Interpelacja w sprawie innowacyjności sektora rolno-spożywczego w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3244
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie innowacyjności sektora rolno-spożywczego w Polsce
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 03-06-2024
Szanowny Panie Ministrze,
sektor rolno-spożywczy zajmuje szczególne miejsce w gospodarce Polski ze względu na wysoki poziom zatrudnienia oraz wysoką wartość eksportu. Polska jest 6. największym rynkiem w Europie i wiodącym producentem owoców, mleka i przetworów mlecznych oraz mięsa i podrobów.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie kroki podejmuje rząd w celu wspierania innowacji w sektorze rolno-spożywczym?
Jakie działania podejmuje rząd w celu zwiększenia konkurencyjności polskich produktów rolno-spożywczych na rynkach międzynarodowych?
Jakie programy rządowe są obecnie realizowane w celu wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw działających w sektorze rolno-spożywczym?
Jakie środki rządowe są podejmowane w celu promowania zrównoważonego rolnictwa i produkcji żywności?
Jakie kroki podejmuje rząd w celu zwiększenia efektywności produkcji rolnej oraz ochrony środowiska naturalnego?
Jakie środki podejmuje rząd w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego i jakości produktów rolno-spożywczych w Polsce?
Jakie działania podejmuje rząd w celu wsparcia rolników w zakresie dostępu do rynków zbytu i dystrybucji ich produktów?
Jakie plany ma rząd w zakresie promocji zdrowego stylu życia i edukacji żywieniowej społeczeństwa, szczególnie w kontekście rodzimej produkcji rolno-spożywczej?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (34)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
29315 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 03 lipca 2024 r.
znak sprawy: BM.zp.058.34.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 3244
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 3244 złożoną przez Posła na Sejm RP Pana Daniela
Milewskiego w sprawie innowacyjności sektora rolno-spożywczego w Polsce,
przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym piśmie.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi realizuje szereg działań mających na celu
poprawę życia na obszarach wiejskich, w tym poprzez wzmacnianie konkurencyjności
polskich gospodarstw i przedsiębiorstw działających na obszarach wiejskich.
Obecnie finalizowany jest Programu Rozwoju Obszarów na lata 2014-2020
(wydłużonego o tzw. okres przejściowy na lata 2021-2022), w ramach którego
realizowane są inwestycje, mające wpływ na rozwój obszarów wiejskich, w tym
modernizację gospodarstw rolnych, restrukturyzację małych gospodarstw, rozwój
usług rolniczych i przedsiębiorczości (także związanej z artykułami rolno-
spożywczymi). Operacje mogą być realizowane do 2025 roku.
Od 2023 roku rozpoczęło się wdrażanie kolejnej perspektywy finansowej. W ramach
Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 kontynuowane
jest wsparcie na rzecz konkurencyjności polskich gospodarstw rolnych, a także
wsparcie małych i średnich przedsiębiorstw, w tym w zakresie innowacji. Plan wspiera
-- 1 of 15 --
sektor przetwórstwa, poprawę warunków życia i pracy w małych miejscowościach
wiejskich poprzez rozwój infrastruktury. PS WPR wspiera zrównoważone metody
gospodarowania, przyjazne klimatowi i środowisku; chroniące wodę, glebę i powietrze
oraz bioróżnorodność. Sprzyja produkcji i wykorzystaniu zrównoważonej energii.
Wzmacniana jest różnorodność gospodarcza, w tym biogospodarka. Poprawa
dynamiki rozwojowej zwiększa aktywność zawodową i społeczną mieszkańców
terenów wiejskich i osób wykluczonych. W trakcie realizacji Planu upowszechniane
i wdrażane będą rozwiązania naukowe i innowacyjne, w tym cyfrowe, usuwające
bariery rozwojowe wsi i rolnictwa.
PS WPR gwarantuje, że badania naukowe i innowacje przyczynią się do realizacji
priorytetów UE, szczególnie w zakresie technologii cyfrowych, łańcuchów wartości,
odbudowy ekosystemów i różnorodności biologicznej, neutralności klimatycznej.
Dzięki kierunkom określonym w Planie finansowane projekty będą czerpały korzyści
z nowej wiedzy i innowacji. Wsparcie innowacyjności, nawiązywania współpracy
i tworzenia grup operacyjnych Europejskiego Partnerstwa Innowacyjnego (EPI)
zostanie zapewnione w ramach zadań realizowanych przez KSOW+, z wykorzystaniem
struktury Sieci na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich.
PS WPR przyczynia się do usprawnienia administracji publicznej działającej na rzecz
rolnictwa i obszarów wiejskich oraz optymalizacji kosztów jej funkcjonowania, jak
również do zmniejszenia obciążeń administracyjnych i kosztów działania
beneficjentów Planu. Przy konstruowaniu przepisów krajowych brany jest pod uwagę
postulat zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców/
beneficjentów, bez uszczerbku w zakresie naruszania przepisów czy też jakości
projektów finansowanych w ramach poszczególnych interwencji.
W trakcie realizacji PS WPR zaplanowano bieżącą analizę obciążeń administracyjnych
nałożonych na beneficjentów i w razie konieczności podjęcie działań mających na celu
dalszą ich redukcję.
Państwo członkowskie w dokumencie zawarło swoje propozycje interwencji
(w oparciu o kategorie interwencji wyszczególnione w przepisach UE), mające na celu
realizację celów szczegółowych UE oraz celu przekrojowego, a także
zidentyfikowanych, na poziomie kraju, potrzeb.
-- 2 of 15 --
Plan Strategiczny WPR realizuje 9 celów szczegółowych Wspólnej Polityki Rolnej:
1. wspieranie godziwych dochodów gospodarstw rolnych i ich odporności
w całej Unii w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego;
2. zwiększenie zorientowania na rynek i konkurencyjności, w tym większe
ukierunkowanie na badania naukowe, technologię i cyfryzację;
3. poprawa pozycji rolników w łańcuchu wartości;
4. przyczynianie się do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do
niej, a także do zrównoważonej produkcji energii;
5. wspieranie zrównoważonego rozwoju i wydajnego gospodarowania zasobami
naturalnymi, takimi jak woda, gleba i powietrze;
6. przyczynianie się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacnianie usług
ekosystemowych oraz ochrona siedlisk i krajobrazu;
7. przyciąganie młodych rolników i ułatwianie rozwoju działalności
gospodarczej na obszarach wiejskich;
8. promowanie zatrudnienia, wzrostu, włączenia społecznego i rozwoju
lokalnego na obszarach wiejskich, w tym biogospodarki i zrównoważonego
leśnictwa;
9. poprawa reakcji rolnictwa UE na potrzeby społeczne dotyczące żywności i
zdrowia, w tym bezpiecznej, bogatej w składniki odżywcze i zrównoważonej
żywności, jak też dobrostanu zwierząt,
oraz cel przekrojowy, którym jest modernizacja sektora poprzez wspieranie i dzielenie
się wiedzą, innowacjami i cyfryzacją w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz
zachęcanie do ich wykorzystywania.
Wobec powyższego w ramach PS WPR realizowanych jest szereg interwencji, które
realizują przedstawione cele i odpowiadają na prawie wszystkie pytania określone
w interpelacji. Poniżej wymienię kilka przykładowych interwencji wsparcia, które
realizują powyższe cele:
Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność (dotacje)
– w tej interwencji wsparcie może dotyczyć m.in. operacji polegających na
budowie lub modernizacji budynków lub budowli służących do produkcji
ekologicznej z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, w tym również
-- 3 of 15 --
w miarę możliwości ograniczających szkodliwy wpływ rolnictwa na
środowisko, energooszczędnych, niskoemisyjnych (wraz z wyposażeniem tych
obiektów) lub na zapewnieniu wybiegów oraz pastwisk dla zwierząt, w tym
z wykorzystaniem innowacyjnych rozwiązań.
Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń - wsparcie udzielane jest
rolnikom na realizację inwestycji w zakresie dobrostanu zwierząt, które
wykraczają ponad odpowiednie minimalne normy wynikające z powszechnie
obowiązującego prawa oraz powszechnie stosowanych praktyk.
Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności
energetycznej - realizacja tej interwencji przyczynia się do zmniejszenia presji
działalności rolniczej na klimat, poprzez wykorzystanie energii ze źródeł
odnawialnych (z promieniowania słonecznego lub biogazu rolniczego),
właściwe zagospodarowanie odpadów i produktów ubocznych z rolnictwa
(biogazownie rolnicze) oraz poprawę efektywności energetycznej
(termomodernizacja budynków gospodarskich służących produkcji rolnej).
Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu (miejsca
do przechowywania nawozów naturalnych, urządzenia do przetwarzania
nawozów naturalnych, sprzęt do precyzyjnego stosowania
nawozów/wymieszania nawozów z glebą) – wsparcie w ramach tej interwencji
polega na dofinansowaniu inwestycji mających na celu ograniczenie presji
rolnictwa na środowisko naturalne, w tym m.in. ograniczenie zużycia środków
ochrony roślin lub nawozów, ograniczenie emisji zanieczyszczeń, zwiększenie
bioróżnorodności gleby, poprawę gospodarowania wodą oraz adaptację
do zmian klimatu.
Rozwój małych gospodarstw - w zakresie tej interwencji istnieje m.in.
możliwość pozyskania środków na inwestycje związane z wprowadzaniem
produktów na rynek w ramach Rolniczego Handlu Detalicznego, sprzedaży
bezpośredniej lub dostaw bezpośrednich. Istnieje również możliwość wsparcia
gospodarstw ekologicznych.
Premie dla młodych rolników – wsparcie dotyczy rozpoczynania i rozwoju
działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w zakresie wytwarzania
nieprzetworzonych produktów rolnych, a także przygotowania do sprzedaży
nieprzetworzonych produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie.
-- 4 of 15 --
LEADER/Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność (RLKS) - interwencja
ta ukierunkowana jest na budowanie lokalnej tożsamości bazującej
na aktywizacji społecznej i przy wykorzystaniu miejscowych zasobów
w sposób zapewniający najlepsze zaspokojenie potrzeb społeczności wiejskich,
w tym poprzez wykorzystanie wiedzy, innowacji i rozwiązań cyfrowych.
W ramach realizowanych operacji wsparcie może dotyczyć m.in.
podejmowania lub rozwijania pozarolniczej działalności gospodarczej,
tworzenia lub rozwijania krótkich łańcuchów żywnościowych, gospodarstw
agroturystycznych, zagród edukacyjnych oraz gospodarstw opiekuńczych.
Poza ww. interwencjami istotny wpływ na skracanie łańcuchów dostaw i innowacje
mają poniższe interwencje wsparcia:
Działania informacyjne, promocyjne i marketingowe w odniesieniu do produktów,
marek i znaków towarowych organizacji producentów owoców i warzyw;
Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - w gospodarstwie;
Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) - poza gospodarstwem;
Tworzenie i rozwój organizacji producentów i grup producentów rolnych;
Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach
systemów jakości;
Wsparcie uczestników unijnych i krajowych systemów jakości żywności -
Współpraca Grup Operacyjnych EPI, której celem jest opracowanie
i wdrożenie innowacyjnych projektów z uwzględnieniem potrzeb rolników, łączące
partnerów dysponujących wiedzą z wzajemnie uzupełniających się dziedzin.
Planowane uruchomienie naboru na ww. interwencję przewidziane jest w 2025 roku.
Produkcja żywności z jednoczesnym zapewnieniem zrównoważonego rozwoju,
optymalizacji nakładów i maksymalizacji plonów wymusza stosowanie nowoczesnych
rozwiązań. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje szereg działań, aby
wesprzeć wdrażanie innowacyjnych technologii w polskim rolnictwie. Zachętą do
wprowadzania tego typu działań jest wspieranie rolników poprzez różnego rodzaju
instrumenty pomocowe.
W ramach KPO w inwestycji A1.4.1 pn. „Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania
łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności
-- 5 of 15 --
podmiotów uczestniczących w łańcuchu” rolnicy mogli ubiegać się o wsparcie na
wdrożenie rozwiązań w zakresie rolnictwa 4.0. Nabór wniosków odbył się
w listopadzie 2023 r. i spotkał się z bardzo dużym zainteresowaniem (w 3 dni złożono
ponad 10 tys. wniosków na łączną kwotę ok. 1,6 mld zł). Obecnie w ARiMR trwa
proces oceny złożonych wniosków i zawierania umów z ostatecznym odbiorcą
wsparcia (OOW). Aby objąć wsparciem jak największą liczbę przedsięwzięć, Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwiększył kwotę przeznaczoną na ten nabór ze 164 mln zł
do 492 mln zł.
Ponadto, koszt dotyczący:
zakupu lub aktualizacji oprogramowania komputerowego, zakupu lub
rozbudowy systemów teleinformatycznych oraz zakupu patentów, licencji,
praw autorskich i znaków towarowych był kwalifikowalny w poniższych
naborach zrealizowanych w inwestycji A1.4.1 KPO:
o od 17 października 2022 r. do 18 listopada 2022 r. – nabór wniosków dot.
wsparcia przedsięwzięć realizowanych przez MŚP prowadzące
działalność w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu
produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury;
o od 1 czerwca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. – tworzenie lub modernizacja
centrów przechowalniczo – dystrybucyjnych oraz rolno-spożywczych
rynków hurtowych,
zakupu nowego sprzętu komputerowego i oprogramowania lub usługi
informatycznej dotyczącej sprzedaży na odległość produktów rolnych,
spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury oraz utrzymania domen
internetowych dotyczących sprzedaży na odległość produktów rolnych,
spożywczych, rybołówstwa lub akwakultury w okresie realizacji
przedsięwzięcia był kwalifikowalny w poniższych naborach zrealizowanych
w inwestycji A1.4.1 KPO:
o od 17 października 2022 r. do 18 listopada 2022 r. – I nabór wniosków
dot. wsparcia przedsięwzięć rolników i rybaków dot. tzw. „małego
przetwórstwa”;
o od 3 stycznia 2024 r. do 5 lutego 2024 r. - II nabór dla rolników i rybaków
na tzw. „małe przetwórstwo”.
-- 6 of 15 --
zakupu i wdrożenia systemów informatycznych, zakupu oprogramowania
i nowego sprzętu informatycznego do zarządzania procesami logistycznymi
związanymi z nieodpłatną redystrybucją żywności na cele społeczne lub
wydawaniem bezpłatnych posiłków był kwalifikowalny w naborze na wsparcie
organizacji non-profit zajmujących się redystrybucją żywności i nieodpłatnym
wydawaniem posiłków (1-30 czerwca 2023 r.).
Polska od lat wspiera rozwój przetwórstwa rolno-spożywczego. Wsparcie
nakierowane jest przede wszystkim na rozwój mikro, małych i średnich
przedsiębiorstw (MŚP), które reprezentują polski kapitał i są głównym odbiorcą
produktów rolnych wytwarzanych przez lokalnych producentów.
Integracja z UE wywołała duże ożywienie inwestycyjne w polskim przemyśle
spożywczym. Pierwsze jego symptomy wystąpiły bezpośrednio przed akcesją i były
spowodowane koniecznością dostosowania zakładów przetwórczych do wymogów i
standardów unijnych. Źródłami pomocy strukturalnej dla sektora rolno-spożywczego
w Polsce były w tym okresie fundusze przedakcesyjne: SAPARD i PHARE. W kolejnych
latach wsparcie działań inwestycyjnych w przemyśle spożywczym środkami unijnymi
było kontynuowane za pośrednictwem Sektorowego Programu Operacyjnego
„Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów
wiejskich 2004-2006” w ramach Działania 1.5. „Poprawa przetwórstwa i marketingu
artykułów rolnych”, a następnie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na
lata 2007-2013 – Działanie 123. „Zwiększanie wartości dodanej podstawowej
produkcji rolnej i leśnej” oraz PROW 2014-2020 Poddziałanie 4.2. „Wsparcie
inwestycji w przetwarzanie produktów rolnych, obrót nimi lub ich rozwój”.
W ramach KPO Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiada za inwestycje A1.4.1
Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych
i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuch (obecny
budżet: 1 381 600 777 EUR), która ma na celu m.in. zwiększenie bezpieczeństwa
żywnościowego.
ARiMR przeprowadziła dotychczas 11 naborów wniosków w których wpłynęło ponad
124 tys. wniosków o łącznej wartości blisko 16 mld zł:
-- 7 of 15 --
1. od 17 października 2022 r. do 15 listopada 2022 r. – I nabór wniosków dot.
wsparcia wymiany pokryć dachowych w gospodarstwach rolnych;
2. od 17 października 2022 r. do 18 listopada 2022 r. – I nabór wniosków dot.
wsparcia przedsięwzięć rolników i rybaków dot. tzw. „małego przetwórstwa”;
3. od 17 października 2022 r. do 18 listopada 2022 r. – nabór wniosków dot.
wsparcia przedsięwzięć realizowanych przez MŚP prowadzące działalność
w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych,
rybołówstwa lub akwakultury;
4. od 17 października 2022 r. do 28 listopada 2022 r. – I nabór wniosków dot.
wymiany słupów impregnowanych kreozotem na plantacjach chmielu;
5. od 15 lutego 2023 r. do 31 marca 2023 r. - II nabór wniosków dot. wymiany
słupów impregnowanych kreozotem na plantacjach chmielu;
6. od 1 czerwca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. - wsparcie organizacji non-profit
zajmujących się redystrybucją żywności i nieodpłatnym wydawaniem posiłków;
7. od 1 czerwca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. - utworzenie centrów
przechowalniczo–dystrybucyjnych i rozwój rolno-spożywczych rynków
hurtowych;
8. od 5 czerwca 2023 r. do 5 lipca 2023 r. - wsparcie dla rolników dot. zakupu i
montażu silosów wraz z wyposażeniem
9. od 15 listopada 2023 r. do 17 listopada 2023 r. – wsparcie dla rolników w zakresie
rolnictwa 4.0;
10. od 15 grudnia 2023 r. do 12 stycznia 2024 r. - II nabór wniosków dot. wsparcia
wymiany pokryć dachowych w gospodarstwach rolnych;
11. od 3 stycznia 2024 r. do 5 lutego 2024 r. - II nabór dla rolników i rybaków na tzw.
„małe przetwórstwo”.
W ramach ww. naborów wg danych z ARiMR na dzień 16 czerwca 2024 r. zawarto
ponad 57 tys. umów z OOW o łącznej wartości blisko 3,8 mld zł.
Dodatkowo informuję, że obecnie trwa proces II rewizji polskiego KPO, gdzie PL
zaproponowała zwiększenie o 600 mln EUR środków na rzecz wsparcia polskiego
sektora rolno-spożywczego i wydłużenie czasu na realizację inwestycji planuje
przeznaczyć na:
wsparcie dla rolników na zakup maszyn i urządzeń rolnictwa 4.0;
-- 8 of 15 --
wsparcie dla rolników i rybaków na rozpoczęcie lub rozwój działalności
z zakresu przetwórstwa oraz dodatkowe inwestycje w rozwój lub
transformację gospodarstw rolnych;
zwiększenie środków na projekty zgłoszone do objęcia wsparciem w ramach
naboru dotyczącego budowy lub modernizacji centrów magazynowo-
dystrybucyjnych i rolno-spożywczych rynków hurtowych;
zwiększenie środków na projekty zgłoszone do objęcia wsparciem przez MŚP
przetwórstwa rolno-spożywczego;
wsparcie dla ODR-ów i szkół rolniczych na zakup maszyn i urządzeń rolnictwa
4.0.
Należy również wskazać, że dla MŚP sektora przetwórczego przewidziano wsparcie z
PS WPR 2023-2027 w ramach instrumentu „Poprawa pozycji rolników w łańcuchu
wartości”, które nakierowane jest na realizację działań inwestycyjnych, mających
wzmocnić pozycję rynkową przedsiębiorców MŚP, a także wpłynąć na dywersyfikację
i skracanie etapów łańcucha żywnościowego oraz promować współpracę w ramach
łańcucha wartości. Zgodnie z obecnymi założeniami, pierwszy nabór wniosków
planowany jest na drugą połowę 2025 r., czyli po zakończeniu realizacji naborów w
ramach Inwestycji KPO A.1.4.1.
Ponadto ze środków PS WPR 2023-2027 instrumentem wsparcia dla mikro, małych i
średnich przedsiębiorstw jest gwarancja do kredytu inwestycyjnego lub obrotowego
z Funduszu Gwarancji Rolnych Plus.
Gwarancja w maksymalnej wysokości do 5 mln zł zabezpiecza do 80% kwoty
niespłaconego kapitału kredytu inwestycyjnego lub obrotowego udzielonego przez
bank kredytujący przedsiębiorcom, którzy działają w sektorze rolno-spożywczym.
Okres gwarancji wynosi do 183 miesięcy w przypadku kredytów inwestycyjnych.
Możliwe jest też udzielenie kredytu obrotowego powiązanego z kredytem
inwestycyjnym do 20% kredytu inwestycyjnego na okres do 51 miesięcy.
Dodatkowym wsparciem jest dopłata do 50% oprocentowania do kredytów,
przyznana na okres 2 lat, jeżeli inwestycja przyczynia się do ochrony środowiska
i klimatu lub realizacji celów Strategii „Od pola do stołu”.
-- 9 of 15 --
Ponadto, informuję, że 17 października 2023 roku przyjęto aktualizację Strategii
zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 20301 (SZRWRiR 2030). Dokument
ten prezentuje cele, kierunki interwencji, działania oraz projekty strategiczne, jakie
planowane są do realizacji w perspektywie roku 2030. Celem aktualizacji strategii było
wzmocnienie działań publicznych w obszarze zapewnienia bezpieczeństwa
żywnościowego i zwiększanie odporności sektora rolno-spożywczego na kryzysy.
W zaktualizowanej SZRWRiR 2030 określono następujący cel główny:
„Wielofunkcyjny rozwój gospodarczy wsi zapewniający bezpieczeństwo żywnościowe kraju
i zwiększenie wartości dodanej z rolnictwa oraz trwały wzrost dochodów jej mieszkańców
przy minimalizacji rozwarstwienia ekonomicznego, społecznego i terytorialnego oraz
poprawie stanu środowiska naturalnego”.
Cel główny SZRWRiR 2030 jest realizowany w oparciu o trzy uzupełniające się cele
szczegółowe:
Cel szczegółowy I: Wzmocnienie bezpieczeństwa żywnościowego i odporności
na kryzysy.
Cel szczegółowy II: Poprawa jakości życia, infrastruktury i stanu środowiska.
Cel szczegółowy III: Rozwój przedsiębiorczości, pozarolniczych miejsc pracy
i aktywnego społeczeństwa.
Zgodnie z zapisami SZRWRiR 2030 podmioty sektora rolno-spożywczego powinny
dążyć do zwiększenia konkurencyjności na rynku polskim i międzynarodowym m.in.
poprzez wdrażanie innowacji w sektorze rolno-spożywczych.
SZRWRiR 2030 określa m.in. następujące działania w ww. zakresie:
dalsza modernizacja gospodarstw rolnych i rybackich (uwzględniająca
efektywność wspieranych rozwiązań), w tym m.in. inwestycje ułatwiające
produkcję w warunkach zwiększającego się ryzyka wynikającego
z niekorzystnych zjawisk pogodowych powodujących straty w produkcji;
1 Dokument został przyjęty przez Radę Ministrów uchwałą nr 193 w sprawie przyjęcia
aktualizacji Strategii zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030.
-- 10 of 15 --
wdrożenie rozwiązań sztucznej inteligencji w rolnictwie, rybactwie
i administracji rolnej;
realizacja programów i projektów badawczych (krajowych
i międzynarodowych) ukierunkowanych na powstawanie innowacji
w rolnictwie, rybactwie i przetwórstwie rolno-spożywczym;
tworzenie warunków do rozwoju, upowszechniania i wdrażania innowacyjnych
rozwiązań, produktów i procesów w rolnictwie, rybactwie i sektorze rolno-
spożywczym, w tym odpowiadających także na potrzeby wynikające
z procesów demograficznych;
cyfryzacja wdrażania instrumentów polityki rolnej i rybackiej;
tworzenie, wdrożenie i rozwijanie innowacyjnych aplikacji oraz otwartych
platform ICT wspierających producentów rolnych;
wspieranie powstawania innowacyjnych produktów żywnościowych
dostosowanych do indywidualnych potrzeb żywieniowych konsumentów
(w tym m.in. produkty dla seniorów i dzieci);
rozwój klastrów, parków lub platform technologicznych w rolnictwie;
opracowanie i udoskonalanie przez zaplecze naukowo-badawcze nowych
rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.
Dodatkowo jednym z priorytetów MRiRW jest wsparcie rozwoju produkcji
ekologicznej. Ministerstwo realizuje szereg działań informacyjno-edukacyjnych w tym
obszarzena rynku krajowym na kilku płaszczyznach. Dedykowane przekazy kierowane
są do rolników/producentów, konsumentów oraz dzieci. Celem działań skierowanych
do producentów jest zwiększanie zainteresowania rolnictwem ekologicznym i
produkcją ekologiczną,z przekazaniem jasnych wskazówek, przepisów, know-how
oraz przedstawieniem dobrych praktyk. W tych projektach informacja i edukacja w
zakresie zasad produkcji ekologicznej polega na tworzeniu przekazów z konkretnymi
wskazówkami dla wszystkich zainteresowanych. Konsumentów, w tym dzieci,
uświadamiamy o szeregu informacji jakie komunikuje logo produkcji ekologicznej UE
oraz zachęcamy do zwracania uwagi na informacje zawarte na opakowaniach
produktów spożywczych.
Należy również podkreślić rolę jednostek doradztwa rolniczego. Funkcjonujące
w Polsce państwowe doradztwo rolnicze prowadzi działalność szkoleniową, doradczą
-- 11 of 15 --
i informacyjną. W oparciu o sieć państwowego doradztwa utworzona została Sieć na
rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich (SIR), w ramach której w każdym
z województw wyznaczeni zostali brokerzy innowacji. Doradztwo rolnicze,
w szczególności w ramach tej Sieci, podejmuje szereg działań ukierunkowanych na
upowszechnianie wiedzy o innowacyjnych rozwiązaniach, wspieranie tworzenia sieci
kontaktów i współpracy pomiędzy nauką a praktyką, a w końcu przygotowywania
innowacyjnych projektów realizowanych w oparciu o model współpracy rolników,
przedstawicieli nauki, biznesu i doradztwa.
Ośrodki doradztwa rolniczego prowadzą szkolenia, organizują wyjazdy studyjne,
prowadzą sieć gospodarstw demonstracyjnych, umożliwiając rolnikom zapoznanie się
z nowymi rozwiązaniami w praktyce, jak również wymianę praktycznej wiedzy
pomiędzy sobą.
W odniesieniu do zagadnień dotyczących ochrony środowiska naturalnego Rząd
realizuje cel ochrony środowiska i promocji zrównoważonego rolnictwa m.in. poprzez
odpowiednie ukierunkowanie i zaprojektowanie interwencji w ramach PS WPR na lata
2023-2027.
Przepisy unijne dotyczące okresu programowania 2023-2027 określiły tzw. zieloną
architekturę planów strategicznych dla Wspólnej Polityki Rolnej, na którą składają się
z następujących elementów:
Warunkowość, która jest podstawowym elementem obowiązującej zielonej
architektury Wspólnej Polityki Rolnej w latach 2023-2027. Stanowi ona
połączenie i wzmocnienie wymogów zasady wzajemnej zgodności oraz
zazielenienia, które obowiązywały do 2022 r.
Warunkowość obejmuje: (i) normy dobrej kultury rolnej, tzw. normy GAEC, oraz (ii)
wymogi podstawowe w zakresie zarządzania – wymogi SMR, które są obowiązkowe
dla rolników wnioskujących o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności
obszarowych w ramach II filaru. Normy GAEC dotyczą wymogów, które swoim
zakresem tematycznym obejmują kwestie: (i) łagodzenia zmian klimatu i
przystosowywania się do nich (ii) ochrony wód, (iii) ochrony jakości gleby (iv) ochrony
różnorodności biologicznej i krajobrazu. Wymogi SMR to określone z dyrektyw i
-- 12 of 15 --
rozporządzeń unijnych wymogi, które obejmują kwestie: (i) ochrony wód, (ii) ochrony
różnorodności biologicznej i krajobrazu (iii) bezpieczeństwa żywności, (iv) środków
ochrony roślin (iv) dobrostanu zwierząt.
Ekoschematy są nowym prośrodowiskowym elementem systemu płatności
bezpośrednich.
Są to roczne, dobrowolne i dodatkowo płatne praktyki, dostosowane do warunków i
potrzeb krajowych. Realizują cele środowiskowe i klimatyczne nowej WPR. Zostały tak
zaprojektowane, żeby promować praktyki, które służącą ochronie zasobów gleby,
wód, klimatu, dobrostanu zwierząt i różnorodności biologicznej w produkcji rolnej i aby
przekładały się na dochody rolnicze poprzez zwiększenie żyzności gleby, racjonalne
nawożenie, poprawę jakości plonów czy poprawę dobrostanu zwierząt.
W polskim Planie Strategicznym WPR na lata 2023-2027 zaprojektowano 5
ekoschematów obszarowych oraz jeden ekoschemat dotyczący dobrostanu zwierząt.
Są to płatności do: (i) obszarów z roślinami miododajnymi, (ii) rolnictwa węglowego i
zarządzania składnikami odżywczymi, (iii) integrowanej produkcji roślin, (iv)
biologicznej ochrony upraw, (v) retencjonowania wody na trwałych użytkach
zielonych), (v) dobrostanu zwierząt.
Działania prośrodowiskowe o charakterze wieloletnim.
To płatności za szczególną ochronę środowiska i klimatu np. płatności za prowadzenie
produkcji ekologicznej, płatności za stosowanie praktyk na rzecz ochrony siedlisk i
gatunków chronionych.
W ramach tych działań w Polsce realizowane jest m.in. interwencja bioróżnorodność na
gruntach ornych, ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach
Natura 2000 i poza nimi, zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin i
zwierząt w rolnictwie, a także wsparcie dla gospodarstw ekologicznych.
Środki przeznaczone na inwestycje, w tym inwestycje w zakresie poprawy
ochrony środowiska i klimatu w gospodarstwach rolnych czy inwestycje
zalesieniowe.
-- 13 of 15 --
W ramach działań inwestycyjnych w Polsce promowane jest m.in. zalesianie gruntów
rolnych, tworzenie zadrzewień śródpolnych, zakładanie systemów rolno-leśnych czy
zwiększanie bioróżnorodności lasów prywatnych. Wsparcie inwestycyjne umożliwia
również m.in. zakup maszyn i urządzeń, wdrożenie rozwiązań cyfrowych, czy promocję
rozwoju odnawialnych źródeł energii.
Ponadto, informuję, że promowanie polskiej żywności na krajowym, europejskich, jak
i na światowych rynkach zbytu jest jednym z priorytetowych działań Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mając na celu zwiększenie konkurencyjności polskiej
żywności w kraju i na rynkach zagranicznych, Ministerstwo i podległy mu Krajowy
Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, wdraża spójne działania informacyjne
i promocyjne dotyczące polskiej żywności wysokiej jakości, w tym żywności:
wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności, takich jak: rolnictwo ekologiczne,
Chroniona Nazwa Pochodzenia, Chronione Oznaczenie Geograficzne, Gwarantowana
Tradycyjna Specjalność, a także wyróżnionej znakami jakości. Działania informacyjne
i promocyjne mają na celu przede wszystkim:
- kształtowanie pozytywnego wizerunku polskiej żywności,
- zwiększanie rozpoznawalności marki polskiej żywności w kraju i na rynkach
zagranicznych,
- zwiększenie wartości eksportu polskiej żywności, w tym dywersyfikacja i otwieranie
nowych rynków zbytu, ze szczególnym uwzględnieniem rynków państw trzecich
o największym potencjale wzrostu.
W celu kreowania pozytywnego wizerunku polskiej żywności, a także zwiększenia
konkurencyjności polskiego sektora spożywczego, resort rolnictwa realizuje działania
mające na celu promocję produktów rolno-spożywczych m.in. poprzez organizowanie
stoisk informacyjno-promocyjnych podczas krajowych i zagranicznych wydarzeń
wystawienniczo-targowych. Dzięki temu zarówno w kraju i za granicą budowana jest
silna i rozpoznawalna marka polskiej żywności.
Dodatkowo, o co wnioskowało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z Krajowego
Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności ( część inwestycji A.2.4.1) zostało
przyznane wsparcie finansowe Głównemu Inspektoratowi Jakości Handlowej
-- 14 of 15 --
Artykułów Rolno-Spożywczych na realizację przedsięwzięcia polegającego na
modernizacji infrastruktury analityczno-laboratoryjnej inspekcji powołanej do kontroli
przestrzegania przepisów w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.
Przedsięwzięcie ma na celu zwiększenie możliwości analitycznych badania jakości
żywności, w tym produktów ekologicznych, tradycyjnych i regionalnych, a także
uniknięcia kosztów związanych ze zlecaniem badań do laboratoriów komercyjnych,
krajowych i zagranicznych oraz zwiększenia znaczenia i wiarygodności polskich
laboratoriów na arenie międzynarodowej.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 15 of 15 --