Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DSA-WKS.050.1.2024.JK
3235613.13001530.10484492
Warszawa, 31-07-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 3153 pana posła Daniela Milewskiego w sprawie
podejścia systemowego do zarządzania zasobami naturalnymi: K10INT3153.
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do ww. interpelacji przekazuję poniżej odpowiedź na pytania przekazane
przez pana posła.
1. Jakie konkretne kroki podejmuje rząd, aby wdrożyć podejście systemowe do
zarządzania zasobami naturalnymi, zarówno odnawialnymi, jak i nieodnawialnymi?
Jednym z priorytetów, na których obecnie koncentruje się rząd, jest ochrona i odbudowa
ekosystemu rzeki Odry, w szczególności w kontekście występowania „złotej algi”.
Podejmowane są działania doraźne (monitoring interwencyjny, rozbudowa monitoringu
automatycznego do 30 punktów w 2024 r., zarządzanie przepływami wody, ochrona ryb w
starorzeczach i kanałach). Przygotowywane są również rozwiązania systemowe, w tym
legislacyjne, mające na celu ograniczenie zasolenia wód Odry, renaturyzację rzeki i
odbudowę jej ekosystemów zniszczonych katastrofą z 2022r.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi również prace nad utworzeniem nowego
parku narodowego w dolinie dolnej Odry. Umożliwi to systemowe podejście do ochrony
unikalnych walorów przyrodniczych tego regionu (w szczególności starorzecza, szuwarów,
łąk zalewowych, muraw kserotermicznych, lasów łęgowych zamieszkiwanych przez liczne
zwierzęta, zwłaszcza ptaki), jednocześnie przynosząc korzyści społecznościom lokalnym.
W tym celu powołano interdyscyplinarny zespół ds. opracowania założeń utworzenia parku
narodowego w dolinie dolnej Odry.
Rząd podjął także prace legislacyjne, mające na celu lepsze zarządzanie zasobami
przyrodniczymi w miastach. Na obszarach zurbanizowanych istnieją cenne zasoby naturalne
i wartościowe siedliska przyrodnicze, mimo iż są to tereny najbardziej przekształcone przez
człowieka. Miasta zmagają się też ze specyficznymi problemami klimatycznymi i
środowiskowymi. W projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz
niektórych innych ustaw (UC33), który jest obecnie w trakcie uzgodnień i konsultacji,
przewidziano m.in. wprowadzenie obowiązku przygotowania planów adaptacji do zmian
klimatu w miastach pow. 20 tyś. mieszkańców. Opracowanie i wdrażanie planów adaptacji
będzie stanowiło zintegrowane i systemowe podejście do zarządzania ryzykami

-- 1 of 5 --

klimatycznymi na poziomie lokalnym, z uwzględnieniem ochrony bioróżnorodności, zieleni i
zasobów wodnych.
2. Jak ministerstwo planuje koordynować politykę zarządzania różnymi zasobami
naturalnymi, aby uwzględniać ich wzajemne powiązania i wpływ na siebie?
MKiŚ w ramach swoich kompetencji podejmuje szereg działań o charakterze zarządczym i
koordynacyjnym.
Między innymi, MKiŚ podjęło pracę nad zwiększeniem ochrony zieleni. Zarządzeniem
Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 6 czerwca 2024 r. został powołany zespół, który
opracuje założenia aktów prawnych wzmacniających ochronę drzew i krzewów, w tym
rozporządzenia wykonawczego do art. 87a ust. 7 ustawy o ochronie przyrody. W jego skład
wchodzą nie tylko pracownicy resortu, ale też przedstawiciele organizacji społecznych i
zawodowych, uczelni i miast.
Funkcjonowanie tego zespołu jest wspomagane przez grupę roboczą Adaptacja do zmian
klimatu, powołaną w ramach projektu Partnerstwo: Środowisko dla rozwoju. Celem projektu
jest stworzenie platformy współpracy oraz wymiany wiedzy pomiędzy podmiotami, które
odpowiadają za zarządzanie ochroną środowiska w Polsce oraz instytucjami
zaangażowanymi we wdrażanie funduszy europejskich. Jego tematyka dotyczy w
szczególności ochrony powietrza, poprawy efektywności energetycznej, adaptacji do zmian
klimatu i ochrony przyrody oraz zachowania różnorodności biologicznej. Równocześnie
projekt daje możliwość koordynacji polityki środowiskowo-klimatycznej, która jest
wdrażana przez różne instytucje na poszczególnych poziomach systemu zarządzania
rozwojem kraju (centralnym, regionalnym i lokalnym).
Zarządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z 10 kwietnia 2024 r., powołano też Radę
Gospodarowania Zasobami Ziemi, będącą organem pomocniczym ministra właściwego do
spraw środowiska. Decyzja o utworzeniu Rady wynikała z potrzeby współpracy z
ekspertami z branży geologicznej i górniczej reprezentujących różne środowiska naukowe
oraz przedsiębiorców w celu opracowania długookresowej strategii gospodarowania
zasobami mineralnymi, w tym rozwoju geologii i gospodarowania wnętrzem Ziemi w Polsce
wraz z wypracowaniem odpowiednich zmian prawnych w tym zakresie.
3. Jakie działania podejmuje rząd w celu zrozumienia i monitorowania wzajemnych
zależności między zasobami, takimi jak woda, surowce kopalne i surowce
mineralne?
W tym kontekście dobrym przykładem jest holistyczne podejście rządu do ochrony
ekosystemu rzeki Odry.
Katastrofa ekologiczna, która miała miejsce w 2022 roku na rzece Odrze, jest zjawiskiem
ilustrującym wzajemne zależności między zasobami wodnymi, a wydobyciem surowców
kopalnych. Wysokie zasolenie wód Odry, wynikające z działalności zakładów
wydobywczych, jak również niski stan wody w rzece, sprzyjały rozwojowi "złotej algi".
Toksyny produkowane przez tę algę mogą być śmiertelne dla ryb i innych organizmów
wodnych posiadających skrzela. W celu pogodzenia wydobycia surowców kopalnych z
ilością i jakością zasobów wodnych, a tym samym zapobiegania powtórzeniu się katastrofy
ekologicznej z 2022 roku, podejmowane są zarówno działania doraźne (zarządzanie
kryzysowe), jak i systemowe.
W odniesieniu do środków kryzysowych uprzejmie informuję, że od dnia 5 marca 2024 r.,
co tydzień odbywały się spotkania Zespołu Zarządzania Kryzysowego Ministra Klimatu i

-- 2 of 5 --

Środowiska (ZZK MKiŚ). Zespół na bieżąco opracowywał rekomendacje oraz wnioski w
obszarze zapobiegania, a także przeciwdziałania powstałym zagrożeniom. Natomiast od
dnia 19 czerwca br., w związku ze wzrostem zagrożenia wynikającego z obecności „złotej
algi” w rzece Odrze, spotkania ZZK MKiŚ zostały zastąpione cotygodniowymi spotkaniami
Międzyresortowego Zespołu do spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i
Zagrożeniom Środowiskowym na Rzece Odrze (Międzyresortowy Zespół ds. Odry) wraz z
Wojewódzkimi Centrami Zarządzania Kryzowego województwa zachodniopomorskiego,
lubuskiego, dolnośląskiego, opolskiego oraz śląskiego. Na spotkaniach, Międzyresortowy
Zespół ds. Odry opracowuje rekomendacje w celu ochrony ekosystemu rzeki Odry i
monitoruje wdrażanie tych zaleceń przez właściwe instytucje.
Głównym narzędziem do monitorowania dynamiki rozwoju „złotej algi” jest monitoring
interwencyjny przeprowadzony przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ).
Pozwala on śledzić dynamikę wzrostu „złotej algi” w m.in. w Kanale Gliwickim oraz na rzece
Odrze. Rezultatem monitoringu interwencyjnego jest analiza stopnia zagrożenia (stopień
ostrzegawczy oraz I, II i III stopień zagrożenia), która jest udostępniana do publicznej
wiadomości na stronie gov.pl/web/odra/analiza-stopnia-zagrozenia. W chwili obecnej
monitoring interwencyjny obejmuje 13 stałych punktów.
Równocześnie realizowane są działania systemowe mające na celu ograniczenie
podwyższonego zasolenia wód. Ministerstwo Infrastruktury pracuje nad nowelizacją tzw.
specustawy odrzańskiej (projekt ustawy o zmianie ustawy o rewitalizacji rzeki Odry oraz
niektórych innych ustaw, UD96). Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Ministerstwo
Przemysłu opracowują plan inwestycyjny dla sektora górniczego, którego celem będzie
ograniczenie zrzutów wód dołowych do Odry i innych rzek. MKiŚ prowadzi działania
zmierzające do zintegrowania i usprawnienia monitoringu wód powierzchniowych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki wodnej w raz z funduszami
wojewódzkimi pracuje nad programem finansowym, który będzie wspierał projekty
zwiększające bezpieczeństwo ekosystemu Odry.
4. W jaki sposób ministerstwo zamierza zabezpieczyć podaż kluczowych zasobów
naturalnych w przyszłości, biorąc pod uwagę ich wzajemne powiązania?
Obecnie trwają prace nad aktualizacją przyjętej w 2022 roku Polityki Surowcowej Państwa,
której ważnym elementem będzie m.in implementacja rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego oraz Rady UE w sprawie ustanowienia ram na potrzeby zapewnienia
bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych (tzw. rozporządzenia UE
dot. surowców krytycznych – Critical Raw Materials Act CRMA).
W celu zabezpieczenia leśnych zasobów przyrodniczych, trwają obecnie prace nad
przygotowaniem Narodowego Programu Leśnego. Program ten określi w sposób
kompleksowy długookresową wizję, kluczowe funkcje, jak również kierunki transformacji
modelu polskiego leśnictwa. Celem działań będzie dostosowanie polskiego leśnictwa do
aktualnych i przyszłych wyzwań gospodarczych i klimatycznych, jak również zmieniających
oczekiwań społeczeństwa w stosunku do lasów i pełnionych przez nie funkcji.
Trwają również konsultacje zaktualizowanej listy obszarów objętych moratorium na
pozyskanie drewna. Lasy Państwowe wprowadzają także nowe rozwiązania w zakresie
hodowli i urządzania lasu, obejmujące ograniczenia stosowania rębni i cięć zupełnych.
Duże znaczenie będzie miała ochrona i zachowanie zasobów przyrodniczych i
bioróżnorodności. W tym kontekście warto wspomnieć o Krajowym Planie Odbudowy
Zasobów Przyrodniczych, który zgodnie z wymogami przyjętego 17 czerwca br.
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odbudowy zasobów

-- 3 of 5 --

przyrodniczych (Nature Restoration Law) zostanie przygotowany i przedstawiony Komisji
Europejskiej w ciągu 24 miesięcy od wejścia w życie ww. rozporządzenia. Plan ten będzie
określał konkretne działania zmierzające do osiągnięcia głównego celu rozporządzenia.
Celem tym jest przede wszystkim przyczynienia się do ciągłej, długoterminowej i trwałej
odbudowy różnorodnej biologicznie i odpornej przyrody na obszarach lądowych i morskich
UE poprzez odbudowę ekosystemów. Równie istotne jest przyczynienie się do osiągnięcia
przez UE celów w zakresie łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej oraz
wypełnienie międzynarodowych zobowiązań Unii.
W zakresie zabezpieczenie zasobów wodnych planowane są działania zwiększające
odporność na zmiany klimatu, w tym wsparcie rozwoju retencji wodnej. Na działania w tym
obszarze (m.in. rozwój zielono-niebieskiej infrastruktury, renaturyzację przekształconych
cieków wodnych i obszarów od wód zależnych, wspieranie małej retencji czy likwidację
zasklepień lub uszczelnień gruntu) do 2027 roku zostanie przekazanych 7 mld złotych z
programu Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS).
5. Jakie strategie wdraża rząd, aby minimalizować negatywne efekty wynikające z
eksploatacji jednych zasobów na dostępność i jakość innych zasobów?
Kwestia zarządzania zasobami jest przedmiotem wielu dokumentów strategicznych.
Oprócz wspomnianej wyżej aktualizacji Polityki Surowcowej Państwa warto wskazać na
przygotowywaną obecnie przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska Strategię ochrony
mokradeł w Polsce na lata 2024-2034, wprowadzającą kierunek zarządzania
nieodnawialnymi zasobami przyrody, jakimi są torf i woda.
Zagadnienie zarządzania zasobami, zarówno odnawialnymi, jak i nieodnawialnymi, wpisuje
się także w aktualizowany obecnie Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu oraz Politykę
energetyczną Polski do 2040 roku. Istotnym obszarem w obu tych dokumentach jest
odpowiednie wyważenie między potrzebami energetycznymi, a ochroną klimatu i zasobów
środowiskowych.
6. Jak ministerstwo współpracuje z innymi resortami i instytucjami w celu
zintegrowanego zarządzania zasobami naturalnymi?
Oprócz wspomnianych w odpowiedzi na pytanie 2: rady, zespołu i projektu „Partnerstwo”,
w ramach których ministerstwo współpracuje ze środowiskami eksperckimi i społecznymi,
warto wskazać na współpracę MKiŚ z interesariuszami w zakresie działań dotyczących
transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. GOZ ma kluczowe znaczenie w
kontekście zintegrowanego podejścia do zarządzania zasobami, a głównymi podmiotami
współpracującym z MKiŚ w tym obszarze są Ministerstwo Rozwoju i Technologii oraz
przedsiębiorcy.
Jednym z celów GOZ jest ochrona zasobów naturalnych, m.in. poprzez prowadzenie
właściwej i zrównoważonej gospodarki odpadami. Recykling i wtórne gospodarcze
wykorzystanie odpadów ma kluczowe znaczenie, tak aby ograniczyć konieczność
korzystania z nieodnawialnych zasobów naturalnych.
7. Jakie narzędzia analityczne i technologie wykorzystuje rząd do oceny wzajemnego
wpływu różnych zasobów naturalnych w gospodarce?
Istotną rolę odgrywa tutaj monitoring, wspomniany w punktach 1 i 3. Ważne są także analizy
instytutów badawczych, np. Instytutu Ochrony Środowiska czy Państwowego Instytutu
Geologicznego. Ten ostatni pełni rolę państwowej służby geologicznej. Służba ta inicjuje,

-- 4 of 5 --

koordynuje i wykonuje zadania, zmierzające do rozpoznania budowy geologicznej kraju, w
tym prace o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej - w szczególności dla
odnowienia bazy surowcowej kraju, ustalania zasobów złóż kopalin, a także dla ochrony
środowiska.
8. Jak ministerstwo planuje edukować społeczeństwo i sektor prywatny na temat
znaczenia podejścia systemowego do zarządzania zasobami naturalnymi?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska realizuje ogólnopolskie kampanie informacyjno-
edukacyjne w zakresie zrównoważonego korzystania z zasobów naturalnych, transformacji
energetycznej i ochrony różnorodności biologicznej.
Celem realizowanych i planowanych działań jest:
 upowszechnianie wiedzy o związkach pomiędzy klimatem, środowiskiem, a
rozwojem społeczno-gospodarczym, w tym zagadnieniami bezpośrednio
wpływającymi na życie i zdrowie odbiorców;
 uświadamianie wpływu indywidualnych zachowań na stan środowiska i klimatu
oraz zachęcanie do zaangażowania się w działania na rzecz ich ochrony;
 prezentowanie dobrych praktyk w zakresie zrównoważonego gospodarowania
zasobami naturalnymi, ochrony środowiska naturalnego i klimatu, a także
łagodzenia skutków zmian klimatu i adaptacji do nich.
Trwają również prace nad przygotowaniem i przyjęciem przez Radę Ministrów
Strategicznego Planu Działań w Zakresie Edukacji Ekologicznej. Plan będzie prezentował
ramy wdrożeniowe z obszaru edukacji ekologicznej i klimatycznej. Działania edukacyjne
realizowane będą w dialogu i we współpracy z interesariuszami, w tym m.in., instytucjami
oświatowymi i naukowymi, instytucjami zarządzającymi obszarami cennymi przyrodniczo,
mediami, organizacjami pozarządowymi, samorządami oraz lokalnymi społecznościami.
Działania edukacyjne realizują również parki narodowe (zajęcia dydaktyczne, pokazy
filmów, warsztaty itp.), a także państwowa służba geologiczna, która realizuje działania o
charakterze edukacyjnym, zmierzające do podniesienia świadomości społeczeństwa na
temat znaczenia podejścia systemowego do zarządzania zasobami naturalnymi.
Przekazywane treści pozwalają na zrozumienie zależności pomiędzy różnymi składowymi
środowiska i procesami, które zachodzą. Celem tych działań jest podnoszenie świadomości
społeczeństwa w zakresie znaczenia elementów abiotycznych środowiska przyrodniczego i
georóżnorodności, a także zarządzania zasobami naturalnymi. Poszczególne działania
(konferencje, podcasty, wystawy itp.) skierowane są do różnorodnych grup odbiorców: od
szerokiej publiczności, przez naukowców czy przedsiębiorców, aż po pracowników
administracji publicznej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 5 of 5 --