telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DW M -W UM .055.1.2024.PP
W arszawa, 27 czerwca 2024 r.
Pan
Szymon H ołownia
M arszałek Sejmu
R zeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 3220
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Daniela
Milewskiego w sprawie aktywizacji międzynarodowej polskich zespołów badawczych:
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji nr 3220 w sprawie aktywizacji
międzynarodowej polskich zespołów badawczych,przedstawiam następujące informacje:
Pytanie 1: Jakie działania planuje rząd, aby zwiększyć międ zynarodową aktywizację polskich
zespołów badawczych?
Pytanie 4: W jaki sposób rząd zamierza wspierać polskiezespoły badawcze w nawiązywaniu
międzynarodowych współpracy?
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego od dawna aktywnie wspiera polskie podmioty
w zwiększeniu udziału polskiej nauki w największym w historii UE– 9. Programie Ramowym
pod nazwą Horyzo nt Europa (wcześniej w okresie 2023 -2020 – 8. P rogram Ramowy
Horyzont 2020). Budżet Horyzontu Europa (HE) to ponad 95,5 mld Euro. Jest to największy
i najbardziej ambitny program w dziedzinie badań i innowacji w historii Europy. Uczestnictwo
w programie to nie tylko wsparcie finansowe w realizacji projektów, ale przede wszystkim
dostęp do wiedzy i nowych technologii, sieci międzynarod owych kontaktów, a także budowa
marki i prestiż. Dla instytucji naukowych to mo żliwość uzyskania wyższej oceny
parametrycznej, a co za tym idzie – wyższej subwencji. W programie HE możliwe jest
finansowanie pełnego zakresu badań nauko wych – od społecznych po wysoce
zaawansowane badania, tworzące podstawy do prze łomów w energetyce, mobilności,
medycynie czy biotechnologii. W poprzedzającym HE programie Horyzont 2020 udział
Polski był niski, wynosił 1,21 proc. Polska ma bardzo wyraźnie wskazany cel w HE – na koniec
programu osiągnąć udział w projektach finansowanych z H E co najmniej na poziomie ok.
3 proc. jego budżetu. Obecnie jest ok 1,48%.
W tym celu utworzono Krajowy Punkt Kontakto wy w NCBR (KPK) oraz sieć Branżowych
Punktów Kontaktowych w Sieci Badawczej Łu kasiewicz (BPK) nadzorowanych
i współpracujących z MNiSW. Zadaniem KPK i BPK jest informowanie o konkursach,
organizowanie dni informacyjnych, seminariów, konferencji, prowadzeni e strony
internetowej, przygotowywanie analiz statystycznych, publik acji i biuletynów. Dla bardziej
zaawansowanych beneficjentów punkty konta ktowe oferują pogłębione usługi
konsultacyjne, bezpośrednie doradztwo w zakresie przygotowania wniosków oraz wsparcie
na różnych etapach realizacji projektów. Eksperci KPK i BPK służą pomocą m.in. z zakresu
równości płci, budowy konsorcjów, prowadzenia neg ocjacji, przygotowania wniosków
projektowych, lobbingu, koordynacji i rozliczeń formalno -finansowych projektów. Eksperci
MNiSW, KPK i BPK są jednocześnie aktywnymi członkami kilkunastu komitetów

-- 1 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
programowych Horyzontu Europa – gremiów, których zadaniem jest monitorowanie
funkcjonowania poszczególnych elementów Programu i kształtowanie ich w optymalny
sposób. Ponadto, K PK finansuje i koordynuje działalność sześciu Horyzontalnych Punktów
K ontaktowych – w Gdańsku, Gliwicach, K rakowie, Lublinie, Łodzi i Poznaniu. Tworzy
komplementarną sieć wsparcia, która obejmuje cały kraj.
Ponadto M inisterstwo wdraża mechanizmy wsparcia (wcześniej w ramach H 2020)
i podejmuje cały szereg działań. Na ofertę krajowego wsparcia udziału polskich podmiotów
w programie ramowym składają się m.in. poniższe instrumenty:
− W idening – wachlarz instrumentów wspierających wyrównywanie szans krajów. Obejmuje
m.in. takie instrumenty jak Teaming, Twinning, ER A Chairs czy nowe, które doszły w H E,
jak różnorodność geograficzna jako jedno z podkryteriów selekcji wniosków ocenionych
ex-aequo, instrument Hop O n, którego celem jest umożliwienie dołączenia do projektu
instytucjom z krajów wideningowych;
− Granty na granty – kolejne edycje tego programu oferują wsparcie dla jednostek
naukowych w ubieganiu się o granty finansowane ze środków pochodzących z budżetu Unii
Europejskiej na realizację projektów badawczych Unii Europejskiej.
Dofinansowanie i pomoc w przygotowaniu wniosków: pokrycie lub refundacja planowanych
kosztów przygotowania wniosku, wnioski pomagają przygotować eksperci K PK ;
− Program projektów międzynarodowych współfinansowanych – dofinansowanie wkładu
własnego. O becnie odbywa się to w ramach specjalnego programu ustanowionego przez
M inistra Nauki, który jest kontynuacją finansowania projektów w dotychczasowej formule.
Zarówno „Granty na granty”, jak i program projektów międzynarodowych
współfinansowanych nie maja charakteru konkursu – nabór wniosków w ramach programu
prowadzony jest w trybie ciągłym;
− O cena parametryczna – w 2017 r. zmieniono zasady oceny parametrycznej działalności
jednostek naukowych tak by ocena w szerszym zakresie uwzględniała uczestnictwo
i sukcesy jednostki naukowej w konkursach H oryzontu. Systemowo M NiSW wspiera
i nagradza te jednostki, które faktycznie podejmują działania na rzecz włączenia
się w europejski obieg myśli naukowej i innowacyjnej;
− „PAK T” (czyli Premia dla Aktywnych) – kontynuacja programu Premia na Horyzoncie.
Program poświęcony zmniejszeniu różnic w poziomie wynagradzania pomiędzy naukowcami
z Polski i innych państw europejskich – program służy stworzeniu efektywnego systemu
premiowania najlepszych naukowców poprzez zmianę w regulaminach wynagrodzeń (dod.
korzyści w porównaniu z H2020: całość wynagrodzeń może być pokrywana ze środków UE);
− dalsze finansowanie i usprawnienie ww. działań sieci punktów kontaktowych – utworzenie
biura NC B R w B rukseli pozwala na lepszy lobbing na rzecz interesów polskiego środowiska
naukowego i innowacyjnych przedsiębiorstw w B rukseli; czy B PK przy Sieci Badawczej
Łukasiewicz;
− Seal of Excellence „Pieczęć doskonałości” – program umożliwia finansowanie przez NC BR
i PAR P z budżetu krajowego (z funduszy polityki spójności) doskonałych polskich projektów,
które nie uzyskały finansowania w Programie H oryzont Europa z powodu ograniczeń
budżetowych (ocenione powyżej progu, jednak ze względu na ograniczony budżet
i nadpodaż projektów nie otrzymały finansowania);
− NC B R i NC N zaangażowane m.in. w liczne inicjatywy europejskie, będące pomostem
do budowy konsorcjów w H oryzoncie, czy organizujące konkursy będące kontynuacją
projektów Horyzontu i pozwalające na wdrożenie wyników projektów do gospodarki,
wprowadzenia na rynek;

-- 2 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
− W iele innych programów jak: Infrastruktura badawcza, doktoraty wdrożeniowe (będące
pomostem łączącym świat nauki i biznesu) i na końcu równie ważna Informacja i promocja –
konferencje regionalne, dni informacyjne, portal W W W itp.
Szczegółowe informacje dostępne są na stronie internetowej M NiSW , agencji finansujących:
NC N, NC B R , Sieci Badawczej Łukasiewicz i sieci K PK .
Ponadto M NiSW realizuje program „R egionalna inicjatywa doskonałości” (R ID) oraz
program „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza” (IDUB ), które również przyczyniają
się do zwiększenia międzynarodowej aktywności polskich zespołów badawczych.
C elem programu „R egionalna inicjatywa doskonałości” (R ID) jest umocnienie znaczenia
działalności uczelni w dyscyplinach lub grupach dyscyplin naukowych lub artystycznych,
dla których w danym regionie ogłaszany jest konkurs w ramach programu.
Uczelnie akademickie w sposób zrównoważony traktują misję dydaktyczną i badawczą.
Przez prowadzenie badań naukowych w obszarach budujących ich rozpoznawalność w skali
krajowej i międzynarodowej oraz tych uwzględniających specyfikę regionalną, stanowią
swoiste centra innowacji, wiedzy i kompetencji w regionach i często decydują
o ich potencjałach rozwojowych. R olą tych uczelni jest m.in. kształcenie wykwalifikowanych
kadr, niezbędnych dla funkcjonowania i rozwoju społeczeństwa, gospodarki oraz
administracji publicznej.
Zgodnie z art. 396 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – P
rawo oszkolnictwie wyższym i nauce
(Dz. U. z 2023 r. poz. 742 i 1008), środki finansowe otrzymywane w danym roku przez
uczelnię w ramach konkursu w dyscyplinie lub grupie dyscyplin, o których mowa w ust.
2 pkt 2 ww. ustawy, stanowią zwiększenie subwencji ze środków finansowych, o których
mowa w art. 365 pkt 1 lit. a–c i pkt 2 lit. a–d, przyznanej w roku, w którym został ogłoszony
konkurs. K wota zwiększenia nie może przekroczyć 2% tej subwencji ustalonej na podstawie
algorytmów, o których mowa w art. 368 ust. 2 i 3. Środki finansowe są wypłacane przez okres
4 lat.
Przykłady działań zawartych w Planach obejmujących cele w zakresie podniesienia poziomu
jakości działalności naukowej i poziomu jakości kształcenia w dyscyplinie lub grupie
dyscyplin, dla których w danym regionie ogłaszany został konkurs R ID:
− zwiększenie potencjału, jakości oraz umiędzynarodowienia interdyscyplinarnych badań;
− udział pracowników naukowych oraz doktorantów w konferencjach, stażach naukowych
i pobytach studyjnych w renomowanych jednostkach naukowych;
− finansowe wsparcie pracowników w publikowaniu wyników badań w renomowanych
czasopismach naukowych oraz wnioskowaniu o projekty badawcze o zasięgu
międzynarodowym;
− wspieranie pracowników w procesie pozyskiwania projektów badawczych,
w tym w szczególności międzynarodowych, zapewnienie warunków do prowadzenia badań
na najwyższym poziomie, zwiększenie zatrudnienia kadry naukowej na etatach naukowych.
Program „Inicjatywa doskonałości – uczelnia badawcza” (IDUB ) wprowadzony został przez
nową ustawę
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i stanowi jeden z kluczowych elementów
reformy nauki i szkolnictwa wyższego.
Priorytetem programu jest wyłonienie i wsparcie uczelni, które będą dążyć do osiągnięcia
statusu uniwersytetu badawczego, a także będą w stanie skutecznie konkurować
z najlepszymi ośrodkami akademickimi w Europie i na świecie.
W 2019 r. M inisterstwo Nauki i Szkolnictwa W yższego przeprowadziło pierwszy konkurs
w ramach tego programu. W jego wyniku 10 uczelni, spośród 20 uprawnionych do udziału

-- 3 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
w konkursie, ma zagwarantowane w latach 2020–2026 coroczne zwiększenie finansowania
w wysokości 10% subwencji z 2019 r. na realizację planów rozwojowych, zawartych
we wnioskach konkursowych. Pozostałe uczelnie, które wzięły udział w konkursie otrzymują
subwencję zwiększoną o 2%.
Przykłady działań zawartych w Planach obejmujących cele w zakresie podniesienia poziomu
jakości działalności naukowej i poziomu jakości kształcenia w programie IDUB :
− współpraca z międzynarodowymi ośrodkami badawczymi (takimi jak C ER N, czy ESR F),
czy też uruchomienie Ogólnopolskiej Sieci Uczelnianych Laboratoriów Badawczych
włączonej w struktury międzynarodowe (Akademia Górniczo-H utnicza im. Stanisława
Staszica w K rakowie);
− zapewnienie międzynarodowej wzajemnej weryfikacji i oceny wyników badań naukowych;
− zwiększenie mobilności pracowników;
− wspieranie wielostronnych sieci badawczych;
− zachęcania do przyjazdu znacznie większej liczby obcokrajowców i podejmowania roli
liderów grup;
− zwiększanie mobilności studentów w celu budowania międzynarodowych programów
i rozwijania umiejętności w zakresie obywatelstwa globalnego;
− wspieranie międzynarodowego zaangażowania na szczeblu instytucjonalnym w różnych
dziedzinach w celu przezwyciężenia nierównowagi;
− rozwój silniejszych struktur administracyjnych w celu wspierania internacjonalizacji
(Uniwersytet M ikołaja K opernika w Toruniu);
− współpraca z silnymi partnerami międzynarodowymi oraz wzrost środków pozyskiwanych
na badania;
− zmiana struktury publikacji naukowych;
− zwiększenie umiędzynarodowienia kadry badawczej i badawczo-dydaktycznej
na Uniwersytecie im. Adama M ickiewicza w Poznaniu – wdrożenie programów
„AM U Excellence V isiting Postdoctoral R esearchers” i „AM U Excellence V isiting Professors”.
M ając na celu wspieranie polskich zespołów badawczych w międzynarodowych badaniach
naukowych i pracach rozwojowych, M NiSW prowadzi program M inistra pn. „Projekty
M iędzynarodowe W spółfinansowane”, którego celem jest wsparcie uczestnictwa
podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki w projektach międzynarodowych
obejmujących badania naukowe lub prace rozwojowe, współfinansowanych ze środków
pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, realizowanych
we współpracy z partnerami zagranicznymi, w tym w projektach obejmujących badania
realizowane na wielkich urządzeniach badawczych zlokalizowanych poza granicami kraju,
w ramach:
− programów badawczych Unii Europejskiej;
− innych międzynarodowych programów, inicjatyw lub przedsięwzięć badawczych.
W ramach programu może być dofinansowane do 90% wkładu własnego wnioskodawcy
(kosztów kwalifikowalnych ponoszonych przez wnioskodawcę na realizację projektu
ze środków krajowych).
Program M inistra Nauki wspiera polskie zespoły badawcze w kilkudziesięciu różnych
inicjatywach/programach międzynarodowych, w tym:

-- 4 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
− projekty realizowane w ramach programów f inansowanych ze środków K omisji
Europejskiej jak H oryzont Europa, projekty realizowane w ramach Europejskiej W spólnoty
Energii Atomowej;
− projekty realizowane przy wielkich urządzeniach badawczych zlokalizowanych za granicą,
jak np. C ER N – ośrodek naukowo-badawczy w Genewie, H ZDR – laboratorium badawcze
z siedzibą w Dreźnie, DESY – ośrodek badawczy zlokalizowany w Hamburgu.
Pytanie 2: Czy wprowadzenie wymogu komponent u międzynarodowego w projektach
finansowanych publicznie jest przewidziane w najbliższej przyszłości?
Za tworzenie regulacji grantowych odpowiada Rada NCN.
Obowiązkowy komponent międzynarodowy jest wpisany w warunki konkursu Sonatina,
w przypadku którego kierownik projektu zobowiązany jest do zaplanowania i odbycia stażu
zagranicznego trwającego od 3 do 6 miesięcy w zagranicznym ośrodku naukowym.
Do każdego ogłoszenia konkursowego Sonatina dołączana jest lista krajów, w których taki
staż można zaplanować1.
O becnie w R adzie nie dyskutuje się na temat wprowadzenia wymogu zawarcia komponentu
międzynarodowego w pozostałych projektach badawczych finansowanych ze środków
NC N. Jeśli jednak wnioskodawca uznał współpracę międzynarodową (rozumianą jako
realizację zadań badawczych wraz z badaczami z podmiotów zagranicznych) za korzystną
dla projektu i samodzielnie ją zaplanował, ma możliwość wykazania jej we wniosku
w przeznaczonej na to sekcji formularza.
W przypadku programów grantowych prowadzonych przez NC N wspólnie z zagranicznymi
agencjami finansującymi badania, komponent międzynarodowy w projektach jest
obowiązkowy, bowiem celem uruchamiania tych programów jest właśnie umożliwienie
polskim badaczom współpracy z partnerami z zagranicy. O ferta NC N w zakresie konkursów
międzynarodowych obejmuje m.in. konkursy dwustronne realizowane przez
NC N we współpracy z agencją z Litwy (R esearch C ouncil of Lithuania – konkurs DAINA) oraz
C hin (National Natural Science Foundation of C hina – konkurs SH ENG). Uczestniczymy
także w szerokim spektrum konkursów realizowanych we współpracy wielostronnej
ogłaszanych w określonych obszarach badań (np. technologie kwantowe, bioróżnorodność,
antybiotykooporność i wiele innych), wspólnie z sieciami zagranicznych agencji, najczęściej
dofinansowanych ze środków Programów R amowych UE na rzecz wsparcia nadań
i innowacji (H oryzont 2020, Horyzont Europa) w formie projektów typu
ER A-NET czy też Partnerstw Europejskich. M ożliwość realizowania badań we współpracy
wielostronnej wspólnie z partnerami z zagranicy oferują również programy wielostronne
finansowane wyłącznie ze środków uczestniczących w nich agencji – W eave
czy IM PR ESS-U. Narodowe C entrum Nauki przyznaje również granty wspierające
międzynarodową mobilność naukowców do Polski (POLO NEZ B IS, współfinansowany przez
NC N oraz K omisję Europejską w ramach działania M arie Skłodowska-C urie Actions).
Szczegółowe informacje i dane dotyczące współpracy międzynarodowej NC N oraz
konkursów ogłaszanych we współpracy międzynarodowej znajdują się w Planie działalności
Narodowego C entrum Nauki na rok 2024 w części 2.5. W spółpraca międzynarodowa2.
1 https://www.ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/uchwaly-rady/2023/uchwala105_2023-zal1.pdf#page=66
2 https://www.ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/plany_sprawozdania/2024_plan_dzialalnosci_ncn.pdf

-- 5 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Pytanie 3: Jakie konkretne korzyści rząd oczekuje z wprow
adzenia wymogu międzynarodowego
komponentu w projektach badawczych?
Jak wskazano w odpowiedzi na pytanie nr 2 w chwili obecnej nie ma planów wprowadzenia
wymogu zawarcia komponentu międzynarodowego we wszystkich projektach badawczych
finansowanych ze środków publicznych.
W projektach finansowanych ze środków NCN jeśl i wnioskodawca uznał współpracę
międzynarodową (rozumianą ja ko realizację zadań badawczych wraz z badaczami
z podmiotów zagranicznych) za korzystną dla projektu i samodzielnie ją zaplanował,
ma możliwość wykazania jej we wniosku w przeznaczonej na to sekcji formularza.
Niewątpliwie komponent międzynarodowy w projek tach badawczych niesie za sobą szereg
korzyści dla naukowców, gospodarki oraz społeczeństwa, m.in. podniesienie jakości badań
(współpraca międzynarodowa pozwala na wymianę w iedzy i doświadczeń z czołowymi
naukowcami z różnych krajów, co może znacząco podnieść jakość prowadzonych badań),
dostęp do nowoczesnej infrastruktury badawczej (dzięki międzynarodowym partnerstwom
polscy naukowcy mogą korzystać z zaawansowanych laboratoriów, narzędzi i technologii,
które nie są dostępne w kraju), rozwój sieci kontaktów(współpraca międzynarodowa sprzyja
nawiązywaniu długoterminowych relacji i partnerstw , które mogą owocować kolejnymi
wspólnymi projektami badawczymi oraz komercjal izacją wyników badań), transfer
technologii i innowacji (uczestnictwo w międzynarodowych pro jektach badawczych
umożliwia szybszy transfer nowoczesnych technologii i innowacji do polskiego sektora
gospodarki, co może przyczynić się do jego rozwoju i moder nizacji), rozwój kadr naukowych
(młodzi naukowcy zyskują możliwość pracy i nauki w międzynarodowych zespołach,
co rozwija ich kompetencje, umiejętności językowe i otwa rtość na różne kultury, a także
zwiększa ich atrakcyjność na rynku pracy), podniesienie prestiżu nauki polskiej (sukcesy
w międzynarodowych projektach badawczych przekładają się na wzrost prestiżu polskich
uczelni i instytucji badawczych, co może przyciągnąć utalentowanych naukowców
z zagranicy).
Pytanie 5: Czy istnieją plany na rozwijanie programów wymiany naukowej, które mogłyby
wspierać mobilność polskich naukowców za granicę?
Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej (NAWA) jest wyspecjalizowaną agencją,
powołaną w 2017 roku przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, której misją jest
wzmacnianie polskiej nauki i szkolnictwa wyższe go poprzez wymianę i współpracę
międzynarodową. Adresatami programów NAWA są polsk ie uczelnie i jednostki naukowe
oraz indywidualni naukowcy na wszystkich etapach kariery. Programy NAWA umożliwiają
badaczom zagraniczne wyjazdy naukowe pozwal ające na zdobycie doświadczenia
naukowego w europejskich i poza europejskich ośrodk ach akademickich lub badawczych
oraz nawiązanie międzynarodowej współpracy nauk owej. Aby zapewnić zrównoważoną
cyrkulację talentów naukowych NAWA oferuje także programy przyjazdowe do Polski oraz
programy reintegracyjne dla naukowców wracających do kraju.
Zestawienie programów ukierunkowanych na indywid ualnych naukowców przedstawiono
w tabeli poniżej:
Program Cel i rodzaj finansowania
Liczba projektów
planowana do
sfinansowania z
naboru 2024
Bekker NAWA Wsparcie doktorantów, naukowców i nauczycieli
akademickich w dążeniu do doskonałości
80

-- 6 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
naukowej przez umożliwienie im rozwoju
naukowego w zagranicznych ośrodkach
badawczych oraz akademickich na całym
świecie.
Stypendia indywidualne na wyjazdy
od 3 do 24 miesięcy.
K omponent krajowy
programu Bekker NAW A
W spieranie kariery naukowej stypendystów
programu Bekker NAW A, realizujących
co najmniej osiemnastomiesięczne projekty
i planujących po powrocie do kraju
stworzenie samodzielnego zespołu badawczego.
Finansowanie wynagrodzenia przez okres
6 miesięcy po powrocie do polskiej
instytucji nauki i szkolnictwa wyższego oraz
przy zobowiązaniu tej instytucji
do zatrudnienia naukowca na minimum
12 miesięcy.
23
Preludium B IS NAW A W spieranie międzynarodowej mobilności
doktorantów poprzez umożliwienie im realizacji
staży zagranicznych, związanych z uczestnictwem
w projektach badawczych w ramach
konkursu Narodowego C entrum Nauki
PR ELUDIUM B IS.
Stypendia indywidualne na wyjazdy
od 3 do 6 miesięcy.
96
Ulam NAW A Zwiększenie umiędzynarodowienia polskich
uczelni i instytucji naukowych poprzez
pobyty zagranicznych naukowców.
Program pozwala na przyjazdy do Polski
zarówno uznanych, jak i obiecujących
naukowców, posiadających co najmniej
stopień naukowy doktora, którzy wzmocnią
potencjał naukowy polskich jednostek
i włączą się w prowadzone w nich
aktywności naukowe, przede wszystkim
projekty badawcze i dydaktykę.
Stypendia indywidualne na pobyty
od 6 do 24 miesięcy.
42
Polskie Powroty NAW A Umożliwienie wyróżniającym się polskim
naukowcom powrotu do kraju i podjęcia
zatrudnienia w polskich uczelniach
i instytutach badawczych. Program stwarza
naukowcom wracającym z zagranicznych
ośrodków naukowych możliwość zbudowania
w Polsce własnej grupy projektowej.
K rajowe uczelnie, instytuty naukowe
i instytuty badawcze mogą pozyskać
specjalistów posiadających doświadczenie
i kontakty międzynarodowe.
9
Narodowa Agencja W ymiany Akademickiej oraz Narodowe C entrum Nauki na podstawie
zawartego w 2019 roku porozumienia współpracują w celu wzbogacenia własnych

-- 7 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
programów o dodatkowe finansowanie zgodne z kompe tencjami drugiej agencji.
W ten sposób NAW A finansuje działania mobilnościowe dla doktorantów w ramach
konkursu NCN Preludium B IS, natomiast NC N finansuje grant startowy – komponent
badawczy dla laureatów programu Polskie Powroty NAW A.
Drugim ważnym strumieniem finansowania, umożliwiającym współpracę i wymianę
międzynarodową są programy NAW A skierowane do instytucji – uczelni, instytutów
badawczych, instytutów Polskiej Akademii Nauk, instytutów sieci Łukasiewicz. W tabeli
poniżej przedstawiono, jakie programy skierowane do instytucji wspierają mobilność
polskich naukowców i w jakim zakresie. Należy zauważyć, że w przypadku programów
dla instytucji to uczelnia lub instytut określa jakie ma potrzeby związane z mobilnością
naukowców w swojej jednostce.
Program Cel i rodzaj finansowania
Liczba projekt ów
planowana do
sfinansowania z
naboru 2024
Wsparcie
Uniwersytetów
Europejskich
Pilotażowy program NAWA, w ramach
którego wspierane będą polskie
instytucje szkolnictwa wyższego będące
parterami w Sojuszach Uniwersytetów
Europejskich tworzonych w programie
Erasmus +.
Polskie instytucje szkolnictwa wyższego
będą mogły otrzymać wsparcie, min.
w zakresie:
− realizacji mobilności naukowców,
w szczególności w ramach Sojuszu;
− uczestniczenia w pracach badawczo-
rozwojowych prowadzonych przez
naukowców w ramach Sojuszu;
− uczestniczenia w międzynarodowych
programach kształcenia (mikro modułach).
18
PR OM –
krótkookresowa wymiana
akademicka
K rótkookresowa wymiana stypendialna
kadry akademickiej, osób studiujących,
doktorantów i doktorantek.
K rótkookresowa mobilność może trwać
od 5 do 30 dni, a w przypadku polskich
naukowców może ona dotyczyć m.in.
takich aktywności jak:
− aktywny udział w konferencji
za granicą (wystąpienie, udział w sesji
posterowej);
− pozyskanie materiałów do artykułu
naukowego;
− wykonanie pomiarów z wykorzystaniem
unikatowej aparatury, testowanie aparatury
badawczej, unikalnego instrumentarium
artystycznego;
− udział w krótkich formach
kształcenia, tj. kursach,
w tym intensywnych, zaliczanych
do procesu kształcenia, warsztatach,
20

