Interpelacja w sprawie wyzwań nowej cyfryzacji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 3150
do ministra cyfryzacji
w sprawie wyzwań nowej cyfryzacji
Zgłaszający: Daniel Milewski
Data wpływu: 03-06-2024
Szanowny Panie Ministrze,
wyrazami nowej cyfryzacji są m.in. koncepcje czwartej rewolucji przemysłowej, inteligentnych miast czy inteligentnego rolnictwa – wszystkie oparte na rozwoju sztucznej inteligencji, Internetu Rzeczy i rejestrów rozproszonych.
W administracji publicznej cyfryzacja nie może odbywać się w sposób wyspowy, a musi stanowić przemyślany proces budowy cyfrowego państwa platformowego. Wymaga to zdefiniowania nowego podejścia do danych, które stają się zasobem produkcyjnym tworzącym wartość.
Nie należy zapominać, że podstawą wszelkich procesów cyfryzacyjnych jest dostęp do nowoczesnych usług łączności elektronicznej, bez którego wszelkie inne działania w obszarze cyfrowego unowocześniania przemysłu, systemu ochrony zdrowia czy edukacji nie będą mogły być realizowane.
W związku z powyższym zwracam się uprzejmie z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne kroki podejmuje ministerstwo, aby zapewnić jednolite podejście do cyfryzacji w administracji publicznej, zamiast podejścia wyspowego?
W jaki sposób ministerstwo planuje rozwijać koncepcję państwa platformowego i jakie są jej główne założenia?
Jakie środki zabezpieczające przed naruszeniami prywatności i bezpieczeństwa danych zostały wprowadzone w kontekście cyfrowego państwa platformowego?
Jak ministerstwo zamierza zdefiniować nowe podejście do danych jako zasobu produkcyjnego, który może być wykorzystywany do optymalizacji procesów i uczenia algorytmów sztucznej inteligencji?
W jaki sposób rząd Rzeczypospolitej Polskiej planuje zagwarantować powszechny dostęp do nowoczesnych usług łączności elektronicznej w kontekście rozwijania cyfryzacji w różnych sektorach?
Jakie są konkretne plany ministerstwa dotyczące rozwoju inteligentnych miast i inteligentnego rolnictwa w Polsce?
W jaki sposób ministerstwo planuje wspierać edukację i szkolenia w zakresie korzystania z nowych technologii cyfrowych, aby zapewnić, że społeczeństwo i pracownicy są gotowi na te zmiany?
Jakie są największe przeszkody, jakie ministerstwo napotkało w procesie cyfryzacji, i jakie kroki zostały podjęte w celu ich przezwyciężenia?
Z poważaniem
Daniel Milewski
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Sekretarz stanu Dariusz Standerski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
16865 znakówadres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.44.2024
Warszawa, 04 lipca 2024 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 10 czerwca br. Posła na Sejm RP Pana Daniela Milewskiego w sprawie
wyzwań nowej cyfryzacji (interpelacja nr 3150)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posła pytania.
Ad 1) Jakie konkretne kroki podejmuje Ministerstwo, aby zapewnić jednolite podejście
do cyfryzacji w administracji publicznej, zamiast podejścia wyspowego?
W celu ujednolicenia podejścia administracji publicznej do procesu cyfryzacji,
Ministerstwo Cyfryzacji pracuje obecnie nad nowelizacją ustawy o informatyzacji1. Celem
przygotowywanej nowelizacji jest przede wszystkim zaadresowanie zidentyfikowanych
wyzwań i eliminacja barier dla dalszej cyfryzacji procesów administracyjnych takich, jak
m.in. niepełna interoperacyjność systemów i rejestrów czy wielokrotne gromadzenie
i powielanie danych. Nowelizacja zakłada takie przekształcenie działalności administracji
publicznej, aby uwzględniała procesy, których źródłem są nowe technologie
i uwarunkowania wynikające z transformacji cyfrowej, w tym potrzebę cyfryzacji
procesów administracyjnych.
W projekcie zmiany ustawy o informatyzacji przewidziano m.in. umocowanie na poziomie
ustawowym rozwiązań z zakresu Architektury Informacyjnej Państwa (AIP). AIP to metoda
zarządzania informatyzacją państwa, realizująca cele przygotowywanego planowanego
dokumentu strategicznego w dziedzinie informatyzacji państwa, oparta na modelach
architektonicznych i obejmująca zasady podstawowe (pryncypia), standardy, wytyczne
i rekomendacje architektoniczne.
Ad 2) W jaki sposób Ministerstwo planuje rozwijać koncepcję państwa platformowego
i jakie są jej główne założenia?
Państwo platformowe to model administracji publicznej, w którym rząd dostarcza
obywatelom i przedsiębiorstwom nowoczesne, cyfrowe usługi, bazujące na otwartych
danych, interoperacyjnych systemach oraz rozwiązań z zakresu AIP. Ministerstwo
Cyfryzacji planuje rozwijać koncepcję państwa platformowego jako integralną część swojej
strategii cyfryzacji realizując projekty, programy i inicjatywy. Dążymy do tego, aby
przekształcić administrację publiczną w nowoczesny, sprawnie działający organizm
cyfrowy. Innowacyjność i elastyczność w adaptacji nowych technologii ma także zapewnić
współpraca z sektorem prywatnym i organizacjami pozarządowymi.
Ad 3) Jakie środki zabezpieczające przed naruszeniami prywatności i bezpieczeństwa
danych zostały wprowadzone w kontekście cyfrowego państwa platformowego?
1 Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U.
z 2024 r. poz. 307)
-- 1 of 6 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Środki prawne zabezpieczające ochronę danych osobowych zostały wprowadzone
w RODO2, które obowiązuje i jest stosowane bezpośrednio w Polsce, w szczególności
zasady i podstawy prawne tego przetwarzania. Europejski Inspektor Ochrony Danych
podkreślił we wniosku dotyczącym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 910/2014 w zakresie ustanowienia ram europejskiej
tożsamości cyfrowej, że wyboru technologii należy dokonywać biorąc pod uwagę wymogi
ochrony danych, a nie odwrotnie. Architektura informatyczna powinna być zgodna
z przepisami o ochronie danych, a w szczególności z zasadami ochrony danych w fazie
projektowania i domyślnej ochrony danych oraz bezpieczeństwa danych osobowych.
RODO nie sprzeciwia się promowaniu postępu technologicznego, nakazując
administratorowi danych dokonywanie oceny ryzyka ich przetwarzania i odpowiedniego
doboru zabezpieczeń.
W odpowiedzi na wyzwania związane z naruszeniami prywatności i bezpieczeństwa
danych, podjęty został szereg kluczowych działań mających na celu ochronę obywateli i
instytucji z poziomu centralnego:
dostosowywanie krajowego porządku prawnego do regulacji unijnych w zakresie
cyberbezpieczeństwa (wdrożenie Dyrektywy NIS2) i nowelizacja ustawy
o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, co wprost przełoży się na
podniesienie poziomu bezpieczeństwa systemów i przetwarzanych w nich danych;
wydawanie rekomendacji dla podmiotów krajowego systemu
cyberbezpieczeństwa przez Pełnomocnika Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa w
zakresie np. wykrycia krytycznych podatności w określonych systemach i zaleceń
ich niestosowania;
materiały publikowane są w bazie wiedzy o cyberbezpieczeństwie;
utworzenie i funkcjonowanie kanału zgłaszania informacji do zespołu CSIRT
NASK przez obywateli i organizacje w przypadku otrzymania podejrzanych treści,
podejrzenia oszustwa, czy zidentyfikowania złośliwej domeny bądź podatności
itp.;
udostępnienie funkcji zastrzeżenia numeru PESEL.
Jednocześnie należy podkreślić, że podawanie szczegółowych informacji nt. stosowanych
środków zabezpieczających przed naruszeniami prywatności w organizacji nie jest
wskazane z uwagi na zachowanie bezpieczeństwa tych danych.
Ad 4) Jak Ministerstwo zamierza zdefiniować nowe podejście do danych jako zasobu
produkcyjnego, który może być wykorzystywany do optymalizacji procesów i uczenia
algorytmów sztucznej inteligencji?
Ministerstwo Cyfryzacji ma świadomość dużego potencjału, jaki niesie za sobą
wykorzystanie danych dla państwa i gospodarki i od wielu lat prowadzi politykę, zarówno
w wymiarze krajowym jak i europejskim, której celem jest zwiększanie dostępu
i wykorzystania danych.
Warto również dodać, że Ministerstwo Cyfryzacji:
jest odpowiedzialne za prowadzenie polityki krajowej w zakresie otwartości
danych – na podstawie omawianego wyżej Programu otwierania danych;
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony
osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich
danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych)
-- 2 of 6 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
przygotowało ustawę o otwartych3, która stanowi implementację do porządku
krajowego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/10244;
aktywnie uczestniczyło w pracach nad przepisami unijnymi dotyczącymi
zarządzania danymi: Aktem w sprawie zarządzania danymi (DGA)5 i Aktem w
sprawie danych6.
Ważny jest dla nas wymiar międzynarodowy, prawny, etyczny oraz standardy techniczno-
organizacyjne, kształtujące wymagania oraz warunki, by osiągać korzyści związane z
zastosowaniami AI w całym jej cyklu życia, obejmującym projektowanie, badanie, rozwój,
wdrażanie oraz wyłączanie z obrotu i utylizowanie.
Ad 5) W jaki sposób Rząd Rzeczypospolitej Polskiej planuje zagwarantować powszechny
dostęp do nowoczesnych usług łączności elektronicznej w kontekście rozwijania
cyfryzacji w różnych sektorach?
Mamy świadomość, jak ważny w dobie cyfryzacji naszego życia jest stabilny dostęp
do szybkiego internetu we wszystkich miejscach w Polsce. W celu zapewnienia tego
dostępu realizowane są obecnie projekty finansowane w ramach programu Fundusze
Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027 (FERC) oraz Krajowego Planu Odbudowy
i Zwiększania Odporności (KPO).
Ad 6) Jakie są konkretne plany Ministerstwa dotyczące rozwoju inteligentnych miast
i inteligentnego rolnictwa w Polsce?
Wdrażanie koncepcji inteligentnego miasta przez samorządy to cyfryzacja przestrzeni
miejskiej, której celem jest tworzenie miejscowości, które byłyby bardziej przyjazne
dla mieszkańca, bardziej ekonomiczne i ekologiczne. Obejmuje to cały szereg procesów
zachodzących na terenie gminy, które naturalnie różnią się w zależności od wielkości
miejscowości. W tym celu niezbędne jest wprowadzenie zmian przepisów zastępujących
digitalizację pojedynczych analogowych procesów i procedur zmianami umożliwiającymi
podejście kompleksowe, zautomatyzowane i uwzględniające wszystkie systemy i rejestry
uczestniczące w procesie. Działania, jakie podejmuje Ministerstwo Cyfryzacji to:
1) Budowa standardu Architektury Informacyjnej Samorządów. To ważne rozszerzenie
Architektury Informacyjnej Państwa, które pozwoli na zinwentaryzowanie zasobów,
w tym systemów, rejestrów, procesów służących realizacji zadań publicznych,
oraz wesprze samorządy w tworzeniu nowych i modyfikacji istniejących rozwiązań
teleinformatycznych.
2) Włączanie i większe zaangażowanie miast w proces otwierania danych. Dane
publicznie mają wiele zastosowań, a ich otwarcie pozwala realizować cele takie jak:
poprawa funkcjonowania instytucji publicznych i ułatwienie pracy urzędników i
urzędniczek, zwiększenie zaangażowania obywateli w sprawy publiczne, budowanie
środowiska innowacyjnego oraz rozwiązywanie problemów społecznych i
gospodarczych.
