Interpelacja w sprawie roli innowacji społecznych na obszarach wiejskich w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3217
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie roli innowacji społecznych na obszarach wiejskich w Polsce
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 03-06-2024
Szanowna Pani Minister,
innowacje społeczne opierają się na pomysłowości obywateli, organizacji pozarządowych, lokalnych społeczności, przedsiębiorstw czy podmiotów publicznych. Innowacje społeczne opisują cały proces, w ramach którego rozwijane są nowe sposoby zaspokojenia potrzeb społecznych. Innowacje społeczne na obszarach wiejskich mogą być narzędziem ograniczania negatywnych skutków zmian demograficznych czy migracji, zwłaszcza młodych osób, do większych ośrodków miejskich (wyludnianie się miejscowości peryferyjnych). Innowacje społeczne są zatem bardzo potrzebne dla podniesienia poziomu życia mieszkańców obszarów wiejskich, gdyż mogą przyczynić się do rozwiązania wielu problemów społecznych i mogą przeciwdziałać wykluczeniu społecznemu wielu grup społecznych, m.in. kobiet i osób starszych.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne inicjatywy rządowe są realizowane w celu wspierania innowacji społecznych na obszarach wiejskich?
Jakie środki finansowe są przeznaczane na rozwój innowacji społecznych na terenach wiejskich i czy są one wystarczające?
W jaki sposób rząd monitoruje skuteczność wdrażanych innowacji społecznych w przeciwdziałaniu wyludnianiu się obszarów wiejskich?
Czy istnieją programy skierowane specjalnie do kobiet i osób starszych na obszarach wiejskich, mające na celu ich aktywizację społeczną i zawodową?
Jakie są największe przeszkody w realizacji innowacji społecznych na obszarach wiejskich i jakie działania podejmuje rząd, aby je przezwyciężyć?
W jaki sposób innowacje społeczne mogą przyczynić się do poprawy dostępu do usług publicznych na terenach wiejskich?
Czy rząd współpracuje z organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami w zakresie wdrażania innowacji społecznych na obszarach wiejskich? Jeśli tak, to jakie są przykłady takiej współpracy?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 7 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8248 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 25 lipca 2024 r.
Znak sprawy: DOS.zs.058.19.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 3217 Posła Daniela Milewskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 32171 w sprawie roli innowacji społecznych na
obszarach wiejskich w Polsce, przekazuję poniższe informacje.
Ad 1, 2, 3. Inicjatywy realizowane w celu wspierania innowacji społecznych na
obszarach wiejskich, środki finansowe na rozwój innowacji społecznych na terenach
wiejskich oraz monitorowanie skuteczności wdrażanych innowacji społecznych
Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-2027)
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) jako Instytucja Zarządzająca PS WPR
2023-2027, realizuje szereg działań mających na celu poprawę życia na obszarach
wiejskich, w tym poprzez wzmacnianie konkurencyjności polskich gospodarstw i
przedsiębiorstw działających na obszarach wiejskich. Wśród działań mających na celu
rozwój i wsparcie społeczności wiejskich, można wyróżnić działania związane z
wdrażaniem innowacji, wśród których można wskazać m.in. dywersyfikację gospodarki
wiejskiej, cyfryzację i innowacje technologiczne, zarządzanie lokalne i rozwój społeczny,
edukację i rozwój kompetencji.
Ogólny budżet PS WPR 2023-2027 realizowany jest ze środków pochodzących z Unii
Europejskiej - 17,3 mld euro w ramach I filaru WPR i 4,7 mld euro w ramach II filaru
1 Interpelacja z 10.06.2024 r.
-- 1 of 4 --
WPR. Wydatki związane ze wsparciem na rzecz rozwoju obszarów wiejskich dodatkowo
współfinansowane będą ze środków krajowych (planowane ponad 3,2 mld euro).
W ramach PS WPR 2023-2027, skuteczność wdrażanych innowacji społecznych na
terenach wiejskich monitorowana jest za pomocą kilku metod i narzędzi, m.in.
przeprowadzane są regularne badania i ewaluacje programów. W ramach programów
innowacyjnych tworzone są również systemy monitorowania i raportowania, które
śledzą postępy i wyniki w czasie rzeczywistym. Instytuty badawcze podległe Ministrowi
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, sieć wyspecjalizowanych doradców rolniczych, lokalne
jednostki administracyjne i organizacje pozarządowe dostarczają regularnych raportów
na temat wdrażania i efektów innowacji społecznych. Ważnym elementem monitoringu
jest informacja zwrotna od beneficjentów i społeczności lokalnych, korzystających z
wdrażanych innowacji.
Krajowy Plan Odbudowy (KPO)
Innowacje na obszarach wiejskich, w szczególności dotyczące nowych technologii, mogą
być narzędziem ograniczania negatywnych skutków zmian demograficznych czy
migracji, zwłaszcza młodych osób, do większych ośrodków miejskich. Nowe technologie
ułatwiają pracę, co może stanowić zachętę dla młodych ludzi do pozostania na
obszarach wiejskich i prowadzenia działalności rolniczej. Jednym z działań,
wspierających inwestycje rolników w nowe technologie, jest refundacja części
poniesionych kosztów na zakup rozwiązań tzw. rolnictwa 4.0, które pomogą w
prowadzeniu ich gospodarstw. Całkowita kwota przewidziana na ten zakres wsparcia po
I rewizji KPO to 492 mln. zł.
Umowa Partnerstwa na lata 2021-2027
Umowa Partnerstwa stanowi realizację krajowych dokumentów takich jak Strategia
Odpowiedzialnego Rozwoju oraz sektorowych, w tym Strategii zrównoważonego
rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030. Łączna kwota, którą będzie można przeznaczyć
na realizację projektów w całej Polsce, wynosi 76 mld euro. W ramach polityki spójności
poprzez właściwe programy krajowe i regionalne zostanie przeznaczonych ok. 10 mld
euro na wsparcie obszarów wiejskich we wszystkich celach polityki. Wsparcie to będzie
komplementarne do działań adresowanych do rolników, zawodów rolniczych, produkcji
rolnej i infrastruktury gospodarstw rolnych przewidzianych w PS WPR 2023-2027.
W programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS), realizowane jest
wsparcie na rzecz m.in. poprawy sytuacji osób na rynku pracy, zwiększenia dostępności
-- 2 of 4 --
dla osób ze szczególnymi potrzebami, zapewnienia opieki nad dziećmi, podnoszenia
jakości edukacji i rozwoju kompetencji, integracji społecznej, rozwoju usług społecznych
i ekonomii społecznej oraz ochrony zdrowia. Szacuje się, że w ramach FERS na rzecz
rozwoju obszarów wiejskich zostanie przeznaczone ok. 250 mln euro.
Ad 4. Działania na rzecz kobiet i osób starszych na obszarach wiejskich, mające na celu
ich aktywizację społeczną i zawodową
MRiRW realizuje różne działania skierowane do kobiet i osób starszych na terenach
wiejskich, mające na celu aktywizację społeczną. Wśród nich wskazać można np. pomoc
finansową z budżetu państwa na realizację celów statutowych kół gospodyń wiejskich,
obejmującą m.in.: działalność społeczno-wychowawczą i oświatowo-kulturalną w
środowiskach wiejskich, działalność na rzecz wszechstronnego rozwoju obszarów
wiejskich, rozwój przedsiębiorczości kobiet, działania na rzecz poprawy warunków życia
i pracy kobiet oraz rozwój kultury ludowej, w tym w szczególności kulturę lokalną i
regionalną.
W ramach poprawy dostępności do usług społecznych na obszarach wiejskich
prowadzone są prace mające na celu umożliwienie na bazie gospodarstwa rolnego
świadczenie usług opiekuńczych, m.in. dla osób starszych, w ramach tzw. gospodarstwa
opiekuńczego. Gospodarstwa opiekuńcze są alternatywą dla opieki instytucjonalnej, są
również odpowiedzią na wyzwania demograficzne związane ze starzeniem się
społeczeństwa na obszarach wiejskich.
Ad 5. Przeszkody w realizacji innowacji społecznych na obszarach wiejskich
Skuteczna realizacja innowacji społecznych na obszarach wiejskich jest możliwa tylko
dzięki synergicznemu podejściu i współpracy rolników z rządem, samorządem,
przedsiębiorcami i przedstawicielami instytutów badawczych. Istotne są przy tym
działania zarówno rządu, jak i samorządów, skierowane na rozwój infrastruktury
technologicznej, edukację mieszkańców wsi (szkolenia, warsztaty), wymianę dobrych
praktyk i nawiązywanie współpracy np. przy wykorzystaniu platform online,
doskonalenie kadr doradczych i kompleksowe doradztwo rolnicze. Istotnym również jest
ścisła współpraca pomiędzy wszystkimi politykami publicznymi mogącymi mieć wpływ
na rozwój małych miejscowości wiejskich.
Ad 6. Poprawa dostępu do usług publicznych na terenach wiejskich poprzez innowacje
społeczne
Innowacje społeczne mogą znacząco poprawić dostęp do usług publicznych na terenach
wiejskich poprzez promowanie współpracy lokalnych społeczności i wykorzystanie
-- 3 of 4 --
nowoczesnych technologii. Możliwe jest to dzięki instrumentom finansującym te
działania, tj. programom wspierającym projekty, które wprowadzają nowe rozwiązania w
dziedzinie transportu, cyfryzacji, edukacji i opieki zdrowotnej. Przykładowo PS WPR
2023-2027 – kładący m.in. nacisk na rozwój infrastruktury – sprzyja integracji
społecznej i ekonomicznej wsi z resztą kraju.
Ad 7. Współpraca z organizacjami pozarządowymi i lokalnymi społecznościami w
zakresie wdrażania innowacji społecznych na obszarach wiejskich
Instytucja Zarządzająca PS WPR 2023-2027 współpracuje z organizacjami
pozarządowymi i lokalnymi społecznościami, np. w ramach prac Komitetu
Monitorującego PS WPR na lata 2023-2027, w skład którego wchodzą przedstawiciele
strony społecznej, tj. organizacji społecznych, związków branżowych, lokalnych grup
działania, NGO.
Drugim przykładem stałej i usystematyzowanej współpracy z organizacjami
pozarządowymi i lokalnymi społecznościami w zakresie wdrażania innowacji
społecznych na obszarach wiejskich są powołane grupy tematyczne w ramach Krajowej
Sieci Obszarów Wiejskich+, tj.: Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach
wiejskich (SIR) - sieć tematyczna wspierająca wdrażanie innowacji w rolnictwie,
leśnictwie, produkcji żywności i na obszarach wiejskich oraz Grupa tematyczna do
spraw podejścia LEADER (GTL), której głównym celem jest wymiana wiedzy oraz
ułatwienie współpracy pomiędzy podmiotami uczestniczącymi we wdrażaniu
interwencji LEADER.
Z wyrazami szacunku
z. up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 4 of 4 --