Interpelacja w sprawie wsparcia polskich firm w zakresie udziału w przetargach organizacji międzynarodowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3192
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie wsparcia polskich firm w zakresie udziału w przetargach organizacji międzynarodowych
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 03-06-2024
Szanowny Panie Ministrze,
każdego roku 8000 organizacji międzynarodowych rozpisuje przetargi o wartości ok. 50 mld dol. z największym udziałem instytucji systemu Narodów Zjednoczonych i Grupy Banku Światowego. Udział polskich firm w tych przetargach jest znikomy – w zamówieniach systemu NZ nie przekracza 0,1%. Potrzeba instrumentów wsparcia polskich firm odpowiednich do różnych etapów przygotowania do udziału w zamówieniach organizacji międzynarodowych lub realizacji takich zamówień. Wsparcie powinno obejmować: edukację i popularyzację postępowań tych organizacji, w tym działalność edukacyjną wśród przedsiębiorców jeszcze nieobecnych na tym rynku.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne działania podejmuje się w celu zwiększenia udziału polskich firm w przetargach organizacji międzynarodowych?
Czy istnieją programy lub inicjatywy mające na celu edukację polskich przedsiębiorców na temat postępowań organizacji międzynarodowych i przygotowania do udziału w ich przetargach?
Jakie są główne bariery, które utrudniają polskim firmom udział w przetargach organizacji międzynarodowych?
Czy istnieją konkretne środki wsparcia finansowego lub doradczego dla polskich firm przygotowujących się do udziału w przetargach międzynarodowych?
Jakie działania podejmowane są w ramach polityki zagranicznej w celu promowania udziału polskich firm w przetargach organizacji międzynarodowych?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Jacek Tomczak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 14 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15621 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DHM-VIII.054.2.2024
Warszawa, 24 czerwca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 3192
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na Interpelację nr 3192, złożoną przez Posła na Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej, Pana Daniela Milewskiego, dotyczącej wsparcia polskich firm w zakresie udziału
w przetargach organizacji międzynarodowych, przekazuję następujące informacje:
Od 2017 roku Ministerstwo Rozwoju i Technologii zachęca polskich przedsiębiorców do
udziału w przetargach organizacji międzynarodowych, a od 2020 r. prowadzi aktywną
kampanię informacyjną, mającą na celu rozszerzenie ich wiedzy o możliwościach
współpracy z organizacjami międzynarodowymi i zwiększenie udziału firm polskich w ich
zamówieniach publicznych. Kluczowym elementem są szkolenia na temat specyfiki
zamówień wybranych organizacji międzynarodowych, poszukiwanie informacji o
zamówieniach publicznych, wyborze organizacji, rejestracji na portalach przetargowych,
kwestii związanych z przygotowaniem oferty, oceny zdolności uczestnictwa, wymogów
formalnych, procesów postępowania oraz zasad rozliczeń. Nasze działania koncentrują się
przede wszystkim na przybliżeniu specyfiki organizacji wchodzących w skład systemu
Narodów Zjednoczonych, NATO, Grupy Banku Światowego, OECD, Międzynarodowego
Czerwonego Krzyża, OBWE, banków inwestycyjnych i rozwojowych, a także współpracy z
armią Stanów Zjednoczonych stacjonującą w Polsce i Europie. W celu maksymalizacji
efektów informacyjnych wydarzenia takie odbywały się i odbywają w wielu
miejscowościach w Polsce.
Do najważniejszych działań, które zostały zrealizowane od 2020 r., należały m.in.:
1. Szkolenia, konferencje, seminaria, webinaria i prezentacje zorganizowane
samodzielnie przez MRiT lub we współpracy z partnerami zewnętrznymi, takimi
jak organizacje przedsiębiorców, regionalne agencje rozwoju, urzędy
marszałkowskie, specjalne strefy ekonomiczne, organizacje otoczenia biznesu,
izby gospodarcze, związki i stowarzyszenia branżowe lub producenckie,
wydarzenia targowe. Od 2020 r. zrealizowano blisko 70 takich wydarzeń, w
których udział wzięło ok. 2.500 przedsiębiorców. Takie wydarzenia odbyły się
(niektóre nawet kilkukrotnie), m.in. w: Krakowie, Gdańsku, Katowicach, Tychach,
Toruniu, Bydgoszczy, Poznaniu, Lublinie, Gnieźnie, Starachowicach, Rzeszowie,
Mielcu, Wysokiem Mazowieckiem, Warszawie, Olsztynie, Wrocławiu,
Wałbrzychu, Szczecinie, Łodzi, Kielcach, Suwałkach, Pile, Gorzowie
Wielkopolskim, a także on-line. Część wydarzeń odbywa się w ramach dwóch
-- 1 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
programów szkoleniowych finansowanych przez MRiT: zamówienia ONZ i Banku
Światowego oraz zamówienia armii USA stacjonującej w Polsce.
W ramach powyższych działań, MRiT dwukrotnie współorganizowało także panel
dyskusyjny na temat zamówień publicznych organizacji międzynarodowych
podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach (2022 i 2023 r.),
uczestniczyło z prezentacjami podczas wydarzeń Polskiej Agencji Inwestycji i
Handlu (np. w trakcie imprezy flagowej PAIH Expo), PARP, PFR oraz w trakcie tzw.
branżowych akceleratorów przedsiębiorczości. W 2023 roku MRiT zorganizowało
wydarzenie promocyjne NATO Polish Industry Day ’23 skierowane do
przedsiębiorców zainteresowanych współpracą z NATO. Wśród prelegentów
obecni byli przedstawiciele najważniejszych agencji zakupowych NATO: NATO
Communication and Information Agency (NCIA), NATO Support and Procurement
Agency (NSPA) i Zakład Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego.
2. Uczestnictwo w targach, konferencjach i wystawach z punktem informacyjnym na
temat możliwości biznesowych, wynikających z udziału w zamówieniach
publicznych organizacji międzynarodowych. Nasza obecność miała miejsce m.in.
podczas kolejnych edycji Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego
(MSPO) w Kielcach, Warsaw Industry Week, Warsaw Build, Kongresu
Ekspansywnych Eksporterów czy Konferencji poświęconej 20-leciu obecności
Polski w Unii Europejskiej.
3. Na stronach Ministerstwa stworzono bazę informacji na temat zamówień
publicznych organizacji międzynarodowych, gdzie publikowane są szczegółowe
informacje na ten temat, linki do serwisów na temat zamówień publicznych
organizacji międzynarodowych, a także wybrane informacje o poszczególnych
przetargach. MRiT dysponuje obecnie najbardziej rozbudowaną stroną wśród
administracji publicznej, poświęconą udziałowi w zamówieniach publicznych
organizacji międzynarodowych: https://www.gov.pl/web/rozwoj-
technologia/miedzynarodowe-zamowienia-publiczne.
4. Uruchomiono adres mailowy dla przedsiębiorców: mzp@mrit.gov.pl, pod którym
mogą zadawać pytania dotyczące udziału w zamówieniach publicznych organizacji
międzynarodowych. Informacje o nowościach w tej kwestii wysyłane są do
organizacji przedsiębiorców i organizacji wsparcia biznesu.
5. Na zlecenie Ministerstwa wydano opracowanie „Analiza branż polskiej gospodarki i
rynków perspektywicznych z punktu widzenia możliwości realizacji zamówień
organizacji międzynarodowych”. Opracowanie obejmuje: analizę potencjału
eksportowego polskich towarów i usług, analizę zapotrzebowania organizacji
międzynarodowych na towary i usługi, analizę rynków najbardziej efektywnych
dla realizacji projektów organizacji międzynarodowych przez polskie firmy,
syntezę możliwości wynikających z porównania potencjału eksportowego polskich
towarów i usług z potrzebami organizacji międzynarodowych.
6. W 2020 roku na zlecenie Ministerstwa powstał raport „Jak ubiegać się o
zamówienia publiczne organizacji międzynarodowych? 15 historii sukcesu polskich
firm” (https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/raport), który przedstawia
przedsiębiorcom korzyści płynące ze współpracy z organizacjami
międzynarodowymi, poparte przykładami sukcesów. Natomiast w 2024 r. ukazał
się nowy, także wykonany na zlecenie Ministerstwa raport, pt. „Doświadczenia
polskich firm w realizacji zamówień publicznych organizacji międzynarodowych – 25.
Przypadków sukcesu!” (https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/raport---25-
historii-sukcesu-polskich-firm).
-- 2 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
7. Wydaliśmy także przewodnik „Zostań dostawcą wojsk amerykańskich stacjonujących
w Polsce", który bardzo dokładnie wyjaśnia procedury zamówień publicznych
stosowanych przez armię amerykańską i krok po kroku opisuje sposób rejestracji
firm w stosownych bazach danych, a także przybliża informacje na temat
najczęstszych kategorii towarów i usług zamawianych przez amerykańskie bazy
wojskowe: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/przewodnik-zostan-
dostawca-armii-amerykanskiej-stacjonujacej-w-polsce.
8. Wszystkie publikacje są do pobrania bezpłatnie ze stron MRiT i rozdawane są
także w formie papierowej podczas szkoleń, prezentacji oraz konferencji i
seminariów.
9. W celu rozszerzenia promocji możliwości biznesowych stwarzanych przez
zamówienia organizacji międzynarodowych, MRiT przygotowało i opublikowało
film animowany „Czas na podbój rynków zagranicznych”, który jest dostępny na
stronie MRiT, w serwisie YouTube, Linkedin i rozpowszechniany przez
współpracujące z nami organizacje wsparcia biznesu.
10. Ministerstwo nawiązało współpracę z bazą danych Kompass Public Tenders, która
generuje globalnie zbiorcze dane nt. przetargów międzynarodowych. Na stronie
naszego Ministerstwa publikowane są systematycznie wybrane oferty
międzynarodowych zamówień, które otrzymujemy od ww. firmy, np.:
https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/aktualne-przetargi-ogloszone-
przez-organizacje-miedzynarodowe.
11. W maju 2022 r. w związku z sytuacją na Ukrainie została uruchomiona strona, na
której publikowane są ogłoszenia o zamówieniach publicznych na rzecz Ukrainy
ogłaszanych przez organizacje międzynarodowe i państwa wspierające Ukrainę
https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/zamowienia-publiczne-na-rzecz-
ukrainy. W czerwcu 2022 r., w odpowiedzi na zapotrzebowanie przedsiębiorców,
strona MRiT została rozszerzona o podstronę informującą o przetargach
ogłaszanych przez ukraińskie instytucje publiczne a finansowane ze środków
organizacji i banków międzynarodowych https://www.gov.pl/web/rozwoj-
technologia/zamowienia-publiczne-oglaszane-przez-instytucje-ukrainskie2.
W oparciu o dotychczasowe badania, przeprowadzone w trakcie opracowywania raportu
„Doświadczenia polskich firm w realizacji zamówień publicznych organizacji międzynarodowych
– 25. Przypadków sukcesu!”, a także na podstawie raportu Polskiego Instytutu
Ekonomicznego (PIE), pt. „Polska na rynku przetargów międzynarodowych ONZ” z 2023 r.,
do głównych barier, które utrudniają polskim firmom udział w przetargach organizacji
międzynarodowych, należą:
1. postrzeganie rynku zamówień organizacji międzynarodowych w kontekście
polskich przepisów o zamówieniach publicznych;
2. obawy przed skomplikowanymi procedurami, nieznajomością przepisów a także
brak wiary, że można odnieść sukces w tym segmencie rynku międzynarodowego;
3. chłonny polski rynek zamówień publicznych i działalność wyłącznie na rynku
krajowym:
4. bariera językowa;
5. kwestie bariery psychologicznej, niedostatecznych kompetencji oraz zasobów
organizacyjnych, rzeczowych i finansowych.
-- 3 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Udział w przetargach organizacji międzynarodowych może być wspierany finansowo przez
szereg instrumentów będących w dyspozycji Korporacji Ubezpieczeń Kredytów
Eksportowych Spółka Akcyjna (KUKE S.A.) i Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) - w
ramach ogólnych programów wsparcia finansowego dla firm zainteresowanych
współpracą międzynarodową.
Instrumenty finansowe obejmują, m.in.:
gwarancje ubezpieczeniowe na każdym etapie realizacji kontraktu,
gwarancje zapłaty należności,
ubezpieczenia kredytu dostawcy skierowane do przedsiębiorców krajowych
biorących udział w przetargach organizowanych przez podmioty lub organizacje
międzynarodowe zobowiązane do stosowania zamówień publicznych (np. NATO,
OECD, ONZ) lub bezpośrednio zawierających kontrakty eksportowe,
ubezpieczenia kredytu dla nabywcy skierowane są do banków finansujących
kontrakty wymagające finansowania zakupu dóbr i usług o charakterze
inwestycyjnym,
akredytywy (handel krajowy i zagraniczny) – nieodwołalne, pisemne zobowiązania
banku importera do zapłaty za zaprezentowane przez eksportera i zgodne z
warunkami akredytywy dokumenty.
Zgodnie z danymi opublikowanymi 13 lipca 2023 r. przez Organizację Narodów
Zjednoczonych wraz z raportem statystycznym 2022 Annual Statistical Report on United
Nations Procurement (ASR – zał. 1) polskie firmy otrzymały w 2022 r. ze strony organizacji
systemu Narodów Zjednoczonych zamówienia w wysokości 71,71 mln USD, co oznacza
niemal 15-krotny wzrost w stosunku do poprzedniego roku (4,86 mln USD). Polska
awansowała ze 158 na 70 miejsce na liście państw, w których zarejestrowani są dostawcy
– tak bezprecedensowego wzrostu nie odnotowało żadne inne państwo europejskie. Dane
za rok 2023 będą dostępne dopiero w połowie lipca 2024 r. Zarejestrowanych jako
potencjalnych dostawców do ONZ było 1080 firm z Polski na koniec 2022 r., wobec 920
w 2021 r. i 480 w 2020 r.
W 2021 r. pierwsza polska firma wygrała przetarg jednej z organizacji systemu NZ o
wartości przekraczającej 1 mln USD. W 2022 r. takich kontraktów było już 13 (spośród
łącznej liczny 314 zrealizowanych w 2022 r.). Zamówienia o najwyższej łącznej wartości
dotyczyły branży spożywczej, sprzętu medycznego, wyposażenia biur, zakupu sprzętu dla
UNICEF oraz usług administracyjnych. Polskie firmy dostarczały również towary i usługi
innego rodzaju, w tym oferując usługi transportowe, z zakresu obsługi finansów oraz
systemów teleinformatycznych.
Do organizacji, które dokonały największych zakupów w Polsce należą: Światowy Program
Żywnościowy (WFP - 30 mln USD), Fundusz NZ na rzecz Dzieci (UNICEF - 13,3 mln USD),
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO – 9,4 mln USD), Wysoki Komisarz NZ ds.
uchodźców (UNHCR – 5,1 mln USD), Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM –
4,6 mln USD), Program NZ ds. Rozwoju (UNDP – 1,7 mln USD) oraz Biuro NZ ds. Obsługi
Projektów (UNOPS – 1 mln USD). Duża wartość polskich dostaw właśnie dla WFP i
UNICEF oznacza, że byliśmy w stanie spełnić wymagające oczekiwania jakościowe ONZ i
złożyć dobre oferty, zwłaszcza, że poziom wartościowy zamówień ONZ nie uległ zmianie,
a zatem polskie oferty były mocno konkurencyjne.
W przypadku zamówień publicznych Banku Światowego, wartość kontraktów
zrealizowanych przez polskie firmy w 2022 r. wyniosła 353,13 mln USD (42 kontrakty)
wobec 222,5 mln USD w 2021 r. (32 kontrakty) i 98,3 mln USD w 2020 r. (11 kontraktów).
Praktycznie wszystkie kontrakty dotyczyły projektów realizowanych na obszarze Europy
Środkowo-Wschodniej i Azji Centralnej. W ciągu ostatnich 4 lat, polskie firmy zrealizowały
-- 4 of 5 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
69% kontraktów na tym obszarze (Polska, Armenia, Ukraina – przed wojną, Uzbekistan,
Kazachstan, Albania, Rumunia i Gruzja). Były to głównie kontrakty budowalne.
W dużym stopniu, w wyniku wdrożenia szkoleń o możliwościach współpracy z armią USA i
przeprowadzeniu warsztatów na temat dokonywania rejestracji w bazie potencjalnych
dostawców armii USA stacjonującej w Polsce w bazie SAM.gov zarejestrowało się 520
podmiotów w 2022 r., wobec 398 w 2021 r. i 128 w 2020 r. (w tym odpowiednio: 355
firm w 2022 r., wobec 227 firm w 2021 r.).
W 2024 roku realizujemy kolejne szkolenia, a także planujemy organizację nowego
programu „Pilotażowych, praktycznych warsztatów nt. rejestracji firm w bazach
przetargowych organizacji międzynarodowych systemu ONZ”. Uczestnikami szkolenia będą
pracownicy tych instytucji otoczenia biznesu, które chcą rozwinąć swoją ofertę doradczą
dla małych i średnich firm w oparciu o upowszechnianie informacji o zamówieniach
organizacji międzynarodowych systemu ONZ i udzielać im będą pomocy w rejestracji w
bazie przetargowej ONZ: United Nations Global Marketplace (UNGM).
Obowiązek szkolenia przedsiębiorców w zakresie udziału w zamówieniach publicznych
organizacji międzynarodowych został zawarty w dokumencie „Polityka Zakupowa
Państwa”, przyjętej na podstawie Uchwały nr 6 Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2022 r.
(Monitor Polski z dnia 2 lutego 2022 r., poz. 125): Rozdział VII - Programy Realizacji, pkt 4 –
Rozszerzanie dostępu do zamówień publicznych sektora MŚP, ppkt 6 (str. 46) – Zwiększanie
udziału polskich przedsiębiorców, w tym MŚP, w zamówieniach międzynarodowych. Zadania
dla administracji obejmują udzielanie m.in.: wsparcia instytucjonalnego, obejmującego
m.in.: lobbing na rzecz polskich przedsiębiorców (uczestników przetargów); udział w
projektach organizacji międzynarodowych, finansowanych ze środków polskiej pomocy
rozwojowej i składek dobrowolnych do organizacji, które mogą zapewnić udział
podmiotów z Polski; wsparcie w zakresie wydawania niezbędnych dokumentów (np.
deklaracji uprawnień, nominacji, poświadczeń bezpieczeństwa), pozostających
we właściwościach organów i instytucji centralnych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 5 of 5 --