Interpelacja w sprawie wykorzystania zamówień publicznych jako narzędzia stymulowania rozwoju gospodarczego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3202
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie wykorzystania zamówień publicznych jako narzędzia stymulowania rozwoju gospodarczego
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 03-06-2024
Szanowny Panie Premierze,
zamówienia publiczne są jednym z najbardziej widocznych narzędzi wpływania państwa na rynek. Ich roczny wolumen przekracza 10% PKB, co oznacza, że państwo generuje znaczną część krajowego popytu. Działaniem strategicznym powinno być nakierowanie tego strumienia wydatków na stymulowanie i wzmacnianie rozwoju gospodarczego – rozumianego przede wszystkim w sposób jakościowy. Warunkiem pozytywnego oddziaływania zamówień publicznych na rozwój innowacyjności dostawców oraz samej administracji jest zmiana postawy wobec ryzyka.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu wykorzystania zamówień publicznych do stymulowania rozwoju gospodarczego?
Czy istnieją plany zmiany postawy wobec ryzyka w procesie zamówień publicznych w celu promowania innowacyjności dostawców i administracji?
Jakie kroki podejmowane są w celu zwiększenia udziału innowacyjnych firm w procesach przetargowych na zamówienia publiczne?
Czy istnieją konkretne środki zachęcające dostawców do innowacyjnych rozwiązań, takie jak premie za innowacyjność czy preferencyjne warunki dla firm oferujących nowatorskie produkty lub usługi?
Czy rząd planuje wprowadzenie konkretnych wskaźników lub ocen jakościowych, które będą uwzględniane przy ocenie ofert w procesie zamówień publicznych w kontekście ich potencjalnego wpływu na rozwój gospodarczy?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Jacek Tomczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17610 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DDR-VI.054.4.2024
Warszawa, 28 czerwca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedź na interpelację nr 3202 Pana Posła Daniela Milewskiego
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pana Posła Daniela Milewskiego, w sprawie wykorzystania
zamówień publicznych jako narzędzia stymulowania rozwoju gospodarczego, poniżej
przedstawiam odpowiedzi na zadane pytania.
Ad. 1
Działania Rady Ministrów mające na celu wykorzystanie zamówień publicznych do
stymulowania rozwoju gospodarczego polegają na wdrażaniu odpowiednio ukierunkowanej
Polityki zakupowej państwa, przyjętej uchwałą Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2022 r.
Jest to dokument o charakterze średniookresowej strategii przyjmowany raz na 4 lata, który
stanowi instrument powiązania wydatków dokonywanych poprzez zamówienia publiczne
z realizacją kluczowych polityk oraz celów strategicznych państwa w obszarze
gospodarczym, społecznym oraz środowiskowym.
Służy ona odejściu od postrzegania zamówień publicznych wyłącznie w kategoriach
sformalizowanych procedur, których dochowanie jest głównym i najważniejszym celem.
Ukierunkowuje zakupy na usługi, dostawy oraz roboty budowlane o kluczowym znaczeniu
z punktu widzenia interesów państwa. Jest ona uzupełnieniem systemowych zmian
wprowadzonych ustawą z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych.
-- 1 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W Polityce zakupowej państwa zdefiniowano trzy priorytety: I. Profesjonalizacja, II. Rozwój
potencjału MŚP, III. Zrównoważone i innowacyjne zamówienia publiczne.
Profesjonalizacja to postawienie na kompetencje i rozwój pracowników zamawiających, co
będzie miało pozytywny wpływ na sposób przygotowywania i przeprowadzania procesów
zakupowych, w tym większą otwartość zamawiających na innowacyjne oraz przyjazne
środowisku produkty oraz usługi. Wzrost poziomu profesjonalizacji to także większa
efektywność profesów zakupowych.
Przedsiębiorcy należący do sektora MŚP odgrywają istotną rolę w polskiej gospodarce.
Tworzenie silnego i stabilnego sektora MŚP, którego potrzeby i możliwości są szeroko
uwzględniane przez instytucje publiczne, przyczynia się do wzmacniania polskiej
gospodarki. Do rozwoju potencjału sektora MŚP wykorzystywane są zamówienia publiczne,
które stanowią jedno z głównych narzędzi dystrybucji środków publicznych do gospodarki.