W związku z tym, w portalu dane.gov.pl, w bazie wiedzy udostępniamy materiały
pomocne dostawcom danym ( także miastom) w procesie uporządkowania,
przetwarzania i otwierania danych. Materiały te pokazują w jaki sposób otwieranie
3 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora
publicznego (Dz. U. poz. 1641)
4 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie otwartych
danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego
5 Rozporządzenie (UE) 2022/868 w sprawie europejskiego zarządzania danymi i zmieniające rozporządzenie (UE)
2018/1724
6 Rozporządzenie 2023/2854 w sprawie zharmonizowanych przepisów dotyczących sprawiedliwego dostępu do
danych i ich wykorzystywania oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2017/2394 i dyrektywy (UE)
2020/1828
-- 3 of 6 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
danych w miastach może wpłynąć na tworzenie nowych innowacyjnych produktów,
takich jak strony internetowe lub aplikacje, a tym samym na powstanie nowych miejsc
pracy i poprawę jakości życia mieszkańców.
Zapewniamy ponadto, bieżące wsparcie merytoryczne dla pracowników samorządów
już publikujących swoje zasoby w portalu dane.gov.pl, jak i dla przedstawicieli
jednostek samorządu terytorialnego (JST) zainteresowanych rozpoczęciem
udostępniania danych w portalu. Szkolimy pracowników JST w formie interaktywnych
dwudniowych warsztatów on-line w zakresie m.in. wyjaśnienia podstawowych pojęć
z zakresu otwartości danych, omówienie ustawy o otwartych danych i ponownym
wykorzystywaniu informacji sektora publicznego i wynikających z niej obowiązków
dla samorządów, ćwiczenia z przygotowania danych do udostępnienia w portalu
dane.gov.pl i procesu publikacji.
3) Partnerstwo w projekcie ITEUS – Integrated Technologies for Urban Services.
Partnerami tego projektu są podmioty publiczne – głównie samorządy i agencje
komunalne lub rządowe oraz jednostki naukowo-badawcze – z Łotwy, Litwy, Finlandii
i Polski. Koordynatorem krajowym projektu jest Polski Fundusz Rozwoju. Wyzwaniem
projektu jest budowa cyfrowych bliźniaków (digital twins) w miastach, które
wspomagać będą zarządzanie rozwojem:
odporności i bezpieczeństwa (zarządzanie kryzysowe),
komunikacji z mieszkańcami dla pobudzania ich partycypacji społecznej,
planowania w zakresie ochrony środowiska i planowania przestrzennego,
usług komunalnych (wodociągi i kanalizacja, ogrzewanie, transport publiczny,
odpady).
W ramach inicjatywy powstanie również narzędzie do samooceny gotowości do
wdrożenia tego typu rozwiązań w samorządach wraz z rekomendacjami.
Ad 7) W jaki sposób Ministerstwo planuje wspierać edukację i szkolenie w zakresie
korzystania z nowych technologii cyfrowych, aby zapewnić, że społeczeństwo i
pracownicy są gotowi na te zmiany?
Głównymi obecnie toczącymi się działaniami Ministerstwa Cyfryzacji w tym zakresie są
m.in:
1) Przygotowanie do uruchomienia konkursów w ramach inwestycji C2.1.3 E-
Kompetencje z Krajowego Planu Odbudowy (KPO).
2) Stworzenie w każdej polskiej gminie miejsc do nabywania kompetycji cyfrowych,
czyli Klubów Rozwoju Cyfrowego (KRC). Intencją całego działania jest
uruchomienie lokalnych ośrodków rozwoju kompetencji cyfrowych (w gminach)
w celu wsparcia rozwoju ich kompetencji cyfrowych, w szczególności do osób
zagrożonych wykluczeniem cyfrowym.
3) Organizacja otwartego konkursu na realizację w 2024 r. zadania publicznego
w zakresie rozwoju zaawansowanych kompetencji cyfrowych kobiet pn. „Zostań
cyfrową ekspertką”.
4) Realizacja Programu Rozwoju Talentów Informatycznych (PRTI), wspierającego
rozwój kompetencji niezbędnych na rynku pracy.
Działania wymienione powyżej wpisują się w realizacje celów międzynarodowych:
dyrektywy z 16 października 2016 w sprawie dostępności stron internetowych i aplikacji
mobilnych podmiotów sektora publicznego (Dyrektywa UE 2016/2102), Konwencji ONZ
o prawach osób niepełnosprawnych, Dyrektywy 2019/882 w sprawie wymogów
dostępności produktów i usług oraz krajowych: założeń programu dostępność plus,
ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów
-- 4 of 6 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
publicznych7 oraz ustawy o zapewnieniu dostępności dla osób ze szczególnymi
potrzebami8.
Ministerstwo Cyfryzacji utrzymuje i rozwija również portal www.dane.gov.pl,
na którym udostępniamy m.in. szkolenia multimedialne oraz podręczniki, natomiast
w ramach działań informacyjno-wdrożeniowych dotyczących Krajowego Systemu
Doręczeń Elektronicznych prowadzony jest szereg działań informacyjnych skierowanych
do podmiotów zobligowanych do korzystania z e-Doręczeń. Wytworzone zostały
materiały informacyjno-instruktażowe udostępniane na stronie dedykowanej usłudze.
Ad 8) Jakie są największe przeszkody, jakie Ministerstwo napotkało w procesie
cyfryzacji, i jakie kroki zostały podjęte w celu ich przezwyciężenia?
W 2023 r. w ramach przygotowania projektu krajowego planu działania do programu
polityki „Droga ku cyfrowej dekadzie” do 2030 r. w Ministerstwie Cyfryzacji
przeprowadzono diagnozę stanu zaawansowania transformacji cyfrowej w Polsce. Główne
wyzwania, które zostały zidentyfikowane w związku z rozwojem cyfrowego państwa,
zawarte w projekcie krajowego planu działania:
1) Potrzeba dalszego budowania kompetencji cyfrowych w społeczeństwie.
2) Potrzeba zwiększania priorytetu cyfryzacji w społeczeństwie i kształtowania kultury
internetowej, która promuje przyjazne, budujące i wzmacniające interakcje
międzyludzkie.
3) Wzrastające zapotrzebowanie na powstawanie nowych i podnoszenie jakości już
istniejących e- usług dla obywateli i przedsiębiorców, a także konieczność
konsekwentnego zmniejszania presji biurokratycznej.
4) Coraz większe znaczenie Architektury Informacyjnej Państwa, a także kwestii
interoperacyjności systemów i rejestrów publicznych.
5) Niewystarczająca infrastruktura cyfrowa.
6) Stały wzrost liczby i powagi cyberzagrożeń (np. ataki socjotechniczne, dezinformacja,
zaawansowane ataki technologiczne).
7) Potrzeba tworzenia otoczenia regulacyjnego w warunkach dynamicznych zmian
w przestrzeni cyfrowej.
8) Konieczność rewizji programów wsparcia transformacji cyfrowej pod kątem
rzeczywistych potrzeb przedsiębiorców.
9) Niski poziom wykorzystania przez polskie przedsiębiorstwa zasobów
superkomputerowych (klasycznych i kwantowych), a także niewystarczająca
aktywność polskich zespołów badawczych na arenie międzynarodowej.
Zgodnie z krajowym raportem cyfrowej dekady 2023 (Digital Decade Country Report
2023 r. dla Polski; zawierający DESI), Polska odnotowuje wyniki poniżej średniej unijnej
w większości wskaźników dojrzałości cyfrowej społeczeństwa, gospodarki i administracji.
Luka cyfrowa jest widoczna w badanych obszarach, takich jak kompetencje cyfrowe,
telekomunikacja, transformacja cyfrowa firm i publiczne usługi cyfrowe.
W dniu 20 czerwca 2024 r. odbyły się otwarte konsultacje społeczne w sprawie Strategii
cyfryzacji Państwa – Państwo Inteligentnej Cyfryzacji, podczas których eksperci oraz
liderzy branży technologicznej w trakcie całodniowego spotkania mieli możliwość
wymiany poglądów dotyczących kluczowych aspektów cyfryzacji państwa.
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
7 ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów
publicznych (Dz. U. 2023 r., poz. 1440)
8 ustawa z 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. 2019 r. poz.
1696).
-- 5 of 6 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Departament Spraw Parlamentarnych
-- 6 of 6 --