-- 8 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
wizytach studyjnych, w tym również
realizowanych u przedsiębiorców;
− wykonanie kwerend archiwalnych
lub bibliotecznych;
− prowadzenie zajęć dydaktycznych;
− udział w przygotowaniu
międzynarodowego wniosku grantowego.
Aktywności te będzie można
zrealizować w formule stacjonarnej,
zdalnej i mieszanej.
Partnerstwa Strategiczne M obilności zorganizowane w formie
wykładów gościnnych, wizyt studyjnych,
praktyk lub staży przemysłowych oraz
dofinansowanie udziału naukowców
w badaniach naukowych i pracach
rozwojowych w wymiarze
międzynarodowym.
15
STER
Umiędzynarodowienie Szkół
Doktorskich
M obilność doktorantów (wspieranie
przyszłych naukowców), np. poprzez
wsparcie zagranicznej mobilności
najlepszych doktorantów z Polski
i z zagranicy, realizujących kształcenie
w szkole doktorskiej (w tym udział
w stażach naukowych, naukowo-
badawczych, artystycznych, szkoleniach
itd.).
12
Sieć NAW A - EUR AXESS Polska jest członkiem europejskiej
sieci EUR AXESS od 2004r. Głównym
celem sieci jest wsparcie rozwoju
kariery doktorantów i naukowców,
w tym ich mobilności
międzynarodowej i międzysektorowej.
NAW A koordynuje działania polskiej
sieci EUR AXESS od stycznia 2022 r.
Zarządza krajowym portalem, na którym
publikowane są w jęz. angielskim
informacje dot. ofert pracy i grantów
badawczych oraz przepisów prawnych
istotnych z punktu widzenia
przyjeżdżających do Polski naukowców
(np. wizy, legalizacja pobytu,
świadczenia zdrowotne) oraz informacje
dla wyjeżdżających polskich naukowców.
Z tego zakresu udzielane jest
bezpłatne indywidualne poradnictwo.
Natomiast w jęz. polskim publikowane
są informacje dedykowane instytucjom
przyjmującym doktorantów i naukowców
z zagranicy. C o miesiąc udostępniany
jest biuletyn z informacjami
o aktualnych ofertach pracy i grantach
16

-- 9 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
badawczych (w jęz. polskim
i angielskim).
Nabór na tworzenie sieci regionalnych
NAW A-EURAXESS w 16 województwach
ma na celu wzmocnienie współpracy
pomiędzy instytucjami naukowymi
prowadzącej do lepszej obsługi
przyjeżdżających do Polski naukowców,
ich integracji z polskim środowiskiem
naukowym, nawiązywania kontaktów,
promocji Polski za granicą oraz
do zwiększenia liczby polskich
instytucji w europejskiej sieci
EUR AXESS. W ramach 3-letnich
projektów możliwe będą działania
podnoszące kompetencje pracowników
punktów obsługi naukowców (np.
szkolenia, wyjazdy studyjne), spotkania
integrujące polskich i zagranicznych
naukowców, współpraca z otoczeniem
zewnętrznym.
Ponadto w ramach programu M inistra pn. „Projekty M iędzynarodowe W spółfinansowane”
M inisterstwo Nauki i Szkolnictwa W yższego wspiera współpracę polskich zespołów
badawczych w projektach realizowanych w ramach Horyzontu Europa jak
Działania „Maria
Skłodowska-Curie” (eng.
Maria Skłodowska Curie Actions; M SC A) C O FUND oraz Staff
Exchanges.
W sparcie merytoryczne dla wszystkich osób zainteresowanych udziałem w programach
M SCA, które mają na celu zwiększenie mobilności naukowców, a tym samym zwiększenie
wymiany wiedzy i know-how oraz budowanie wieloletnich współprac międzynarodowych,
zapewnia Narodowa Agencja W ymiany Akademickiej, która w 2022 r. przejęła funkcję
K rajowego Punktu K ontaktowego do części programu ramowego UE H oryzont Europa:
Działania „Maria Skłodowska -Curie”(M SCA).
K PK ds. M SC A wspiera polskie podmioty szkolnictwa wyższego i nauki, jak również
ich pracowników (zarówno pracowników naukowych, jak i indywidualnych naukowców)
w pozyskiwaniu funduszy – w tym celem wsparcia międzynarodowych zespołów
badawczych – z tego programu. Planuje się rozszerzenie tej działalności poprzez budowę
i koordynację sieci bardziej lokalnych punktów kontaktowych do programu – tzw. Sieci
NAW A-M SCA – rozmieszczonych w 6 makroregionach Polski. C złonkowie sieci zostaną
wyłonieni w drodze konkursu w 2025 r. K PK ds. M SC A pozostaje w nieformalnej współpracy
z siecią M SC A-NET, zrzeszającą krajowe punkty kontaktowe ds. M SC A w innych krajach.
C elem M SCA C O FUND jest dofinansowanie nowych lub istniejących programów badawczo-
szkoleniowych, ukierunkowanych na kształcenie naukowców przed lub po uzyskaniu stopnia
naukowego doktora w dowolnej dziedzinie nauki.
R ealizacja projektów M SCA C O FUND ma wzmacniać przepływ wiedzy i talentów w całej
Europie oraz zachęcać naukowców spoza Europy do prowadzenia badań w instytucjach
europejskich. W spiera również zasadę interdyscyplinarności, wzmacnianie współpracy

-- 10 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
z sektorem pozaakademickim oraz kreuje kulturę przedsiębiorczości, innowacji i otwartej
nauki. K luczowym elementem działania jest międzynarodowa mobilność naukowców3.
Z kolei M SC A Staff Exchanges to program umożliwiający międzynarodową oraz
międzysektorową wymianę pracowników instytucji w ramach konsorcjum, zaangażowanych
w badania naukowe i działania innowacyjne.
Granty M SC A SE mają na celu zbudowanie lub rozwinięcie współpracy przede wszystkim
pomiędzy krajami członkowskimi UE i stowarzyszonymi z programem Horyzont Europa
a krajami trzecimi (tzw. non-associated third countries/other third countries), jak również
wsparcie współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy instytucjami z sektora
akademickiego i poza akademickiego”4.
Pytanie 6: Jakie mechanizmy będą stosowane do monitorowania i oceny efektów współpracy
międzynarodowej w polskich projektach badawczych?
W przypadku programu M inistra pn. „Projekty M iędzynarodowe W spółfinansowane” (dalej
„PM W ”) monitorowanie i ocena efektów współpracy międzynarodowej w polskich
projektach badawczych realizowanych przy współpracy z partnerami zagranicznymi przez
jednostki zakwalifikowane do finansowania projektów w ramach podpisanych umów
z M NiSW odbywa się poprzez raportowanie przez te jednostki poniesionych kosztów
i zrealizowanych zadań. B eneficjenci składają corocznie raport, na postawie którego Zespół
doradczy M inistra rekomenduje, a M inister Nauki decyduje o kontynuacji finansowania
projektu.
B eneficjenci składają również raporty wstępne końcowe po zakończeniu realizacji projektu,
celem zwrotu kosztów niewykorzystanych na projekt oraz raporty końcowe, po otrzymaniu
informacji od podmiotu zagranicznego o rozliczeniu i zamknięciu projektu, celem
ostatecznego rozliczenia się z M NISW z kosztów uznanych za kwalifikowalne
i niekwalifikowalne przez podmiot zagraniczny współfinansujący projekt.
K ażdy z raportów jest oceniany przez członka Zespołu doradczego do spraw finansowania
międzynarodowej współpracy naukowej powołanego przez M inistra Nauki w zakresie:
1) zgodności zakresu wykonanych zadań z wnioskiem i umową;
2) wykorzystania środków z programu PM W zgodnie z wnioskiem i umową;
3) zasadności poniesionych kosztów w stosunku do zrealizowanych zadań;
4) uzyskanych w projekcie efektów lub rezultatów.
Ponadto M inister Nauki ma prawo na każdym etapie realizacji projektu do wstrzymania bądź
przerwania finansowania projektu badawczego oraz do umarzania należności finansowych.
Natomiast efekty współpracy międzynarodowej w projektach finansowanych przez
NC N podlegają monitorowaniu i ocenie w toku ogólnej oceny realizacji projektów
badawczych i nie są ujmowane odrębnie. O cena projektów zawierających komponenty
międzynarodowe odbywa się na takich samych zasadach i wedle takich samych kryteriów
jak w przypadku projektów nie zawierających takiej współpracy. Nadzór nad projektami
obejmuje m.in.: ocenę raportów rocznych i końcowych z ich realizacji, weryfikację
i rozpatrywanie wniosków o zmianę warunków określonych w umowach o realizację
i finansowanie projektów badawczych, kontrolę w siedzibie jednostki naukowej przez
wyznaczony przez Dyrektora C entrum zespół kontrolujący, monitorowanie wykonania
przez jednostki realizujące projekty badawcze zewnętrznych audytów projektów, których
wartość przekracza kwotę określoną przez R adę NC N (w zależności od edycji – 2 lub 3 mln zł)
3 https://nawa.gov.pl/dzialania-marii-sklodowskiej-curie/marie-sklodowska-curie-cofund#cele-dzialania
4 https://nawa.gov.pl/dzialania-marii-sklodowskiej-curie/marie-sklodowska-curie-staff-exchanges#cele-dzialania

-- 11 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
i ich obowią zkowego dostarczenia do C entrum, uprawnienia Dyrektora do wstrzymania
bądź przerwania finansowania projektu badawczego oraz do umarzania należności
finansowych.
Pytanie 7: Czy są przewidziane dodatkowe fundusze lub granty dla polskich zespołów
badawczych uczestniczących w międzynarodowych projektach naukowych?
Przedsięwzięcie M inistra pn. „Granty na Granty” zostało ustanowione, aby wspierać
podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki w zwiększaniu efektywności ubiegania
się o granty finansowane ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej na realizację
projektów w ramach programów badawczych Unii Europejskiej, poprzez refundację kosztów
poniesionych przez te podmioty na przygotowanie wysokiej jakości wniosku projektowego
składanego na wezwanie konkursowe K omisji Europejskiej w ramach:
− Programu Badawczo-Szkoleniowego Euratom;
− Programu R amowego Unii Europejskiej H oryzont Europa.
Natomiast w ramach konkursów realizowanych we współpracy wielostronnej (konkursy
typu ER A-Net, Partnerstwa Europejskie i inne oparte na podobnym modelu) polscy
naukowcy, którzy zdecydują się na koordynację prac międzynarodowego konsorcjum
projektowego (minimum 3 zespoły z 3 różnych krajów, lub więcej, w przypadku niektórych
konkursów) mają możliwość uzyskania dodatkowego budżetu w postaci zwiększonego limitu
na wynagrodzenie kierownika projektu, a także zwiększonej puli środków na finansowanie
wynagrodzeń dodatkowych dla członków zespołu badawczego oraz stypendiów
i wynagrodzeń dla studentów i doktorantów.
(https://ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/uchwaly-rady/2024/uchwala24_2024-zal1.pdf)
Uczestnictwo w projektach międzynarodowych pozwala również polskim wnioskodawcom
na zwiększenie limitu liczby projektów finansowanych przez NC N jednocześnie
realizowanych przez kierownika i/lub wniosków pozostających w ocenie
lub zakwalifikowanych do finansowania w konkursach ogłaszanych przez Narodowe
C entrum Nauki (zwiększenie limitu z 2 do 3 projektów/wniosków w przypadku,
gdy kierownik realizuje projekt międzynarodowy i/lub jest wskazany we wniosku
pozostającym w ocenie lub zakwalifikowanym do finansowania w konkursie
międzynarodowym).
(https://www.ncn.gov.pl/sites/default/files/pliki/uchwaly-rady/2024/uchwala23_2024-
zal1.pdf, rozdział III)
NC N stale pozyskuje środki ze źródeł zewnętrznych na potrzeby polskich wnioskodawców
i badaczy, uczestnicząc w szeregu inicjatyw gwarantujących dofinansowanie ze strony Unii
Europejskiej (ER A-NET, Partnerstwa Europejskie, M arie Skłodowska-Curie Actions
C O FUND), a także z Funduszy Norweskich i EO G.
Analiza udziału środków wypłaconych na realizację projektów wyłonionych w konkursach
międzynarodowych (zarówno dofinansowanych, jak i niedofinansowanych ze źródeł
zewnętrznych) w danym roku w całkowitej kwocie przekazanej na finansowanie badań
wskazuje, że od 2018 r. miały one zdecydowanie tendencję wzrostową, osiągając w 2022 r.
13,46%. W 2023 r. C entrum wypłaciło na ten cel zbliżoną kwotę, której udział wyniósł
13,32%. (R ys.1)
W latach 2011-2023 C entrum przyznało środki na realizację 6522 projektów badawczych
zakładających współpracę międzynarodową (zarówno planowaną z inicjatywy samych
badaczy, jak i w ramach programów uruchamianych we współpracy NC N z innymi
agencjami), co stanowi 22% wszystkich zakwalifikowanych do finansowania wniosków.
Ich udział w ogólnej puli finansowanych wniosków wzrastał stopniowo, wyraźnie od 2014 r.,

-- 12 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
aby w roku 2020 osiągnąć udział 35% i ustabilizować się na zbliżonym poziomie na kolejne
lata (2021-2023 – 34%). (R ys.2)
Najczęściej naukowcy pracujący w Polsce realizują projekty badawcze z grupami z Niemiec
(ponad 12% spośród wszystkich projektów ze współpracą międzynarodową), Stanów
Zjednoczonych Ameryki (ok. 12%), W ielkiej B rytanii (ok. 9%) oraz Francji (ponad 7%).
R ys.1. Udział procentowy kwot wypłacanych na badania realizowane w ramach programów
międzynarodowych w całości wypłaconych przez NC N środków na finansowanie badań
w latach 2013-2023
Zestawienie nie uwzględnia kwot wypłacanych w ramach konkursu H ER A
C E rozstrzygniętego w 2013 r.5
Źródło: Opracowanie Zespołu ds. Analiz i Ewaluacji NCN
5 HERA to program międzynarodowy, w którym jednostką nadzorującą realizację projektów badawczych oraz wypłacającą
beneficjentom środki finansowe była Irish Research Council (IRC). NCN przekazywało do IRC środki łącznie dla wszystkich
zakwalifikowanych do finansowania projektów w ramach danej edycji konkursu.

-- 13 of 14 --

telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Rys.2 Liczba i udział wniosków zakwalifikowany ch do finansowania w konkursach
umożliwiających nawiązanie współpracy międzynarodowej rozstrzygniętych w latach
2011- 2023
Źródło: Opracowanie Zespołu ds. Analiz i Ewaluacji NCN
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia M inistra Nauki
Andrzej Szeptycki
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
K ancelaria Prezesa R ady M inistrów

-- 14 of 14 --