Wsparcie rozwoju potencjału MŚP realizowane jest poprzez dalsze otwieranie rynku
zamówień publicznych na potrzeby i możliwości MŚP. Dzięki temu następuje wzrost liczby
przedsiębiorców ubiegających się i pozyskujących zamówienia. Spojrzenie na procesy
zakupowe z perspektywy MŚP stanowi istotny wyznacznik działań zamawiających
należących do administracji rządowej. Większa liczba zamówień innowacyjnych oraz
zrównoważonych, w ramach realizacji poniższego priorytetu Polityki zakupowej państwa,
będzie również odgrywać znaczącą rolę w zwiększaniu zainteresowania MŚP rynkiem
zamówień publicznych.
W ramach priorytetu Rozwój potencjału MŚP przewidziano rozszerzanie dostępu do
zamówień publicznych dla sektora MŚP poprzez m.in.: I. zobowiązanie zamawiających do
przeprowadzania procesów zakupowych w sposób zapewniający MŚP możliwość ubiegania
się o zamówienie; II. wsparcie merytoryczne MŚP (szkolenia, warsztaty, poradniki);
III. wsparcie nawiązywania współpracy w ramach konsorcjum; IV. wprowadzenie
mechanizmu certyfikacji wykonawców, który stworzy wykonawcom możliwość uzyskania
certyfikatu, który wykonawcy będą mogli wykorzystać w celu potwierdzenia swoich
zdolności i zasobów; V. zwiększenie udziału polskich przedsiębiorców, w tym MŚP,
w zamówieniach międzynarodowych.
Głównym założeniem priorytetu Zrównoważone i innowacyjne zamówienia publiczne jest
zwiększenie liczby zamówień społecznie odpowiedzialnych, zamówień zielonych oraz
zamówień innowacyjnych. Wpisuje się to w model zrównoważonego rozwoju, który stanowi
fundament polityki środowiskowej, społecznej oraz gospodarczej krajów rozwiniętych.
-- 2 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Polska poczyniła w ostatnich latach znaczne postępy w tym zakresie, lecz podejmowane są
dalsze działania wspierające realizację przyjętych celów.
W ramach powyższego priorytetu przewidziano m.in. przeznaczenie przez zamawiających
określonej części środków publicznych wydatkowanych poprzez zamówienia publiczne na
zamówienia zrównoważone i innowacyjne, a także powołanie zespołu ds. ds. zielonych
zamówień, który będzie ustalał katalog zamówień objętych obowiązkiem stosowania
określonych aspektów środowiskowych.
Ad. 2
Analizy dotyczące kwestii nabywania przez sektor publiczny usług, dostaw oraz robót
budowlanych o charakterze innowacyjnym wskazują jednoznacznie, że do głównych barier
i ograniczeń wpływających negatywnie na skłonność uczestników rynku zamówień
publicznych do rozwoju segmentu zamówień na innowacje należy niechęć do ponoszenia
nadmiernego ryzyka wynikającego ze stosowania niestandardowego podejścia
(zamawiający) oraz brak umiejętności zarządzania ryzykiem związanego z realizacją
zamówienia na innowacje (wykonawcy). W dużej mierze wynika z braku odpowiedniego
przygotowania merytorycznego i organizacyjnego.
Mając powyższe na uwadze, w Polityce zakupowej państwa położono bardzo silny nacisk
na kwestię profesjonalizacji zamawiających oraz wykonawców. Uznano bowiem, że
aktualne ramy prawne są wystarczające do udzielania zamówień na innowacje, a tym co
wymaga dalszego doskonalenia jest kwestia ich efektywnego stosowania.
Mając na uwadze powyższe w Polityce zakupowej państwa przewidziano wdrożenie
szerokiego programu szkoleń dla zamawiających, obejmującego m.in. zagadnienia związane
z udzielaniem zamówień na innowacje. Zamawiający z administracji rządowej zostali
zobowiązani do wdrożenia wybranych elementów Europejskich ram kompetencji dla
specjalistów ds. zamówień publicznych (ProcurCompEU), co ma wspierać udzielanie
zamówień publicznych jako strategiczną funkcję, która zapewnia inwestycje publiczne na
rzecz zrównoważonego rozwoju. Ministerstwo Rozwoju i Technologii nawiązało także
współpracę w Bankiem Światowym w celu wypracowania optymalnych zaleceń
i rekomendacji dotyczących wdrażania ProcurCompEu. Prowadzone są również prace nad
stworzeniem platformy internetowej, która ma stanowić centralne repozytorium wiedzy na
temat zamówień publicznych, w tym zamówień na innowacje. Powyższe działania mają
w swym założeniu wzmocnić potencjał kompetencyjny zamawiających, a w konsekwencji
-- 3 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zwiększyć ich gotowość do odchodzenia od rozwiązań standardowych na rzecz rozwiązań
innowacyjnych.
W celu zachęcenia wykonawców do szerszego udziału w rynku zamówień publicznych,
w tym niwelowania ryzyka związanego z ubieganiem się o zamówienia na innowacje,
w Polityce przewidziano realizację priorytetu Rozwój potencjału MŚP. Działania
podejmowane w jego ramach mają na celu ułatwienie dostępu przedsiębiorcom do rynku
zamówień publicznych, m.in. poprzez wzmocnienie ich wiedzy na temat zamówień
publicznych. Obok ustanowienia ogólnopolskiego programu szkoleń dla MŚP, tworzone jest
przez Ministerstwo bezpłatne i kompleksowe repozytorium wiedzy na temat zamówień
dedykowane wykonawcom (w ramach wspomnianej powyżej platformy internetowej),
w którym dostępna wiedza dotycząca kluczowych kwestii związanych z zamówieniami
publicznymi.
Należy podkreślić, że w ustawie z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych
wprowadzono regulacje, których celem jest bardziej równomierne rozłożenie ryzyka
związanego z realizacją zamówienia publicznego pomiędzy strony zawartej umowy
(np. zasada współpracy zamawiającego z wykonawcą, szersze stosowanie zaliczek
i częściowych płatności, obniżenie wysokości zabezpieczenia należytego wykonania
umowy, obowiązkowe klauzule waloryzacyjne, limit kar umownych, katalog klauzul
abuzywnych).
Ad 3
Stymulowanie wzrostu popytu sektora publicznego na innowacje poprzez zamówienia
publiczne stanowi jedno z głównych zagadnień w kontekście kierunków dalszego rozwoju
systemu zamówień publicznych w Polsce. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wraz
z Urzędem Zamówień Publicznych od dłuższego czasu podejmuje starania, aby zamówienia
publiczne przestały być postrzegane wyłącznie w kategoriach sformalizowanej procedury
i stały się instrumentem realizacji strategicznych celów państwa, szczególnie w obszarze
innowacji, społecznym, a także ochrony środowiska i klimatu.
Powyższe podejście znalazło pełne odzwierciedlenie w obowiązującej Polityce zakupowej
państwa. Podkreślono w niej, że celem jest włączenie środków wydatkowanych w ramach
systemu zamówień publicznych do działań państwa w zakresie rozwoju polskich innowacji.
Zamawiający publiczni mają bowiem potencjał, aby jako klienci na innowacje, przy
wykorzystaniu środków, jakim dysponują, stali się ważnym impulsem dla rozwoju
technologii. Branże, które są zależne od klientów należących do sektora publicznego, mają
-- 4 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
być zachęcane do wypracowywania innowacyjnych rozwiązań i przyjmowania nowych
technologii przez generowanie odpowiedniego popytu w sektorze publicznym.
W Polityce wskazano szereg rekomendacji bezpośrednio ukierunkowanych na wzrost liczby
zamówień publicznych na innowacje. Jedna z rekomendacji dotyczy szerszego stosowania
zamówień przedkomercyjnych (Pre-Commercial Procurement - PCP), które dotyczą zakupu
usług badawczych i rozwojowych. Kierownikom zamawiających zalecono, aby dążyli do
alokowania 3% budżetu wydatkowanego na zamówienia na projekty PCP oraz do tego, aby
w 20% wszystkich zamówień ich element lub część zawierało zakup w formule „pierwszy
klient innowacji” (Public Procurement od Innovation – PPI).
Należy podkreślić, że wśród celów Polityki wskazano także zwiększenie udziału zielonych
zamówień w rynku zamówień publicznych, co ma w swym założeniu sprzyjać nie tylko
ograniczeniu negatywnego wpływu człowieka na środowisko i klimat, ale również
pobudzaniu rozwoju gospodarczego, w tym budowaniu potencjału sektora
ekoinnowacyjnych technologii, usług oraz produktów.
Zgodnie z przyjętymi założeniami oczekuje, się działania i rekomendacje przyjęte w Polityce
doprowadzą do istotnego wzrostu liczby zamówień publicznych na innowacje udzielanych
przez sektor administracji publicznej.
Ad. 4
Krajowe prawo zamówień publicznych stanowi implementację prawa unijnego z obszaru
zamówień publicznych. Ustawa z dnia 11 stycznia 2019 r. – Prawo zamówień publicznych
przewiduje wszystkie rozwiązania ukierunkowane na wzrost innowacyjności, które
przewidują odpowiednie dyrektywy unijne, w tym Dyrektywa 2014/24/UE z dnia 26 lutego
2024 r. w sprawie zamówień publicznych (tzw. Dyrektywa klasyczna). Mowa tu przede
wszystkim o dedykowanym trybie udzielania zamówień, tj. partnerstwo innowacyjne, oraz
kryteriach jakościowych oceny ofert, które mogą dotyczyć także aspektów innowacyjnych.
Aktualne ramy prawne nie przewidują rozwiązań wskazanych w powyższym pytaniu.
Uznano bowiem, że najlepszym czynnikiem stymulującym podaż rozwiązań innowacyjnych
ze strony wykonawców będzie wzrost popytu na tego typu rozwiązania ze strony sektora
publicznego. Zauważalny i stabilny wzrost zainteresowania podmiotów publicznych
rozwiązaniami o charakterze innowacyjnym, nie tylko w krótko, ale i w długoterminowej
perspektywie, będzie zachęcał wykonawców do zwiększania nakładów na działalność
badawczo-rozwojową, co przełoży się na wzrost innowacyjności samych zamówień
-- 5 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
publicznych oraz całej gospodarki. Należy bowiem pamiętać, że środki publiczne
wydatkowane poprzez zamówienia publiczne to około 10% krajowego PKB.
W celu osiągniecia powyższego celu przyjęto komplementarne wobec siebie priorytety
obowiązującej Polityki zakupowej państwa. Ułatwienie dostępu do rynku przedsiębiorcom,
w połączeniu z większą liczbą zamówień na innowacje - dzięki realizacji zaleceń ujętych w
priorytecie Zrównoważone i innowacyjne zamówienia - ma stanowić kluczowy czynnik
pobudzania innowacyjności zamówień publicznych. Ocena, czy powyższe założenia zostały
osiągnięte, będzie możliwa po zakończeniu wdrażania Polityki Zakupowej Państwa, która
obowiązuje do końca 2025 r.
Ad. 5
W ślad za prawem unijnym ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień
publicznych w art. 242 przewiduje możliwość wyboru oferty na podstawie kryteriów
jakościowych. Dodatkowo wprost wskazano, że kryteriami jakościowymi mogą być
w szczególności kryteria odnoszące się do aspektów innowacyjnych. Prawo zamówień
publicznych zawiera zatem odpowiednią podstawę prawną do stosowania przez
zamawiających kryteriów jakościowych umożliwiających wybór oferty zawierających
bardziej innowacyjne rozwiązania. Ustawa nie precyzuje przy tym konkretnych kryteriów
dotyczących innowacyjności w celu pozostawienia swobody decyzyjnej zamawiającym, tak
aby mogli dostosować przedmiotowe kryteria do specyfiki konkretnego przedmiotu
zamówienia. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że ww. ustawa przewiduje ograniczenie
w stosowaniu ceny jako jedynego kryterium oceny ofert.
Mając na uwadze powyższe informuję, że aktualnie nie jest planowane wprowadzenie
konkretnych wskaźników lub ocen jakościowych w ustawie – Prawo zamówień publicznych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 6 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i Technologii
z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki Administratora jest Dyrektor
Departamentu Doskonalenia Regulacji Gospodarczych.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować z Inspektorem
Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę: iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO tj.
w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na podstawie art.
14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora
(Dz. U. z 2022 r. poz.1339 z późn. zm. ), w celu udzielenia odpowiedzi na interpelację lub
zapytanie poselskie.
4. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
- organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne lub działające na
zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w celach, które wynikają z przepisów
powszechnie obowiązującego prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych,
Prokuratury lub Policji);
- inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z MRiT przetwarzają
dane osobowe, dla których Administratorem jest Minister Rozwoju i Technologii (np.
podmioty świadczące usługi prawne, dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
5. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do realizacji celu
ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały one zebrane, a
następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy ustawy z dnia 14 lipca
1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) –
przez czas określony w tych przepisach.
6. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
8. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia odpowiedzi
na interpelację/zapytanie poselskie.
9. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują Pani/Panu
następujące prawa:
- prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art. 15 RODO;
- prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych jeśli są błędne lub nieaktualne,
zgodnie z art. 16 RODO;
-- 7 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
- prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
10. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu w
Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w sprawach
ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki
2, 00-193 Warszawa.
-- 8 of 8 --