrzeby użytkowników”.
Pomoc społeczna nie jest objęta rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr
883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia
społecznego. Tym samym każde z Państw Członkowskich Unii Europejskiej udziela
świadczeń na swoim terytorium i prowadzi własną politykę wewnętrzną, dotyczącą osób
w kryzysie bezdomności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --