tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.330.2024
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 3139 Pana Posła Daniela Milewskiego w sprawie
„wspierania powrotów Polaków do kraju oraz zachęt do osiedlania się w Polsce osób
polskiego pochodzenia”, przekazuję informacje pozostające we właściwości Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Zgodnie z informacją Głównego Urzędu Statystycznego o skali i kierunkach czasowej
emigracji z Polski w latach 2004-2020 w końcu 2020 r,. poza granicami kraju przebywało
czasowo około 2 239 tys. osób na stałe mieszkających w Polsce. Najwięcej Polaków
przebywało czasowo w: Niemczech, Wielkiej Brytanii, Holandii, Irlandii, Norwegii
i Włoszech.
U podstaw decyzji migracyjnych często stoi sfera związana z prowadzoną w danym państwie
polityką społeczną i dostępem do usług publicznych. Rząd polski podejmuje liczne inicjatywy
w tym zakresie. Należą do nich:
 system wspierania rodziny, m.in. poprzez Program 800+, Program „Dobry Start”,
zapewniający corocznie wsparcie dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny;
 Program Maluch+, wspierający rozwój instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 -
żłobków, klubów dziecięcych i dziennych opiekunów;
 rozwijanie instrumentów, pozwalających na łączenie ról rodzinnych i zawodowych –
promowane jest zatrudnienie na część etatu, praca zdalna, uelastycznienie godzin pracy;
 umożliwienie korzystania przez osoby powracające z emigracji zarobkowej
z dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej, które realizowane jest przez
urzędy pracy, oraz z pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej realizowane
przez BGK w ramach programu „Pierwszy biznes – Wsparcie w Starcie”;
 finansowanie z Funduszu Pracy kosztów postępowania nostryfikacyjnego lub
postępowania w sprawie potwierdzenia ukończenia studiów na określonym poziomie
dla Polaków, którzy studiowali za granicą (po zarejestrowaniu się w powiatowym
urzędzie pracy jako osoba bezrobotna / osoba poszukująca pracy);
 zwiększenie aktywności zawodowej wśród kobiet;
 podwyższenie płacy minimalnej.
Jedną z platform wspierających polskich migrantów w procesie reemigracji jest Portal
Powroty. Przygotowanie do powrotu do Polski po dłuższym pobycie za granicą wiąże się
z koniecznością dopełnienia niezbędnych formalności i działań. Portal Powroty stanowi
kompleksową bazę wiedzy dla Polaków, którzy zdecydowali się powrócić do kraju lub
rozważają taką możliwość. Jego głównym celem jest dostarczenie rzetelnych informacji,
niezbędnych do właściwego zaplanowania procesu przenosin i organizacji życia w Polsce.

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Na portalu, dostępnym pod adresem www.powroty.gov.pl, można znaleźć mini poradniki
video, aktualne wiadomości z mediów oraz, za pomocą formularza kontaktowego, zadać
pytania związane z organizacją swojego powrotu do Polski. Odpowiedzi udzielają redaktorzy
serwisu Powroty.gov.pl przy współpracy z ekspertami z administracji rządowej oraz
samorządowej.
Działania wspierające migrantów powrotnych prowadzone są także przez urzędy pracy
należące do sieci Publicznych Służb Zatrudnienia (Sieć Eures). Sieć oferuje następujące
formy wsparcia migrantów powrotnych:
 Informacje i doradztwo: EURES dostarcza aktualne informacje na temat warunków
pracy, przepisów prawnych oraz dostępnych ofert pracy w Polsce. Doradcy EURES
pomagają również w procesie rejestracji w urzędach pracy oraz w korzystaniu
z dostępnych form wsparcia,
 Projekty i Programy Wsparcia: EURES realizuje projekty, które mają na celu wsparcie
migrantów powrotnych w reintegracji na rynku pracy. Przykładem może być działanie
podjęte przez WUP w Krakowie, realizujące 4-letni program „Nowy start w Małopolsce
z EURESem”. Wsparcie w projekcie koncentruje się na wykorzystaniu i wzmocnieniu
potencjału osób powracających z zagranicy, pomoc w adaptacji oraz pozyskaniu
i utrzymaniu zatrudnienia.
 Kampanie Informacyjne i Edukacyjne: EURES organizuje kampanie informacyjne, które
mają na celu zwiększenie świadomości migrantów powrotnych na temat dostępnych
form wsparcia oraz korzyści płynących z korzystania z usług sieci EURES.
Zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 497, z późn. zm.), popularyzacja wiedzy o ubezpieczeniach społecznych jest
właściwością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS od 2010 r., we współpracy
z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, organizuje tzw. Dni Poradnictwa, przygotowywane
dla Polaków, którzy pracują lub mieszkają poza granicami kraju. W ciągu 14 lat udzielano
odpowiedzi na pytania dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne, spraw emerytalnych,
rentowych oraz związanych z chorobą lub macierzyństwem. W związku z tym ZUS
przygotował specjalną publikację: Poradnik dla Polaków pracujących lub mieszkających za
granicą Najczęściej zadawane pytania. W 2024 r. ukazała się trzecia rozszerzona edycja
poradnika. Zakres przedmiotowy publikacji poszerzono o świadczenia zdrowotne, rodzinne
oraz świadczenia dla osób bezrobotnych. Informacje te przygotowano w porozumieniu
z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz Ministrem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W publikacji wskazuje się na prawa obywateli wynikające z przepisów unijnych i z przepisów
dotyczących opuszczenia UE przez Wielką Brytanię, odnoszące się do następujących
świadczeń: emerytur, rent, zasiłków chorobowych, macierzyńskich i pogrzebowych,
świadczeń rodzinnych, świadczeń przysługujących w przypadku bezrobocia oraz świadczeń
z opieki zdrowotnej. Poradnik zawiera również informacje o emeryturach i rentach dla osób,
które mieszkają w państwach, z którymi Polska podpisała dwustronne umowy
o zabezpieczeniu społecznym. Poradnik ma charakter ogólny, dlatego ZUS zachęca w nim do
kontaktowania się z odpowiednimi instytucjami, mogącymi udzielić odpowiedzi na bardziej
szczegółowe pytania. Zaprasza również do uczestniczenia w Dniach Poradnictwa
organizowanych w państwach członkowskich UE, w krajach spoza Unii, z którymi Polska
zawarła dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym, oraz w formule zdalnej. Podczas
Dni Poradnictwa eksperci ZUS przedstawiają ogólne informacje o przysługujących prawach
i świadczeniach oraz udzielają odpowiedzi na zadawane przez uczestników pytania. Na
stronie www.zus.pl, w zakładce dotyczącej Międzynarodowych Dni Poradnictwa – a także na

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
stronach konsulatów RP - znajdą się szczegółowe informacje o planowanych edycjach tej
imprezy.
Systemy zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw są autonomiczne i różnią się
między sobą zakresem stosowania, metodami finansowania, warunkami nabycia uprawnień
do ich pobierania oraz zakresem oferowanych świadczeń. Ochrona, którą gwarantują jest
zwykle ograniczona zasadą przynależności terytorialnej. Państwa zawężają swoją
odpowiedzialność w dziedzinie zabezpieczenia społecznego do obszaru swojego terytorium
oraz grupy własnych obywateli. Osoby, które mieszkają i wykonują pracę w danym państwie,
korzystają z ochrony w zakresie zabezpieczenia społecznego na podstawie wewnętrznych
przepisów tego państwa. Jednakże, gdy osoby te zmieniają miejsce zamieszkania z powodów
osobistych lub w celu wykonywania pracy zarobkowej, przepisy wewnętrzne stają się
niewystarczające dla zapewnienia im uprawnień ubezpieczeniowych. Wówczas gwarancje
ochrony zapewniają im akty prawa międzynarodowego w zakresie koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego.
Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego to międzynarodowe regulacje prawne,
które uzupełniają prawo wewnętrzne tak, by chroniło osoby przemieszczające się przed
negatywnymi następstwami ich mobilności w zakresie zabezpieczenia społecznego.
W polskich warunkach prawnych, koordynację systemów zabezpieczenia społecznego
zapewniają przepisy rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady - w relacjach
z państwami UE oraz EFTA, a także – w stosunkach z innymi państwami - ratyfikowane
umowy dwustronne o zabezpieczeniu społecznym. Zarówno rozporządzenia unijne, jak
i zawarte przez Polskę bilateralne umowy o zabezpieczeniu społecznym:
 pozwalają na sumowanie okresów ubezpieczenia przebytych w różnych państwach
w celu nabycia prawa do świadczeń;
 dają prawo do otrzymywania świadczeń w państwie poza krajem, w którym dana
osoba jest/była ubezpieczona;
 zapewniają równe traktowanie obywateli państw UE w dostępie do świadczeń.
Powyższe gwarancje dotyczą obecnie osób przemieszczających się w obrębie 31 państw UE
oraz EFTA, a także Zjednoczonego Królestwa oraz 15 państw, z którymi Polska podpisała
stosowne umowy (Kanada, USA, Australia, Korea Płd, Izrael, Macedonia, Ukraina, Mołdawia,
Mongolia, Turcja, Izrael, Białoruś oraz kraje b. Jugosławii - Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra
i Serbia). Szczegółowe informacje w tym zakresie dostępne są na stronie
internetowej MRPiPS: https://www.gov.pl/web/rodzina/dsz-koordynacja-systemow-
zabezpieczeniaspolecznego
Mimo iż zasadniczym celem aktów prawnych z dziedziny koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego nie jest stwarzanie zachęt do powrotu osób migrujących do
państwa ich pochodzenia, zawarte w nich rozwiązania mogą w praktyce przyczyniać się do
realizacji tego celu. Z perspektywy Polaków powracających do kraju, czy osób polskiego
pochodzenia planujących osiedlić się w Polsce, szczególnie istotne mogą być rozwiązania
gwarantujące, że okresy ich kariery zawodowej za granicą zostaną zsumowane w celu
nabycia przez nich prawa do świadczeń ubezpieczeniowych. Ma to istotny wymiar prawny
i praktyczny, gdyż systemy zabezpieczenia społecznego poszczególnych państw zazwyczaj
uzależniają nabycie prawa do świadczeń (szczególnie świadczeń długoterminowych:
emerytur czy rent) od posiadania odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia. Pracownik
migrujący, podejmując zatrudnienie w różnych państwach, może w rezultacie mieć trudność

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w osiągnięciu dostatecznie długiego, warunkującego uzyskanie świadczenia, okresu
ubezpieczenia. Mogłoby to skutkować sytuacją, w której mimo opłacania składek
ubezpieczeniowych w różnych państwach, w żadnym z nich nie uzyskałby świadczenia
z powodu braku stażu ubezpieczeniowego, uprawniającego do jego pobierania. Przepisy
rozporządzeń unijnych oraz umów dwustronnych dotyczące sumowania okresów
ubezpieczenia zapobiegają takim sytuacjom i pozwalają na przyznanie świadczeń na
podstawie łączonych okresów.
Równie istotne z perspektywy osób powracających lub przesiedlających się jest
gwarantowane przepisami o koordynacji prawo do transferu już nabytych świadczeń
z zabezpieczenia społecznego do aktualnego miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu osoby
uprawnionej. Zarówno unijne rozporządzenia nr 883/2004 i 987/2009, jak i zawarte przez
Polskę bilateralne umowy o zabezpieczeniu społecznym przewidują, że świadczenia
pieniężne uzyskane w innym państwie nie mogą zostać obniżone, zawieszone czy
wstrzymane tylko z tego powodu, że świadczeniobiorca lub członkowie jego rodziny
przenieśli miejsce zamieszkania do państwa innego niż to, w którym znajduje się instytucja
odpowiedzialna za wypłacanie należnych im świadczeń. W ten sposób uchylone zostają
krajowe klauzule terytorialne, w myśl których wypłata świadczeń pieniężnych następuje
tylko, gdy osoba uprawniona do świadczenia mieszka na terytorium państwa zobowiązanego
do jego wypłaty. Rozwiązania te ułatwiają decyzję o opuszczeniu kraju
zatrudnienia/ubezpieczenia i powrocie do kraju pochodzenia bez obaw o utratę prawa do
świadczeń.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej konsekwentnie podejmuje starania w celu
rozszerzenia grupy państw, z którymi Polska podpisała dwustronne umowy
o zabezpieczeniu społecznym. W chwili obecnej prowadzone są negocjacje 5 nowych umów
bilateralnych z: Japonią, Brazylią, Chile, Indiami, oraz Albanią. Każdorazowo priorytet
negocjacyjny uzyskują umowy z państwami, w których istnieje potrzeba ochrony interesów
ubezpieczeniowych dużej, sygnalizującej taką potrzebę, grupy obywateli polskich.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --