Interpelacja w sprawie transformacji ekologicznej i cyfrowej w przemyśle motoryzacyjnym
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Podsekretarz stanu Ignacy Niemczycki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
20268 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DIP-VI.054.4.2024
Warszawa, 05 lipca 2024 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3247 w sprawie transformacji ekologicznej i
cyfrowej w przemyśle motoryzacyjnym
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie transformacji
ekologicznej i cyfrowej w przemyśle motoryzacyjnym uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących informacji.
Motoryzacja przechodzi obecnie transformację w kierunku elektromobilności, która ma na
celu sprawienie, że mobilność stanie się inteligentniejsza, bezpieczniejsza i bardziej
zrównoważona. Wsparcie transformacji przemysłu motoryzacyjnego w kierunku rozwoju
napędów zeroemisyjnych jest zadaniem, które polski rząd podejmuje od wielu lat i są to
zarówno działania legislacyjne, jak i uruchomienie programów wsparcia finansowego.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi szereg działań legislacyjnych mających na
celu tworzenie otoczenia prawnego, które będzie stymulowało rozwój elektromobilności
poprzez wprowadzenie systemu zachęt do zakupu pojazdów zeroemisyjnych oraz
przyjazne i stabilne przepisy wspierające rozwój infrastruktury ładowania i tankowania
paliw alternatywnych. Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach
alternatywnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 875, 1394, 1506, 1681.) jest najbardziej istotnym
aktem prawnym w obszarze nisko i zeroemisyjnego transportu. Wprowadziła ona do
polskiego porządku prawnego podstawowe pojęcia związane z elektromobilnością oraz
wodoromobilnością. Regulacja ta wprowadziła także szereg rozwiązań ułatwiających
rozwój czystego transportu w Polsce poprzez zmianę przepisów innych ustaw.
Wprowadzone zostały preferencyjne zasady amortyzacji pojazdów niskoemisyjnych,
pojazdy elektryczne zostały zwolnione z opłat za postój na drogach publicznych w
strefach płatnego parkowania oraz nadano im możliwość poruszania się po buspasach.
Ponadto, rozpoczęte zostały prace związane z dostosowaniem krajowych przepisów do
treści rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1804 z dnia
13 września 2023 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych i uchylenia
dyrektywy 2014/94/UE ,,AFIR”, którego głównym celem jest budowa infrastruktury
ładowania i tankowania wodoru umożliwiająca swobodne przemieszczanie się pojazdami
elektrycznymi i wodorowymi po europejskiej sieci dróg TEN-T. W planowanych pracach
zostanie również wzięte pod uwagę dostosowanie przepisów do zmian zachodzących na
rynku elektromobilności w Polsce i potrzeb obywateli oraz administracji.
-- 1 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Przyspieszenie początkowego etapu rozwoju elektromobilności wymaga także wsparcia
związanego z zachętami finansowymi. Pojazdy elektryczne cieszą się coraz większym
zainteresowaniem m.in. za sprawą zaangażowania administracji państwowej oraz
prowadzonym następującym programom finansowego wsparcia:
Zielony transport publiczny (ZTP)
Program został uruchomiony w 2021 r. Budżet na koniec 2023 r. wynosił ponad 2 mld zł.
Po uruchomieniu środków pochodzących z KPO, całkowity budżet programu zostanie
zwiększony do ponad 5,3 mld zł. Rozwój transportu publicznego jest priorytetowym
działaniem rządu. W związku z tym największe środki zostały przeznaczone na
dofinansowanie ekologicznej komunikacji miejskiej w całej Polsce. Program ma szczególne
znaczenie rozwojowe dla mniejszych ośrodków, gdzie skala inwestycji infrastrukturalnych
oraz mobilność mieszkańców nie jest tak dynamiczna, jak w wielkich aglomeracjach.
Łącznie, w ramach II naborów na program zostały przeznaczone ponad 2 mld zł. Dzięki
wnioskom złożonym do tej pory przez samorządy, dofinansowany jest zakup ponad 600
autobusów - 502 elektrycznych i 117 autobusów wodorowych wraz z niezbędną
infrastrukturą ładowania i tankowania. W 2023 r. został zakończony nabór wniosków do
III tury programu. Uruchomienie środków z KPO umożliwi podpisanie umów w ramach III
naboru. Zwiększenie popytu na nowe autobusy elektryczne, kreuje podaż i wspiera
transformację sektora producentów. Co warto podkreślić, Polska należy do największych
producentów autobusów elektrycznych w Europie.
Mój Elektryk
Program został uruchomiony w 2021 r. Planuje się, że będzie funkcjonował do 2025 r., lub
do wyczerpania środków. Budżet wynosi 900 mln zł (został zwiększony z pierwotnych 800
mln zł). Beneficjentami programu mogą być osoby fizyczne, przedsiębiorcy, jednostki
samorządu terytorialnego, stowarzyszenia, fundacje, spółdzielnie, rolnicy indywidualni.
Przedmiotowy program ma na celu obniżenie/zniwelowanie kosztów zakupu pojazdów
elektrycznych, które są w chwili obecnej droższe od swoich spalinowych odpowiedników.
Bezpośredni efektem działania programu, jest wzrost liczby nowych elektrycznych
pojazdów, które poruszają się po polskich drogach. Wpływa to na ograniczenie
szkodliwych emisji związanych z zastąpieniem pojazdów spalinowych pojazdami
elektrycznymi. Dodatkowo zwiększenie popytu na nowe samochody elektryczne, kreuje
podaż i wspiera transformację sektora motoryzacyjnego, zarówno producentów pojazdów,
poddostawców, jak i producentów baterii do pojazdów elektrycznych, którzy swoje fabryki
lokują w Polsce.
Wsparcie infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych i infrastruktury do
tankowania wodoru
Program został uruchomiony w 2021 r. Na wsparcie inwestycji zaplanowany został budżet
w kwocie 870 mln zł, który pod koniec ubiegłego roku został wyczerpany. Dzięki temu
programowi w najbliższych latach w Polsce powstanie kilka tysięcy ogólnodostępnych
punktów ładowania. Nie tylko przy drogach szybkiego ruchu, ale też przy centrach
handlowych i w wielu miastach. W ramach programu było dostępne wsparcie również na
nieogólnodostępne stacje o mniejszych mocach. Zasady dofinansowania były
przedmiotem wielu analiz i konsultacji dzięki czemu korespondują z szeregiem postulatów
branży.
-- 2 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W celu dalszego stymulowania rozwoju elektromobilności, MKiŚ planuje uruchomienie
także nowych programów wsparcia finansowego.
Pierwszy z nich będzie dotyczył zakupu nowych pojazdów ciężkich. Przewidywany budżet
programu ma wynosić 1 mld zł. Planuje się, że nabór wniosków odbywać się będzie w
trybie ciągłym w latach 2024-2028 lub do wyczerpania środków. Dopłatami zostaną
objęte wyłącznie nowe, zeroemisyjne (a więc całkowicie elektryczne lub wodorowe)
samochody kategorii N2 (o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t do 12 t) oraz N3
(o DMC powyżej 12 t). Minimalny, roczny przebieg pojazdu objętego dofinansowaniem
powinien wynosić co najmniej 50 tys. km. Planowane jest także uruchomienie również
drugiego programu wsparcia, dedykowanego nabyciu pojazdów elektrycznych. Głównym
celem programu będzie zwiększenie liczby elektrycznych samochodów osobowych
poruszających się po polskich drogach. Planowany budżet programu będzie wynosił około
1,6 mld zł. Z programu będą mogły skorzystać osoby fizyczne oraz prowadzący
jednoosobową działalność gospodarczą. Program będzie wspierał kupno, leasing, wynajem
długoterminowy pojazdów zeroemisyjnych kategorii M1.
Planowane programy wsparcia przyczynią się do rozwoju sektora zeroemisyjnych
pojazdów ciężarowych oraz ich infrastruktury ładowania w przedsiębiorstwach
transportowych.
Należy podkreślić również, że wsparcie transformacji branży motoryzacyjnej obejmuje
także kwestię kształcenia wysoko wykwalifikowanych kadr. Elektromobilność jest
dynamicznie rozwijającą się dziedziną, która tworzy wiele atrakcyjnych i dobrze płatnych
miejsc pracy. Aby nie zmarnować tego potencjału Ministerstwo Klimatu i Środowiska wraz
z Ministerstwem Edukacji Narodowej podjęło prace nad uruchomieniem nowego kierunku
kształcenia, który jest odpowiedzią na obecne i przyszłe potrzeby branży
elektromobilności i szerzej całego sektora motoryzacyjnego. Absolwenci kierunku technik
elektromobilności będą posiadać wymagane na rynku pracy kwalifikacje związane z
obsługą i naprawą pojazdów elektrycznych. Uruchomienie atrakcyjnego kierunku
kształcenia w obszarze nowych technologii, przyczyni się także do wzrostu popularności
szkół branżowych w Polsce. W obszarze podnoszenia kompetencji działania są
podejmowane wielotorowo. W przypadku osób pracujących, urząd pracy może udzielić
przedsiębiorcom dotacji na podnoszenie kompetencji pracowników w ramach Krajowego
Funduszu Szkoleniowego (KFS). W planowanych obszarach wsparcia funduszu na 2024
rok, utworzony został priorytet PM/5. Wsparcie kształcenia ustawicznego osób
pracujących w branży motoryzacyjnej”. Celem priorytetu jest dofinansowanie
specjalistycznych szkoleń technicznych, które pozwolą nabyć nowe kwalifikacje osobom
zatrudnionym w branży motoryzacyjnej dotyczące napędów zeroemisyjnych.
Dodatkowo zgodnie z informacjami otrzymanymi od Ministerstwa Infrastruktury (MI),
resort brał i bierze udział w pracach grup roboczych UE kształtujących nowe przepisy w
zakresie zazielenienia transportu drogowego, tj.:
MI było resortem wiodącym w pracach nad projektem rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie homologacji typu pojazdów silnikowych i silników
oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych
przeznaczonych do tych pojazdów, w odniesieniu do emisji i trwałości
akumulatorów (Euro 7) oraz uchylenia rozporządzeń (WE) nr 715/2007 i (WE) nr
595/2009 COM (2022) 586, wprowadzającym nową normę emisji spalin Euro 7
dla pojazdów osobowych, dostawczych, ciężarówek i autobusów. W ramach tych
-- 3 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
prac MI zwracało uwagę na nadmierny wzrost kosztów jaki dotknąłby branżę
motoryzacyjną w przypadku wprowadzenia normy Euro 7 w sposób zgodny z
bazowymi propozycjami Komisji Europejskiej. W ocenie MI przyjęcie bazowej
propozycji Komisji w zakresie norm emisji gazów cieplarnianych (GHG) z silników
pojazdów prowadziłoby do nieuzasadnionego wzrostu kosztów polskiej branży
motoryzacyjnej, która musiałaby ponieść znaczne koszty na rozwój technologii
silników spalinowych zamiast koncertować się na rozwoju napędów
zeroemisyjnych. Rezultatem tych działań było przyjęcie przez Parlament
Europejski i Radę kompromisowej wersji projektu w której norma Euro 7 dla
samochodów osobowych pod względem emisji GHG pozostała na poziomie
normy Euro 6, co pozwoli branży motoryzacyjnej na koncentrację wysiłków na
rozwoju technologii zeroemisyjnych.
od lipca 2023 r. MI uczestniczy również w procedowaniu rewizji dyrektywy Rady
96/53/WE ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się
na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i
międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu
międzynarodowym COM(2023) 445. Rewizja ta jest częścią strategii na rzecz
zrównoważonej i inteligentnej mobilności oraz związanego z nią planu działania
tzw. Greening Freight Transport Package, w skład którego wchodzą cztery
wnioski ustawodawcze Komisji Europejskiej:
a. przegląd dyrektywy w sprawie masy i wymiarów (96/53/WE);
b. projekt rozporządzenia w sprawie wykorzystania zdolności przepustowej
c. infrastruktury kolejowej w jednolitym europejskim obszarze kolejowym;
d. projekt rozporządzenia w sprawie zharmonizowanych ram rozliczania
emisji gazów cieplarnianych z usług transportu towarowego i
pasażerskiego (CountEmissionsEU);
e. projekt przeglądu dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego
(92/106/EWG).
Założenia projektu rewizji Dyrektywy 96/53/WE mają na celu:
wspieranie dekarbonizacji drogowego transportu towarowego, na przykład
poprzez zachęty do stosowania bezemisyjnych pojazdów ciężkich (HDV);
zachęcanie przewoźników drogowych do korzystania z transportu
intermodalnego;
zapewnienie sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku i poprawę
efektywności środowiskowej pojazdów ciężkich przy jednoczesnym zapewnieniu
bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Jednym z podstawowych założeń rewizji dyrektywy 96/53/WE jest wprowadzenie
dodatkowych ułatwień dla ciężkich pojazdów zeroemisyjnych takich jak:
podniesienie ich dopuszczalnej masy całkowitej (DMC) w ruchu
międzynarodowym (pierwotna propozycja komisji EU przewiduje podniesienie
DMC takich pojazdów o 4 tony) tak, aby „przywilej” ten nie tylko rekompensował
wzrost masy własnej pojazdu spowodowany masą technologii zeroemisyjnej, ale
także zwiększał rzeczywistą jego ładowność. Działanie to ma na celu zwiększenie
atrakcyjności pojazdów bezemisyjnych wśród firm transportowych, a co za tym
idzie - wzrost zapotrzebowania na takie pojazdy u producentów;
-- 4 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zwiększenie maksymalnego nacisku na oś napędową pojazdu zeroemisyjnego (w
pierwotnej wersji projektu z 11.5 tony do 12.5 tony), co ma zapewnić zwiększenie
możliwości przewozowych takich pojazdów;
zwiększenie długości takich pojazdów w przypadku, gdy zastosowania technologia
wymaga więcej przestrzenni dla instalacji na pojeździe.
Powyższe działania począwszy od strony legislacyjnej, po programy wsparcia i
podnoszenia kompetencji pokazują, że rząd poświęca szczególną uwagę kwestii rozwoju
transportu zeroemisyjnego. Zarówno w aspekcie ograniczenia szkodliwych emisji, co jest
szczególnie istotne dla poprawy jakości stanu powietrza, jak i wzmocnienia pozycji
przemysłu motoryzacyjnego i wsparcia jego transformacji.
W zakresie cyfryzacji należy wskazać, że digitalizacja stanowi obecnie duże wyzwanie dla
wszystkich branż przemysłowych, w tym dla produkcji pojazdów i komponentów.
Wyzwania te wiążą się przede wszystkim z koniecznością adaptacji przedsiębiorstw do
przemysłu 4.0: wdrażanie zaawansowanych technologii, takich jak Internet Rzeczy (IoT),
sztuczna inteligencja (AI) i analiza big data, wymaga znacznych nakładów finansowych oraz
specjalistycznej wiedzy. Z drugiej strony wprowadzając elementy cyfryzacji w
przedsiębiorstwie należy mieć na uwadze kwestie cyberbezpieczeństwa. Polskie firmy
muszą inwestować w zaawansowane systemy zabezpieczeń i regularne audyty
bezpieczeństwa. Digitalizacja i automatyzacja wymagają dużych inwestycji kapitałowych w
nowoczesne maszyny, roboty, oprogramowanie oraz infrastrukturę. Wyzwanie stanowią
również wymagania regulacyjne. Firmy muszą działać w zgodzie z przepisami prawa
dotyczącymi ochrony danych, bezpieczeństwa pracy oraz ochrony środowiska.
Digitalizacja produkcji i automatyzacja pojazdów to procesy, które oferują wiele korzyści,
ale wymagają też przezwyciężenia licznych wyzwań. Polskie firmy motoryzacyjne muszą
podejść do tych wyzwań w sposób strategiczny i kompleksowy, aby skutecznie
konkurować na globalnym rynku.
Realizowanym instrumentem wsparcia MŚP w tym obszarze jest rozwój unijnej inicjatywy
Europejskie Huby Innowacji Cyfrowych (EDIH). EDIH współpracują w ramach stworzonej
sieci European Digital Innovation Hubs Network. Polski EDIH działa w ramach Polskiej
Sieci Hubów Innowacji Cyfrowych, który jest koordynowany przez Fundację Platforma
Przemysłu Przyszłości. EDIH jest ośrodkiem wsparcia przedsiębiorców, w tym MŚP i
mikroprzedsiębiorstw w wyzwaniach związanych z transformacją cyfrową i świadczy
kompleksowe specjalistyczne usługi dla przedsiębiorstw we wszystkich regionach, w
szczególności, gdy są potrzebne umiejętności niedostępne na rynku lokalnym. Inicjatywa
wspiera przedsiębiorstwa w ulepszaniu procesów biznesowych, produkcyjnych,
produktowych i usług we wszystkich obszarach działalności z wykorzystaniem technologii
cyfrowych. Dodatkowo EDIH zapewnia dostęp do wiedzy specjalistycznej, umożliwia
testowanie rozwiązań cyfrowych przed inwestycją, wspiera w poszukiwaniu inwestycji.
Prowadzi też na szeroką skalę działania doradczo – szkoleniowe, pomaga w
rozwiązywaniu problemów środowiskowych na rzecz zrównoważonego rozwoju i
gospodarki obiegu zamkniętego z wykorzystaniem rozwiązań technologii cyfrowych.
W zakresie wsparcia badawczo-rozwojowego należy podkreślić, że rząd realizuje obecnie
„Strategię produktywności 2030”, która jest zgodna ze średniookresową strategią rozwoju
kraju w zakresie nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjnych
technologiach cyfrowych, przy jednoczesnym wykorzystaniu przewag i uwzględnieniu
ograniczeń wynikających z naturalnych uwarunkowań kraju. Jednym z elementów ww.
Strategii są Krajowe Inteligentne Specjalizacje (KIS) – obszary technologiczne uznane za
-- 5 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
priorytetowe dla tworzenia innowacyjnych rozwiązań społeczno-gospodarczych,
zwiększenia wartości dodanej polskiej gospodarki i podniesienia jej konkurencyjności na
arenie międzynarodowej.
Głównym celem KIS jest skupienie inwestycji na badaniach, rozwoju i innowacyjności
(B+R+I) w obszarach o największym potencjale innowacyjnym i konkurencyjnym kraju,
których rozwój przyczyni się do wzrostu gospodarczego i poprawy jakości życia
społeczeństwa oraz stanu środowiska naturalnego. W ramach KIS zidentyfikowano
specjalizacje:
1. Automatyzacja i robotyzacja, w tym:
projektowanie i optymalizację procesów,
technologie automatyzacji i robotyzacji procesów,
diagnostykę i monitorowanie,
systemy sterowania,
maszyny i urządzenia automatyzujące;
2. Rozwiązania transportowe przyjazne środowisku, w tym:
innowacje w środkach transportu,
proekologiczne rozwiązania konstrukcyjne i komponenty w środkach
transportu,
system zarządzania transportem,
innowacyjne materiały z tego obszaru,
technologie produkcji środków transportu i ich części.
KIS są ważnym elementem kształtowania polityki innowacyjności, polityki technologicznej
i polityki przemysłowej w Polsce, a także określają obszary tematyczne, na które
ukierunkowane jest finansowanie z programów europejskich. Najważniejszym
instrumentem wsparcia w zakresie finansowania prac B+R+I oraz rozwoju technologii jest
program operacyjny Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki na lata 2021-
2027 (FENG) z budżetem na poziomie ok 7,9 mld euro. Rządowe agencje odpowiedzialne
za wsparcie firm w tym zakresie to m.in. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości,
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju czy Bank Gospodarstwa Krajowego. FENG wspiera
realizację projektów badawczo-rozwojowych, innowacyjnych, które zwiększają
konkurencyjność polskiej gospodarki. Z programu mogą korzystać m.in. przedsiębiorcy,
instytucje z sektora nauki, konsorcja przedsiębiorstw oraz instytucje otoczenia biznesu, w
szczególności ośrodki innowacji.
Ponadto, od 2016 r. przedsiębiorcy podejmujący działalność badawczo-rozwojową mają
możliwości dodatkowego odliczenia od podstawy opodatkowania określonej kwoty
kosztów uzyskania przychodów poniesionych na działalność badawczo-rozwojową (tzw.
kosztów kwalifikowanych), określonych w ustawie o PIT albo ustawie o CIT, w ramach
tzw. ulgi na B+R. Ulga ma na celu przyspieszenie rozwój polskiej gospodarki poprzez
wdrażanie innowacyjnych technologii i rozwiązań w przedsiębiorstwach. Podstawowa
wysokość stawki ulgi B+R wynosi:
dla podatników posiadających status centrum badawczo-rozwojowego – 150%
kosztów kwalifikowanych od podstawy opodatkowania,
dla pozostałych podatników, który prowadzą działalność B+R – 100% kosztów
kwalifikowanych od podstawy opodatkowania.
-- 6 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Od 2022 ustawa wprowadziła dla podatników posiadających status CBR możliwość
odliczenia w ramach ulgi B+R kosztów kwalifikowanych do 200% poniesionych kosztów,
natomiast podatnicy nieposiadający statusu CBR mogą odliczyć od podstawy
opodatkowania koszty kwalifikowane w wysokości 100%.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Ignacy Niemczycki
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Do wiadomości
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --