Interpelacja w sprawie wpływu regulacji unijnych na przemysł energochłonny w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3182
do ministra przemysłu
w sprawie wpływu regulacji unijnych na przemysł energochłonny w Polsce
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 03-06-2024
Szanowna Pani Minister,
w wyniku regulacji unijnych (m.in. polityki klimatycznej) oraz braku dostatecznej modernizacji sektora wytwarzania energii w Polsce przemysły energochłonne są obciążane coraz wyższymi opłatami oraz kosztami regulacyjnymi. Może to doprowadzić do wyłączenia sprawnych instalacji i likwidacji energochłonnych branż przemysłowych w Polsce, co wywrze negatywny wpływ na lokalną gospodarkę oraz na rynek pracy, a w konsekwencji pogłębi nierówności terytorialne oraz uzależni krajową gospodarkę od dóbr importowanych.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretnie działania podejmuje rząd w celu zminimalizowania negatywnych skutków regulacji unijnych dla przemysłu energochłonnego w Polsce?
Czy istnieją plany rządu dotyczące wsparcia modernizacji sektora wytwarzania energii w Polsce, aby zmniejszyć obciążenia dla przemysłu energochłonnego?
Jakie konsekwencje finansowe przewiduje rząd w przypadku likwidacji energochłonnych branż przemysłowych w Polsce?
Czy rząd przewiduje działania mające na celu ochronę miejsc pracy w branżach energochłonnych przed skutkami regulacji unijnych?
Jakie są perspektywy rozwoju polskiego przemysłu energochłonnego w kontekście dalszej implementacji polityki klimatycznej Unii Europejskiej?
Czy rząd rozważa jakieś alternatywne rozwiązania, które mogłyby zmniejszyć negatywne skutki regulacji unijnych dla przemysłu energochłonnego w Polsce?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Waldemar Sługocki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 8 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14642 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DIP-VI.054.13.2024
Warszawa, 22 lipca 2024 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr. 3182 Pana Posła Daniela Milewskiego z 10 czerwca 2024 r.
w sprawie wpływu regulacji unijnych na przemysł energochłonny w Polsce
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do złożonej przez Pana Daniela Milewskiego Posła na Sejm RP interpelacji
nr 3182 w sprawie wpływu regulacji unijnych na przemysł energochłonny w Polsce
uprzejmie informuję:
W konsekwencji przyjęcia Porozumienia Paryskiego, które weszło w życie w 2016 r.,
Komisja Europejska w grudniu 2019 r. opublikowała nową strategię gospodarczą tzw.
Europejski Zielony Ład. Ma ona za zadanie przekształcić UE, jej społeczeństwo i gospodarkę
w taki sposób, by odpowiadały one na wyzwania związane z przyspieszającymi zmianami
klimatu oraz zrównoważonym rozwojem. Realizacja celów strategii wiąże się z osiągnięciem
zerowego poziomu emisji gazów cieplarnianych netto w 2050 r. i oddzieleniem wzrostu
gospodarczego od wykorzystania zasobów naturalnych.
W 2021 r. Komisja Europejska operacjonalizując cele zawarte w Europejskim Zielonym
Ładzie opublikowała pakiet „Fit for 55%”. Pakiet ten składający się z 13 aktów
legislacyjnych, które mają na celu zapewnienie przez UE redukcji emisji CO2 do poziomu
55% w 2040 r. (względem 1990 r.), obejmuje m.in. reformę systemu ETS, zwiększenie
efektywności energetycznej, czy zwiększenie poziomu wykorzystania energii ze źródeł
odnawialnych.
Na obecnym etapie nie można wykluczać żadnych technologii wykorzystywanych przez
przemysł, które mogą być pomocne w osiągnięciu wspólnych ambicji klimatycznych. Warto
jednak zaznaczyć, że w obecnej sytuacji geopolitycznej produkcja przemysłowa powinna
być pod szczególną ochroną, a inwestycje w tym obszarze powinny charakteryzować się
wysoką efektywnością kosztową, aby uniknąć dalszej utraty konkurencyjności
przedsiębiorstw na rzecz produkcji osadzonej w krajach trzecich, która nie podlega
restrykcyjnym przepisom klimatycznym.
Polska chce być częścią możliwej do wdrożenia europejskiej polityki klimatycznej, która
chroni klimat, ale polityka ta musi również uwzględniać charakterystyczne pozycje startowe
poszczególnych państw członkowskich związane z koniecznymi do poniesienia nakładami
inwestycyjnymi. Polska pragnie wykorzystać możliwości, które niesie transformacja, takie
jak poprawa jakości środowiska, tworzenie nowych miejsc pracy czy rozwój innowacyjności,
jednakże nie może to się odbywać kosztem bezpieczeństwa energetycznego, ani wzrostu
cen energii, które przyczyniają się do pogłębienia problemów sektora przemysłowego,
w szczególności branż dotychczas uważanych za tradycyjne.
-- 1 of 6 --
2
Dlatego podejmowane są działania mające na celu wsparcie modernizacji sektora
wytwarzania energii w Polsce. Jednym z kluczowych instrumentów finansowych
wspierających przedsiębiorstwa w realizacji inwestycji służących redukcji emisji gazów
cieplarnianych i podnoszenia ich efektywności jest działający od 2020 r. europejski
Fundusz Modernizacyjny (FM). Polska jest jednym spośród 13 krajów beneficjentów FM.
Łączna alokacja dla Polski środków z FM przy obecnych cenach EUA (EUA - European
Union Allowance) wynosi ponad 50 mld zł. Należy jednak podkreślić, że ceny EUA
podlegają znacznym wahaniom, co przekłada się na końcowy budżet FM.
W ramach FM realizowane są programy priorytetowe (PP) służące finansowaniu inwestycji
mających na celu modernizację krajowego systemu energetycznego oraz poprawę
efektywności energetycznej. Do chwili obecnej Europejski Bank Inwestycyjny (EBI)
zatwierdził 19 programów priorytetowych. Uruchomiono 18 z nich, a kolejne są w
opracowaniu przez Operatora FM – Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej w porozumieniu z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Następne propozycje PP
zostaną przedłożone do EBI we wrześniu 2024 r., a kolejne sukcesywnie w kolejnych
latach funkcjonowania FM.
Spośród 18 uruchomionych programów priorytetowych dwa z nich dedykowane są
przemysłowi energochłonnemu:
− PP Przemysł energochłonny – OZE (Okres wdrażania 2022-2030, wysokość
wsparcia z FM – 173 mln zł).
Celem programu jest zmniejszenie emisyjności energochłonnych branż polskiego
przemysłu poprzez zwiększenie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł
energii. Programem objęte są inwestycje dotyczące budowy lub przebudowy jednostek
wytwórczych energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii wraz z magazynem
energii, bądź podłączeniem ich do sieci zakładowej i/lub dystrybucyjnej/ przesyłowej.
− PP Przemysł energochłonny - poprawa efektywności energetycznej (Okres
wdrażania 2022-2030, wysokość wsparcia z FM – 93,35 mln zł).
Celem programu jest poprawa efektywności energetycznej w przemyśle energochłonnym,
objętym unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).
Program dedykowany jest inwestycjom służącym poprawie efektywności energetycznej,
z wyłączeniem inwestycji termo-modernizacyjnych i remontowych. Do niniejszej kategorii
realizowanych inwestycji zalicza się przede wszystkim:
− budowę instalacji do odzysku ciepła technologicznego i wykorzystania go w
dalszym ciągu technologicznym;
− podnoszenie efektywności energetycznej, w wyniku której następuje ograniczenie
zużycia energii elektrycznej pobieranej z sieci KSE, w tym budowa
informatycznych systemów nadzoru nad zużyciem, produkcją i magazynowaniem
energii z funkcją optymalizacji zarządzania.
Ponadto, warto zaznaczyć, że dla polskiego rządu istotne jest przeprowadzenie
transformacji energetycznej w sposób sprawiedliwy społecznie. Dlatego w ramach
negocjacji kolejnej długoletniej unijnej perspektywy finansowej, nasz kraj będzie popierał
kontynuowanie wsparcia w ramach Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST).
Celem FST jest ograniczenie negatywnych skutków transformacji klimatycznej przez
udzielenie wsparcia terytoriom najbardziej dotkniętym transformacją oraz pracownikom,
których dotyczą zachodzące przemiany. Fundusz umożliwia wsparcie inwestycji
produkcyjnych w małe i średnie przedsiębiorstwa, tworzenie nowych firm, badania
i innowacje, odbudowę środowiska, czystą energię, podnoszenie kwalifikacji
i przekwalifikowanie pracowników, pomoc w poszukiwaniu pracy i programy dla osób
-- 2 of 6 --
3
poszukujących pracy, a także przebudowę istniejących instalacji wysokoemisyjnych, jeżeli
inwestycje takie prowadzą do znacznej redukcji emisji i ochrony miejsc pracy.
Ponadto, miejsca pracy w branżach energochłonnych chronione będę również za
pośrednictwem mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji
CO2 (ang. CBAM Carbon Border Adjustment Mechanism). CBAM ma szanse chronić polski
przemysł tworząc warunki uczciwej konkurencji dla producentów objętych EU ETS,
niwelować ryzyko tak zwanej „ucieczki emisji”. Pomoże to zapobiegać przenoszeniu
przedsiębiorstw, które prowadzą wysokoemisyjną produkcję z Unii Europejskiej do krajów,
gdzie obowiązują mniej rygorystyczne polityki klimatyczne, oraz zastępowaniu produktów
unijnych importem o większej emisji dwutlenku węgla.
Duże znaczenia dla skutecznego wdrożenia mechanizmu CBAM będzie miało ustalenie
wartości domyślnych dla okresu docelowego na odpowiednim poziomie. Pracuje nad nimi
grupa ekspercka, której członkiem jest przedstawiciel Krajowy Ośrodek Bilansowania
i Zarządzania Emisjami. Obecnie ważne jest pogłębienie dyskusji na temat rozszerzenia
CBAM o kolejne importowane towary ważne dla europejskich producentów.
Dyskusja powinna objąć także kwestie eksportu, ponieważ obecny mechanizm
przeciwdziała ucieczce emisji w Unii Europejskiej, ale brakuje w nim przepisów
chroniących unijny eksport. Dlatego istotne jest, aby stopniowe wycofywanie bezpłatnych
przydziałów w ramach EU ETS, bez dodatkowego wsparcia dla eksportu, nie ograniczało
zdolność europejskich produktów do konkurowania na rynkach światowych.
Dodatkowo w ramach pomocy przedsiębiorcom borykającym się z wysokimi kosztami
działalności związanymi z cenami energii elektrycznej i uprawnieniami do emisji CO2 zostały
wprowadzone od 2019 r. rekompensaty dla przemysłów energochłonnych oraz dwie edycje
programów przyjętych przez Radę Ministrów dotyczących pomocy dla sektorów
energochłonnych w związku z wzrostem cen gazu ziemnego i energii elektrycznej.
Celem rekompensat jest utrzymanie konkurencyjności wybranych sektorów przemysłu
energochłonnego narażonych na tzw. ucieczkę emisji. Program wsparcia oparty jest
o ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów
energochłonnych i będzie realizowany do 2031 r. Całkowity budżet na rekompensaty w
latach 2020-2031 wynosi ok. 45 mld zł. Dotychczas wsparcia udzielono na kwotę prawie
3,7 mld zł. O wsparcie mogą ubiegać się podmioty określone w załączniku nr 1 do w/w
ustawy łącznie ok. 200 podmiotów. Środki wypłacane są co roku, a w 2023 r.
rekompensaty otrzymało 95 podmiotów. Obecnie Urząd Regulacji Energetyki rozpatruje
wnioski od przedsiębiorstw o rekompensaty za 2023 r. Szacuje się, że kwota ta sięgnie ok.
2,5 mld zł.
W oparciu o zapisy Ustawy o zasadach realizacji programów wsparcia przedsiębiorców
w związku z sytuacją na rynku energii w latach 2022–2024 zostały przygotowane
programy mające na celu złagodzenie przedsiębiorstwom energochłonnych obciążeń
związanych z wysokimi cenami energii elektrycznej i gazu. W ramach programu rządowego
„Pomoc dla sektorów energochłonnych związana z nagłymi wzrostami cen gazu ziemnego
i energii elektrycznej w 2022 r.” przyznane zostało wsparcie przedsiębiorstwom za koszty
kwalifikowane poniesione na zakup energii elektrycznej i gazu ziemnego w okresie od
1lutego do 31 grudnia 2022 r.
W ramach pierwszej edycji programu w marcu 2023 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii
udzieliło pomocy publicznej 195 podmiotom na łączną kwotę ok. 2,3 mld zł.
W sierpniu 2023 r. Rada Ministrów przyjęła drugą edycją ww. Programu (nowelizacja
w październiku 2023 r.). Zgodnie z jej zapisami, wsparcie było przyznawane na podstawie
kosztów poniesionych na zakup gazu ziemnego i energii elektrycznej w całym 2023 r.
W ramach tej edycji pomoc udzielona została 346 przedsiębiorcom na kwotę ok. 2,5 mld
zł.
-- 3 of 6 --
4
Obecnie Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad programem wsparcia dla
przemysłu energochłonnego za koszty poniesione w pierwszym półroczu 2024 r.
Projektowane zasady pomocy są podobne do tych zapisanych w programie „Pomoc dla
przemysłu energochłonnego związana z cenami gazu ziemnego i energii elektrycznej w
2023 r.”.
Dodatkowo, w ramach Zespołu do spraw przemysłowo-energetycznych, organu
pomocniczego ministra właściwego ds. gospodarki m.in. w zakresie identyfikacji barier
systemowych związanych z efektywnością i skutecznością funkcjonowania przepisów
prawa w obszarze sektora przemysłowo-energetycznego, prowadzona jest dyskusja
z przedstawicielami przemysłu energochłonnego nad rozwiązaniami wpływającymi na
obniżenie kosztów funkcjonowania sektorów energochłonnych związanych w
szczególności z cenami energii elektrycznej.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Waldemar Sługocki
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 4 of 6 --
5
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Rozwoju i
Technologii z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507
Warszawa, e-mail: kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na
ePUAP: /MRPiT/SkrytkaESP. Wykonującym obowiązki Administratora jest
Dyrektor Departamentu Innowacji i Polityki Przemysłowej.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu
mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2022 r. poz.1339 z późn. zm.), w celu
udzielenia odpowiedzi na interpelację lub zapytanie poselskie.
4. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Rozwoju i Technologii (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
5. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
6. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
8. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie poselskie.
9. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
10. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
-- 5 of 6 --
6
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa.
-- 6 of 6 --